SlowingoGrammatika
A2 3 / 38

Be Going To oʻzbekcha: rejalar va koʻrinib turgan kelajak

Be Going To: Plans and Evidence

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz am / is / are going to + base form yordamida rejalaringiz va niyatlaringiz haqida gapira olasiz hamda hozir koʻrib turgan narsangizga asoslanib bashorat qila olasiz.

Asosiy gʻoya

Going to — kelajak haqida gapirishning bir yoʻli, lekin uning oyogʻi hozirgi zamonda turadi. Grammatikaga qarang: I am going to… — be feʼli hozirgi zamonda. Bu bizga muhim narsani aytadi: kelajakdagi harakat allaqachon hozir bilan bogʻlangan.

Kelajak ikki yoʻl bilan «yoʻlga chiqqan» boʻlishi mumkin. Birinchisi: u sizning boshingizda. Siz allaqachon qaror qilgansiz, reja hozir mavjud — I'm going to learn to drive. Ikkinchisi: u koʻz oldingizda. Siz hozir dalilni koʻryapsiz: qora bulutlar, stol chetida turgan stakan — It's going to rain. That glass is going to fall.

Darvoza tomon allaqachon dumalab ketayotgan toʻpni tasavvur qiling. Kimdir uni tepdi; endi u harakatda va qayerga borishini koʻrib turibsiz. Going to — yoʻlga chiqqan toʻp.

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbekchada reja va niyat uchun koʻpincha -moqchi ishlatiladi: «Haydashni oʻrganmoqchiman». Bu going to ga juda yaqin. Lekin rejani oddiy -a / -y shakli bilan ham aytamiz: «Ertaga bankka qoʻngʻiroq qilaman». Bu shakl ham odatni, ham kelajakni bildiradi, shuning uchun inglizchada Present Simple chiqib qoladi. Dalilga asoslangan bashorat uchun oʻzbekchada -adiganga oʻxshaydi yoki -ay deyapti deymiz; inglizchada esa bularning hammasi be going to. Yana bir farq: oʻzbekchada uchinchi shaxsda «-moqchi» ga hech narsa qoʻshilmaydi («Opam tibbiyotni oʻqimoqchi»), inglizchada esa is shart.

OʻzbekchaMaʼnosiInglizcha
Bu yil haydashni oʻrganmoqchiman.oldindan qilingan qarorI'm going to learn to drive this year.
Ertaga bankka qoʻngʻiroq qilaman.-a / -y: odat ham, kelajak hamI'm going to call the bank tomorrow.
U tibbiyotni oʻqimoqchi.3-shaxs: oʻzbekchada qoʻshimcha yoʻqShe's going to study medicine.
Yomgʻir yogʻadiganga oʻxshaydi.koʻrinib turgan dalilIt's going to rain.
Stakan tushib ketay deyapti.hozir koʻrinib turgan xavfThat glass is going to fall.
Sizga qoʻngʻiroq qilmoqchi edim.oʻtmishdagi rejaI was going to call you.

Tuzilish

Darak gap

Egabegoing tobase form
Iam ('m)going tocall her.
he / she / itis ('s)going torain.
you / we / theyare ('re)going tomove house.

Inkor

Egabe + notgoing tobase form
I'm notgoing tobuy it.
sheisn't / 's notgoing tocome.
wearen't / 're notgoing tostay long.

Savollar va qisqa javoblar

SavolQisqa javoblar
Are you going to apply?Yes, I am. / No, I'm not.
Is it going to snow?Yes, it is. / No, it isn't.
What are you going to do?I'm going to take a break.
When is she going to start?Next Monday.

Going to dan keyin feʼlning asosiy shakli (base form) keladi: -s ham, -ing ham, -ed ham qoʻshilmaydi.

Qoʻllanish

1Gapirishdan oldin qilingan rejalar va niyatlar

Allaqachon qaror qilgan ishingiz uchun going to ishlating. Qaror gapirayotgan paytdan oldin qilingan.

I'm going to learn to drive this year.
Bu yil mashina haydashni oʻrganmoqchiman.
«-moqchiman» = oldindan qilingan qaror → going to
We're going to paint the kitchen at the weekend.
Dam olish kunlari oshxonani boʻyamoqchimiz.
at the weekend (UK); on the weekend (US)
She's going to study medicine.
U tibbiyotni oʻqimoqchi.
«u» ayol → she; oʻzbekchada qoʻshimcha yoʻq, inglizchada 's (is) shart
They aren't going to sell the house.
Ular uyni sotmoqchi emas.
I'm going to call the bank tomorrow.
Ertaga bankka qoʻngʻiroq qilaman.
oʻzbekchada oddiy «-aman», inglizchada reja → going to
I'm not going to eat any more chocolate this week.
Bu hafta boshqa shokolad yemayman.
qaror: not going to

2Hozirgi dalilga asoslangan bashorat

Hozir nimanidir koʻrsangiz, eshitsangiz yoki his qilsangiz va u yaqin orada nima boʻlishini koʻrsatsa, going to ishlating.

Look at those clouds — it's going to rain.
Anavi bulutlarga qarang, yomgʻir yogʻadiganga oʻxshaydi.
dalil osmonda
Careful! That glass is going to fall.
Ehtiyot boʻling! Stakan tushib ketay deyapti.
«-ay deyapti» → going to
We're going to miss the train. It leaves in two minutes!
Poyezdga ulgurmay qolamiz. U ikki daqiqadan keyin joʻnaydi!
leaves: jadval, A2-05 ga qarang
I feel terrible. I think I'm going to be sick.
Ahvolim juda yomon. Qusib yuboradiganga oʻxshayman.
The battery is at 2%. My phone is going to die.
Batareya 2 foiz qoldi. Telefonim hozir oʻchib qoladi.
die = ishlamay qolmoq (norasmiy)
She's going to have a baby.
U farzand kutyapti.
u hozir homilador; oʻzbekchada «-yap-», inglizchada going to
Look at all this traffic. There's going to be a long delay.
Qarang, qanday tirbandlik. Ancha kechikadiganga oʻxshaymiz.
there is → there's going to be

3Boshqalarning rejalari haqida savollar

Birovning niyatlari haqida soʻrash uchun going to li savollardan foydalaning. Oʻzbekchadagi «-moqchimisiz?» koʻpincha shunga toʻgʻri keladi.

Are you going to tell him the truth?
Unga haqiqatni aytmoqchimisiz?
him → erkak
Where are you going to stay in Berlin?
Berlinda qayerda turmoqchisiz?
Where + are + you: be egadan oldin
What are you going to cook tonight?
Bugun kechqurun nima pishirmoqchisiz?
Is your brother going to come to the party?
Akangiz bazmga kelmoqchimi?
brother = aka yoki uka
Who's going to drive?
Kim mashina haydaydi?
who's = who is

4Was going to — oʻtmishdagi reja (qisqacha)

Was / were going to oʻtmishda rejangiz boʻlganini bildiradi. Koʻpincha reja amalga oshmagan. Oʻzbekchadagi «-moqchi edim» ga juda oʻxshaydi. Bu mavzu toʻliq B2-18 da.

I was going to call you, but I forgot.
Sizga qoʻngʻiroq qilmoqchi edim, lekin esimdan chiqibdi.
«-moqchi edim» → was going to
We were going to eat out, but the restaurant was closed.
Tashqarida ovqatlanmoqchi edik, lekin restoran yopiq ekan.
She was going to leave, but then she changed her mind.
U ketmoqchi edi, lekin keyin fikridan qaytdi.
«u» ayol → she, her

Keng tarqalgan xatolar

❌I going to visit my aunt.
✅I'm going to visit my aunt.
am / is / are ni tushirib qoldirmang.
❌She is going to visits us.
✅She is going to visit us.
going to dan keyin asosiy shakl keladi.
❌It's going to raining.
✅It's going to rain.
going to dan keyin -ing qoʻshilmaydi.
❌Are you go to buy it?
✅Are you going to buy it?
going + to ni saqlang.
❌What you are going to do?
✅What are you going to do?
Savolda be egadan oldin keladi.
❌Do you going to come?
✅Are you going to come?
Savol do bilan emas, be bilan tuziladi.
❌He's not going to helps.
✅He's not going to help.
Inkorda ham asosiy shakl.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «-aman» → Present Simple. Oʻzbekchada «Imtihonlardan keyin koʻp inglizcha kitob oʻqiyman» desak, hamma buni kelajak deb tushunadi. Inglizcha Present Simple esa asosan odat uchun; kelajak uchun u asosan jadval va dasturlarda keladi (A2-05 ga qarang). Oʻzingiz qaror qilgan reja uchun going to ishlating.

⚠️After the exams I read a lot of English books.
✅After the exams I'm going to read a lot of English books.
Grammatika jihatidan mumkin, lekin bu odat yoki jadvalga oʻxshab eshitiladi; oldindan qilingan shaxsiy reja uchun going to tabiiy.
⚠️This evening I cook plov for my friends.
✅This evening I'm going to cook plov for my friends.
Grammatika jihatidan mumkin, lekin reja haqida gapirganda Present Simple gʻalati eshitiladi.

2. «Akam … -moqchi» → is tushib qoladi. Oʻzbekchada uchinchi shaxsda feʼlga hech narsa qoʻshilmaydi: «Akam mashina olmoqchi», «Doʻstlarim kelmoqchi». Shuning uchun inglizchada is / are yoʻqolib qoladi. Going to oldida doim am / is / are boʻlishi kerak.

❌My brother going to buy a car.
✅My brother is going to buy a car.
❌My friends going to come at seven.
✅My friends are going to come at seven.

3. Savolda soʻz tartibi oʻzgarmaydi. Oʻzbekchada «Jiyaningiz qachon qaytmoqchi?» savolida tartib darak gapdagidek qoladi. Ingliz tilida esa soʻroq soʻzidan keyin avval am / is / are, keyin ega keladi.

❌When your cousin is going to come back?
✅When is your cousin going to come back?
❌What time you are going to leave?
✅What time are you going to leave?

Adashtirmang

going to + feʼl va going to + joy — Going to + feʼl kelajak haqida gapiradi. Going to + joy esa go feʼlining Present Continuous shakli (hozirgi harakat). Ikkalasi ham toʻgʻri, maʼnolari boshqa.

I'm going to study.
Dars qilmoqchiman.
kelajakdagi reja
I'm going to the library.
Kutubxonaga ketyapman.
hozir yoʻldaman: «-yap-»
I'm going to go to the library later.
Keyinroq kutubxonaga bormoqchiman.
reja + harakat: toʻgʻri va keng tarqalgan

going to va will — Going to = gapirishdan oldin qaror qilingan yoki koʻrinib turgan dalilga asoslangan bashorat. Will esa gapirayotgan paytda qilingan qarorlar, takliflar, vaʼdalar va fikrga asoslangan bashoratlar uchun: A2-04 ga qarang. Toʻliq taqqoslash A2-05 da.

I'm going to buy a new laptop.
Yangi noutbuk olmoqchiman.
oʻtgan hafta qaror qildim
"This one is on sale." "Great, I'll take it!"
«Bunisi chegirmada.» «Zoʻr, shuni olaman!»
hozir qilingan qaror: will, A2-04 ga qarang

Imlo va talaffuz

  • Norasmiy nutqda feʼldan oldingi going to koʻpincha gonna kabi eshitiladi: /ˈɡʌnə/ (UK va US), shuningdek /ˈɡɒnə/ (UK). I'm gonna call her. Gonna ni faqat ogʻzaki nutqda yoki juda norasmiy xabarlarda ishlating, oddiy yozuvda hech qachon. T-01 ga qarang.
  • Gonna faqat kelajak maʼnosida, harakat maʼnosida hech qachon: I'm going to the shop (gonna the shop emas).
  • Undoshdan oldin to kuchsiz aytiladi: /tə/. Oʻzbek tilida unlilar toʻliq aytiladi, shuning uchun «tu» deb aniq aytishga moyilmiz; bu yerda unli juda qisqa va boʻsh.
  • going /ˈɡəʊɪŋ/ (UK), /ˈɡoʊɪŋ/ (US): urgʻu birinchi boʻgʻinda. Oxiridagi /ŋ/ oʻzbekcha «tong» dagi «ng» bilan bir xil; oxiriga alohida /g/ qoʻshmang.
  • Ogʻzaki nutqda qisqargan shakllar odatiy: I'm, she's, we're, isn't, aren't.

Oltin qoida

be + going to + base form. Kelajak allaqachon «yoʻlga chiqqan» boʻlsa ishlating: gapirishdan oldin qaror qilgansiz yoki hozir dalilni koʻryapsiz. Oʻzbekchada «-moqchiman» yoki «-aman» desangiz ham, oldindan qilingan reja uchun inglizchada going to, va going to oldida doim am / is / are.

Mashqlar

A. Tuzilish

Be going to ishlating.

  1. I (start) a new course in May.
  2. Look at the sky! It (snow).
  3. They (not / move) to the city.
  4. you (watch) the match tonight?
  5. What she (wear) to the wedding?
  6. Savol tuzing: you / tell / your boss

B. Maʼno

Har bir gapning maʼnosini aniqlang.

  1. Reja (plan) yoki dalil (evidence)? "I'm going to visit my grandma on Sunday."
  2. Reja (plan) yoki dalil (evidence)? "Look at that man on the ladder! He's going to fall."
  3. Qisqa javob yozing: Is he going to apply for the job? (Yes)
  4. Kelajakdagi reja (future plan) yoki hozirgi harakat (movement now)? "I'm going to the station."

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. We going to have a party.
  2. She's going to travelling to Peru.
  3. Do you going to help me?
  4. I was going to call you, but I forgot.

D. Kontekstda

Suhbatni toʻldiring. Qavs ichida feʼl berilgan joylarda be going to ishlating.

New year, new plans
Kim: So, what 15 you going to do this year?
Raj: I'm 16 to learn Spanish. I bought a book yesterday!
Kim: Great! I'm 17 (not / buy) any new clothes. I want to save money.
Raj: Really? Look at all those bags! You 18 (need) a bigger cupboard.
Kim: Ha! 19 your sister going to visit you this summer?
Raj: Yes, she 20. She's going to stay for two weeks.

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Kelasi dam olish kunlari uchun uchta rejangizni yozing.
  2. Atrofingizga qarang. Hozir koʻrayotgan yoki his qilayotgan narsangizga asoslanib bitta bashorat yozing.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A1-22 Present Continuous oʻzbekcha: «ishlayapman» inglizcha qanday aytiladi?
    Toʻgʻri javobni tanlang: Listen! The baby ….
  2. A2-01 Past Continuous oʻzbekcha: I was working — oʻtmishda davom etayotgan harakat
    Toʻldiring: At 9 pm yesterday I (watch) TV, so I didn't hear the phone.
  3. A1-25 Like, want va would like oʻzbekcha: «I like» va «I'd like» farqi
    Toʻgʻri javobni tanlang: I'd like … to the cinema tonight.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. am going to start / 'm going to start
  2. is going to snow / 's going to snow
  3. aren't going to move / 're not going to move / are not going to move
  4. Are … going to watch
  5. is … going to wear
  6. Are you going to tell your boss?

B. Maʼno

  1. plan
  2. evidence
  3. Yes, he is.
  4. movement now

C. Xatoni toping

  1. We're going to have a party. / We are going to have a party.
  2. She's going to travel to Peru.
  3. Are you going to help me?
  4. ✓ I was going to call you, but I forgot.

D. Kontekstda

  1. are
  2. going
  3. not going to buy
  4. 're going to need / are going to need
  5. Is
  6. is

E. Sizning navbatingiz

  1. I'm going to visit my parents. I'm going to clean my car. I'm not going to work.
  2. I'm tired. I'm going to fall asleep soon.

F. Aralash takrorlash

  1. is crying
  2. was watching
  3. to go
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play