SlowingoGrammatika
A2 25 / 38

Could you, Can I, Shall I oʻzbekcha: ingliz tilida iltimos, ruxsat va taklif

Requests, Offers and Permission

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz odamlardan biror narsa qilib berishni soʻray olasiz, biror narsa qilishga ruxsat soʻray olasiz, yordam taklif qila olasiz va xushmuomala javob bera olasiz. Bunda vaziyatga mos xushmuomalalik darajasini tanlaysiz.

Asosiy gʻoya

Kimdandir biror narsa soʻraganimizda, undan vaqti yoki kuchini soʻraymiz. Ingliz tili buni masofa bilan yumshatadi: iltimosda masofa qancha koʻp boʻlsa, u shuncha xushmuomala eshitiladi.

Xushmuomalalik narvonini tasavvur qiling. Eng pastki pogʻonada Can you help me? — toʻgʻridan-toʻgʻri va samimiy, oila va doʻstlar bilan juda mos. Bir pogʻona yuqorida: Could you help me? — could oʻtgan zamon shakliga oʻxshaydi, bu esa masofa qoʻshadi, shuning uchun yumshoqroq eshitiladi. Yanada yuqorida: Would you mind helping me? — endi siz iltimos uning uchun muammo emasligini ham soʻraysiz. Eng tepada: I was wondering if you could help me — juda ehtiyotkor va xushmuomala.

Yana uch xil vazifa bor. Iltimos (request) sizdan harakat qilishni soʻraydi: Could you…? Ruxsat (permission) men harakat qila olamanmi, deb soʻraydi: Could I…? Taklif (offer) men siz uchun harakat qilishga tayyorman, deydi: Shall I…? Avval vazifani tanlang, keyin narvondagi pogʻonani.

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida xushmuomalalikni asosan siz, iltimos, -ib bermoq / -ib yubormoq va inkor savol («uzatib yubormaysizmi?») beradi. Ingliz tilida esa asosiy vosita — masofa: can oʻrniga could, would, would you mind. Oʻzbekchadagi -sam maylimi? / -sam boʻladimi? ruxsat soʻrashga (Can I / May I…?), -aymi? esa taklifga (Shall I…?) toʻgʻri keladi — bu juda qulay moslik. Ehtiyot boʻlish kerak boʻlgan joy: oʻzbekchada buyruq + «iltimos» («Hisobni olib keling, iltimos») xushmuomala, inglizchada esa buyruq maylining oʻzi please bilan ham qoʻpolroq eshitilishi mumkin.

OʻzbekchaVazifaInglizcha
Musiqani biroz pasaytirib yuborasizmi?iltimos (samimiy)Can you turn the music down a bit?
Bekatga qanday borishni aytib bermaysizmi, iltimos?iltimos (xushmuomala)Could you tell me the way to the station, please?
Malol kelmasa, sekinroq gapirsangiz.juda xushmuomala iltimosWould you mind speaking more slowly?
Quvvatlagichingizni olib tursam maylimi?ruxsatCan I borrow your charger?
Shu yerga oʻtirsam qarshi emasmisiz?juda xushmuomala ruxsatDo you mind if I sit here?
Derazani ochib qoʻyaymi?taklifShall I open the window?
Eshikni men ochib qoʻyaman.shu lahzadagi taklifI'll get the door.
Uyingizga olib borib qoʻyishimni xohlaysizmi?taklifWould you like me to drive you home?

Yana bir farq javobda. «Qarshi emasmisiz?» ga oʻzbekcha «Ha, mayli» yoki «Yoʻq, qarshi emasman» deb javob beramiz. Would you mind…? va Do you mind if I…? ga inglizcha eng aniq rozilik javobi — No, not at all (yaʼni «yoʻq, menga malol kelmaydi»).

Tuzilish

Iltimos — kimdandir biror narsa qilishni soʻrash

AndozaMisolXushmuomalalik
Can you + asosiy shakl?Can you pass the salt?neytral, samimiy
Could you + asosiy shakl?Could you send me the file?xushmuomala
Would you + asosiy shakl?Would you close the window, please?xushmuomala
Would you mind + -ing shakli?Would you mind waiting a moment?juda xushmuomala
I was wondering if you could + asosiy shaklI was wondering if you could help me.juda xushmuomala, ehtiyotkor

Ruxsat — biror narsa qila olasizmi, deb soʻrash

AndozaMisolXushmuomalalik
Can I + asosiy shakl?Can I use your pen?neytral, samimiy
Could I + asosiy shakl?Could I leave early today?xushmuomala
May I + asosiy shakl?May I come in?rasmiy
Do you mind if I + Present Simple?Do you mind if I open the window?juda xushmuomala

Takliflar — yordam berishga tayyorligingizni aytish

AndozaMisol
Shall I + asosiy shakl?Shall I carry your bag?
Can I + asosiy shakl?Can I help you?
I'll + asosiy shakl.I'll get the door.
Would you like me to + asosiy shakl?Would you like me to call a taxi?
Do you want me to + asosiy shakl? (norasmiy)Do you want me to help?

Javoblar

SavolHaYoʻq
Can / Could / Would you…? Can / Could / May I…?Sure. / Of course. / Yes, go ahead. / No problem.I'm sorry, but… / I'm afraid…
Would you mind…? / Do you mind if I…?No, not at all. / No, go ahead. (no = mayli)I'm sorry, but… / Actually, it's a bit difficult right now.
Shall I…? / Would you like me to…?Yes, please. / That would be great, thanks.No, thanks. I'm fine. / That's OK, thanks.

Qoʻllanish

1Iltimos qilish

Yaxshi taniydigan odamlaringiz bilan Can you…? ishlating. Xushmuomalaroq boʻlish uchun — hamkasblar, notanish odamlar bilan yoki doʻkonda — Could you…? yoki Would you…? ishlating. Yanada yumshoq qilish uchun please qoʻshing.

Can you turn the music down a bit?
Musiqani biroz pasaytirib yuborasizmi?
samimiy
Could you tell me the way to the station, please?
Bekatga qanday borishni aytib bera olmaysizmi, iltimos?
tell me, say me emas
Could you check this email for me?
Shu xatni men uchun tekshirib bera olasizmi?
Would you give this to your sister, please?
Buni opangizga berib qoʻysangiz, iltimos.
sister = opa yoki singil

2Juda xushmuomala iltimos — Would you mind + -ing?

Would you mind + -ing shakli juda xushmuomala. U aslida «Bu siz uchun muammomi?» deb soʻraydi, shuning uchun No javobi «Mayli, qilaman» degani.

Would you mind speaking more slowly?
Malol kelmasa, sekinroq gapirsangiz.
mind + -ing shakli
Would you mind not using your phone in here?
Iltimos, bu yerda telefondan foydalanmasangiz.
inkor: not + -ing shakli
Would you mind moving your bag?
Sumkangizni olib qoʻysangiz, malol kelmaydimi?
iltimos
No, not at all.
Yoʻq, bemalol.
javob: no = mayli

3Ruxsat soʻrash

Biror narsa qila olasizmi, deb soʻrash uchun Can I / Could I / May I + asosiy shakl ishlating. May I rasmiy; doʻkonlarda, idoralarda va notanish odamlar bilan koʻp ishlatiladi. Do you mind if I…? + Present Simple juda xushmuomala. Uni turgʻun ibora sifatida yodlang.

Can I borrow your charger?
Quvvatlagichingizni olib tursam maylimi?
«-sam maylimi?» → Can I…?
Could I ask you a question?
Sizga bir savol bersam boʻladimi?
May I see your passport, please?
Pasportingizni koʻrsam boʻladimi?
rasmiy
Do you mind if I sit here?
Shu yerga oʻtirsam qarshi emasmisiz?
"Do you mind if I open the window?" "No, go ahead."
«Derazani ochsam qarshi emasmisiz?» «Yoʻq, ochavering.»
no = mayli

4Yordam taklif qilish

Boshqa odam yordamingizni xohlaydimi, deb soʻrash uchun Shall I…? yoki Would you like me to…? ishlating. Can I…? ham juda keng tarqalgan taklif (Can I help you?, Can I get you a drink?): shakli ruxsat savoliga oʻxshaydi, lekin siz boshqa odam uchun biror narsa qilishni taklif qilyapsiz. Shu lahzada qaror qilib, toʻgʻridan-toʻgʻri taklif qilish uchun I'll… ishlating (A2-04 ga qarang). Would you like me to…? va Do you want me to…? ni turgʻun ibora sifatida yodlang; want / would like + kishi + to A2-25 da oʻrgatiladi. Shall I…? britan ingliz tilida koʻproq uchraydi; amerika ingliz tilida Should I…? yoki Do you want me to…? odatiyroq.

Shall I open the window? It's hot in here.
Derazani ochib qoʻyaymi? Bu yer issiq ekan.
«-aymi?» → Shall I…?
Would you like me to drive you home?
Uyingizga olib borib qoʻyishimni xohlaysizmi?
Can I get you a drink?
Sizga ichimlik olib kelaymi?
Your hands are full. I'll get the door.
Qoʻlingiz band ekan. Eshikni men ochaman.
shu lahzadagi qaror → I'll
Do you want me to help you with your homework?
Uy vazifangizga yordamlashib yuboraymi?
norasmiy; turgʻun ibora: A2-25 ga qarang

5Oʻta xushmuomala iboralar — I was wondering if… / I'd like to ask…

Katta iltimos uchun yoki muhim odam bilan gaplashganda turgʻun xushmuomala ibora ishlating. I was wondering if you could… iborasidagi Past Continuous oʻtgan vaqtni bildirmaydi; u masofa qoʻshadi, shuning uchun ehtiyotkor va xushmuomala eshitiladi.

I was wondering if you could help me with my CV.
Rezyumemni tayyorlashda yordam berolmasmikansiz, deb oʻylagandim.
CV (UK); résumé (US)
I was wondering if I could leave a bit early on Friday.
Juma kuni biroz ertaroq ketsam boʻlmasmikan, deb oʻylagandim.
I'd like to ask you a favour.
Sizdan bir iltimosim bor edi.
I'd like to ask a question about my bill.
Hisobim boʻyicha bir savol bermoqchi edim.

6Xushmuomala «ha» va «yoʻq» deyish

«Ha» deyish uchun qisqa, samimiy iboralar ishlating. «Yoʻq» deganda faqat No demang — I'm sorry, but… yoki I'm afraid… ishlating va sababini ayting.

"Could you help me with this box?" "Sure, no problem."
«Shu qutini koʻtarishib yubora olasizmi?» «Albatta, bemalol.»
"Can I use your phone?" "I'm sorry, but the battery's dead."
«Telefoningizdan foydalansam maylimi?» «Kechirasiz, lekin quvvati tugagan.»
Could you work late tonight?
Bugun kechroq qolib ishlay olasizmi?
iltimos
I'm afraid I can't. I have to pick up my son.
Afsuski, qola olmayman. Oʻgʻlimni olib kelishim kerak.
sababi bilan xushmuomala «yoʻq»
"Shall I make some tea?" "Yes, please. That would be lovely."
«Choy damlab beraymi?» «Ha, iltimos. Juda yaxshi boʻlardi.»
"Would you like me to wait for you?" "No, thanks. I'll be fine."
«Sizni kutib turaymi?» «Yoʻq, rahmat. Oʻzim boraveraman.»

Keng tarqalgan xatolar

❌Would you mind to open the door?
✅Would you mind opening the door?
mind dan keyin -ing shakli keladi.
❌Could you to help me?
✅Could you help me?
can / could / would dan keyin to qoʻyilmaydi.
❌Do you mind if I will sit here?
✅Do you mind if I sit here?
if I dan keyin Present Simple ishlating.
❌Do you want that I help you?
✅Do you want me to help you?
want + kishi + to + feʼl.
❌May you help me?
✅Could you help me?
May ruxsat uchun (May I…?), iltimos uchun emas.
⚠️"Would you mind waiting?" "Yes, of course."
✅"No, not at all."
Odamlar «Yes, of course» deb «mayli» degan maʼnoni ham beradi, lekin qatʼiy maʼnoda yes = «menga malol keladi». No, not at all aniq.
⚠️Give me the menu.
✅Could I have the menu, please?
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin iltimos sifatida buyruq qoʻpol eshitilishi mumkin.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. Buyruq + «iltimos» → Please give me… Oʻzbekchada «Hisobni olib keling, iltimos» butunlay xushmuomala. Inglizchada esa buyruq mayli please bilan ham buyruqligicha qoladi. Restoranda, doʻkonda yoki notanish odam bilan savol shaklini ishlating: Could I have…? yoki Could you…?

⚠️(Restoranda ofitsiantga) Please bring me the bill.
✅Could I have the bill, please?
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin buyruqdek eshitiladi.
⚠️(Notanish odamga) Please show me where the bus stop is.
✅Could you show me where the bus stop is, please?
please buyruqni iltimosga aylantirmaydi.

2. «-aymi?» → Do I…? yoki Will I…? Oʻzbekchadagi «ochib qoʻyaymi?», «olib beraymi?» — taklif. Uni soʻzma-soʻz oʻgirib Do I…? desak, «men odatda shunday qilamanmi?» degan savol chiqadi. Taklif uchun Shall I…?, Can I…? yoki Do you want me to…? ishlating.

⚠️(Xona qorongʻi.) Do I turn on the light?
✅Shall I turn on the light?
Grammatika jihatidan toʻgʻri savol, lekin u taklif emas, odat haqida soʻraydi.
⚠️(Mehmon kelgan.) Do I make some coffee?
✅Shall I make some coffee?
yoki: Do you want me to make some coffee?

3. «Qarshi emasmisiz?» — «Ha, mayli». Oʻzbekchada «Konditsionerni yoqsam qarshi emasmisiz?» savoliga «Ha, mayli» deymiz. Inglizchada Do you mind…? «Sizga xalal beradimi?» degani, shuning uchun Yes «ha, xalal beradi» boʻlib eshitilishi mumkin. Rozilik uchun No, not at all yoki No, go ahead deng.

⚠️"Do you mind if I turn on the air conditioning?" "Yes, sure."
✅"No, go ahead."
Yes chalkash: «ha, qarshiman» boʻlib eshitilishi mumkin.
⚠️"Do you mind if my friend joins us?" "Yes, of course."
✅"No, not at all."
Qatʼiy maʼnoda yes = «qarshiman».

4. «Menga tushuntirib bering» → explain me. Oʻzbekchada «menga» feʼldan oldin bemalol keladi. Inglizchada explain va say dan keyin kishi bevosita kelmaydi: explain something to me, tell me (say me emas).

❌Could you explain me this rule?
✅Could you explain this rule to me?
❌Can you say me your email address?
✅Can you tell me your email address?

Adashtirmang

Could you…? va Could I…? — Vazifani ega hal qiladi. You harakat qiladi = iltimos. I harakat qiladi = ruxsat.

Could you open the door?
Eshikni ochib bera olasizmi?
iltimos: siz ochasiz
Could I open the door?
Eshikni ochsam boʻladimi?
ruxsat: men ochaman

Shall I…? va Will you…? — Shall I yordam taklif qiladi. Will you kimdandir biror narsa qilishni soʻraydi; u buyruqdek eshitilishi mumkin, shuning uchun odatda Could you…? xavfsizroq. A2-04 ga qarang.

Shall I wash the dishes?
Idishlarni yuvib qoʻyaymi?
taklif
Will you wash the dishes?
Idishlarni yuvasizmi?
iltimos: ancha toʻgʻridan-toʻgʻri

Would you like…? va Do you like…? — Would you like hozirgi taklif; Do you like umumiy didingiz haqida soʻraydi. A1-25 ga qarang.

Would you like some cake?
Tort olasizmi?
taklif
Do you like cake?
Tortni yaxshi koʻrasizmi?
umumiy savol

Imlo va talaffuz

  • Could you va Would you qoʻshilib aytiladi: /ˈkʊdʒu/, /ˈwʊdʒu/. /d/ va /j/ birlashib, oʻzbekcha «j» ga yaqin tovush hosil qiladi.
  • could va would da l talaffuz qilinmaydi; unli /ʊ/ qisqa, book dagi kabi. would boshidagi /w/ da lablarni yumaloqlab oldinga choʻzing; tishlar pastki labga tegmasin, aks holda u «v» ga oʻxshab qoladi.
  • Can I bogʻlanib aytiladi: /kənaɪ/. Bu yerda can dagi unli kuchsiz.
  • Tez nutqda Shall I koʻpincha /ʃəlaɪ/ boʻladi.
  • Ohang muhim. Oxirida koʻtariladigan yoki avval tushib keyin koʻtariladigan ohang samimiy eshitiladi. Tekis, pastga tushuvchi ohang esa please bilan ham buyruqdek eshitilishi mumkin. Oʻzbek tilidagi savol ohangi bilan bir xil emas, shuning uchun ingliz tilida soʻzlashuvchilarni tinglab, ohangni takrorlang.
  • Please odatda oxirida (Could you help me, please?) yoki egadan keyin keladi (Could you please help me?). Oxirgi please dan oldin vergul qoʻying.

Oltin qoida

Avval vazifani hal qiling: iltimos (Could you…?), ruxsat (Could I…?) yoki taklif (Shall I…?). Keyin xushmuomalalik darajasini tanlang: masofa qancha koʻp boʻlsa (could, would, would you mind, I was wondering if), shuncha xushmuomala. Would you mind…? va Do you mind if I…? ga samimiy rozilik javobi — No (not at all).

Mashqlar

A. Tuzilish

Gaplarni koʻrsatilganidek toʻldiring yoki oʻzgartiring.

  1. Would you mind (turn) off the light?
  2. Do you mind if I (use) your phone?
  3. Would you like me (call) a taxi?
  4. Could you bilan xushmuomala qiling: Pass me the water.
  5. May I bilan ruxsat soʻrang: (come in)
  6. I was wondering if bilan juda xushmuomala qiling: Can you help me?

B. Maʼno

Vaziyatga mos javobni tanlang.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: … give me a lift to the station?
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: … carry that bag for you?
  3. Doʻstingiz soʻrayapti: "Would you mind waiting five minutes?" Siz kutishga roziysiz. Javob bering:
  4. Qaysi biri taklif?
  5. Qaysi biri eng xushmuomala?

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. Would you mind to help me?
  2. Do you want that I call you later?
  3. May you pass me the salt?
  4. Could I ask you a question?

D. Kontekstda

Suhbatni toʻldiring.

At a hotel
Guest: Good evening. 16 I check in, please?
Receptionist: Of course. 17 I see your passport, please?
Guest: Here you are. And 18 you mind giving me a room on a high floor?
Receptionist: Not at all. 19 I carry your bags to the lift?
Guest: Yes, please. That 20 be great.

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Yaxshi tanimaydigan hamkasbingizga xushmuomala iltimos yozing.
  2. Qoʻshningizning qoʻlida ogʻir xarid sumkalari bor. Ikki xil yoʻl bilan yordam taklif qiling.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A2-04 Will oʻzbekcha: qaror, taklif, vaʼda va bashorat (will, won't, shall)
    The phone's ringing. "I answer it."
  2. A1-25 Like, want va would like oʻzbekcha: «I like» va «I'd like» farqi
    … a cup of tea? I've just made some.
  3. A2-20 Must, Have To, Mustn't va Don't Have To oʻzbekcha: «kerak», «shart emas», «mumkin emas»
    You smoke here. It's not allowed.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. turning
  2. use
  3. to call
  4. Could you pass me the water, please? / Could you please pass me the water? / Could you pass me the water?
  5. May I come in?
  6. I was wondering if you could help me.

B. Maʼno

  1. Could you
  2. Shall I
  3. No, not at all.
  4. Can I help you?
  5. I was wondering if you could check this.

C. Xatoni toping

  1. Would you mind helping me?
  2. Do you want me to call you later?
  3. Could you pass me the salt? / Can you pass me the salt? / Would you pass me the salt?
  4. ✓ Could I ask you a question?

D. Kontekstda

  1. Could / Can / May
  2. May / Could / Can
  3. would
  4. Shall / Can / Should
  5. would

E. Sizning navbatingiz

  1. Could you send me the report by Friday, please?
  2. Shall I carry one of those for you? Would you like me to open the door?

F. Aralash takrorlash

  1. 'll / will
  2. Would you like
  3. mustn't / can't / must not / cannot
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play