Could, Was Able To va Managed To oʻzbekcha: oʻtmish va kelajakdagi qobiliyat
Could, Was Able To, Managed To: Ability in Other Times
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz oʻtmishda nima qila olganingiz, bir marta nimani uddalaganingiz va kelajakda nima qila olishingiz haqida gapira olasiz. Buning uchun turli zamonlarda could, was able to, managed to va be able to ni ishlatasiz.
Asosiy gʻoya
Can — qobiliyat feʼli, lekin u faqat hozirgi zamonda yashaydi A1-17. Qobiliyatni boshqa zamonlarga olib oʻtish uchun ingliz tili ikkita vositadan foydalanadi.
Birinchisi — could, can ning oʻtgan zamoni. U oʻtmishdagi umumiy qobiliyatni, yaʼni istalgan paytda qila olgan narsangizni bildiradi: When I was five, I could swim. Uni kurtkangizdagi nishon deb tasavvur qiling: sizda bor boʻlgan mahorat.
Lekin nishonga ega boʻlish bitta qiyin kunda gʻalaba qozonishdan farq qiladi. Bir martalik aniq muvaffaqiyat uchun ingliz tili was able to yoki managed to ni ishlatadi: The water was rough, but I managed to swim to the boat. Bu bitta gʻalaba uchun kubok. Managed to bu ish qiyin boʻlganini ham bildiradi.
Inkor osonroq: couldn't ikkala holat uchun ham ishlaydi.
Va nihoyat, can ning -ing shakli ham, to li shakli ham, will bilan shakli ham yoʻq. Shuning uchun boshqa zamonlarda be able to ishlating: will be able to, have been able to, want to be able to.
Oʻzbek va ingliz tillari
Yaxshi xabar: oʻzbek tili bu farqni oʻzi ham koʻrsatadi. -a olardim («suza olardim») oʻtmishdagi umumiy qobiliyat — could. -a oldim («chiqib keta oldim», «uddaladim», «ulgurdim») bitta voqeadagi muvaffaqiyat — was able to / managed to. Muammo shundaki, maktabda «could = can ning oʻtgan zamoni» deb oʻrganamiz va ikkalasini ham could bilan aytib yuboramiz. Kelajakda oʻzbekcha -a olaman bitta soʻz, inglizchada esa will can deyilmaydi: will be able to. Koʻnikmalar haqida oʻzbekchada koʻpincha bilmoq ishlatiladi («suzishni bilardim»); inglizchada bu could yoki knew how to.
| Oʻzbekcha | Maʼnosi | Inglizcha |
|---|---|---|
| Buvim uch tilda gapira olardi. | umumiy qobiliyat (oʻtmish) | My grandmother could speak three languages. |
| Bolaligimda velosiped minishni bilardim. | koʻnikma (oʻtmish) | I could ride a bike when I was a child. |
| Olov tez tarqaldi, lekin hamma chiqib keta oldi. | bir martalik muvaffaqiyat | Everyone managed to get out. |
| Taksi topa olmadik. | inkor: ikkala maʼno | We couldn't find a taxi. |
| Bir necha oydan keyin oddiy suhbat qura olasiz. | kelajak | You'll be able to have a simple conversation. |
| Kun boʻyi koʻzoynagimni topa olmadim. | hozirgacha davom etgan vaqt | I haven't been able to find my glasses all day. |
| Dadamdek ovqat pishira olishni xohlardim. | boshqa feʼldan keyin | I'd love to be able to cook like my dad. |
Eʼtibor bering: «Kun boʻyi topa olmadim» oʻzbekchada -di bilan, lekin kun hali tugamagan, shuning uchun inglizchada Present Perfect: haven't been able to.
Tuzilish
Oʻtmishdagi qobiliyat
| Maʼnosi | Darak | Inkor |
|---|---|---|
| umumiy qobiliyat | I could read when I was four. | I couldn't read until I was six. |
| bir martalik muvaffaqiyat | We were able to / managed to fix it. | We couldn't / weren't able to / didn't manage to fix it. |
Savollar
| Shakl | Misol |
|---|---|
| Could + ega + asosiy shakl? | Could you swim when you were a child? |
| Was / Were + ega + able to + asosiy shakl? | Were you able to find a parking space? |
| Did + ega + manage to + asosiy shakl? | Did you manage to finish the report? |
Be able to boshqa zamon va shakllarda
| Shakl | Misol |
|---|---|
| Kelasi zamon: will be able to | You'll be able to drive after a few lessons. |
| Kelasi zamon inkori: won't be able to | I won't be able to come tomorrow. |
| Present Perfect: have / has been able to | She hasn't been able to sleep this week. |
| Boshqa feʼldan keyin: to be able to | I'd like to be able to play the guitar. |
| Modal feʼldan keyin: might / should be able to | We might be able to help. |
Bir qarashda
| could | was able to | managed to | |
|---|---|---|---|
| Oʻtmish: umumiy qobiliyat | ha | ha | yoʻq |
| Oʻtmish: bitta muvaffaqiyat (darak) | yoʻq (see, hear, understand… bundan mustasno) | ha | ha |
| Oʻtmish: inkor (ikkala maʼno) | ha | ha | ha |
Qoʻllanish
1Could — oʻtmishdagi umumiy qobiliyat
Oʻtmishda maʼlum bir davr davomida kimdadir boʻlgan mahorat yoki qobiliyat uchun could + asosiy shakl ishlating.
2Was able to / managed to — bir martalik muvaffaqiyat
Muvaffaqiyat bilan tugagan bitta oʻtmish holati uchun could emas, was / were able to yoki managed to ishlating. Managed to bu ish qiyin boʻlganini bildiradi.
3Couldn't — ikkalasi uchun ham
Inkorda couldn't umumiy qobiliyat uchun ham, bitta holat uchun ham toʻgʻri. Wasn't able to va didn't manage to ham mumkin.
4See, hear, smell, understand, remember bilan could
Sezgi va fikrlash feʼllari bilan could hatto bitta aniq holat uchun ham odatiy.
5Boshqa zamonlarda be able to
Can ning kelasi zamon, Present Perfect yoki to li shakli yoʻq, shuning uchun be able to ishlating. (Kelajakdagi kelishuv uchun can ham boʻladi: I can see you tomorrow at ten. Hali sizda yoʻq yangi qobiliyat uchun esa will be able to ishlating.)
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «-a oldim» → could. Oʻzbekchada «-a olardim» (umumiy) va «-a oldim» (bir marta) farqlanadi, lekin «could = can ning oʻtmishi» degan qoida tufayli ikkalasini ham could bilan aytamiz. Bitta voqeadagi muvaffaqiyat uchun managed to yoki was able to ishlating.
2. «-a olaman» → will can. Oʻzbekchada kelajakdagi qobiliyat bitta soʻz bilan aytiladi: «yoza olaman». Inglizchada will va can yonma-yon kelmaydi; to dan keyin ham can qoʻyilmaydi. will be able to va to be able to ishlating.
3. «Bilardim» → knew to. Oʻzbekchada koʻnikmani «bilmoq» bilan aytamiz: «Shaxmat oʻynashni bilardim». Inglizchada know dan keyin bevosita to + feʼl kelmaydi. Oʻtmishdagi koʻnikma uchun could yoki knew how to deng.
Adashtirmang
could (umumiy mahorat) va was able to (bitta muvaffaqiyat) — Qobiliyat gʻoyasi bir xil, vaqtga qarash boshqa. Oʻzbekchada: «-a olardim» va «-a oldim».
oʻtmishdagi qobiliyat uchun could va ehtimol uchun could — Could «mumkin» degan maʼnoni ham beradi A2-22 va xushmuomala iltimos ham qiladi A2-23.
couldn't (qobiliyat) va couldn't have (oʻtmish haqida taxmin) — She couldn't have known qobiliyat emas, mantiqiy taxmin. B2-06 ga qarang.
Imlo va talaffuz
- could /kʊd/: l talaffuz qilinmaydi. Gap ichida koʻpincha kuchsiz: /kəd/. Oxirgi /d/ ni jarangsizlantirmang, aks holda soʻz oxiri /t/ boʻlib eshitiladi (/kʊt/).
- couldn't /ˈkʊdnt/ ikki boʻgʻindan iborat; /d/ va /n/ orasiga unli qoʻshmang.
- able /ˈeɪbl/: birinchi unli qoʻshunli /eɪ/, day dagi kabi. Ikkinchi boʻgʻinda /l/ oldida unli yoʻq; yozilishiga qarab «a-ble» deb oʻqimang. Urgʻu birinchi boʻgʻinda. was able to da soʻzlar bogʻlanadi: /wəz ˈeɪbl tə/.
- managed /ˈmænɪdʒd/ ikki boʻgʻin, urgʻu birinchisida. Oʻzbek tilidagi kabi oxirgi boʻgʻinga urgʻu bermang va yozilishiga qarab «ma-na-ged» deb oʻqimang. Birinchi unli /æ/ — ogʻiz keng ochiladi.
- I'll be able to /aɪl bi ˈeɪbl tə/; won't be able to /wəʊnt bi ˈeɪbl tə/ (UK), /woʊnt bi ˈeɪbl tə/ (US).
Oltin qoida
Could = oʻtmishdagi umumiy mahorat («-a olardim»). Was able to / managed to = bitta muvaffaqiyat («-a oldim», «uddaladim») — lekin could see / hear / understand toʻgʻri. Couldn't = ikkalasi. Can ning shakli boʻlmagan joyda — will, have yoki to dan keyin — be able to ishlating.
Mashqlar
A. Tuzilish
Gaplarni toʻldiring yoki koʻrsatilganidek savol tuzing.
-
Next year, I'll able to drive.
-
She hasn't able to visit us since she moved.
-
After an hour, we (manage) to fix the car.
-
Oʻtgan zamonda savol tuzing: you / be able to / find / a parking space?
-
He tried, but he (not / manage) to open the jar.
-
I'd like to able to speak Japanese.
B. Maʼno
Vaziyatga mos javobni tanlang.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: When I was six, I … count to a hundred.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: The door was locked, but we … get in through the window.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: I looked everywhere, but I find my keys.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: From our hotel room, we … see the sea.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: I'm sorry, I come on Friday.
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
I will can help you on Monday.
-
He managed to passing the test.
-
I haven't could sleep this week.
-
My grandfather could speak four languages.
D. Kontekstda
Matnni toʻldiring. Qavs ichidagi soʻzlardan foydalaning.
Last winter there was a big snowstorm. No trains were running, so I 16 (not / can) get to work by train. I waited for an hour, and in the end I 17 (manage) to find a taxi. The roads were terrible, but the driver 18 (be able to) get me to the office by ten. From my desk, I 19 (can) see the snow all day. Good news: tomorrow I 20 (be able to) work from home.
E. Sizning navbatingiz
Ingliz tilida yozing.
-
Bolaligingizda qila olgan bitta narsani va qila olmagan bitta narsani yozing.
-
Qiyin bir paytda biror ishni uddalaganingiz haqida yozing.
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
A2-22 May, Might, Could oʻzbekcha: «balki», «… mumkin» va ehtimolni ingliz tilida aytish Toʻgʻri javobni tanlang: I'm not sure, but I … be at the meeting tomorrow.
-
A2-23 Could you, Can I, Shall I oʻzbekcha: ingliz tilida iltimos, ruxsat va taklif Xushmuomala qiling: Help me with this box.
-
A2-19 Present Perfect yoki Past Simple? Farqi oddiy tilda We (move) to this town in 2018.
Javoblar
A. Tuzilish
- be
- been
- managed
- Were you able to find a parking space?
- didn't manage / did not manage
- be
B. Maʼno
- could
- managed to
- all three are correct
- could
- won't be able to
C. Xatoni toping
- I will be able to help you on Monday. / I'll be able to help you on Monday. / I can help you on Monday.
- He managed to pass the test.
- I haven't been able to sleep this week.
- ✓ My grandfather could speak four languages.
D. Kontekstda
- couldn't / could not
- managed
- was able to
- could
- 'll be able to / will be able to / 'm going to be able to / am going to be able to
E. Sizning navbatingiz
- I could swim when I was five. I couldn't ride a bike until I was nine.
- Last year I lost my passport, but I managed to get a new one in two days.
F. Aralash takrorlash
- might not
- Could you help me with this box, please? / Could you please help me with this box? / Could you help me with this box? / Would you help me with this box, please? / Can you help me with this box, please? / Would you mind helping me with this box?
- moved
