SlowingoNgữ pháp
A2 25 / 38

Cách nhờ vả, xin phép và đề nghị giúp đỡ lịch sự trong tiếng Anh (Could you, May I, Shall I)

Requests, Offers and Permission

Trong trang này
  1. Mục tiêu
  2. Ý chính
  3. Tiếng Việt và tiếng Anh
  4. Cấu trúc
  5. Cách dùng
  6. Lỗi thường gặp
  7. Bẫy dành cho người Việt
  8. Đừng nhầm lẫn
  9. Chính tả và phát âm
  10. Quy tắc vàng
  11. Luyện tập

Mục tiêu

Sau bài này, bạn có thể nhờ người khác làm việc gì đó, xin phép làm một việc, đề nghị giúp đỡ và trả lời một cách lịch sự — và chọn mức độ lịch sự phù hợp với từng tình huống.

Ý chính

Khi nhờ ai đó, chúng ta đang xin họ thời gian và công sức. Tiếng Anh làm cho lời nhờ nhẹ nhàng hơn bằng khoảng cách: lời nhờ càng có nhiều khoảng cách thì nghe càng lịch sự.

Hãy hình dung một chiếc thang lịch sự. Ở bậc thấp nhất là Can you help me? — thẳng thắn và thân thiện, rất hợp với gia đình và bạn bè. Lên một bậc: Could you help me? — could trông giống dạng quá khứ, và điều đó tạo thêm khoảng cách, nên nghe mềm mại hơn. Cao hơn nữa: Would you mind helping me? — bây giờ bạn còn hỏi xem lời nhờ có làm phiền người ta không. Trên cùng: I was wondering if you could help me — rất cẩn thận và lịch sự.

Ngoài ra còn có ba việc khác nhau. Nhờ vả (request) là xin người kia làm: Could you…? Xin phép (permission) là hỏi mình có được làm không: Could I…? Đề nghị giúp (offer) là nói mình sẵn sàng làm giúp người kia: Shall I…? Hãy chọn việc trước, rồi mới chọn bậc trên chiếc thang.

Tiếng Việt và tiếng Anh

Tiếng Việt thể hiện sự lịch sự chủ yếu bằng cách xưng hô (anh, chị, em, cô, chú…) và các từ như ạ, giúp, với, nhé, phiền, được không. Tiếng Anh chỉ có một chữ you cho mọi người, nên sự lịch sự nằm ở động từ khuyết thiếu và mẫu câu: can → could → would you mind → I was wondering if. Một câu mệnh lệnh có thêm please vẫn có thể nghe cộc lốc, trong khi câu tiếng Việt Cho em xin cái thực đơn ạ lại rất lịch sự.

Tiếng ViệtViệcTiếng Anh
Bạn đưa mình lọ muối được không?nhờ (thân mật)Can you pass the salt?
Anh gửi giúp em tập tin đó được không ạ?nhờ (lịch sự)Could you send me the file?
Phiền anh chờ một chút được không ạ?nhờ (rất lịch sự)Would you mind waiting a moment?
Mình dùng bút của bạn một chút được không?xin phépCan I use your pen?
Em vào được không ạ?xin phép (trang trọng)May I come in?
Mình mở cửa sổ có phiền bạn không?xin phép (rất lịch sự)Do you mind if I open the window?
Để mình xách túi giúp bạn nhé?đề nghị giúpShall I carry your bag?
Anh có muốn em gọi taxi cho anh không?đề nghị giúpWould you like me to call a taxi?

Hãy chú ý câu trả lời. Với Would you mind…? và Do you mind if I…?, câu hỏi thật ra là "Việc này có làm phiền bạn không?". Vì vậy câu trả lời thân thiện là No ("Không phiền gì cả"). Người Việt quen trả lời "Vâng" / "Được" khi đồng ý, nên rất dễ nói Yes — và Yes ở đây nghĩa là "Có, phiền đấy!".

Cấu trúc

Nhờ vả — xin người khác làm một việc

Mẫu câuVí dụMức độ lịch sự
Can you + base form?Can you pass the salt?bình thường, thân thiện
Could you + base form?Could you send me the file?lịch sự
Would you + base form?Would you close the window, please?lịch sự
Would you mind + -ing form?Would you mind waiting a moment?rất lịch sự
I was wondering if you could + base formI was wondering if you could help me.rất lịch sự, cẩn thận

Xin phép — hỏi xem mình có được làm gì không

Mẫu câuVí dụMức độ lịch sự
Can I + base form?Can I use your pen?bình thường, thân thiện
Could I + base form?Could I leave early today?lịch sự
May I + base form?May I come in?trang trọng
Do you mind if I + present simple?Do you mind if I open the window?rất lịch sự

Đề nghị giúp đỡ — nói rằng mình sẵn sàng giúp

Mẫu câuVí dụ
Shall I + base form?Shall I carry your bag?
Can I + base form?Can I help you?
I'll + base form.I'll get the door.
Would you like me to + base form?Would you like me to call a taxi?
Do you want me to + base form? (thân mật)Do you want me to help?

Cách trả lời

Câu hỏiĐồng ýTừ chối
Can / Could / Would you…? Can / Could / May I…?Sure. / Of course. / Yes, go ahead. / No problem.I'm sorry, but… / I'm afraid…
Would you mind…? / Do you mind if I…?No, not at all. / No, go ahead. (no = không sao)I'm sorry, but… / Actually, it's a bit difficult right now.
Shall I…? / Would you like me to…?Yes, please. / That would be great, thanks.No, thanks. I'm fine. / That's OK, thanks.

Cách dùng

1Nhờ vả

Dùng Can you…? với người quen thân. Dùng Could you…? hoặc Would you…? để lịch sự hơn — với đồng nghiệp, người lạ hoặc trong cửa hàng. Thêm please để nhẹ nhàng hơn nữa.

Can you turn the music down a bit?
Bạn vặn nhỏ nhạc một chút được không?
thân mật
Could you tell me the way to the station, please?
Anh làm ơn chỉ giúp tôi đường ra ga được không ạ?
lịch sự, với người lạ
Could you check this email for me?
Chị xem giúp em cái email này được không ạ?
Would you give this to your sister, please?
Bạn đưa cái này cho chị gái bạn giúp mình nhé?
sister có thể là chị gái hoặc em gái

2Nhờ vả rất lịch sự — Would you mind + -ing?

Would you mind + dạng -ing rất lịch sự. Nó thật sự hỏi "Việc này có làm phiền bạn không?" — vì vậy câu trả lời No có nghĩa là "Không sao, tôi làm ngay".

Would you mind speaking more slowly?
Phiền anh nói chậm hơn một chút được không ạ?
mind + -ing: speaking
Would you mind not using your phone in here?
Phiền bạn không dùng điện thoại ở trong này được không?
phủ định: not + -ing
Would you mind moving your bag?
Phiền chị dịch túi sang một chút được không ạ?
lời nhờ
No, not at all.
Không sao đâu ạ.
câu trả lời: no = không phiền gì

3Xin phép

Dùng Can I / Could I / May I + động từ nguyên mẫu để hỏi xem mình có được làm gì không. May I trang trọng; hay dùng trong cửa hàng, văn phòng và với người không quen. Do you mind if I…? + thì hiện tại đơn (present simple) rất lịch sự. Hãy học nó như một mẫu câu cố định.

Can I borrow your charger?
Cho mình mượn cục sạc được không?
Could I ask you a question?
Tôi hỏi anh một câu được không ạ?
May I see your passport, please?
Cho tôi xem hộ chiếu của anh được không ạ?
trang trọng: nhân viên nói với khách
Do you mind if I sit here?
Tôi ngồi đây có phiền anh không?
sau if I: thì hiện tại đơn, không dùng will
"Do you mind if I open the window?" "No, go ahead."
"Mình mở cửa sổ có phiền bạn không?" "Không đâu, bạn cứ mở đi."
No = không phiền

4Đề nghị giúp đỡ

Dùng Shall I…? hoặc Would you like me to…? để hỏi xem người kia có muốn mình giúp không. Can I…? cũng là một cách đề nghị rất phổ biến (Can I help you?, Can I get you a drink?): hình thức giống câu xin phép, nhưng thật ra bạn đang đề nghị làm gì đó cho người kia. Dùng I'll… để đề nghị trực tiếp, khi bạn quyết định ngay lúc nói (xem A2-04). Hãy học Would you like me to…? và Do you want me to…? như mẫu cố định; cấu trúc want / would like + người + to ở bài A2-25. Shall I…? phổ biến hơn trong tiếng Anh Anh; trong tiếng Anh Mỹ, người ta hay nói Should I…? hoặc Do you want me to…?.

Shall I open the window? It's hot in here.
Để mình mở cửa sổ nhé? Trong này nóng quá.
"để mình … nhé?" = Shall I…?
Would you like me to drive you home?
Anh có muốn em chở anh về nhà không?
Can I get you a drink?
Mình lấy cho bạn cái gì uống nhé?
hình thức xin phép, nhưng là lời đề nghị
Your hands are full. I'll get the door.
Tay bạn bận hết rồi. Để mình mở cửa cho.
quyết định ngay lúc nói: I'll
Do you want me to help you with your homework?
Em có muốn anh giúp em làm bài tập không?
thân mật; mẫu cố định: want + me + to, xem A2-25

5Mẫu câu cực kỳ lịch sự — I was wondering if… / I'd like to ask…

Khi nhờ một việc lớn, hoặc nói với người quan trọng, hãy dùng một mẫu câu lịch sự cố định. Trong I was wondering if you could…, thì quá khứ tiếp diễn không nói về quá khứ; nó tạo khoảng cách, nên nghe cẩn thận và lịch sự.

I was wondering if you could help me with my CV.
Không biết anh có thể giúp em xem lại CV được không ạ?
không phải quá khứ: chỉ để lịch sự; CV (Anh), résumé (Mỹ)
I was wondering if I could leave a bit early on Friday.
Không biết thứ Sáu này em xin về sớm một chút có được không ạ?
I'd like to ask you a favour.
Em muốn nhờ anh một việc ạ.
I'd like to ask a question about my bill.
Tôi muốn hỏi một chút về hóa đơn của tôi.

6Đồng ý và từ chối lịch sự

Để đồng ý, dùng những câu ngắn, thân thiện. Để từ chối, đừng chỉ nói No — hãy dùng I'm sorry, but… hoặc I'm afraid… và đưa ra lý do.

"Could you help me with this box?" "Sure, no problem."
"Bạn giúp mình bê cái thùng này được không?" "Được chứ, không vấn đề gì."
"Can I use your phone?" "I'm sorry, but the battery's dead."
"Cho mình dùng điện thoại của bạn được không?" "Xin lỗi nhé, máy mình hết pin rồi."
Could you work late tonight?
Tối nay em ở lại làm muộn được không?
lời nhờ
I'm afraid I can't. I have to pick up my son.
Em e là không được ạ. Em phải đi đón con trai.
từ chối lịch sự, có lý do
"Shall I make some tea?" "Yes, please. That would be lovely."
"Để mình pha trà nhé?" "Ừ, pha đi. Thế thì tuyệt quá."
"Would you like me to wait for you?" "No, thanks. I'll be fine."
"Bạn có muốn mình đợi bạn không?" "Thôi, cảm ơn. Mình tự lo được."

Lỗi thường gặp

❌Would you mind to open the door?
✅Would you mind opening the door?
Sau mind, dùng dạng -ing.
❌Could you to help me?
✅Could you help me?
Không có to sau can / could / would.
❌Do you mind if I will sit here?
✅Do you mind if I sit here?
Sau if I, dùng thì hiện tại đơn.
❌Do you want that I help you?
✅Do you want me to help you?
want + người + to + động từ nguyên mẫu.
❌May you help me?
✅Could you help me?
May dùng để xin phép (May I…?), không dùng để nhờ vả.
⚠️"Would you mind waiting?" "Yes, of course."
✅"No, not at all."
Người bản ngữ đôi khi vẫn nói "Yes, of course" với nghĩa đồng ý, nhưng nếu hiểu theo đúng nghĩa của câu hỏi thì yes = "Có, tôi thấy phiền". No, not at all thì rõ ràng.
⚠️Give me the menu.
✅Could I have the menu, please?
Đúng ngữ pháp, nhưng câu mệnh lệnh dùng để nhờ có thể nghe bất lịch sự.

Bẫy dành cho người Việt

1. Tưởng please là đủ lịch sự. Trong tiếng Việt, Làm ơn cho tôi cốc nước hay Cho em xin cốc nước ạ đã rất lịch sự. Nhưng trong tiếng Anh, câu mệnh lệnh có thêm please vẫn giống một yêu cầu thẳng. Ở nhà hàng, cửa hàng hay với người lạ, hãy dùng câu hỏi.

⚠️(Nói với nhân viên phục vụ) Please give me a glass of water.
✅Could I have a glass of water, please?
Đúng ngữ pháp, nhưng nghe như ra lệnh.

2. Quên to sau want me / would like me. Tiếng Việt nói Bạn có muốn mình giúp không? — "muốn" đi thẳng với "mình giúp". Tiếng Anh cần to giữa người và động từ.

❌Would you like me carry your suitcase?
✅Would you like me to carry your suitcase?
❌Do you want me help?
✅Do you want me to help?

3. Quên -ing sau mind. Động từ tiếng Việt không đổi dạng (Phiền bạn đóng cửa giúp), nên nhiều bạn để nguyên động từ sau mind. Tiếng Anh cần dạng -ing.

❌Would you mind close the door?
✅Would you mind closing the door?

4. Trả lời "Yes" như "Vâng, được". Khi đồng ý, người Việt nói "Vâng", "Được ạ". Nhưng Do you mind if I…? hỏi "Có phiền bạn không?", nên Yes nghe như "Có, phiền đấy". Câu trả lời đồng ý rõ ràng nhất là No.

⚠️"Do you mind if I turn on the TV?" "Yes, sure."
✅"No, go ahead."
Người nghe có thể bối rối: yes = có phiền.

5. "Bạn có thể … được không?" dịch thành "or not". Chữ "được không" ở cuối câu tiếng Việt chỉ để hỏi lịch sự. Nếu dịch thành or not, câu tiếng Anh nghe sốt ruột, thậm chí hơi gắt.

⚠️Can you help me or not?
✅Could you help me?
Đúng ngữ pháp, nhưng nghe như bạn đang mất kiên nhẫn.

Đừng nhầm lẫn

Could you…? và Could I…? — Chủ ngữ quyết định việc. You làm = nhờ vả. I làm = xin phép.

Could you open the door?
Bạn mở cửa giúp mình được không?
nhờ: bạn mở
Could I open the door?
Mình mở cửa được không?
xin phép: mình mở

Shall I…? và Will you…? — Shall I là đề nghị giúp. Will you là nhờ người khác làm; nó có thể nghe như mệnh lệnh, nên Could you…? thường an toàn hơn. Xem A2-04.

Shall I wash the dishes?
Để mình rửa bát nhé?
đề nghị giúp
Will you wash the dishes?
Bạn rửa bát đi được không?
nhờ: khá thẳng

Would you like…? và Do you like…? — Would you like là lời mời ngay lúc này; Do you like hỏi về sở thích chung. Xem A1-25.

Would you like some cake?
Bạn ăn miếng bánh nhé?
lời mời
Do you like cake?
Bạn có thích ăn bánh ngọt không?
hỏi chung về sở thích

Chính tả và phát âm

  • Could you và Would you nối liền với nhau: /ˈkʊdʒu/, /ˈwʊdʒu/ — "cudja", "wudja". Âm /d/ cuối của could gặp /j/ của you thành /dʒ/. Đừng ngắt thành hai từ rời.
  • Can I nối âm: /kənaɪ/ — "kuh-nai". Nguyên âm trong can đọc yếu ở đây.
  • Shall I thường đọc /ʃəlaɪ/ khi nói nhanh — "shuh-lai". Âm /ʃ/: tròn môi, đẩy môi ra trước; đừng đọc thành /s/.
  • Ngữ điệu rất quan trọng. Tiếng Việt dùng "ạ", "nhé" để lịch sự; tiếng Anh dùng ngữ điệu. Giọng lên ở cuối câu, hoặc xuống rồi lên, nghe thân thiện. Giọng đều đều và đi xuống có thể nghe như ra lệnh, kể cả khi có please.
  • Đừng thêm thanh điệu vào từng âm tiết: Could you help me? là một câu có nhịp, nhấn vào help.
  • Please thường đứng cuối câu (Could you help me, please?) hoặc sau chủ ngữ (Could you please help me?). Dùng dấu phẩy trước please ở cuối câu.

Quy tắc vàng

Trước tiên, xác định việc: nhờ vả (Could you…?), xin phép (Could I…?) hay đề nghị giúp (Shall I…?). Rồi chọn mức độ lịch sự: càng nhiều khoảng cách (could, would, would you mind, I was wondering if) càng lịch sự. Với Would you mind…? và Do you mind if I…?, câu trả lời thân thiện là No (not at all).

Luyện tập

A. Hình thức

Điền dạng đúng hoặc viết lại câu theo yêu cầu.

  1. Would you mind (turn) off the light?
  2. Do you mind if I (use) your phone?
  3. Would you like me (call) a taxi?
  4. Viết lại cho lịch sự với Could you: Pass me the water.
  5. Xin phép với May I: (come in)
  6. Viết lại thật lịch sự với I was wondering if: Can you help me?

B. Ý nghĩa

Chọn đáp án phù hợp với ý nghĩa.

  1. Chọn đáp án đúng: … give me a lift to the station?
  2. Chọn đáp án đúng: … carry that bag for you?
  3. Bạn của bạn hỏi: "Would you mind waiting five minutes?" Bạn sẵn lòng chờ. Hãy trả lời:
  4. Câu nào là lời đề nghị giúp đỡ?
  5. Câu nào lịch sự nhất?

C. Tìm lỗi sai

Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.

  1. Would you mind to help me?
  2. Do you want that I call you later?
  3. May you pass me the salt?
  4. Could I ask you a question?

D. Trong ngữ cảnh

Điền một từ thích hợp vào mỗi vị trí.

At a hotel
Guest: Good evening. 16 I check in, please?
Receptionist: Of course. 17 I see your passport, please?
Guest: Here you are. And 18 you mind giving me a room on a high floor?
Receptionist: Not at all. 19 I carry your bags to the lift?
Guest: Yes, please. That 20 be great.

E. Đến lượt bạn

Viết bằng tiếng Anh.

  1. Viết một lời nhờ lịch sự gửi đồng nghiệp mà bạn chưa quen lắm.
  2. Hàng xóm của bạn đang xách mấy túi đồ rất nặng. Hãy đề nghị giúp theo hai cách khác nhau.

F. Ôn tập tổng hợp

Ôn lại kiến thức của các bài trước.

  1. A2-04 Thì tương lai đơn với will: quyết định, lời hứa và dự đoán (Will Future)
    The phone's ringing. "I answer it."
  2. A1-25 Cách dùng like, want và would like trong tiếng Anh (Like + V-ing, Want to, Would like)
    … a cup of tea? I've just made some.
  3. A2-20 Phân biệt must, have to, mustn't và don't have to (phải, không được, không cần)
    You smoke here. It's not allowed.
Đáp án

A. Hình thức

  1. turning
  2. use
  3. to call
  4. Could you pass me the water, please? / Could you please pass me the water? / Could you pass me the water?
  5. May I come in?
  6. I was wondering if you could help me.

B. Ý nghĩa

  1. Could you
  2. Shall I
  3. No, not at all.
  4. Can I help you?
  5. I was wondering if you could check this.

C. Tìm lỗi sai

  1. Would you mind helping me?
  2. Do you want me to call you later?
  3. Could you pass me the salt? / Can you pass me the salt? / Would you pass me the salt?
  4. ✓ Could I ask you a question?

D. Trong ngữ cảnh

  1. Could / Can / May
  2. May / Could / Can
  3. would
  4. Shall / Can / Should
  5. would

E. Đến lượt bạn

  1. Could you send me the report by Friday, please?
  2. Shall I carry one of those for you? Would you like me to open the door?

F. Ôn tập tổng hợp

  1. 'll / will
  2. Would you like
  3. mustn't / can't / must not / cannot
Ứng dụng AndroidHọc mọi lúc mọi nơi Google Play