Mệnh đề quan hệ nâng cao: to whom, whereby, in which case, whatever (Advanced Relative Clauses)
Advanced Relative Clauses
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể dùng các cấu trúc mệnh đề quan hệ (relative clauses) trang trọng — to whom, the extent to which, whereby, in which case, by which time, at which point — và các mệnh đề quan hệ danh từ như what, whatever và whoever, đồng thời kết hợp mệnh đề quan hệ với động từ nguyên mẫu có to và với từ chỉ số lượng.
Ý chính
Mệnh đề quan hệ giống như một cái móc: nó treo thêm thông tin lên một danh từ. Trong tiếng Anh hằng ngày, giới từ lủng lẳng ở cuối cái móc: the person I spoke to. Trong tiếng Anh trang trọng, giới từ chuyển lên đầu và bám vào đại từ quan hệ: the person to whom I spoke. Nghĩa không đổi; chỉ có văn phong thay đổi.
Một số đại từ quan hệ trang trọng móc vào cả một ý, chứ không chỉ một danh từ: The train may be cancelled, in which case we'll drive. Ở đây which chỉ ngược về cả tình huống — việc chuyến tàu bị hủy.
Một số khác lại mang danh từ bên trong chúng. What nghĩa là the thing that (điều mà); whoever nghĩa là any person who (bất cứ ai). Với những mệnh đề quan hệ danh từ (nominal relatives) này, cả mệnh đề đóng vai trò một danh từ: What she said surprised me.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Tiếng Việt giữ giới từ ở cuối, giống hệt tiếng Anh thân mật: người mà tôi đã nói chuyện cùng, công ty mà cô ấy làm việc cho. Với chữ mà, tiếng Việt không đưa giới từ lên trước (không ai nói "người cùng mà tôi đã nói chuyện"), nên mẫu trang trọng to whom / in which sẽ lạ với bạn. Gần nhất là các cụm như theo đó, nhờ đó, khá giống whereby. Ngoài ra, tiếng Việt có những cụm rất quen thuộc như tất cả những gì, trong đó, bất cứ ai — dịch từng chữ sang tiếng Anh thì dễ sai.
| Tiếng Việt | Ý nghĩa | Tiếng Anh |
|---|---|---|
| người mà tôi đã nói chuyện cùng | giới từ ở cuối | the person (who) I spoke to / the person to whom I spoke |
| những gì cô ấy nói | "điều mà" | what she said |
| tất cả những gì anh ấy nói | "tất cả" + mệnh đề | everything (that) he said — không dùng what |
| ba người anh, tất cả đều sống ở nước ngoài | một phần / toàn bộ nhóm | three brothers, all of whom live abroad |
| 200 hồ sơ, trong đó phần lớn rất xuất sắc | một phần nhóm | 200 applications, most of which were excellent |
| Bất cứ ai thiết kế ứng dụng này ... | bất cứ ai | Whoever designed this app ... |
| ..., trong trường hợp đó chúng ta sẽ lỡ chuyến | móc vào cả tình huống | ..., in which case we'll miss the connection. |
Cấu trúc
Giới từ + whom / which
| Thân mật (giới từ ở cuối) | Trang trọng (giới từ ở đầu) |
|---|---|
| the person (who) I spoke to | the person to whom I spoke |
| the company (that) she works for | the company for which she works |
| the colleagues (who) he relies on | the colleagues on whom he relies |
| the way (that) the system works | the way in which the system works |
Sau giới từ, dùng whom (người) hoặc which (vật), hoặc whose + danh từ (the writer to whose work I referred). Không bao giờ dùng that ở vị trí này, và trong tiếng Anh cẩn trọng, tránh dùng who sau giới từ.
Các đại từ quan hệ móc vào một phương pháp, một thời điểm hoặc cả một tình huống
| Đại từ quan hệ | Ý nghĩa | Chỉ về |
|---|---|---|
| whereby | theo đó / nhờ đó | một hệ thống, phương pháp hoặc thỏa thuận |
| in which case | và nếu điều đó xảy ra | cả mệnh đề phía trước |
| by which time | và trước thời điểm đó | một thời điểm hoặc sự kiện |
| at which point | và đúng lúc đó | một khoảnh khắc hoặc sự kiện |
Mệnh đề quan hệ danh từ (danh từ nằm bên trong)
| Đại từ quan hệ | Ý nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| what | điều / những gì mà | What I need is sleep. |
| whatever | bất cứ thứ gì | Take whatever you want. |
| whoever | bất cứ ai / người nào mà | Whoever finishes first wins. |
| whichever | bất cứ cái nào (trong một nhóm có hạn) | Choose whichever room you like. |
| wherever / whenever | bất cứ nơi nào / bất cứ lúc nào | Sit wherever you like. |
Mệnh đề quan hệ với động từ nguyên mẫu và với từ chỉ số lượng (ôn tập)
| Mẫu | Ví dụ |
|---|---|
| danh từ + to-infinitive | the person to contact |
| danh từ + giới từ + which/whom + to-infinitive (trang trọng) | a place in which to live |
| từ chỉ số lượng + of + whom / which | all of which, neither of whom |
Cách dùng
1Giới từ + whom / which
Trong văn viết trang trọng, đặt giới từ trước whom hoặc which. Một số cụm gần như luôn dùng mẫu này: the extent to which, the speed at which, the way in which, the basis on which. Cụm động từ (phrasal verb) thì không làm được như vậy: tiểu từ của nó ở lại với động từ (the problem I came across). Cả hai trật tự đều đúng; hãy chọn theo văn phong (C2-02).
2Whereby
Whereby nghĩa là by which hoặc through which (theo đó, nhờ đó). Nó giới thiệu cách vận hành của một hệ thống, chương trình, thỏa thuận hoặc quá trình. Từ này trang trọng và hay gặp trong văn bản kinh doanh và học thuật.
3In which case, by which time, at which point
Những cụm này chỉ ngược về cả một tình huống và nói điều gì xảy ra tiếp theo. Chúng đứng sau dấu phẩy. In which case = nếu điều đó xảy ra; by which time = và trước thời điểm đó (thường đi với thì quá khứ hoàn thành); at which point = và đúng lúc đó.
4Mệnh đề quan hệ danh từ: what và các từ đuôi -ever
Mệnh đề quan hệ danh từ chứa sẵn danh từ của nó, nên cả mệnh đề có thể làm chủ ngữ hoặc tân ngữ. What = the thing(s) that (B2-20). Các dạng -ever thêm ý "bất cứ — cái nào cũng được". Whichever dùng cho một số lựa chọn có hạn. Ở đầu câu, whatever, whoever và wherever còn có thể mang nghĩa no matter what / who / where (dù … gì / ai / ở đâu) (B2-23).
5Mệnh đề quan hệ với động từ nguyên mẫu (ôn tập)
Mệnh đề quan hệ có thể rút gọn thành to-infinitive, nhất là sau danh từ chỉ mục đích và sau first, last, only và so sánh nhất (B2-09). Trong văn phong trang trọng, giới từ + which / whom có thể đứng trước động từ nguyên mẫu. Không bao giờ dùng who hay that trước động từ nguyên mẫu.
6Từ chỉ số lượng + of whom / of which (ôn tập)
Dùng từ chỉ số lượng (all, some, most, many, neither, none, both, half) hoặc một con số + of whom (người) hoặc of which (vật) để nói về một phần của nhóm. Đây là mệnh đề không xác định, nên đứng sau dấu phẩy (B2-08).
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. "Tất cả những gì" → all what. Tiếng Việt nói tất cả những gì tôi muốn, mọi thứ mà anh ấy làm. Dịch từng chữ, "những gì" thành what, và ta có all what, everything what. Nhưng what đã chứa sẵn danh từ, nên không đứng sau all hay everything. Hãy chọn: what một mình, hoặc all / everything (that).
2. "Trong đó" → in which. Khi nói về một phần của nhóm, người Việt dùng "trong đó": Lớp mình có 30 bạn, trong đó 20 bạn là nữ. Nhiều bạn dịch thành in which hoặc in that. Tiếng Anh dùng số / từ chỉ số lượng + of whom / of which.
3. "…, cả hai / tất cả đều…" → both of them / all of them sau dấu phẩy. Tiếng Việt chỉ cần dấu phẩy: Mình có hai người bạn thân, cả hai đều làm giáo viên. Trong tiếng Anh, hai mệnh đề chỉ nối bằng dấu phẩy là sai; hãy dùng of whom / of which, hoặc thêm and.
4. "Bất cứ ai" → anyone + động từ. Bất cứ ai đến muộn sẽ phải trả tiền cà phê. Dịch thẳng thành Anyone comes late… là thiếu đại từ quan hệ. Hãy dùng whoever, hoặc anyone who.
5. "Trong trường hợp đó" → in that case sau dấu phẩy. Có thể trời mưa, trong trường hợp đó chúng ta sẽ ở nhà. Dịch nguyên câu với in that case sau dấu phẩy là nối hai câu bằng dấu phẩy. Hãy dùng in which case (một câu), hoặc tách thành hai câu với In that case.
Đừng nhầm lẫn
what và which (chỉ cả mệnh đề) — What chứa sẵn danh từ của nó (= điều mà). Which đứng sau dấu phẩy để bình luận về cả mệnh đề phía trước (B2-08).
whereby và where — Where nói về một nơi chốn (cụ thể hoặc trừu tượng); whereby nói về một phương pháp hoặc cách sắp xếp.
whoever và who — Who cần một danh từ đứng trước (the person who…). Whoever đã bao gồm danh từ.
Chính tả và phát âm
- Whom /huːm/: đọc như who + "m". Chữ w không đọc; khép môi lại ở âm /m/ cuối.
- which /wɪtʃ/: âm /tʃ/ cuối là chỗ người Việt hay bỏ, khiến which nghe thành wit hoặc wi. Hãy chạm mặt lưỡi vào lợi trên như khi chuẩn bị nói /t/, môi hơi tròn và đưa ra trước, rồi nhả lưỡi cho luồng hơi xì ra; âm này khác chữ "ch" của tiếng Việt.
- Whereby viết liền một từ, trọng âm ở âm tiết thứ hai: /weəˈbaɪ/ (Anh), /werˈbaɪ/ (Mỹ).
- Whatever, whoever, whichever, wherever, whenever đều viết liền; trọng âm rơi vào -ev-: whatever.
- What ever viết rời là câu hỏi nhấn mạnh (What ever happened to him?), không phải mệnh đề quan hệ danh từ — xem C1-06.
- the extent to which /ɪkˈstent/: cụm phụ âm /kst/ không có nguyên âm chen giữa. Đừng đọc thành ba âm tiết rời.
- Trước in which case, by which time và at which point có một quãng ngắt nhẹ, thể hiện bằng dấu phẩy.
- Trong most of which, neither of whom, trọng âm rơi vào từ chỉ số lượng: most of which.
Quy tắc vàng
Trong tiếng Anh trang trọng, bạn có thể đưa giới từ lên trước; sau giới từ, dùng whom hoặc which — không bao giờ dùng that. Dùng what và các từ đuôi -ever khi chính mệnh đề quan hệ là danh từ. Dùng in which case, by which time và at which point để móc một mệnh đề mới vào cả một tình huống. Và "trong đó" khi nói một phần của nhóm là of whom / of which, không phải in which.
Luyện tập
A. Hình thức
Viết lại mỗi câu với cấu trúc cho sẵn. Giữ nguyên nghĩa.
-
Viết lại theo văn phong trang trọng, đặt giới từ trước đại từ quan hệ: The woman I sent the email to is my manager.
-
Viết lại thành một câu, dùng "whereby": The company has a new scheme. Under this scheme, staff can buy shares at a discount.
-
Viết lại thành một câu, dùng "in which case": The flight might be delayed. If that happens, we'll miss our connection.
-
Viết lại thành một câu, dùng "by which time": We didn't get there until midnight. The restaurant had already closed then.
-
Viết lại thành một câu, dùng "of whom": I asked two mechanics. Neither of them could find the problem.
-
Viết lại, bắt đầu bằng "Whoever": The person who designed this app deserves an award.
-
Viết lại theo văn phong trang trọng, dùng giới từ + "whom" + to-infinitive: She felt she had nobody to share her worries with.
B. Ý nghĩa
Đọc tình huống, rồi chọn câu phù hợp hơn.
-
Một thư giới thiệu trang trọng. Câu nào hợp văn phong hơn?văn phong: giới từ + whom là mẫu trang trọng
-
Tin nhắn cho bạn bè. Câu nào tự nhiên hơn?văn phong: mẫu trang trọng nghe cứng khi nhắn tin
-
Một văn bản chính sách trang trọng mô tả chương trình kèm cặp nhân viên mới. Cách diễn đạt nào chính xác hơn?whereby = theo đó: phương pháp hay cách sắp xếp; where nói về nơi chốn
-
Một bản tin kể lại chuyện đã xảy ra trong một cuộc họp. Câu nào phù hợp?việc đó thật sự xảy ra vào lúc ấy; in which case = nếu điều đó xảy ra
-
Chủ nhà dẫn khách đi xem ba phòng trống. Câu nào phù hợp nhất?whichever = bất cứ cái nào trong một nhóm có hạn
C. Tìm lỗi sai
Mỗi câu có một lỗi hoặc đã đúng. Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
We interviewed twelve candidates for the post, most of them had several years of experience in the industry.
-
Everything what the minister said in her speech last night had already been announced in the morning papers.
-
The house in that my grandparents lived for over fifty years has finally been sold to a young family.
-
Whatever you will decide about the job offer, your family and friends will support you all the way.
-
The study measures the extent to which regular exercise improves sleep in adults over the age of sixty.
D. Trong ngữ cảnh
Đọc email và viết lại những phần được đánh số theo văn phong trang trọng, liền mạch hơn.
Dear Ms Kovac,
(18) Thank you for your application. We received it on 3 May. (19) The panel has five members. All of them were impressed by your experience, and we would like to invite you to an interview. (20) We use a system. In this system, each candidate gives a ten-minute presentation. (21) Interviews end on 20 May. At that moment the panel will make its decision. (22) Please let us know if you cannot attend. If that happens, we will offer you another date. (23) You may bring any materials that you find useful. (24) The person you should send questions to is Mr Adebayo.
Yours sincerely,
Hana Iqbal
-
Nối (18) thành một câu với mệnh đề quan hệ không xác định.
-
Nối hai câu đầu của (19), dùng "all of whom".
-
Nối (20) thành một câu, dùng "whereby".
-
Nối (21), dùng "at which point".
-
Nối (22), dùng "in which case".
-
Viết lại (23) với một mệnh đề quan hệ danh từ có đuôi -ever.
-
Viết lại (24) theo văn phong trang trọng, dùng "to whom".
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh về những người và kế hoạch của bạn.
-
Viết một lời cảm ơn trang trọng gửi thầy cô hoặc người hướng dẫn trong 2–3 câu. Dùng giới từ + whom một lần, và the extent to which hoặc the way in which một lần.
-
Mô tả một kế hoạch có thể gặp trục trặc trong 2–3 câu. Dùng in which case một lần, và by which time hoặc at which point một lần.
-
Mô tả một nhóm người hoặc đồ vật bạn biết trong 2–3 câu. Dùng một từ chỉ số lượng + of whom / of which, và một từ đuôi -ever (whoever, whatever hoặc whichever).
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
B2-08 Mệnh đề quan hệ không xác định: thêm thông tin với dấu phẩy (Non-Defining Relative Clauses) Nối hai câu bằng một mệnh đề quan hệ không xác định: My sister is a chef. She lives in Rome.
-
B2-20 Mệnh đề danh từ với that, whether, what (Noun Clauses) Viết lại, bắt đầu bằng "What": The thing that surprised me was her calm reaction.
-
C1-13 Từ nối chỉ nguyên nhân, ví dụ, nhượng bộ và tóm tắt (Discourse Markers II) Viết lại, dùng "albeit": The project was a success, although it was an expensive one.
Đáp án
A. Hình thức
- The woman to whom I sent the email is my manager.
- The company has a new scheme whereby staff can buy shares at a discount.
- The flight might be delayed, in which case we'll miss our connection.
- We didn't get there until midnight, by which time the restaurant had closed. / We didn't get there until midnight, by which time the restaurant had already closed.
- I asked two mechanics, neither of whom could find the problem.
- Whoever designed this app deserves an award.
- She felt she had nobody with whom to share her worries.
B. Ý nghĩa
- She is someone on whom I have always been able to rely.
- Is that the guy you were telling me about?
- We have a system whereby new staff are paired with a mentor.
- The speaker began shouting, at which point security asked him to leave.
- You can take whichever room you prefer tonight.
C. Tìm lỗi sai
- We interviewed twelve candidates for the post, most of whom had several years of experience in the industry. / We interviewed twelve candidates for the post, and most of them had several years of experience in the industry.
- Everything the minister said in her speech last night had already been announced in the morning papers. / Everything that the minister said in her speech last night had already been announced in the morning papers.
- The house in which my grandparents lived for over fifty years has finally been sold to a young family. / The house that my grandparents lived in for over fifty years has finally been sold to a young family.
- Whatever you decide about the job offer, your family and friends will support you all the way.
- ✓ The study measures the extent to which regular exercise improves sleep in adults over the age of sixty.
D. Trong ngữ cảnh
- Thank you for your application, which we received on 3 May.
- The panel has five members, all of whom were impressed by your experience, and we would like to invite you to an interview.
- We use a system whereby each candidate gives a ten-minute presentation.
- Interviews end on 20 May, at which point the panel will make its decision.
- Please let us know if you cannot attend, in which case we will offer you another date.
- You may bring whatever materials you find useful.
- The person to whom you should send questions is Mr Adebayo.
E. Đến lượt bạn
- I would like to thank Dr Novak, without whom I would never have finished this project. Her advice has changed the way in which I approach research.
- We're planning to leave at six, but the traffic may be heavy, in which case we'll take the train. Either way, we should arrive by eight, by which time the speeches will have started.
- Our team has six members, most of whom work from home. Whoever comes into the office first on Monday makes the coffee.
F. Ôn tập tổng hợp
- My sister, who lives in Rome, is a chef.
- What surprised me was her calm reaction.
- The project was a success, albeit an expensive one.
