Mệnh đề quan hệ không xác định: thêm thông tin với dấu phẩy (Non-Defining Relative Clauses)
Non-Defining Relative Clauses
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể thêm thông tin phụ về một người, một vật, một nơi chốn hay một thời điểm bằng dấu phẩy — My sister, who lives in Oslo, is a pilot — hiểu dấu phẩy làm thay đổi nghĩa như thế nào, dùng which để bình luận về cả một mệnh đề, và dùng some of whom / most of which.
Ý chính
Một mệnh đề quan hệ (relative clause) có thể làm hai việc rất khác nhau.
Mệnh đề xác định (defining, A2-29, B1-20) cho bạn biết cái nào, người nào. Thiếu nó, người nghe không biết bạn đang nói về ai, về cái gì: The woman who called you is my boss. — Người phụ nữ nào? Người đã gọi cho bạn.
Mệnh đề không xác định (non-defining) thêm thông tin phụ về một thứ đã rõ ràng rồi. Hãy nghĩ đến một diễn viên trên sân khấu quay ra nói nhỏ với khán giả một câu, rồi quay lại vở diễn. Vở kịch không cần câu nói ấy, nhưng nó thêm một chút gì đó: My boss, who is from Ireland, called today. Tôi chỉ có một sếp; mệnh đề chỉ cho bạn biết thêm về bà ấy. Bỏ nó đi, câu vẫn hoàn toàn có nghĩa.
Dấu phẩy đánh dấu phần "nói thêm" ấy. Khi nói, chúng thành những quãng ngừng ngắn, và giọng hạ xuống một chút. Vì mệnh đề là một lời bình riêng, nó có luật chặt hơn: không dùng that, và không bao giờ được bỏ đại từ quan hệ.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Tiếng Việt nối mệnh đề quan hệ bằng mà — và thường bỏ luôn chữ "mà": cuốn sách (mà) bạn cho tôi mượn. Khi muốn thêm thông tin phụ, tiếng Việt viết thường dùng dấu phẩy với người, nơi, hoặc tách thành một câu riêng với điều đó, trong số đó. Tiếng Anh thì luôn cần một đại từ quan hệ, và chọn từ theo loại danh từ.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh |
|---|---|
| Bà tôi, năm nay 92 tuổi, sáng nào cũng đi bơi. | My grandmother, who is 92, still swims every morning. |
| Tôi vừa đọc xong cuốn tiểu thuyết bạn cho mượn, đọc mất sáu tháng đấy. | I've just finished the novel you lent me, which took me six months. |
| Anh ấy lại trượt, điều đó làm mọi người ngạc nhiên. | He failed again, which surprised everyone. |
| Cô ấy có hai con trai, cả hai đều là bác sĩ. | She has two sons, both of whom are doctors. |
| Chúng tôi ăn trưa ở Brighton, nơi anh họ tôi mở quán. | We had lunch in Brighton, where my cousin runs a café. |
Câu tiếng Việt có thể ghép hai ý bằng dấu phẩy và "điều đó", "cả hai", "trong đó". Trong tiếng Anh, dấu phẩy không đủ để nối hai mệnh đề: bạn cần which, of whom, of which.
Cấu trúc
Đại từ quan hệ trong mệnh đề không xác định
| Từ | Thay cho | Ví dụ |
|---|---|---|
| who | người (chủ ngữ hoặc tân ngữ) | My uncle, who is a chef, cooked dinner. |
| whom | người (tân ngữ; trang trọng) | The director, whom I met last year, has retired. |
| which | vật, con vật, cả một mệnh đề | The museum, which opened in 2019, is free. |
| whose | sở hữu (người và vật) | Our neighbour, whose dog barks all night, is moving. |
| where | nơi chốn | We stayed in Porto, where my parents met. |
| when | thời gian | I'll call you on Friday, when I'm less busy. |
Quy tắc
| Quy tắc | ✅ | ❌ |
|---|---|---|
| Dấu phẩy bao quanh mệnh đề (hoặc một dấu phẩy nếu mệnh đề ở cuối câu) | My car, which is ten years old, still runs well. | My car which is ten years old still runs well. |
| Không dùng that | Paris, which I love, is expensive. | Paris, that I love, is expensive. |
| Không được bỏ đại từ quan hệ | The film, which I saw yesterday, was great. | The film, I saw yesterday, was great. |
Từ chỉ số lượng + of whom / of which
| Từ chỉ số lượng | Người | Vật |
|---|---|---|
| some / many / most / all / none / both / neither / one / two… | + of whom | + of which |
| Ví dụ | I have three brothers, all of whom live abroad. | She wrote five novels, two of which became films. |
Mệnh đề bình luận
| Mệnh đề chính | , which … (nói về cả mệnh đề) |
|---|---|
| The train was cancelled, | which meant we had to take a taxi. |
Cách dùng
1Xác định hay không xác định — dấu phẩy thay đổi nghĩa
Không có dấu phẩy, mệnh đề cho biết cái nào, người nào. Có dấu phẩy, mệnh đề thêm thông tin về một thứ đã xác định. Nghĩa có thể khác hẳn.
2Thêm thông tin phụ — who, which, whom
Dùng who cho người và which cho vật. Trong văn viết trang trọng, whom được dùng khi người đó là tân ngữ; khi nói chuyện, phần lớn mọi người dùng who. Mệnh đề có thể đứng giữa hoặc cuối câu.
3Which thay cho cả một mệnh đề
Which có thể bình luận về cả ý của mệnh đề phía trước, không chỉ một danh từ. Mệnh đề này đứng sau mệnh đề mà nó bình luận, sau một dấu phẩy. Không dùng what ở đây.
4Từ chỉ số lượng + of whom / of which
Sau một con số hoặc một từ chỉ số lượng, dùng of whom cho người và of which cho vật. Cấu trúc này nối hai ý thành một câu trôi chảy, và rất phổ biến trong văn viết.
5Whose, where và when trong mệnh đề không xác định
Whose chỉ sự sở hữu, where thêm thông tin về nơi chốn, when về thời gian.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. Bỏ đại từ quan hệ như bỏ "mà". Trong tiếng Việt, chị tôi, làm ở ngân hàng, … nghe hoàn toàn tự nhiên. Trong tiếng Anh, giữa hai dấu phẩy phải có who / which; nếu không, câu có hai động từ chính mà không có từ nối.
2. "Điều đó / điều này" → this, it. Tiếng Việt hay nói …, điều đó làm mọi người bực mình. Dịch thẳng thành this hoặc it sau dấu phẩy sẽ thành hai câu dính vào nhau. Hãy dùng which, hoặc tách thành hai câu.
3. "Trong đó / trong số đó" → in which. Tôi có ba chị gái, trong đó hai người đã lập gia đình — chữ "trong" dẫn nhiều bạn đến in which hoặc in them. Với số lượng, tiếng Anh dùng of whom / of which.
4. Lặp lại "ở đó" sau where. Tiếng Việt hay nói Chúng tôi chuyển về Huế, bố tôi lớn lên ở đó, với "ở đó" ở cuối câu. Khi đổi sang where, nhiều bạn vẫn giữ lại there. Nhưng where đã có nghĩa "ở đó", nên không thêm there hay in it.
Đừng nhầm lẫn
xác định hay không xác định — xem A2-29 và B1-20.
which (một danh từ) hay which (cả mệnh đề)
which hay what — which chỉ ngược về một thứ đứng trước nó; what nghĩa là "cái mà" và phía trước không có gì. Xem B2-20.
Các cấu trúc trang trọng có giới từ đứng trước whom hoặc which (the colleague to whom I spoke) được dạy ở bài C1-15. Thêm quy tắc về dấu phẩy ở bài B2-27.
Chính tả và phát âm
- Khi nói, mệnh đề không xác định có một quãng ngừng ngắn trước và sau, và được đọc thấp giọng hơn, nhanh hơn một chút, như một lời nói thêm: My brother | who lives in Toronto | is an architect.
- Mệnh đề xác định không có quãng ngừng: My brother who lives in Toronto is an architect được đọc liền một mạch.
- Khi mệnh đề nằm giữa câu, bạn cần hai dấu phẩy — một trước và một sau. Quên dấu phẩy thứ hai là lỗi rất hay gặp.
- whose (sở hữu) và who's (= who is / who has) phát âm giống nhau: /huːz/. Âm /z/ cuối phải rung và kéo nhẹ; nếu bỏ mất, từ này nghe như who. Who's that? / The man whose car…
- whom /huːm/ trang trọng và ít dùng khi nói. Khép môi lại ở cuối cho âm /m/.
Quy tắc vàng
Thông tin phụ? Đặt nó giữa hai dấu phẩy và dùng who / whom / which / whose / where / when — không dùng that — và không bao giờ bỏ đại từ quan hệ như bỏ chữ "mà". "Điều đó" → which; "trong số đó" → of whom / of which.
Luyện tập
A. Hình thức
Điền đại từ quan hệ thích hợp, hoặc nối câu theo yêu cầu.
-
My best friend, lives next door, is a nurse.
-
The castle, was built in 1250, is now a hotel.
-
Our teacher, husband is a famous chef, invited us to dinner.
-
We went to Lisbon, we ate the best seafood of our lives.
-
The company has 300 employees, most of work from home.
-
I've read his three books, none of I enjoyed.
-
Nối hai câu, biến một câu thành thông tin phụ: Rome has nearly three million people. It is the capital of Italy.
B. Ý nghĩa
Đọc kỹ và trả lời câu hỏi.
-
Ai bị ốm? "The guests, who ate the fish, got sick."
-
Ai bị ốm? "The guests who ate the fish got sick."the ones who ate the fish
-
Trong câu "He forgot my birthday, which hurt me", which chỉ điều gì?
-
Chọn đáp án đúng: I missed the bus, … meant I was late.
C. Tìm lỗi sai
Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
My car, that is very old, broke down again.
-
She has two daughters, both of them are lawyers.
-
The restaurant, we went to last night, was excellent.
-
Our flat, which has two bedrooms, is near the station.flat (UK) = apartment (US)
D. Trong ngữ cảnh
Mỗi vị trí cần một đại từ quan hệ (who, whom, which, whose, where, when) hoặc một từ chỉ số lượng.
Hi Ana! We're having a great time in Edinburgh, 16 it hasn't stopped raining since Monday! We're staying with Uncle Tom, 17 house is right in the old town. His two sons, 18 of 19 study music, play the piano every evening. Yesterday we visited the castle, 20 was built on top of an old volcano. Then Tom's car broke down, 21 meant we had to walk home in the rain!
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh về cuộc sống của bạn.
-
Viết một câu về một người thân hoặc một người bạn, thêm thông tin phụ với who hoặc whose.
-
Viết một câu về một chuyện vừa xảy ra gần đây, rồi bình luận về nó với which.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
A2-29 Mệnh đề quan hệ xác định với who, which, that và where (Defining Relative Clauses) A dentist is someone ___ looks after your teeth. …
-
B1-20 Mệnh đề quan hệ xác định với whose, where, when và cách lược bỏ đại từ quan hệ (Relative Clauses) That's the woman son plays in my team.
-
B2-07 Need, needn't have và be supposed to: diễn đạt sự cần thiết và bắt buộc (Obligation in Depth) We (needn't bring) our umbrellas — it was sunny all day.
-
B2-06 Phỏng đoán về quá khứ với must have, can't have, might have (Past Deduction) She (can't see) the message — her phone was off.
Đáp án
A. Hình thức
- who
- which
- whose
- where
- whom
- which
- Rome, which is the capital of Italy, has nearly three million people. / Rome, which has nearly three million people, is the capital of Italy.
B. Ý nghĩa
- all the guests
- only some of the guests
- the fact that he forgot
- which
C. Tìm lỗi sai
- My car, which is very old, broke down again.
- She has two daughters, both of whom are lawyers. / She has two daughters, and both of them are lawyers.
- The restaurant, which we went to last night, was excellent. / The restaurant we went to last night was excellent.
- ✓ Our flat, which has two bedrooms, is near the station.
D. Trong ngữ cảnh
- where
- whose
- both
- whom
- which
- which
E. Đến lượt bạn
- My cousin Lara, who works in a hospital, is coming to visit next week.
- My phone fell in the sink, which meant I had to buy a new one.
F. Ôn tập tổng hợp
- who
- whose
- needn't have brought / didn't need to bring
- can't have seen / couldn't have seen
