SlowingoГрамматика
B1 9 / 39

Should have, could have, might have қазақша: «керек еді» ағылшынша

Should Have, Could Have, Might Have

Осы бетте
  1. Мақсат
  2. Негізгі идея
  3. Қазақ тілі мен ағылшын тілі
  4. Құрылым
  5. Қолданылуы
  6. Жиі кездесетін қателер
  7. Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
  8. Шатастырмаңыз
  9. Жазылуы мен айтылуы
  10. Алтын ереже
  11. Жаттығулар

Мақсат

Осы сабақтан кейін сіз өткендегі өкініштер мен қателіктер (I should have left earlier), қолданылмаған мүмкіндіктер (We could have won) туралы айта аласыз, адамдарды сынай аласыз (You could have told me!) және не істеуге дайын болғаныңызды айта аласыз (I would have helped, but…).

Негізгі идея

Футбол матчынан кейін ойыншылар ойынның жазбасын қарайды. Олар видеоны тоқтатып: Here I should have passed the ball. Here we could have scored. дейді. Матч аяқталды. Ештеңені өзгерту мүмкін емес. Бірақ олар болған нәрсені дұрыс болатын немесе мүмкін болған нәрсемен салыстырады.

Модаль етістік + have + үшінші форма дәл осы жұмысты атқарады. Ол өткенге қарап, оны басқа нұсқамен салыстырады, әдетте болмай қалған нұсқамен:

  • You should have called. → Қоңырау шалу дұрыс еді. Сіз шалмадыңыз.
  • You could have called. → Қоңырау шалу мүмкін еді. Сіз шалмадыңыз.
  • I would have called, but… → Шалуға дайын едім. Бір нәрсе кедергі болды.

Құрылымы әрдайым бірдей. Модаль етістік сіз қандай баға беріп тұрғаныңызды көрсетеді: дұрыс нәрсе ме, мүмкін нәрсе ме, әлде істеуге дайын болған нәрсе ме. I сөзімен бұл сөйлемдер көбіне өкінішті білдіреді. You сөзімен көбіне сын айтады.

Қазақ тілі мен ағылшын тілі

Жақсы жаңалық: қазақ тілінде should have тіркесіне өте жақсы сәйкес келетін форма бар — керек еді: «Ертерек шығуым керек еді». Болымсыз түрі: -мауым керек еді («айтпауым керек еді»). Could have мағынасын көбіне -а алар едім немесе -са болар еді («айтсаң болар еді ғой!») береді, ал would have тіркесін -ар едім, бірақ… («келер едім, бірақ…») береді.

Бірақ «керек» сөзінің ағылшынша аудармасы көп болғандықтан, «керек еді» оңай басқа модальға айналып кетеді. «Керек = must» деп жаттағандықтан, must have айтылады, бірақ ол «сөзсіз солай болған шығар» деген болжамды білдіреді. «Керек еді» өткен шақта тұрғандықтан, had to айтылады, бірақ ол «амалсыз істедім» дегенді білдіреді. Ал «болар еді» дегенде have оңай түсіп қалады: You could tell me «қазір айта аласың» деген мағынаға ауысады.

ҚазақшаМағынасыАғылшынша
Ертерек шығуым керек еді.дұрыс еді, бірақ істемедімI should have left earlier.
Оған айтпауым керек еді.қате істедімI shouldn't have told him.
Маған айтсаң болар еді ғой!мүмкін еді, істемедіңYou could have told me!
Жеңе алар едік.мүмкіндік болдыWe could have won.
Келер едім, бірақ жұмыстан шыға алмадым.дайын едім, бірақ кедергі болдыI would have come, but…
Ерте кетуге тура келді.амалсыз істедімI had to leave early.
Ол үйде болған шығар.болжамHe must have been at home. (B2-06)

Құрылым

модаль етістік + have + үшінші форма

ТүріМағынасыШын мәнінде не болдыМысал
should have / ought to haveдұрыс нәрсе еді («керек еді»)әдетте: болмадыYou should have warned me.
shouldn't have / ought not to haveқате нәрсе еді («-мауым керек еді»)болдыI shouldn't have eaten so much.
could haveмүмкін еді («-а алар едім»)әдетте: болмадыWe could have won.
might have (сын)сыпайы / мейірімді болар едіболмадыYou might have said thank you!
would haveдайын едім («-ар едім, бірақ…»)болмадыI would have helped, but I was away.

Болымсыз түрі және сұрақтар

Мысал
БолымсызYou shouldn't have said that. / We couldn't have done more.
СұрақShould I have told her? / What could we have done?
Қысқа жауаптарShould I have called? — Yes, you should (have). / No, you shouldn't (have).

Қысқарған және әлсіз түрлері (сөйлеуде)

ЖазылуыКөбіне қалай естіледі
should have / should've/ˈʃʊdəv/
could have / could've/ˈkʊdəv/
would have / would've/ˈwʊdəv/
shouldn't have/ˈʃʊdntəv/

Қолданылуы

1Should have: өкініш және сын

Болмай қалған дұрыс нәрсе үшін should have, болып қойған қате нәрсе үшін shouldn't have қолданыңыз. I немесе we сөзімен ол өкінішті, you немесе басқа адаммен сынды білдіреді. Ought to have мағынасы бірдей, бірақ сирек қолданылады және ресмирек.

I should have charged my phone last night.
Кеше кешке телефонымды зарядтап қоюым керек еді.
«керек еді» → should have; зарядтамадым
You should have asked me before you took my car.
Көлігімді алмас бұрын менен сұрауың керек еді.
сұрамадың
We shouldn't have stayed up so late before the exam.
Емтихан алдында соншалықты кеш жатпауымыз керек еді.
кеш жаттық, бұл қате болды
He shouldn't have shouted at the waiter.
Ол даяшыға айқайламауы керек еді.
«ол» мұнда ер адам → he
The council ought to have repaired the road years ago.
Әкімдік бұл жолды баяғыда жөндеуі керек еді.
ought to have = should have, ресмирек

2Could have: қолданылмаған мүмкіндік

Мүмкін болған, бірақ болмай қалған нәрсе үшін could have қолданыңыз: қолдан шығып кеткен мүмкіндік немесе болмай қалған қауіп.

We could have taken the motorway, but we chose the coast road.
Тасжолмен жүруге болар еді, бірақ жағалаудағы жолды таңдадық.
motorway (UK) = highway (US)
She could have been a professional tennis player.
Ол кәсіпқой теннисші бола алар еді.
дарыны болды, бірақ теннисші болмады
It could have been much worse — at least nobody was hurt.
Бұдан әлдеқайда жаман болуы мүмкін еді. Әйтеуір ешкім жарақат алған жоқ.
I couldn't have done it without your help.
Сенің көмегіңсіз мұны істей алмас едім.
көмектестің; көмексіз мүмкін болмас еді

3Could have және might have: наразы сын

You сөзімен could have көбіне «мүмкіндігің болды, бірақ пайдаланбадың» дегенді білдіреді, қазақшадағы «-саң болар еді ғой!» сияқты. Might have да осылай, әсіресе британ ағылшынында, біреу сыпайы немесе мейірімді нәрсе істемегенде қолданылады. Модаль етістікке екпін түсіріңіз.

You could have called me!
Маған қоңырау шалсаң болар еді ғой!
«-саң болар еді ғой» → could have
They could have cleaned the kitchen before they left.
Кетер алдында асүйді жинап кетсе болар еді ғой.
You might have warned me about the dog!
Ит туралы ескертсең болмай ма еді!
негізінен UK
He might have said thank you, at least.
Ең болмаса рахмет айтса болар еді.
«ол» мұнда ер адам → he

4Would have: дайын едім, бірақ бір нәрсе кедергі болды

Бір нәрсе істеуге дайын болғаныңызды немесе жоспарлағаныңызды, бірақ бір нәрсе кедергі болғанын айту үшін would have қолданыңыз. Ол көбіне but сөзімен немесе if бөлігімен B1-07 келеді.

I would have come to your party, but I was stuck at work.
Кешіңе келер едім, бірақ жұмыстан шыға алмай қалдым.
«келер едім, бірақ» → would have come
She would have lent you the money — why didn't you ask her?
Ол саған ақшаны қарызға берер еді ғой. Неге сұрамадың?
«ол» мұнда әйел → she, her
We would have stayed longer, but the hotel was full.
Ұзағырақ қалар едік, бірақ қонақүйде бос орын болмады.
I'd have called you if I'd had your number.
Нөміріңіз болғанда, сізге қоңырау шалар едім.
бірінші 'd = would, екіншісі = had

5Өткендегі таңдаулар туралы сұрау

Дұрыс таңдау немесе басқа мүмкіндіктер туралы сұрау үшін should I have…? және what could I have…? қолданыңыз. Қазақшада: «… керек пе еді?», «… не істей алар едім?».

Should I have told her the truth?
Оған шындықты айтуым керек пе еді?
«керек пе еді?» → Should I have…?
What else could we have done?
Тағы не істей алар едік?
Do you think I should have accepted the offer?
Сенің ойыңша, ол ұсынысты қабылдауым керек пе еді?

Жиі кездесетін қателер

❌You should called me.
✅You should have called me.
Өткен туралы: should + have + үшінші форма.
❌I should have went to bed earlier.
✅I should have gone to bed earlier.
Үшінші форма (gone), Past Simple түрі (went) емес.
❌I should of known.
✅I should have known.
should've «should of» сияқты естіледі, бірақ бұл сөз have.
❌You shouldn't have tell him.
✅You shouldn't have told him.
have + үшінші форма.
❌We could to have won.
✅We could have won.
could + have + үшінші форма, to жоқ.
⚠️You could tell me! (өткен жағдай туралы)
✅You could have told me!
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ «You could tell me» «қазір айта аласың» дегенді білдіреді. Өткенде қолданылмаған мүмкіндік үшін could have қолданыңыз.

Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар

1. «Керек еді» → must have. «Керек = must» деп жаттағандықтан, «Маған ескертуің керек еді» сөйлемі You must have warned me болып шығады. Бірақ must have сын емес, болжам: «сен маған ескерткен шығарсың, сөзсіз». Өкініш пен сын үшін should have қолданыңыз.

⚠️(Досыңыз жиналыстың ауысқанын айтпады.) You must have warned me!
✅You should have warned me!
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ must have «сен ескерткен шығарсың» деген болжам (B2-06).
⚠️(Нұрлан емтиханға дайындалмады.) Nurlan must have prepared better.
✅Nurlan should have prepared better.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ «ол жақсы дайындалған болуы керек» деген мағына береді.

2. «Керек еді» → had to. «Керек еді» өткен шақ сияқты естіледі, сондықтан had to таңдалып кетеді. Бірақ had to «амалсыз істедім» дегенді білдіреді, яғни іс болды. Should have керісінше: дұрыс еді, бірақ болмады.

⚠️(Есікті құлыптамай кеттіңіз.) I had to lock the door.
✅I should have locked the door.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ «құлыптауға тура келді» деген мағына береді, яғни құлыптадыңыз.
⚠️(Әпкеңіз билетті ерте алмай, қымбатқа сатып алды.) My sister had to buy the tickets earlier.
✅My sister should have bought the tickets earlier.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ мағынасы «ерте алуға мәжбүр болды».

3. «Болар еді ғой!» → could + негізгі түрі. «Кеше бізге көшуге көмектессе болар еді ғой!» деген сөйлемде өткенді «кеше» сөзі көрсетеді, сондықтан ағылшынша have түсіп қалады. Өткен туралы наразылық үшін could have + үшінші форма керек.

⚠️Your brother could help us with the move yesterday!
✅Your brother could have helped us with the move yesterday!
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ could help мұнда «көмектесе алды» деп түсінілуі мүмкін; қолданылмаған мүмкіндікке наразылық үшін could have helped керек.

4. «Айтпауым керек еді» → didn't have to. «Керек емес» көбіне don't have to деп аударылғандықтан, «оған айтуым керек емес еді» сөйлемі I didn't have to tell him болып шығады. Бұл «айтудың қажеті жоқ еді» дегенді білдіреді. Өкініш үшін shouldn't have қолданыңыз.

⚠️(Құпияңызды досыңызға айттыңыз, ол бәріне таратып жіберді.) I didn't have to tell him my secret.
✅I shouldn't have told him my secret.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ «айтуға міндетті емес едім» деген мағына береді; сіз «айтқаным қате болды» демексіз.

Шатастырмаңыз

should have және should — should + негізгі түрі қазіргі немесе болашақ туралы кеңес береді A2-21; should have + үшінші форма өткенге қарайды. Қазақшада: «шалғаның жөн» және «шалуың керек еді».

You should call her.
Оған қоңырау шалғаның жөн.
қазіргі кеңес
You should have called her.
Оған қоңырау шалуың керек еді.
кеш: шалмадың

Сын мағынасындағы should have және күту мағынасындағы should have — Should have «бұл күтілген еді, мүмкін, болып та қалған шығар (немесе болмағанына таң қаламын)» дегенді де білдіре алады. Мағынасын контекст шешеді.

You should have checked the dates.
Күндерін тексеруің керек еді.
сын: тексермедің
The parcel should have arrived by now.
Сәлемдеме осы уақытқа дейін келіп қалуы керек еді.
күту: келген шығар, келмесе таң қаламын

could have (қолданылмаған мүмкіндік) және could have (өткен туралы болжам) — could have және might have өткенде не болуы мүмкін екенін болжау үшін де қолданылады. Бұл B2-06 сабағында.

You could have died!
Өліп кетуің мүмкін еді ғой!
мүмкін еді, бірақ болмады
He could have taken the bus — I don't know how he got here.
Ол автобуспен келген болуы мүмкін. Мұнда қалай жеткенін білмеймін.
болжам: B2-06 қараңыз

I should have… және I wish I had… — Екеуі де өкінішті білдіреді. I wish I had… B2-04 сабағында.

I should have saved more money.
Көбірек ақша жинауым керек еді.
бұл дұрыс нәрсе еді
I wish I had saved more money.
Көбірек ақша жинағанымда ғой.
жинамағаныма өкінемін: B2-04 қараңыз

Жазылуы мен айтылуы

  • Бұл тіркестердің бәрінде have әдетте әлсіз айтылады: should have /ˈʃʊdəv/, could have /ˈkʊdəv/, would have /ˈwʊdəv/, might have /ˈmaɪtəv/. /əv/ бөлігі қазақтың қысқа ы дыбысына ұқсас бейтарап дауыстыдан басталады.
  • shouldn't have /ˈʃʊdntəv/: тез сөйлегенде t толық айтылмайды.
  • should, could, would сөздеріндегі l оқылмайды. Сөзді жазылуы бойынша оқымаңыз.
  • should of, could of, would of, might of деп ешқашан жазбаңыз. should have немесе should've деп жазыңыз.
  • Сын айтқанда модаль етістікке екпін түсіріңіз: You COULD have told me! You SHOULD have asked.

Алтын ереже

should / could / might / would + have + үшінші форма өткенге қарап, шынайы өткенді басқа нұсқамен салыстырады: дұрыс нәрсе (should), мүмкін нәрсе (could), сыпайы нәрсе (might) немесе істеуге дайын болған нәрсе (would). Әдетте сол басқа нұсқа болмады; shouldn't have болса, қате нәрсе болып қойды. Қазақша «керек еді» → should have, must have немесе had to емес.

Жаттығулар

A. Құрылым

Жақшадағы сөздерді дұрыс түрде жазыңыз немесе сөйлемді нұсқау бойынша қайта жазыңыз.

  1. I failed the test. I (should / study) more.
  2. You (could / tell) me the meeting was cancelled!
  3. I (would / help) you, but I was abroad.
  4. My head hurts. I (shouldn't / drink) so much coffee.
  5. shouldn't have арқылы қайта жазыңыз: It was a mistake to eat that third piece of cake.
  6. should have арқылы қайта жазыңыз: It was a mistake not to bring a coat.

B. Мағына

Сұраққа жауап беріңіз немесе дұрыс жауапты таңдаңыз.

  1. "We could have won." Олар жеңді ме?
  2. "I shouldn't have said that." Сөйлеуші мұны айтты ма?
  3. Сіз онда болуды шын қаладыңыз. Дұрыс жауапты таңдаңыз: I … come to your wedding, but I was in hospital.
  4. Дұрыс жауапты таңдаңыз: You … see a doctor about that cough — go today.

C. Қатені табыңыз

Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.

  1. You should have went to the meeting.
  2. She should of asked for directions.
  3. It could have been much worse.
  4. I would have call you, but my phone was dead.

D. Мәтін ішінде

Диалогты оқып, жақшадағы сөздерді модаль етістік + have + үшінші форма түрінде жазыңыз.

After the party
Jo: The party was a disaster. I 15 (shouldn't / invite) so many people. The flat was too small.
Max: Yes, and you 16 (should / buy) more food. It finished in an hour!
Jo: I know. And Tim was so rude. He 17 (might / say) thank you, at least.
Max: True. And you 18 (could / ask) me for help! I 19 (would / come) early.

E. Сіздің кезегіңіз

Өзіңіз туралы ағылшынша жазыңыз.

  1. Өткен аптада болған, өкінетін бір нәрсеңіз туралы should have немесе shouldn't have арқылы жазыңыз.
  2. Досыңыз сізге керемет бір концерт туралы айтпады. could have арқылы сын жазыңыз.
  3. Істеуге дайын болған, бірақ істей алмаған бір нәрсе туралы сөйлем жазыңыз.

F. Аралас қайталау

Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.

  1. B1-07 Third Conditional қазақша: «-ған болсам, … -ған болар едім»
    If I (know) about the traffic, I would have taken the train.
  2. A2-21 Should және Ought To қазақша: ағылшынша қалай кеңес береміз?
    I think you ___ talk to your boss about it. …
  3. A2-16 Present Perfect қазақша: Have you ever…? Өмірдегі тәжірибе туралы
    Have you ever (break) a bone?
  4. B1-08 I Wish және If Only қазақша: «-са ғой» ағылшынша қалай айтылады?
    I wish I (can) speak Japanese.
Жауаптар

A. Құрылым

  1. should have studied / should've studied
  2. could have told / could've told
  3. would have helped / 'd have helped / would've helped
  4. shouldn't have drunk / should not have drunk
  5. I shouldn't have eaten that third piece of cake.
  6. I should have brought a coat. / We should have brought a coat.

B. Мағына

  1. No
  2. Yes
  3. would have
  4. should

C. Қатені табыңыз

  1. You should have gone to the meeting.
  2. She should have asked for directions. / She should've asked for directions.
  3. ✓ It could have been much worse.
  4. I would have called you, but my phone was dead. / I'd have called you, but my phone was dead.

D. Мәтін ішінде

  1. shouldn't have invited
  2. should have bought / should've bought
  3. might have said / might've said
  4. could have asked / could've asked
  5. would have come / 'd have come / would've come

E. Сіздің кезегіңіз

  1. I shouldn't have stayed up so late on Sunday. I should have gone to bed at ten.
  2. You could have told me about the concert! I would have loved to go.
  3. I would have helped you move, but I was working all weekend.

F. Аралас қайталау

  1. had known / 'd known
  2. should
  3. broken
  4. could
Android қолданбасыЖолда үйреніңіз Google Play