Should have, could have, would have: ‘had moeten’ en ‘had kunnen’ in het Engels
Should Have, Could Have, Might Have
Op deze pagina
Leerdoel
Na deze les kun je praten over spijt en fouten in het verleden (I should have left earlier), gemiste kansen (We could have won), kritiek geven (You could have told me!) en zeggen wat je wel had willen doen (I would have helped, but…).
Het idee
Na een voetbalwedstrijd kijken de spelers de herhaling terug. Ze zetten het beeld stil en zeggen: Here I should have passed the ball (‘Hier had ik moeten passen’). Here we could have scored (‘Hier hadden we kunnen scoren’). De wedstrijd is voorbij. Er verandert niets meer. Maar ze vergelijken wat er gebeurde met wat goed was, of met wat mogelijk was.
Dat doet modaal werkwoord + have + voltooid deelwoord. Het kijkt terug naar het verleden en vergelijkt het met een andere versie – meestal een versie die níet gebeurd is:
- You should have called. → Bellen was het juiste. Je hebt niet gebeld.
- You could have called. → Bellen was mogelijk. Je hebt niet gebeld.
- I would have called, but… → Ik wilde wel. Iets hield me tegen.
De vorm is altijd hetzelfde. Het modale werkwoord zegt welk oordeel je geeft: het juiste, iets mogelijks, of iets wat je wilde doen. Met I drukken deze zinnen vaak spijt uit. Met you zijn ze vaak kritiek.
Nederlands en Engels vergeleken
Het Nederlands zegt dit met had + moeten / kunnen + infinitief: ‘Ik had meer moeten studeren’, ‘Je had me kunnen bellen.’ Het Engels draait de volgorde om: eerst het modale werkwoord, dan have, dan het voltooid deelwoord: I should have studied, You could have called. De Nederlandse had wordt dus geen Engelse had: ‘had moeten’ is should have, niet had to. Had to is het Nederlandse moest: het was echt verplicht, en het is ook gebeurd.
| Nederlands | Engels | Betekenis |
|---|---|---|
| Ik had mijn telefoon moeten opladen. | I should have charged my phone. | het juiste, maar het is niet gebeurd |
| We hadden niet zo laat moeten opblijven. | We shouldn't have stayed up so late. | het verkeerde, en het is wel gebeurd |
| We hadden de snelweg kunnen nemen. | We could have taken the motorway. | het was mogelijk, maar het is niet gebeurd |
| Je had me kunnen bellen! | You could have called me! | kritiek |
| Ik was graag gekomen, maar… | I would have come, but… | ik wilde wel, maar iets hield me tegen |
| Ik moest vroeg weg. | I had to leave early. | het was verplicht, en het is gebeurd |
Vorm
modaal werkwoord + have + voltooid deelwoord
| Vorm | Betekenis | Wat er echt gebeurde | Voorbeeld |
|---|---|---|---|
| should have / ought to have | het was het juiste (‘had moeten’) | meestal: het is niet gebeurd | You should have warned me. |
| shouldn't have / ought not to have | het was verkeerd (‘had niet moeten’) | het is wel gebeurd | I shouldn't have eaten so much. |
| could have | het was mogelijk (‘had kunnen’) | meestal: het is niet gebeurd | We could have won. |
| might have (kritiek) | het was aardig / beleefd geweest | het is niet gebeurd | You might have said thank you! |
| would have | ik wilde wel (‘had graag…’, ‘zou hebben’) | het is niet gebeurd | I would have helped, but I was away. |
Ontkenningen en vragen
| Voorbeeld | |
|---|---|
| Ontkennend | You shouldn't have said that. / We couldn't have done more. |
| Vraag | Should I have told her? / What could we have done? |
| Korte antwoorden | Should I have called? — Yes, you should (have). / No, you shouldn't (have). |
Samentrekkingen en zwakke vormen (spreektaal)
| Geschreven | Hoe het vaak klinkt |
|---|---|
| should have / should've | /ˈʃʊdəv/ |
| could have / could've | /ˈkʊdəv/ |
| would have / would've | /ˈwʊdəv/ |
| shouldn't have | /ˈʃʊdntəv/ |
Gebruik
1Should have – spijt en kritiek
Gebruik should have voor het juiste dat níet gebeurd is, en shouldn't have voor het verkeerde dat wél gebeurd is. Met I of we is het spijt; met you of anderen is het kritiek. Ought to have betekent hetzelfde, maar komt minder vaak voor en is formeler.
2Could have – een mogelijkheid die niet benut is
Gebruik could have voor iets wat mogelijk was, maar niet gebeurd is: een gemiste kans, of een gevaar dat gelukkig niet uitkwam.
3Could have en might have – geïrriteerde kritiek
Met you betekent could have vaak ‘je had de kans, en je hebt hem niet gebruikt’. Might have gebruik je, vooral in het Brits-Engels, op dezelfde manier als iemand iets beleefds of aardigs niet heeft gedaan. Leg de klemtoon op het modale werkwoord.
4Would have – wel gewild, maar iets hield het tegen
Gebruik would have om te zeggen dat je iets wilde of van plan was, maar dat iets je tegenhield. Vaak staat er but of een if-deel bij B1-07.
5Vragen over keuzes in het verleden
Met should I have…? en what could I have…? vraag je naar de juiste keuze of naar andere mogelijkheden.
Veelgemaakte fouten
Valkuilen voor Nederlandstaligen
1. ‘Had moeten’ → had to. ‘We hadden een tafel moeten reserveren’ begint met hadden, dus vertalen veel Nederlandstaligen het met had to. Maar had to is ‘moesten’: het was verplicht, en het is gebeurd. Voor ‘had moeten’ – het juiste dat niet gebeurd is – gebruik je should have.
2. ‘Had kunnen’ → could zonder have. ‘Je had me kunnen waarschuwen!’ wordt vaak You could warn me! Dat gaat over nu of de toekomst. Voor een gemiste kans in het verleden heb je could have + voltooid deelwoord nodig.
3. ‘Ik had graag…’ / ‘Ik was graag…’ In het Nederlands zeg je ‘Ik had je graag naar het vliegveld gebracht, maar…’. Woord voor woord vertaald krijg je een had die in het Engels niet klopt. Wat je wilde maar niet kon, is would have (eventueel met happily of I'd have loved to).
4. ‘Had moeten’ → must have. Must have + voltooid deelwoord betekent in het Engels ‘het is vast gebeurd’ – een conclusie, geen verwijt B2-06. ‘Je had het me moeten vertellen’ is dus should have.
Niet verwarren
should have en should – should + basisvorm is een advies voor nu of de toekomst A2-21; should have + voltooid deelwoord kijkt terug.
should have als kritiek en should have als verwachting – Should have kan ook betekenen ‘dit werd verwacht, en het is waarschijnlijk gebeurd (of het verbaast me dat het niet zo is)’. De context beslist. In het Nederlands zeg je dan vaak ‘zou … moeten’.
could have (gemiste kans) en could have (een gok over het verleden) – could have en might have kunnen ook raden wat er misschien gebeurd is. Dat leer je in B2-06.
I should have… en I wish I had… – Allebei drukken spijt uit. I wish I had… leer je in B2-04.
Spelling en uitspraak
- have is in al deze vormen meestal zwak: should have /ˈʃʊdəv/, could have /ˈkʊdəv/, would have /ˈwʊdəv/, might have /ˈmaɪtəv/.
- De /v/ aan het eind is stemhebbend: je onderlip raakt licht je boventanden en je stem zoemt. Door de Nederlandse eindklankverscherping wordt hij snel een /f/ – houd je stem aan.
- In should, could en would spreek je de l niet uit. De /ʊ/ is kort en ontspannen, korter en minder rond dan de Nederlandse ‘oe’ in ‘boek’.
- shouldn't have /ˈʃʊdntəv/: in snelle spraak wordt de t vaak niet helemaal uitgesproken.
- Schrijf nooit should of, could of, would of, might of. Schrijf should have of should've.
- Bij kritiek leg je de klemtoon op het modale werkwoord: You COULD have told me! You SHOULD have asked.
Gouden regel
should / could / might / would + have + voltooid deelwoord kijkt terug en vergelijkt het echte verleden met een andere versie: het juiste (should), iets mogelijks (could), iets beleefds (might) of iets wat je wilde doen (would). Meestal is die andere versie niet gebeurd; bij shouldn't have is het verkeerde wél gebeurd. ‘Had moeten’ is should have – niet had to.
Oefeningen
A. Vorm
Gebruik de woorden tussen haakjes met have en het voltooid deelwoord.
-
I failed the test. I (should / study) more.
-
You (could / tell) me the meeting was cancelled!
-
I (would / help) you, but I was abroad.
-
My head hurts. I (shouldn't / drink) so much coffee.
-
Herschrijf met shouldn't have: It was a mistake to eat that third piece of cake.
-
Herschrijf met should have: It was a mistake not to bring a coat.
B. Betekenis
Lees de zin en kies het antwoord dat past.
-
"We could have won." Hebben ze gewonnen? Antwoord in het Engels.
-
"I shouldn't have said that." Heeft de spreker het gezegd? Antwoord in het Engels.
-
Ik wilde er echt bij zijn. Kies het juiste antwoord: I … come to your wedding, but I was in hospital.in hospital (UK); in the hospital (US)
-
Kies het juiste antwoord: You … see a doctor about that cough — go today.
C. Vind de fout
Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.
-
You should have went to the meeting.
-
She should of asked for directions.
-
It could have been much worse.
-
I would have call you, but my phone was dead.
D. In context
Lees het gesprek en gebruik de woorden tussen haakjes met have en het voltooid deelwoord.
Jo: The party was a disaster. I 15 (shouldn't / invite) so many people. The flat was too small.
Max: Yes, and you 16 (should / buy) more food. It finished in an hour!
Jo: I know. And Tim was so rude. He 17 (might / say) thank you, at least.
Max: True. And you 18 (could / ask) me for help! I 19 (would / come) early.
E. Jouw beurt
Schrijf in het Engels over je eigen ervaringen.
-
Schrijf over één ding van vorige week waar je spijt van hebt, met should have of shouldn't have.
-
Een vriend heeft je niets verteld over een geweldig concert. Schrijf een verwijt met could have.
-
Schrijf een zin over iets wat je wel wilde doen, maar niet kon.
F. Gemengde herhaling
Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.
-
B1-07 Third conditional: If I had known… eenvoudig uitgelegd If I (know) about the traffic, I would have taken the train.
-
A2-21 Should en ought to: advies geven in het Engels I think you ___ talk to your boss about it. …
-
A2-16 Present Perfect: Have you ever…? Ervaringen in het Engels Have you ever (break) a bone?
-
B1-08 I wish en if only: wensen in het Engels (wish of hope?) I wish I (can) speak Japanese.
