SlowingoGrammatica
B1 9 / 39

Should have, could have, would have: ‘had moeten’ en ‘had kunnen’ in het Engels

Should Have, Could Have, Might Have

Op deze pagina
  1. Leerdoel
  2. Het idee
  3. Nederlands en Engels vergeleken
  4. Vorm
  5. Gebruik
  6. Veelgemaakte fouten
  7. Valkuilen voor Nederlandstaligen
  8. Niet verwarren
  9. Spelling en uitspraak
  10. Gouden regel
  11. Oefeningen

Leerdoel

Na deze les kun je praten over spijt en fouten in het verleden (I should have left earlier), gemiste kansen (We could have won), kritiek geven (You could have told me!) en zeggen wat je wel had willen doen (I would have helped, but…).

Het idee

Na een voetbalwedstrijd kijken de spelers de herhaling terug. Ze zetten het beeld stil en zeggen: Here I should have passed the ball (‘Hier had ik moeten passen’). Here we could have scored (‘Hier hadden we kunnen scoren’). De wedstrijd is voorbij. Er verandert niets meer. Maar ze vergelijken wat er gebeurde met wat goed was, of met wat mogelijk was.

Dat doet modaal werkwoord + have + voltooid deelwoord. Het kijkt terug naar het verleden en vergelijkt het met een andere versie – meestal een versie die níet gebeurd is:

  • You should have called. → Bellen was het juiste. Je hebt niet gebeld.
  • You could have called. → Bellen was mogelijk. Je hebt niet gebeld.
  • I would have called, but… → Ik wilde wel. Iets hield me tegen.

De vorm is altijd hetzelfde. Het modale werkwoord zegt welk oordeel je geeft: het juiste, iets mogelijks, of iets wat je wilde doen. Met I drukken deze zinnen vaak spijt uit. Met you zijn ze vaak kritiek.

Nederlands en Engels vergeleken

Het Nederlands zegt dit met had + moeten / kunnen + infinitief: ‘Ik had meer moeten studeren’, ‘Je had me kunnen bellen.’ Het Engels draait de volgorde om: eerst het modale werkwoord, dan have, dan het voltooid deelwoord: I should have studied, You could have called. De Nederlandse had wordt dus geen Engelse had: ‘had moeten’ is should have, niet had to. Had to is het Nederlandse moest: het was echt verplicht, en het is ook gebeurd.

NederlandsEngelsBetekenis
Ik had mijn telefoon moeten opladen.I should have charged my phone.het juiste, maar het is niet gebeurd
We hadden niet zo laat moeten opblijven.We shouldn't have stayed up so late.het verkeerde, en het is wel gebeurd
We hadden de snelweg kunnen nemen.We could have taken the motorway.het was mogelijk, maar het is niet gebeurd
Je had me kunnen bellen!You could have called me!kritiek
Ik was graag gekomen, maar…I would have come, but…ik wilde wel, maar iets hield me tegen
Ik moest vroeg weg.I had to leave early.het was verplicht, en het is gebeurd

Vorm

modaal werkwoord + have + voltooid deelwoord

VormBetekenisWat er echt gebeurdeVoorbeeld
should have / ought to havehet was het juiste (‘had moeten’)meestal: het is niet gebeurdYou should have warned me.
shouldn't have / ought not to havehet was verkeerd (‘had niet moeten’)het is wel gebeurdI shouldn't have eaten so much.
could havehet was mogelijk (‘had kunnen’)meestal: het is niet gebeurdWe could have won.
might have (kritiek)het was aardig / beleefd geweesthet is niet gebeurdYou might have said thank you!
would haveik wilde wel (‘had graag…’, ‘zou hebben’)het is niet gebeurdI would have helped, but I was away.

Ontkenningen en vragen

Voorbeeld
OntkennendYou shouldn't have said that. / We couldn't have done more.
VraagShould I have told her? / What could we have done?
Korte antwoordenShould I have called? — Yes, you should (have). / No, you shouldn't (have).

Samentrekkingen en zwakke vormen (spreektaal)

GeschrevenHoe het vaak klinkt
should have / should've/ˈʃʊdəv/
could have / could've/ˈkʊdəv/
would have / would've/ˈwʊdəv/
shouldn't have/ˈʃʊdntəv/

Gebruik

1Should have – spijt en kritiek

Gebruik should have voor het juiste dat níet gebeurd is, en shouldn't have voor het verkeerde dat wél gebeurd is. Met I of we is het spijt; met you of anderen is het kritiek. Ought to have betekent hetzelfde, maar komt minder vaak voor en is formeler.

I should have charged my phone last night.
Ik had gisteravond mijn telefoon moeten opladen.
had … moeten = should have
You should have asked me before you took my car.
Je had het me moeten vragen voordat je mijn auto nam.
We shouldn't have stayed up so late before the exam.
We hadden voor het examen niet zo laat moeten opblijven.
we zijn wel laat opgebleven
He shouldn't have shouted at the waiter.
Hij had niet tegen de ober moeten schreeuwen.
The council ought to have repaired the road years ago.
De gemeente had die weg jaren geleden al moeten repareren.

2Could have – een mogelijkheid die niet benut is

Gebruik could have voor iets wat mogelijk was, maar niet gebeurd is: een gemiste kans, of een gevaar dat gelukkig niet uitkwam.

We could have taken the motorway, but we chose the coast road.
We hadden de snelweg kunnen nemen, maar we kozen de kustweg.
motorway (UK) = highway (US)
She could have been a professional tennis player.
Ze had proftennisster kunnen worden.
ze had het talent, maar heeft het niet gedaan
It could have been much worse — at least nobody was hurt.
Het had veel erger kunnen zijn – er is in elk geval niemand gewond geraakt.
I couldn't have done it without your help.
Zonder jouw hulp had ik het niet gekund.
je hebt geholpen; zonder jou was het onmogelijk geweest

3Could have en might have – geïrriteerde kritiek

Met you betekent could have vaak ‘je had de kans, en je hebt hem niet gebruikt’. Might have gebruik je, vooral in het Brits-Engels, op dezelfde manier als iemand iets beleefds of aardigs niet heeft gedaan. Leg de klemtoon op het modale werkwoord.

You could have called me!
Je had me wel even kunnen bellen!
They could have cleaned the kitchen before they left.
Ze hadden de keuken wel even kunnen schoonmaken voordat ze weggingen.
You might have warned me about the dog!
Je had me wel even voor die hond mogen waarschuwen!
vooral UK
He might have said thank you, at least.
Hij had op z'n minst even dankjewel kunnen zeggen.

4Would have – wel gewild, maar iets hield het tegen

Gebruik would have om te zeggen dat je iets wilde of van plan was, maar dat iets je tegenhield. Vaak staat er but of een if-deel bij B1-07.

I would have come to your party, but I was stuck at work.
Ik was graag naar je feest gekomen, maar ik zat vast op mijn werk.
Nederlands ‘was graag gekomen’; Engels would have come
She would have lent you the money — why didn't you ask her?
Ze had je dat geld best geleend – waarom heb je het haar niet gevraagd?
We would have stayed longer, but the hotel was full.
We waren langer gebleven, maar het hotel zat vol.
I'd have called you if I'd had your number.
Ik had je gebeld als ik je nummer had gehad.

5Vragen over keuzes in het verleden

Met should I have…? en what could I have…? vraag je naar de juiste keuze of naar andere mogelijkheden.

Should I have told her the truth?
Had ik haar de waarheid moeten vertellen?
What else could we have done?
Wat hadden we anders kunnen doen?
Do you think I should have accepted the offer?
Vind je dat ik het aanbod had moeten aannemen?

Veelgemaakte fouten

❌You should called me.
✅You should have called me.
Verleden: should + have + voltooid deelwoord.
❌I should have went to bed earlier.
✅I should have gone to bed earlier.
Voltooid deelwoord (gone), niet de Past Simple (went).
❌I should of known.
✅I should have known.
should've klinkt als ‘should of’, maar het woord is have.
❌You shouldn't have tell him.
✅You shouldn't have told him.
have + voltooid deelwoord.
❌We could to have won.
✅We could have won.
could + have + voltooid deelwoord, zonder to.
⚠️You could tell me! (about a past situation)
✅You could have told me!
‘You could tell me’ is grammaticaal, maar betekent ‘je kunt het me nu vertellen’. Voor een gemiste kans in het verleden gebruik je could have.

Valkuilen voor Nederlandstaligen

1. ‘Had moeten’ → had to. ‘We hadden een tafel moeten reserveren’ begint met hadden, dus vertalen veel Nederlandstaligen het met had to. Maar had to is ‘moesten’: het was verplicht, en het is gebeurd. Voor ‘had moeten’ – het juiste dat niet gebeurd is – gebruik je should have.

⚠️We had to book a table. Now there's nowhere to sit.
✅We should have booked a table. Now there's nowhere to sit.
had to = we moesten (en we hebben het gedaan); dat bedoel je hier niet
⚠️I had to listen to my mother.
✅I should have listened to my mother.
had to betekent: ik was verplicht om te luisteren

2. ‘Had kunnen’ → could zonder have. ‘Je had me kunnen waarschuwen!’ wordt vaak You could warn me! Dat gaat over nu of de toekomst. Voor een gemiste kans in het verleden heb je could have + voltooid deelwoord nodig.

⚠️You could warn me about the roadworks!
✅You could have warned me about the roadworks!
could warn = je kunt me (nu) waarschuwen

3. ‘Ik had graag…’ / ‘Ik was graag…’ In het Nederlands zeg je ‘Ik had je graag naar het vliegveld gebracht, maar…’. Woord voor woord vertaald krijg je een had die in het Engels niet klopt. Wat je wilde maar niet kon, is would have (eventueel met happily of I'd have loved to).

❌I had gladly taken you to the airport, but my car broke down.
✅I would have taken you to the airport, but my car broke down. of I'd happily have taken you to the airport, but my car broke down.

4. ‘Had moeten’ → must have. Must have + voltooid deelwoord betekent in het Engels ‘het is vast gebeurd’ – een conclusie, geen verwijt B2-06. ‘Je had het me moeten vertellen’ is dus should have.

⚠️You must have told me about the new rules!
✅You should have told me about the new rules!
must have told = ‘je hebt het me vast verteld’

Niet verwarren

should have en should – should + basisvorm is een advies voor nu of de toekomst A2-21; should have + voltooid deelwoord kijkt terug.

You should call her.
Je moet haar maar even bellen.
advies voor nu
You should have called her.
Je had haar moeten bellen.
te laat: je hebt niet gebeld

should have als kritiek en should have als verwachting – Should have kan ook betekenen ‘dit werd verwacht, en het is waarschijnlijk gebeurd (of het verbaast me dat het niet zo is)’. De context beslist. In het Nederlands zeg je dan vaak ‘zou … moeten’.

You should have checked the dates.
Je had de data moeten controleren.
kritiek: je hebt het niet gedaan
The parcel should have arrived by now.
Het pakket zou nu binnen moeten zijn.
verwachting: ik denk dat het er is, of het verbaast me dat het er niet is

could have (gemiste kans) en could have (een gok over het verleden) – could have en might have kunnen ook raden wat er misschien gebeurd is. Dat leer je in B2-06.

You could have died!
Je had wel dood kunnen zijn!
het was mogelijk, maar het is niet gebeurd
He could have taken the bus — I don't know how he got here.
Misschien heeft hij de bus genomen – ik weet niet hoe hij hier gekomen is.
een gok: zie B2-06

I should have… en I wish I had… – Allebei drukken spijt uit. I wish I had… leer je in B2-04.

I should have saved more money.
Ik had meer geld moeten sparen.
het was het juiste
I wish I had saved more money.
Had ik maar meer geld gespaard.
ik vind het jammer dat ik het niet heb gedaan: zie B2-04

Spelling en uitspraak

  • have is in al deze vormen meestal zwak: should have /ˈʃʊdəv/, could have /ˈkʊdəv/, would have /ˈwʊdəv/, might have /ˈmaɪtəv/.
  • De /v/ aan het eind is stemhebbend: je onderlip raakt licht je boventanden en je stem zoemt. Door de Nederlandse eindklankverscherping wordt hij snel een /f/ – houd je stem aan.
  • In should, could en would spreek je de l niet uit. De /ʊ/ is kort en ontspannen, korter en minder rond dan de Nederlandse ‘oe’ in ‘boek’.
  • shouldn't have /ˈʃʊdntəv/: in snelle spraak wordt de t vaak niet helemaal uitgesproken.
  • Schrijf nooit should of, could of, would of, might of. Schrijf should have of should've.
  • Bij kritiek leg je de klemtoon op het modale werkwoord: You COULD have told me! You SHOULD have asked.

Gouden regel

should / could / might / would + have + voltooid deelwoord kijkt terug en vergelijkt het echte verleden met een andere versie: het juiste (should), iets mogelijks (could), iets beleefds (might) of iets wat je wilde doen (would). Meestal is die andere versie niet gebeurd; bij shouldn't have is het verkeerde wél gebeurd. ‘Had moeten’ is should have – niet had to.

Oefeningen

A. Vorm

Gebruik de woorden tussen haakjes met have en het voltooid deelwoord.

  1. I failed the test. I (should / study) more.
  2. You (could / tell) me the meeting was cancelled!
  3. I (would / help) you, but I was abroad.
  4. My head hurts. I (shouldn't / drink) so much coffee.
  5. Herschrijf met shouldn't have: It was a mistake to eat that third piece of cake.
  6. Herschrijf met should have: It was a mistake not to bring a coat.

B. Betekenis

Lees de zin en kies het antwoord dat past.

  1. "We could have won." Hebben ze gewonnen? Antwoord in het Engels.
  2. "I shouldn't have said that." Heeft de spreker het gezegd? Antwoord in het Engels.
  3. Ik wilde er echt bij zijn. Kies het juiste antwoord: I … come to your wedding, but I was in hospital.
  4. Kies het juiste antwoord: You … see a doctor about that cough — go today.

C. Vind de fout

Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.

  1. You should have went to the meeting.
  2. She should of asked for directions.
  3. It could have been much worse.
  4. I would have call you, but my phone was dead.

D. In context

Lees het gesprek en gebruik de woorden tussen haakjes met have en het voltooid deelwoord.

After the party
Jo: The party was a disaster. I 15 (shouldn't / invite) so many people. The flat was too small.
Max: Yes, and you 16 (should / buy) more food. It finished in an hour!
Jo: I know. And Tim was so rude. He 17 (might / say) thank you, at least.
Max: True. And you 18 (could / ask) me for help! I 19 (would / come) early.

E. Jouw beurt

Schrijf in het Engels over je eigen ervaringen.

  1. Schrijf over één ding van vorige week waar je spijt van hebt, met should have of shouldn't have.
  2. Een vriend heeft je niets verteld over een geweldig concert. Schrijf een verwijt met could have.
  3. Schrijf een zin over iets wat je wel wilde doen, maar niet kon.

F. Gemengde herhaling

Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.

  1. B1-07 Third conditional: If I had known… eenvoudig uitgelegd
    If I (know) about the traffic, I would have taken the train.
  2. A2-21 Should en ought to: advies geven in het Engels
    I think you ___ talk to your boss about it. …
  3. A2-16 Present Perfect: Have you ever…? Ervaringen in het Engels
    Have you ever (break) a bone?
  4. B1-08 I wish en if only: wensen in het Engels (wish of hope?)
    I wish I (can) speak Japanese.
Antwoorden

A. Vorm

  1. should have studied / should've studied
  2. could have told / could've told
  3. would have helped / 'd have helped / would've helped
  4. shouldn't have drunk / should not have drunk
  5. I shouldn't have eaten that third piece of cake.
  6. I should have brought a coat. / We should have brought a coat.

B. Betekenis

  1. No
  2. Yes
  3. would have
  4. should

C. Vind de fout

  1. You should have gone to the meeting.
  2. She should have asked for directions. / She should've asked for directions.
  3. ✓ It could have been much worse.
  4. I would have called you, but my phone was dead. / I'd have called you, but my phone was dead.

D. In context

  1. shouldn't have invited
  2. should have bought / should've bought
  3. might have said / might've said
  4. could have asked / could've asked
  5. would have come / 'd have come / would've come

E. Jouw beurt

  1. I shouldn't have stayed up so late on Sunday. I should have gone to bed at ten.
  2. You could have told me about the concert! I would have loved to go.
  3. I would have helped you move, but I was working all weekend.

F. Gemengde herhaling

  1. had known / 'd known
  2. should
  3. broken
  4. could
Android-appLeer onderweg Google Play