SlowingoGramatika
B1 9 / 39

Should Have, Could Have, Might Have sa Ingles: Dapat Sana at Sana Pala

Should Have, Could Have, Might Have

Sa pahinang ito
  1. Layunin
  2. Ang Pangunahing Ideya
  3. Filipino at Ingles
  4. Anyo
  5. Gamit
  6. Karaniwang Mali
  7. Mga Bitag para sa mga Pilipino
  8. Huwag Ipagkamali
  9. Baybay at Bigkas
  10. Gintong Tuntunin
  11. Mga Pagsasanay

Layunin

Pagkatapos ng araling ito, kaya mo nang pag-usapan ang mga panghihinayang at pagkakamali sa nakaraan (I should have left earlier), ang mga nasayang na pagkakataon (We could have won), ang paninisi sa ibang tao (You could have told me!), at ang bagay na handa ka sanang gawin (I would have helped, but…).

Ang Pangunahing Ideya

Pagkatapos ng isang laro ng football, pinapanood ng mga manlalaro ang replay. Pinahihinto nila ang video at sinasabi: "Dito, I should have passed the ball." "Dito, we could have scored." Tapos na ang laro. Wala nang mababago. Pero ikinukumpara nila ang nangyari sa tama sana, o sa posible sana.

Iyan ang ginagawa ng modal + have + past participle. Tumitingin ito pabalik sa nakaraan at ikinukumpara ito sa ibang bersiyon — kadalasan, sa bersiyong hindi nangyari:

  • You should have called. → Ang tumawag ang tamang gawin. Hindi ka tumawag.
  • You could have called. → Posible ang tumawag. Hindi ka tumawag.
  • I would have called, but… → Handa akong tumawag. May pumigil sa akin.

Laging pareho ang hugis. Ang modal ang nagsasabi kung anong uri ng paghatol ang ginagawa mo: ang tamang gawin, ang posibleng gawin, o ang bagay na handa kang gawin. Kapag I ang simuno, madalas na panghihinayang ito. Kapag you, madalas na paninisi.

Filipino at Ingles

Sa Filipino, ang aspekto ng pandiwa pagkatapos ng dapat ang nagsasabi kung payo ito o panghihinayang: Dapat tawagan mo siya (payo ngayon) at Dapat tinawagan mo siya (huli na). Ang sana + aspektong naganap naman ang ginagamit natin para sa posible sana at handa sana: Nanalo sana tayo, Pumunta sana ako. Sa Ingles, hindi sapat ang modal lang: kailangan ang have + past participle para tumingin pabalik. At iba-iba ang modal ayon sa kahulugan: should have (tamang gawin), could have (posible), would have (handa ako).

FilipinoInglesPansinin
Dapat tawagan mo siya.You should call her.dapat + pawatas → payo ngayon
Dapat tinawagan mo siya.You should have called her.dapat + naganap → should have
Hindi dapat kami nagpuyat bago ang exam.We shouldn't have stayed up so late before the exam.nangyari ang mali → shouldn't have
Puwede sana kaming dumaan sa expressway, pero sa coastal road kami dumaan.We could have taken the motorway, but we chose the coast road.posible sana → could have
Sana tinawagan mo ako!You could have called me!inis na paninisi → could have
Pumunta sana ako sa party mo, pero naipit ako sa trabaho.I would have come to your party, but I was stuck at work.handa ako → would have

Pansinin: iisang sana ang nasa huling tatlong hanay, pero magkakaiba ang Ingles. Tanungin ang sarili: tamang gawin ba ito (should), posible ba (could), o handa ba ako (would)?

Anyo

modal + have + past participle

AnyoKahuluganAno ang talagang nangyariHalimbawa
should have / ought to haveito ang tamang gawinkadalasan: hindi ito nangyariYou should have warned me.
shouldn't have / ought not to havemali itong gawinnangyari itoI shouldn't have eaten so much.
could haveposible itokadalasan: hindi ito nangyariWe could have won.
might have (paninisi)mabait o magalang sana kung ginawahindi ito nangyariYou might have said thank you!
would havehanda akohindi ito nangyariI would have helped, but I was away.

Negatibo at tanong

Halimbawa
NegatiboYou shouldn't have said that. / We couldn't have done more.
TanongShould I have told her? / What could we have done?
Maikling sagotShould I have called? — Yes, you should (have). / No, you shouldn't (have).

Mga contraction at mahinang anyo (sa pagsasalita)

NakasulatPaano ito madalas tumunog
should have / should've/ˈʃʊdəv/
could have / could've/ˈkʊdəv/
would have / would've/ˈwʊdəv/
shouldn't have/ˈʃʊdntəv/

Gamit

1Should have — panghihinayang at paninisi

Gamitin ang should have para sa tamang gawin na hindi nangyari, at ang shouldn't have para sa maling bagay na nangyari. Kapag I o we, panghihinayang ito; kapag you o ibang tao, paninisi. Kapareho ng kahulugan ang ought to have, pero hindi ito gaanong karaniwan at mas pormal.

I should have charged my phone last night.
Dapat nag-charge ako ng cellphone kagabi.
dapat + naganap → should have; hindi ako nag-charge
You should have asked me before you took my car.
Dapat nagpaalam ka muna sa akin bago mo kinuha ang kotse ko.
paninisi
We shouldn't have stayed up so late before the exam.
Hindi dapat kami nagpuyat nang ganoon bago ang exam.
nagpuyat kami; mali iyon
He shouldn't have shouted at the waiter.
Hindi niya dapat sinigawan ang waiter.
lalaki ang siya → he
The council ought to have repaired the road years ago.
Dapat inayos ng lokal na pamahalaan ang kalsada ilang taon na ang nakalipas.
pormal: ought to have

2Could have — posibilidad na hindi nagamit

Gamitin ang could have para sa bagay na posible pero hindi nangyari: nasayang na pagkakataon, o panganib na hindi natuloy.

We could have taken the motorway, but we chose the coast road.
Puwede sana kaming dumaan sa expressway, pero sa coastal road kami dumaan.
posible sana
She could have been a professional tennis player.
Puwede sana siyang naging propesyonal na manlalaro ng tennis.
may talento siya, pero hindi niya itinuloy
It could have been much worse — at least nobody was hurt.
Puwede sanang mas malala pa
mabuti na lang at walang nasaktan. — panganib na hindi natuloy
I couldn't have done it without your help.
Hindi ko sana ito nagawa kung hindi mo ako tinulungan.
tinulungan mo ako; kung hindi, imposible sana

3Could have at might have — inis na paninisi

Kapag you ang simuno, madalas na ang ibig sabihin ng could have ay "may pagkakataon ka, pero hindi mo ginamit". Ganito rin ang gamit ng might have, lalo na sa British English, kapag hindi ginawa ng isang tao ang bagay na magalang o mabait. Bigyang-diin ang modal.

You could have called me!
Sana tinawagan mo man lang ako!
inis: may pagkakataon ka
They could have cleaned the kitchen before they left.
Nilinis man lang sana nila ang kusina bago sila umalis.
You might have warned me about the dog!
Sana man lang binalaan mo ako tungkol sa aso!
karaniwan sa British English
He might have said thank you, at least.
Nagpasalamat man lang sana siya.

4Would have — handa sana, pero may pumigil

Gamitin ang would have para sabihing handa ka o may plano kang gumawa ng isang bagay, pero may pumigil sa iyo. Madalas itong may kasamang but o if-clause B1-07.

I would have come to your party, but I was stuck at work.
Pumunta sana ako sa party mo, pero naipit ako sa trabaho.
sana: handa ako → would have
She would have lent you the money — why didn't you ask her?
Pinahiram ka sana niya ng pera
bakit hindi ka nagtanong sa kanya? — babae ang siya → she
We would have stayed longer, but the hotel was full.
Nagtagal pa sana kami, pero puno ang hotel.
I'd have called you if I'd had your number.
Tinawagan sana kita kung may number mo ako.
I'd have = I would have; if I'd had = if I had had

5Pagtatanong tungkol sa mga desisyon sa nakaraan

Gamitin ang should I have…? at what could I have…? para magtanong tungkol sa tamang desisyon o sa iba pang posibilidad.

Should I have told her the truth?
Dapat ba sinabi ko sa kanya ang totoo?
babae ang kausap → her
What else could we have done?
Ano pa ba ang puwede sana naming ginawa?
Do you think I should have accepted the offer?
Sa tingin mo, dapat ba tinanggap ko ang alok?

Karaniwang Mali

❌You should called me.
✅You should have called me.
Nakaraan: should + have + past participle.
❌I should have went to bed earlier.
✅I should have gone to bed earlier.
Past participle (gone), hindi past simple (went).
❌I should of known.
✅I should have known.
Tunog "should of" ang should've, pero have ang salita.
❌You shouldn't have tell him.
✅You shouldn't have told him.
have + past participle.
❌We could to have won.
✅We could have won.
could + have + past participle, walang to.
⚠️You could tell me! (tungkol sa nakaraan)
✅You could have told me!
Tama ang gramatika ng "You could tell me", pero ang ibig sabihin nito ay "kaya mong sabihin sa akin ngayon". Para sa nasayang na pagkakataon sa nakaraan, gamitin ang could have.

Mga Bitag para sa mga Pilipino

1. Dapat sinabi mo → You should tell me. Sa Filipino, ang aspektong naganap (sinabi) ang nagpapakita na huli na. Pero sa Ingles, hindi nagbabago ang should, kaya kailangan ang have + past participle. Kapag base form ang kasunod, payo ito para sa ngayon o sa susunod.

❌(Kahapon pa pala alam ng kaibigan mo na nagbago ang schedule ng flight mo.) You should tell me yesterday!
✅You should have told me yesterday!
Para sa ngayon o sa hinaharap ang should + base form; hindi ito puwedeng isama sa yesterday.

2. Dobleng past pagkatapos ng have. Gaya ng Did you ate?, inilalagay natin sa past ang pandiwa pagkatapos ng should have. Pagkatapos ng have, kailangan ang past participle.

❌I should have took the MRT instead of a taxi.
✅I should have taken the MRT instead of a taxi.
Karaniwan sa pagsasalita, pero mali: take – took – taken.

3. Iisang sana → maling modal. Dahil sana ang gamit natin para sa "tamang gawin" at para sa "handa ako", madalas lumabas ang should have kahit ang ibig sabihin ay handa ka sanang gawin ito. Sinisisi ng should have ang sarili mo; ang would have ay nagsasabing handa ka, pero may pumigil.

⚠️(Handa kang ipahiram ang laptop mo sa pinsan mo, pero hindi siya nagsabi.) I should have lent you my laptop — why didn't you ask?
✅I would have lent you my laptop — why didn't you ask?
Tama ang gramatika, pero sinasabi ng should have na nagkamali ka sa hindi pagpapahiram.

Huwag Ipagkamali

should have at should — Payo tungkol sa ngayon o sa hinaharap ang should + base form A2-21; tumitingin pabalik ang should have + past participle. Sa Filipino, ang aspekto pagkatapos ng dapat ang nagpapakita nito.

You should call her.
Dapat tawagan mo siya.
payo ngayon
You should have called her.
Dapat tinawagan mo siya.
huli na: hindi mo siya tinawagan

should have para sa paninisi at should have para sa inaasahan — Puwede ring "inaasahan ito, at malamang nangyari na (o nagtataka ako kung bakit hindi pa)" ang ibig sabihin ng should have. Ang konteksto ang nagpapasya.

You should have checked the dates.
Dapat tiningnan mo ang mga petsa.
paninisi: hindi mo tiningnan
The parcel should have arrived by now.
Dapat dumating na ang parcel ngayon.
inaasahan: sa tingin ko dumating na, o nagtataka ako kung bakit hindi pa

could have (nasayang na pagkakataon) at could have (hula tungkol sa nakaraan) — Puwede ring gamitin ang could have at might have para hulaan ang posibleng nangyari. Itinuturo ang gamit na iyon sa B2-06.

You could have died!
Puwede ka sanang namatay!
posible iyon, pero hindi nangyari
He could have taken the bus — I don't know how he got here.
Baka nag-bus siya
hindi ko alam kung paano siya nakarating dito. — hula: tingnan ang B2-06

I should have… at I wish I had… — Parehong panghihinayang. Itinuturo ang I wish I had… sa B2-04.

I should have saved more money.
Dapat nag-ipon ako ng mas maraming pera.
iyon ang tamang gawin
I wish I had saved more money.
Sana nag-ipon ako ng mas maraming pera.
nanghihinayang ako na hindi ko ginawa: tingnan ang B2-04

Baybay at Bigkas

  • Karaniwang mahina ang have sa lahat ng anyong ito: should have /ˈʃʊdəv/, could have /ˈkʊdəv/, would have /ˈwʊdəv/, might have /ˈmaɪtəv/. Halos /əv/ na lang ang have. Hindi kailangang bigkasin nang buo ang bawat patinig, tulad ng nakasanayan natin sa Filipino.
  • shouldn't have /ˈʃʊdntəv/: sa mabilis na pagsasalita, madalas na hindi lubos na binibitawan ang t.
  • Hindi binibigkas ang l sa should, could at would. Ang unang tunog ng should, /ʃ/, ay hindi simpleng s: bilugin at iusli nang kaunti ang labi.
  • Huwag isulat ang should of, could of, would of, might of. Isulat ang should have o should've.
  • Sa paninisi, bigyang-diin ang modal: You could have told me! You should have asked.

Gintong Tuntunin

Tumitingin pabalik ang should / could / might / would + have + past participle at ikinukumpara ang totoong nakaraan sa ibang bersiyon: ang tamang gawin (should), ang posibleng gawin (could), ang magalang na gawin (might), o ang bagay na handa kang gawin (would). Kadalasan, hindi nangyari ang ibang bersiyong iyon; sa shouldn't have, nangyari ang maling bagay. Kahit iisang sana ang nasa isip mo, piliin ang tamang modal.

Mga Pagsasanay

A. Anyo

Isulat ang tamang anyo gamit ang mga salita sa panaklong, o isulat muli ang pangungusap ayon sa panuto.

  1. I failed the test. I (should / study) more.
  2. You (could / tell) me the meeting was cancelled!
  3. I (would / help) you, but I was abroad.
  4. My head hurts. I (shouldn't / drink) so much coffee.
  5. Isulat muli gamit ang shouldn't have: It was a mistake to eat that third piece of cake.
  6. Isulat muli gamit ang should have: It was a mistake not to bring a coat.

B. Kahulugan

Piliin o isulat ang sagot na tugma sa kahulugan.

  1. "We could have won." Nanalo ba sila? Sumagot ng Yes o No.
  2. "I shouldn't have said that." Sinabi ba iyon ng nagsasalita? Sumagot ng Yes o No.
  3. Gustong-gusto mo sanang pumunta. Piliin ang tamang sagot: I … come to your wedding, but I was in hospital.
  4. Piliin ang tamang sagot: You … see a doctor about that cough — go today.

C. Hanapin ang Mali

Itama ang mali. Kung tama na ang pangungusap, isulat ang correct.

  1. You should have went to the meeting.
  2. She should of asked for directions.
  3. It could have been much worse.
  4. I would have call you, but my phone was dead.

D. Sa Konteksto

Gamitin ang mga salita sa panaklong at ang tamang anyo ng pandiwa.

After the party
Jo: The party was a disaster. I 15 (shouldn't / invite) so many people. The flat was too small.
Max: Yes, and you 16 (should / buy) more food. It finished in an hour!
Jo: I know. And Tim was so rude. He 17 (might / say) thank you, at least.
Max: True. And you 18 (could / ask) me for help! I 19 (would / come) early.

E. Ikaw Naman

Isulat sa Ingles ang tungkol sa sarili mo.

  1. Sumulat tungkol sa isang bagay na pinagsisisihan mo noong nakaraang linggo, gamit ang should have o shouldn't have.
  2. Hindi sinabi sa iyo ng kaibigan mo ang tungkol sa isang magandang concert. Sumulat ng paninisi gamit ang could have.
  3. Sumulat ng pangungusap tungkol sa isang bagay na handa kang gawin pero hindi mo nagawa.

F. Halo-halong Balik-aral

Balikan ang mga naunang aralin.

  1. B1-07 Third Conditional sa Ingles: If I Had Known…, Kung Alam Ko Lang Sana
    If I (know) about the traffic, I would have taken the train.
  2. A2-21 Should at Ought To sa Ingles: Paano Magbigay ng Payo
    I think you ___ talk to your boss about it. …
  3. A2-16 Present Perfect sa Ingles: Have You Ever…? Paano Pag-usapan ang Karanasan
    Have you ever (break) a bone?
  4. B1-08 I Wish at If Only sa Ingles: Sana ay Iba ang Ngayon — Wish o Hope?
    I wish I (can) speak Japanese.
Mga sagot

A. Anyo

  1. should have studied / should've studied
  2. could have told / could've told
  3. would have helped / 'd have helped / would've helped
  4. shouldn't have drunk / should not have drunk
  5. I shouldn't have eaten that third piece of cake.
  6. I should have brought a coat. / We should have brought a coat.

B. Kahulugan

  1. No
  2. Yes
  3. would have
  4. should

C. Hanapin ang Mali

  1. You should have gone to the meeting.
  2. She should have asked for directions. / She should've asked for directions.
  3. ✓ It could have been much worse.
  4. I would have called you, but my phone was dead. / I'd have called you, but my phone was dead.

D. Sa Konteksto

  1. shouldn't have invited
  2. should have bought / should've bought
  3. might have said / might've said
  4. could have asked / could've asked
  5. would have come / 'd have come / would've come

E. Ikaw Naman

  1. I shouldn't have stayed up so late on Sunday. I should have gone to bed at ten.
  2. You could have told me about the concert! I would have loved to go.
  3. I would have helped you move, but I was working all weekend.

F. Halo-halong Balik-aral

  1. had known / 'd known
  2. should
  3. broken
  4. could
App para sa AndroidMatuto Kahit Saan Google Play