Should Have, Could Have, Might Have sa Ingles: Dapat Sana at Sana Pala
Should Have, Could Have, Might Have
Sa pahinang ito
Layunin
Pagkatapos ng araling ito, kaya mo nang pag-usapan ang mga panghihinayang at pagkakamali sa nakaraan (I should have left earlier), ang mga nasayang na pagkakataon (We could have won), ang paninisi sa ibang tao (You could have told me!), at ang bagay na handa ka sanang gawin (I would have helped, but…).
Ang Pangunahing Ideya
Pagkatapos ng isang laro ng football, pinapanood ng mga manlalaro ang replay. Pinahihinto nila ang video at sinasabi: "Dito, I should have passed the ball." "Dito, we could have scored." Tapos na ang laro. Wala nang mababago. Pero ikinukumpara nila ang nangyari sa tama sana, o sa posible sana.
Iyan ang ginagawa ng modal + have + past participle. Tumitingin ito pabalik sa nakaraan at ikinukumpara ito sa ibang bersiyon — kadalasan, sa bersiyong hindi nangyari:
- You should have called. → Ang tumawag ang tamang gawin. Hindi ka tumawag.
- You could have called. → Posible ang tumawag. Hindi ka tumawag.
- I would have called, but… → Handa akong tumawag. May pumigil sa akin.
Laging pareho ang hugis. Ang modal ang nagsasabi kung anong uri ng paghatol ang ginagawa mo: ang tamang gawin, ang posibleng gawin, o ang bagay na handa kang gawin. Kapag I ang simuno, madalas na panghihinayang ito. Kapag you, madalas na paninisi.
Filipino at Ingles
Sa Filipino, ang aspekto ng pandiwa pagkatapos ng dapat ang nagsasabi kung payo ito o panghihinayang: Dapat tawagan mo siya (payo ngayon) at Dapat tinawagan mo siya (huli na). Ang sana + aspektong naganap naman ang ginagamit natin para sa posible sana at handa sana: Nanalo sana tayo, Pumunta sana ako. Sa Ingles, hindi sapat ang modal lang: kailangan ang have + past participle para tumingin pabalik. At iba-iba ang modal ayon sa kahulugan: should have (tamang gawin), could have (posible), would have (handa ako).
| Filipino | Ingles | Pansinin |
|---|---|---|
| Dapat tawagan mo siya. | You should call her. | dapat + pawatas → payo ngayon |
| Dapat tinawagan mo siya. | You should have called her. | dapat + naganap → should have |
| Hindi dapat kami nagpuyat bago ang exam. | We shouldn't have stayed up so late before the exam. | nangyari ang mali → shouldn't have |
| Puwede sana kaming dumaan sa expressway, pero sa coastal road kami dumaan. | We could have taken the motorway, but we chose the coast road. | posible sana → could have |
| Sana tinawagan mo ako! | You could have called me! | inis na paninisi → could have |
| Pumunta sana ako sa party mo, pero naipit ako sa trabaho. | I would have come to your party, but I was stuck at work. | handa ako → would have |
Pansinin: iisang sana ang nasa huling tatlong hanay, pero magkakaiba ang Ingles. Tanungin ang sarili: tamang gawin ba ito (should), posible ba (could), o handa ba ako (would)?
Anyo
modal + have + past participle
| Anyo | Kahulugan | Ano ang talagang nangyari | Halimbawa |
|---|---|---|---|
| should have / ought to have | ito ang tamang gawin | kadalasan: hindi ito nangyari | You should have warned me. |
| shouldn't have / ought not to have | mali itong gawin | nangyari ito | I shouldn't have eaten so much. |
| could have | posible ito | kadalasan: hindi ito nangyari | We could have won. |
| might have (paninisi) | mabait o magalang sana kung ginawa | hindi ito nangyari | You might have said thank you! |
| would have | handa ako | hindi ito nangyari | I would have helped, but I was away. |
Negatibo at tanong
| Halimbawa | |
|---|---|
| Negatibo | You shouldn't have said that. / We couldn't have done more. |
| Tanong | Should I have told her? / What could we have done? |
| Maikling sagot | Should I have called? — Yes, you should (have). / No, you shouldn't (have). |
Mga contraction at mahinang anyo (sa pagsasalita)
| Nakasulat | Paano ito madalas tumunog |
|---|---|
| should have / should've | /ˈʃʊdəv/ |
| could have / could've | /ˈkʊdəv/ |
| would have / would've | /ˈwʊdəv/ |
| shouldn't have | /ˈʃʊdntəv/ |
Gamit
1Should have — panghihinayang at paninisi
Gamitin ang should have para sa tamang gawin na hindi nangyari, at ang shouldn't have para sa maling bagay na nangyari. Kapag I o we, panghihinayang ito; kapag you o ibang tao, paninisi. Kapareho ng kahulugan ang ought to have, pero hindi ito gaanong karaniwan at mas pormal.
2Could have — posibilidad na hindi nagamit
Gamitin ang could have para sa bagay na posible pero hindi nangyari: nasayang na pagkakataon, o panganib na hindi natuloy.
3Could have at might have — inis na paninisi
Kapag you ang simuno, madalas na ang ibig sabihin ng could have ay "may pagkakataon ka, pero hindi mo ginamit". Ganito rin ang gamit ng might have, lalo na sa British English, kapag hindi ginawa ng isang tao ang bagay na magalang o mabait. Bigyang-diin ang modal.
4Would have — handa sana, pero may pumigil
Gamitin ang would have para sabihing handa ka o may plano kang gumawa ng isang bagay, pero may pumigil sa iyo. Madalas itong may kasamang but o if-clause B1-07.
5Pagtatanong tungkol sa mga desisyon sa nakaraan
Gamitin ang should I have…? at what could I have…? para magtanong tungkol sa tamang desisyon o sa iba pang posibilidad.
Karaniwang Mali
Mga Bitag para sa mga Pilipino
1. Dapat sinabi mo → You should tell me. Sa Filipino, ang aspektong naganap (sinabi) ang nagpapakita na huli na. Pero sa Ingles, hindi nagbabago ang should, kaya kailangan ang have + past participle. Kapag base form ang kasunod, payo ito para sa ngayon o sa susunod.
2. Dobleng past pagkatapos ng have. Gaya ng Did you ate?, inilalagay natin sa past ang pandiwa pagkatapos ng should have. Pagkatapos ng have, kailangan ang past participle.
3. Iisang sana → maling modal. Dahil sana ang gamit natin para sa "tamang gawin" at para sa "handa ako", madalas lumabas ang should have kahit ang ibig sabihin ay handa ka sanang gawin ito. Sinisisi ng should have ang sarili mo; ang would have ay nagsasabing handa ka, pero may pumigil.
Huwag Ipagkamali
should have at should — Payo tungkol sa ngayon o sa hinaharap ang should + base form A2-21; tumitingin pabalik ang should have + past participle. Sa Filipino, ang aspekto pagkatapos ng dapat ang nagpapakita nito.
should have para sa paninisi at should have para sa inaasahan — Puwede ring "inaasahan ito, at malamang nangyari na (o nagtataka ako kung bakit hindi pa)" ang ibig sabihin ng should have. Ang konteksto ang nagpapasya.
could have (nasayang na pagkakataon) at could have (hula tungkol sa nakaraan) — Puwede ring gamitin ang could have at might have para hulaan ang posibleng nangyari. Itinuturo ang gamit na iyon sa B2-06.
I should have… at I wish I had… — Parehong panghihinayang. Itinuturo ang I wish I had… sa B2-04.
Baybay at Bigkas
- Karaniwang mahina ang have sa lahat ng anyong ito: should have /ˈʃʊdəv/, could have /ˈkʊdəv/, would have /ˈwʊdəv/, might have /ˈmaɪtəv/. Halos /əv/ na lang ang have. Hindi kailangang bigkasin nang buo ang bawat patinig, tulad ng nakasanayan natin sa Filipino.
- shouldn't have /ˈʃʊdntəv/: sa mabilis na pagsasalita, madalas na hindi lubos na binibitawan ang t.
- Hindi binibigkas ang l sa should, could at would. Ang unang tunog ng should, /ʃ/, ay hindi simpleng s: bilugin at iusli nang kaunti ang labi.
- Huwag isulat ang should of, could of, would of, might of. Isulat ang should have o should've.
- Sa paninisi, bigyang-diin ang modal: You could have told me! You should have asked.
Gintong Tuntunin
Tumitingin pabalik ang should / could / might / would + have + past participle at ikinukumpara ang totoong nakaraan sa ibang bersiyon: ang tamang gawin (should), ang posibleng gawin (could), ang magalang na gawin (might), o ang bagay na handa kang gawin (would). Kadalasan, hindi nangyari ang ibang bersiyong iyon; sa shouldn't have, nangyari ang maling bagay. Kahit iisang sana ang nasa isip mo, piliin ang tamang modal.
Mga Pagsasanay
A. Anyo
Isulat ang tamang anyo gamit ang mga salita sa panaklong, o isulat muli ang pangungusap ayon sa panuto.
-
I failed the test. I (should / study) more.
-
You (could / tell) me the meeting was cancelled!
-
I (would / help) you, but I was abroad.
-
My head hurts. I (shouldn't / drink) so much coffee.
-
Isulat muli gamit ang shouldn't have: It was a mistake to eat that third piece of cake.
-
Isulat muli gamit ang should have: It was a mistake not to bring a coat.
B. Kahulugan
Piliin o isulat ang sagot na tugma sa kahulugan.
-
"We could have won." Nanalo ba sila? Sumagot ng Yes o No.
-
"I shouldn't have said that." Sinabi ba iyon ng nagsasalita? Sumagot ng Yes o No.
-
Gustong-gusto mo sanang pumunta. Piliin ang tamang sagot: I … come to your wedding, but I was in hospital.in hospital (UK); in the hospital (US)
-
Piliin ang tamang sagot: You … see a doctor about that cough — go today.
C. Hanapin ang Mali
Itama ang mali. Kung tama na ang pangungusap, isulat ang correct.
-
You should have went to the meeting.
-
She should of asked for directions.
-
It could have been much worse.
-
I would have call you, but my phone was dead.
D. Sa Konteksto
Gamitin ang mga salita sa panaklong at ang tamang anyo ng pandiwa.
Jo: The party was a disaster. I 15 (shouldn't / invite) so many people. The flat was too small.
Max: Yes, and you 16 (should / buy) more food. It finished in an hour!
Jo: I know. And Tim was so rude. He 17 (might / say) thank you, at least.
Max: True. And you 18 (could / ask) me for help! I 19 (would / come) early.
E. Ikaw Naman
Isulat sa Ingles ang tungkol sa sarili mo.
-
Sumulat tungkol sa isang bagay na pinagsisisihan mo noong nakaraang linggo, gamit ang should have o shouldn't have.
-
Hindi sinabi sa iyo ng kaibigan mo ang tungkol sa isang magandang concert. Sumulat ng paninisi gamit ang could have.
-
Sumulat ng pangungusap tungkol sa isang bagay na handa kang gawin pero hindi mo nagawa.
F. Halo-halong Balik-aral
Balikan ang mga naunang aralin.
-
B1-07 Third Conditional sa Ingles: If I Had Known…, Kung Alam Ko Lang Sana If I (know) about the traffic, I would have taken the train.
-
A2-21 Should at Ought To sa Ingles: Paano Magbigay ng Payo I think you ___ talk to your boss about it. …
-
A2-16 Present Perfect sa Ingles: Have You Ever…? Paano Pag-usapan ang Karanasan Have you ever (break) a bone?
-
B1-08 I Wish at If Only sa Ingles: Sana ay Iba ang Ngayon — Wish o Hope? I wish I (can) speak Japanese.
Mga sagot
A. Anyo
- should have studied / should've studied
- could have told / could've told
- would have helped / 'd have helped / would've helped
- shouldn't have drunk / should not have drunk
- I shouldn't have eaten that third piece of cake.
- I should have brought a coat. / We should have brought a coat.
B. Kahulugan
- No
- Yes
- would have
- should
C. Hanapin ang Mali
- You should have gone to the meeting.
- She should have asked for directions. / She should've asked for directions.
- ✓ It could have been much worse.
- I would have called you, but my phone was dead. / I'd have called you, but my phone was dead.
D. Sa Konteksto
- shouldn't have invited
- should have bought / should've bought
- might have said / might've said
- could have asked / could've asked
- would have come / 'd have come / would've come
E. Ikaw Naman
- I shouldn't have stayed up so late on Sunday. I should have gone to bed at ten.
- You could have told me about the concert! I would have loved to go.
- I would have helped you move, but I was working all weekend.
F. Halo-halong Balik-aral
- had known / 'd known
- should
- broken
- could
