İngilizce Should Have, Could Have, Might Have: Geçmişe Dair Pişmanlık ve Eleştiri
Should Have, Could Have, Might Have
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda geçmişteki pişmanlıklarınızdan ve hatalarınızdan söz edebilecek (I should have left earlier), kaçırılmış fırsatları anlatabilecek (We could have won), birini eleştirebilecek (You could have told me!) ve yapmaya hazır olduğunuz şeyi söyleyebileceksiniz (I would have helped, but…).
Temel Fikir
Bir futbol maçından sonra oyuncular maçın tekrarını izler. Videoyu durdurup şöyle derler: "Burada pas vermeliydim." "Burada gol atabilirdik." Maç bitmiştir. Hiçbir şey değişmez. Ama olanı, doğru olanla ya da mümkün olanla karşılaştırırlar.
Modal + have + past participle yapısı tam olarak bunu yapar. Geçmişe bakar ve onu başka bir versiyonla — genellikle hiç yaşanmamış bir versiyonla — karşılaştırır:
- You should have called. → Aramak doğru olandı. Aramadın.
- You could have called. → Aramak mümkündü. Aramadın.
- I would have called, but… → Aramaya hazırdım. Bir şey engel oldu.
Yapı hep aynıdır. Modal, nasıl bir yargıda bulunduğunuzu söyler: doğru olan şey, mümkün olan şey ya da yapmaya hazır olduğunuz şey. I ile bu cümleler çoğu zaman pişmanlık bildirir. You ile çoğu zaman eleştirir.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede bu anlamları eklerle kurarız: -malıydı, -ebilirdi, -ırdı. İngilizcede ise modal fiil olduğu gibi kalır; geçmişe bakıldığını have + past participle gösterir.
| Türkçe | Anlam | İngilizce |
|---|---|---|
| Telefonumu şarj et-meliydim. | doğru olan buydu (yapmadım) | I should have charged my phone. |
| O kadar geç yat-mamalıydık. | yanlıştı (yaptık) | We shouldn't have stayed up so late. |
| Otoyoldan git-ebilirdik. | mümkündü (yapmadık) | We could have taken the motorway. |
| Beni ara-yabilirdin! | eleştiri | You could have called me! |
| Gel-irdim ama işte kaldım. | hazırdım (bir şey engel oldu) | I would have come, but I was stuck at work. |
Dikkat: Türkçedeki "-ebilirdim" hem "eskiden yapabiliyordum" (I could swim) hem de "yapabilirdim ama yapmadım" (I could have won) anlamına gelebilir. İngilizcede ikinci anlam için mutlaka could have gerekir.
Yapı
modal + have + past participle
| Biçim | Anlamı | Gerçekte ne oldu | Örnek |
|---|---|---|---|
| should have / ought to have | doğru olan buydu (-malıydı) | genellikle: olmadı | You should have warned me. |
| shouldn't have / ought not to have | yanlış olan buydu (-mamalıydı) | oldu | I shouldn't have eaten so much. |
| could have | mümkündü (-ebilirdi) | genellikle: olmadı | We could have won. |
| might have (eleştiri) | kibarlık/incelik olurdu (bari …-seydi) | olmadı | You might have said thank you! |
| would have | hazırdım, isterdim (-ırdım) | olmadı | I would have helped, but I was away. |
Olumsuz ve soru
| Örnek | |
|---|---|
| Olumsuz | You shouldn't have said that. / We couldn't have done more. |
| Soru | Should I have told her? / What could we have done? |
| Kısa cevaplar | Should I have called? — Yes, you should (have). / No, you shouldn't (have). |
Kısaltmalar ve zayıf okunuşlar (konuşmada)
| Yazılışı | Çoğu zaman nasıl duyulur |
|---|---|
| should have / should've | "ŞUD-ıv" |
| could have / could've | "KUD-ıv" |
| would have / would've | "WUD-ıv" |
| shouldn't have | "ŞUD-ntıv" |
Kullanımlar
1Should have — pişmanlık ve eleştiri
Olmamış doğru şey için should have (-malıydı), olmuş yanlış şey için shouldn't have (-mamalıydı) kullanın. I ya da we ile pişmanlık, you ya da başkalarıyla eleştiri bildirir. Ought to have da aynı anlamdadır, ama daha az yaygın ve daha resmidir.
2Could have — kullanılmamış bir olanak
Mümkün olan ama olmayan bir şey için could have (-ebilirdi) kullanın: kaçırılmış bir fırsat ya da gerçekleşmemiş bir tehlike.
3Could have ve might have — sitemli eleştiri
You ile could have çoğu zaman "fırsatın vardı ve kullanmadın" demektir. Might have da özellikle İngiliz İngilizcesinde aynı şekilde, biri kibar ya da nazik bir şeyi yapmadığında kullanılır: "bari …-seydi". Modal fiili vurgulayın.
4Would have — istekliydim ama bir şey engel oldu
Bir şeyi yapmaya hazır olduğunuzu ya da planladığınızı, ama bir şeyin sizi engellediğini söylemek için would have (-ırdım) kullanın. Çoğu zaman but ya da bir if'li yan cümle ile gelir B1-07.
5Geçmişteki seçimleri sormak
Doğru seçimi ya da başka olanakları sormak için should I have…? ve what could I have…? kullanın.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "-malıydım" için "must have" demek. "-malı" ekini must ile öğrendiğimiz için "Daha erken çıkmalıydım" cümlesi I must have left earlier olur. Ama must have bir pişmanlık değil, bir tahmindir: "herhalde erken çıkmışımdır" B2-06. Pişmanlık için should have kullanın.
2. "-malıydın" için "had to" demek. "Beni aramalıydın" cümlesindeki "-malıydı" ekini had to ile çevirmek de yaygındır. Ama You had to call me "beni aramak zorundaydın" (ve muhtemelen aradın) demektir. Eleştiri ve pişmanlık için should have gerekir.
3. "-ebilirdik" için "could" demek. Türkçedeki "Gidebilirdik" hem geçmişteki genel bir yeteneği hem de kaçırılmış bir fırsatı anlatabilir. İngilizcede We could go bu anlamı vermez. Gerçekleşmemiş bir olanak için could have + past participle kullanın.
4. Pişmanlıkta "have"dan sonra fiilin ikinci halini kullanmak. Türkçede fiillerin "ikinci hal" ve "üçüncü hal" diye ayrı biçimleri yoktur; bu yüzden should have'den sonra kolayca went, took, ate gelir. Have'dan sonra her zaman past participle (fiilin üçüncü hali) gelir.
Karıştırılmasın
should have ve should — should + fiilin yalın hali şimdi ya da gelecek için tavsiye verir A2-21; should have + past participle geriye bakar.
Eleştiri bildiren should have ve beklenti bildiren should have — Should have "bu bekleniyordu, büyük ihtimalle oldu (ya da olmamasına şaşırıyorum)" anlamına da gelebilir. Hangisi olduğunu bağlam belirler.
could have (kaçırılmış fırsat) ve could have (geçmişle ilgili tahmin) — could have ve might have geçmişte ne olmuş olabileceğine dair tahmin de bildirebilir. Bu kullanım B2-06'da.
I should have… ve I wish I had… — İkisi de pişmanlık bildirir. I wish I had… B2-04'te anlatılıyor.
Yazım ve Telaffuz
- Bu yapıların hepsinde have genellikle zayıf okunur: should have /ˈʃʊdəv/ ("ŞUD-ıv"), could have /ˈkʊdəv/ ("KUD-ıv"), would have /ˈwʊdəv/ ("WUD-ıv"), might have /ˈmaɪtəv/ ("MAYT-ıv").
- shouldn't have /ˈʃʊdntəv/ — hızlı konuşmada t çoğu zaman tam duyulmaz.
- Asla should of, could of, would of, might of yazmayın. Should have ya da should've yazın.
- Eleştiride modal fiili vurgulayın: You COULD have told me! You SHOULD have asked.
- Bu sesletim ipuçlarında İngilizcedeki w harfini koruyoruz: dudaklarınızı "u" der gibi yuvarlayıp hemen açın. Türkçedeki "v" sesi değildir; alt dudak dişlere değmez.
Altın Kural
should / could / might / would + have + past participle geriye bakar ve gerçek geçmişi başka bir versiyonla karşılaştırır: doğru olan şey (should), mümkün olan şey (could), kibar olan şey (might) ya da yapmaya hazır olduğunuz şey (would). Genellikle o öbür versiyon yaşanmamıştır; shouldn't have ile ise yanlış olan şey yaşanmıştır.
Alıştırmalar
A. Yapı
Parantez içindeki modal ve fiille geçmişe bakan cümleler kurun.
-
I failed the test. I (should / study) more.
-
You (could / tell) me the meeting was cancelled!
-
I (would / help) you, but I was abroad.
-
My head hurts. I (shouldn't / drink) so much coffee.
-
shouldn't have ile yeniden yazın: It was a mistake to eat that third piece of cake.
-
should have ile yeniden yazın: It was a mistake not to bring a coat.
B. Anlam
Soruları cevaplayın ya da doğru seçeneği işaretleyin.
-
"We could have won." Kazandılar mı? Yes ya da No ile cevaplayın.
-
"I shouldn't have said that." Konuşan kişi bunu söyledi mi? Yes ya da No ile cevaplayın.
-
Orada olmayı gerçekten istiyordum. Doğru olanı seçin: I … come to your wedding, but I was in hospital.in hospital (UK); in the hospital (US)
-
Doğru olanı seçin: You … see a doctor about that cough — go today.
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
You should have went to the meeting.
-
She should of asked for directions.
-
It could have been much worse.
-
I would have call you, but my phone was dead.
D. Bağlam İçinde
Diyaloğu parantez içindeki modal ve fiillerle tamamlayın.
Jo: The party was a disaster. I 15 (shouldn't / invite) so many people. The flat was too small.
Max: Yes, and you 16 (should / buy) more food. It finished in an hour!
Jo: I know. And Tim was so rude. He 17 (might / say) thank you, at least.
Max: True. And you 18 (could / ask) me for help! I 19 (would / come) early.
E. Sıra Sende
-
Geçen haftadan pişman olduğunuz bir şeyi should have ya da shouldn't have ile yazın.
-
Bir arkadaşınız size harika bir konserden söz etmedi. could have ile bir eleştiri yazın.
-
Yapmaya hazır olduğunuz ama yapamadığınız bir şeyle ilgili bir cümle yazın.
F. Karışık Tekrar
-
B1-07 İngilizce Third Conditional: If I Had Known… (Geçmişe Dair Hayalî Durumlar) If I (know) about the traffic, I would have taken the train.
-
A2-21 İngilizce Should ve Ought To Kullanımı: Tavsiye Verme I think you ___ talk to your boss about it. …
-
A2-16 İngilizce Present Perfect Tense: Have You Ever…? ile Deneyimler Have you ever (break) a bone?
-
B1-08 İngilizce I Wish ve If Only Kullanımı: Şimdiki Durumla İlgili Dilekler (Keşke) I wish I (can) speak Japanese.
Cevap anahtarı
A. Yapı
- should have studied / should've studied
- could have told / could've told
- would have helped / 'd have helped / would've helped
- shouldn't have drunk / should not have drunk
- I shouldn't have eaten that third piece of cake.
- I should have brought a coat. / We should have brought a coat.
B. Anlam
- No
- Yes
- would have
- should
C. Hatayı Bul
- You should have gone to the meeting.
- She should have asked for directions. / She should've asked for directions.
- ✓ It could have been much worse.
- I would have called you, but my phone was dead. / I'd have called you, but my phone was dead.
D. Bağlam İçinde
- shouldn't have invited
- should have bought / should've bought
- might have said / might've said
- could have asked / could've asked
- would have come / 'd have come / would've come
E. Sıra Sende
- I shouldn't have stayed up so late on Sunday. I should have gone to bed at ten.
- You could have told me about the concert! I would have loved to go.
- I would have helped you move, but I was working all weekend.
F. Karışık Tekrar
- had known / 'd known
- should
- broken
- could
