Should Have, Could Have, Might Have: भूतकाळातली चूक आणि खंत मराठीत
Should Have, Could Have, Might Have
या पानावर
उद्दिष्ट
हा धडा झाल्यावर तुम्ही भूतकाळातल्या चुका आणि खंत सांगू शकाल (I should have left earlier), गमावलेल्या संधींबद्दल बोलू शकाल (We could have won), दुसऱ्यांना दोष देऊ शकाल (You could have told me!) आणि तुम्ही काय करायला तयार होता ते सांगू शकाल (I would have helped, but…).
मुख्य कल्पना
क्रिकेटची मॅच संपल्यावर खेळाडू हायलाइट्स पाहतात. व्हिडिओ थांबवून म्हणतात: „इथे मी चेंडू सोडून द्यायला हवा होता.“ „इथे आपल्याला आणखी एक रन घेता आली असती.“ मॅच संपली आहे. काहीच बदलता येत नाही. पण जे घडलं त्याची तुलना ते जे योग्य होतं किंवा जे शक्य होतं त्याच्याशी करतात.
modal verb + have + past participle नेमकं हेच करतं. ते भूतकाळाकडे पाहतं आणि त्याची तुलना दुसऱ्या आवृत्तीशी करतं – सहसा अशा आवृत्तीशी, जी घडली नाही:
- You should have called. → फोन करणं योग्य होतं. तू केला नाहीस.
- You could have called. → फोन करणं शक्य होतं. तू केला नाहीस.
- I would have called, but… → मी फोन करायला तयार होतो. पण काहीतरी आड आलं.
रचना नेहमी तीच. modal verb सांगतं तुम्ही कोणता निर्णय देता: योग्य गोष्ट, शक्य गोष्ट, की तुम्ही करायला तयार होता अशी गोष्ट. कर्ता I असेल तर अशी वाक्यं अनेकदा खंत दाखवतात. कर्ता you असेल तर अनेकदा दोष देतात.
मराठी आणि इंग्रजी
मराठीत हेच अर्थ आपण वेगवेगळ्या रचनांनी सांगतो: „मी काल रात्री फोन चार्ज करायला हवा होता“ (I should have charged), „इतक्या उशिरापर्यंत जागायला नको होतं“ (We shouldn't have stayed up), „तू मला फोन करू शकला असतास“ (You could have called me), „मी आलो असतो, पण…“ (I would have come, but…). अर्थ छान जुळतात – इथे दोन्ही भाषा सारख्याच आहेत.
फरक रूपात आहे. मराठीत भूतकाळ „होता / होतं“ किंवा „असतं“ दाखवतं, आणि मुख्य क्रियापद „करायला“, „करू“ असं राहतं. इंग्रजीत modal verb कधीच बदलत नाही; भूतकाळ दाखवतं मुख्य क्रियापद: have + past participle (should have charged). „हवं होतं / पाहिजे होतं“ मधलं „होतं“ इंग्रजीत had सारखं वाटतं, म्हणून चुकीने had to येतं; आणि „नको होतं“ चं didn't have to होतं. पण had to = करावंच लागलं, didn't have to = गरज नव्हती. खंत आणि दोषासाठी should have / shouldn't have.
दोष देताना मराठीत आपण „निदान फोन तरी करायचास!“ असं म्हणतो. „करायचास“ भूतकाळ वाटतो, म्हणून could पुरेसं वाटतं. पण could + मूळ रूप आत्ताबद्दल बोलतं; भूतकाळातली गमावलेली संधी = could have + past participle.
| मराठी | इंग्रजी | काय वेगळं आहे? |
|---|---|---|
| मी काल रात्री फोन चार्ज करायला हवा होता. | I should have charged my phone last night. | „करायला हवं होतं“ → should have + past participle, had to नाही |
| इतक्या उशिरापर्यंत जागायला नको होतं. | We shouldn't have stayed up so late. | „नको होतं“ → shouldn't have, didn't have to नाही |
| ह्यापेक्षा खूप वाईट होऊ शकलं असतं. | It could have been much worse. | „होऊ शकलं असतं“ → could have |
| निदान फोन तरी करायचास! | You could have called me! | भूतकाळातला दोष → could have, फक्त could नाही |
| मी तुझ्या पार्टीला आलो असतो, पण… | I would have come to your party, but… | „आलो असतो“ → would have – सारखंच |
| आम्ही आणखी काय करू शकलो असतो? | What else could we have done? | प्रश्नात modal verb कर्त्याच्या आधी |
थोडक्यात: „करायला हवं होतं“ = should have, „नको होतं“ = shouldn't have, „करू शकलो असतो / करायचास“ = could have, „केलं असतं“ = would have – आणि मुख्य क्रियापद नेहमी past participle.
रचना
modal verb + have + past participle
| रूप | अर्थ | प्रत्यक्षात काय घडलं | उदाहरण |
|---|---|---|---|
| should have / ought to have | ते योग्य होतं („करायला हवं होतं“) | सहसा: घडलं नाही | You should have warned me. |
| shouldn't have / ought not to have | ते चुकीचं होतं („करायला नको होतं“) | ते घडलं | I shouldn't have eaten so much. |
| could have | ते शक्य होतं („करता आलं असतं“) | सहसा: घडलं नाही | We could have won. |
| might have (टीका) | ते चांगलं / सभ्य झालं असतं | घडलं नाही | You might have said thank you! |
| would have | मी तयार होतो („केलं असतं“) | घडलं नाही | I would have helped, but I was away. |
नकार आणि प्रश्न
| उदाहरण | |
|---|---|
| नकारार्थी | You shouldn't have said that. / We couldn't have done more. |
| प्रश्न | Should I have told her? / What could we have done? |
| लघु उत्तरं | Should I have called? — Yes, you should (have). / No, you shouldn't (have). |
लघुरूपं आणि कमकुवत रूपं (बोलताना)
| लिहिताना | बोलताना अनेकदा कसं ऐकू येतं |
|---|---|
| should have / should've | /ˈʃʊdəv/ |
| could have / could've | /ˈkʊdəv/ |
| would have / would've | /ˈwʊdəv/ |
| shouldn't have | /ˈʃʊdntəv/ |
वापर
1Should have – खंत आणि दोष
जी योग्य गोष्ट घडली नाही तिच्यासाठी should have, आणि जी चुकीची गोष्ट घडली तिच्यासाठी shouldn't have. कर्ता I किंवा we असेल तर खंत; you किंवा इतर असतील तर दोष. Ought to have चा अर्थ तोच, पण ते कमी वापरलं जातं आणि जास्त औपचारिक आहे.
2Could have – गमावलेली संधी
जे शक्य होतं पण घडलं नाही, त्यासाठी could have: वापरली न गेलेली संधी, किंवा टळलेला धोका.
3Could have आणि might have – नाराजीने केलेली टीका
कर्ता you असेल तर could have चा अर्थ अनेकदा „तुला संधी होती, पण तू ती वापरली नाहीस“. Might have चा अर्थ तोच, विशेषतः ब्रिटिश इंग्रजीत, जेव्हा कोणी सभ्यपणाची किंवा चांगली गोष्ट केली नाही. modal verb वर जोर द्या.
4Would have – तयार होतो, पण काहीतरी आड आलं
तुम्ही एखादी गोष्ट करायला तयार होता किंवा ठरवलं होतं, पण काहीतरी आड आलं, हे सांगण्यासाठी would have. अनेकदा वाक्यात but किंवा if चा भाग असतो (B1-07).
5भूतकाळातल्या निर्णयांबद्दल प्रश्न
योग्य निर्णय कोणता होता किंवा आणखी कोणते पर्याय होते, हे विचारण्यासाठी should I have…? आणि what could I have…? वापरा. प्रश्नात modal verb कर्त्याच्या आधी येतं.
नेहमीच्या चुका
मराठी भाषकांसाठी सापळे
1. “आयोजकांनी जास्त पाण्याची सोय करायला हवी होती” → had to arrange. मराठीत खंत आणि दोष „-ायला हवं होतं / पाहिजे होतं“ ने सांगतो, आणि „होतं“ इंग्रजी had सारखं वाटतं. म्हणून had to + मूळ रूप तयार होतं. पण had to म्हणजे „करावंच लागलं“ (आणि केलं). जे योग्य होतं पण घडलं नाही, त्यासाठी should have + past participle.
2. “त्याने फोटो टाकायला नको होते” → didn't have to. मराठी „नको होतं“ म्हणजे „ती चूक होती“. पण इंग्रजी didn't have to चा मूळ अर्थ „गरज नव्हती“. घडून गेलेली गोष्ट चूक होती, हे स्पष्ट सांगण्यासाठी shouldn't have + past participle.
3. “मी झेरॉक्स ठेवायला हवी होती” → should had kept. इथेही „हवी होती“ मधलं „होती“ had सारखं वाटतं, म्हणून should नंतर had येतो. पण modal verb नंतर नेहमी मूळ रूप येतं: should have + past participle.
गोंधळ करू नका
should have आणि should – should + मूळ रूप आत्ता किंवा भविष्यासाठी सल्ला देतं (A2-21); should have + past participle मागे वळून पाहतं. मराठीत: „करायला हवं“ आणि „करायला हवं होतं“.
दोष म्हणून should have आणि अपेक्षा म्हणून should have – Should have चा अर्थ „हे अपेक्षित होतं आणि बहुधा घडलं असेल (किंवा न घडल्याचं आश्चर्य वाटतं)“ असाही असू शकतो. संदर्भ ठरवतो.
could have (गमावलेली शक्यता) आणि could have (भूतकाळाबद्दल अंदाज) – could have आणि might have ने काय घडलं असेल याचा अंदाजही बांधता येतो. हा वापर B2-06 मध्ये शिकाल.
I should have… आणि I wish I had… – दोन्ही खंत दाखवतात. I wish I had… B2-04 मध्ये आहे.
स्पेलिंग आणि उच्चार
- या सगळ्या रूपांत have सहसा कमकुवत असतो: should have /ˈʃʊdəv/, could have /ˈkʊdəv/, would have /ˈwʊdəv/, might have /ˈmaɪtəv/. /ə/ छोटा आणि सैल म्हणा – „हॅव“ असा पूर्ण नाही.
- should, could, would मध्ये l उच्चारत नाहीत. शेवटच्या /d/ साठी जिभेचं टोक दातांमागच्या उंचवट्याला लावा; मराठी „ड“ सारखी जीभ मागे वळवू नका.
- shouldn't have /ˈʃʊdntəv/ – भरभर बोलताना t अनेकदा पूर्ण उच्चारला जात नाही.
- should of, could of, would of, might of कधीच लिहू नका. should have किंवा should've लिहा.
- दोष देताना modal verb वर जोर द्या: You COULD have told me! You SHOULD have asked.
सुवर्णनियम
should / could / might / would + have + past participle मागे वळून पाहतं आणि खऱ्या भूतकाळाची तुलना दुसऱ्या आवृत्तीशी करतं: योग्य गोष्ट (should), शक्य गोष्ट (could), सभ्य गोष्ट (might), किंवा तुम्ही करायला तयार होता अशी गोष्ट (would). सहसा ती दुसरी आवृत्ती घडली नाही; shouldn't have मध्ये चुकीची गोष्ट घडली. „करायला हवं होतं“ = should have, had to नाही.
सराव
A. रचना
कंसातल्या शब्दांचं योग्य रूप लिहून वाक्य पूर्ण करा.
-
I failed the test. I (should / study) more.
-
You (could / tell) me the meeting was cancelled!
-
I (would / help) you, but I was abroad.
-
My head hurts. I (shouldn't / drink) so much coffee.
-
shouldn't have वापरून पुन्हा लिहा: It was a mistake to eat that third piece of cake.
-
should have वापरून पुन्हा लिहा: It was a mistake not to bring a coat.
B. अर्थ
प्रश्नांची उत्तरं द्या किंवा योग्य पर्याय निवडा.
-
"We could have won." ते जिंकले का?
-
"I shouldn't have said that." बोलणारा ते म्हणाला का?
-
तुम्हाला तिथे जायची खूप इच्छा होती. योग्य पर्याय निवडा: I … come to your wedding, but I was in hospital.in hospital (UK); in the hospital (US)
-
योग्य पर्याय निवडा: You … see a doctor about that cough — go today.
C. चूक शोधा
प्रत्येक वाक्यात एक चूक आहे किंवा वाक्य बरोबर आहे. दुरुस्त वाक्य लिहा किंवा correct लिहा.
-
You should have went to the meeting.
-
She should of asked for directions.
-
It could have been much worse.
-
I would have call you, but my phone was dead.
D. संदर्भात
कंसातल्या शब्दांची योग्य रूपं लिहून संवाद पूर्ण करा.
Jo: The party was a disaster. I 15 (shouldn't / invite) so many people. The flat was too small.
Max: Yes, and you 16 (should / buy) more food. It finished in an hour!
Jo: I know. And Tim was so rude. He 17 (might / say) thank you, at least.
Max: True. And you 18 (could / ask) me for help! I 19 (would / come) early.
E. तुमचे स्वतःचे वाक्य
तुमच्या भूतकाळाबद्दल इंग्रजीत लिहा.
-
मागच्या आठवड्यातल्या एखाद्या गोष्टीची खंत should have किंवा shouldn't have वापरून लिहा.
-
एका छान कॉन्सर्टबद्दल मित्राने तुम्हाला सांगितलं नाही. could have वापरून त्याला दोष द्या.
-
तुम्ही करायला तयार होता पण करू शकला नाहीत, अशा गोष्टीबद्दल एक वाक्य लिहा.
F. मिश्र उजळणी
मागील धड्यांची उजळणी करा.
-
B1-07 Third Conditional: If I Had Known… मराठीत सोप्या भाषेत If I (know) about the traffic, I would have taken the train.
-
A2-21 Should आणि Ought To: इंग्रजीत सल्ला कसा द्यायचा I think you ___ talk to your boss about it. …
-
A2-16 Present Perfect: Have you ever…? आयुष्यातले अनुभव इंग्रजीत कसे सांगायचे Have you ever (break) a bone?
-
B1-08 I Wish आणि If Only: इंग्रजीत इच्छा कशी व्यक्त करायची I wish I (can) speak Japanese.
उत्तरे
A. रचना
- should have studied / should've studied
- could have told / could've told
- would have helped / 'd have helped / would've helped
- shouldn't have drunk / should not have drunk
- I shouldn't have eaten that third piece of cake.
- I should have brought a coat. / We should have brought a coat.
B. अर्थ
- No
- Yes
- would have
- should
C. चूक शोधा
- You should have gone to the meeting.
- She should have asked for directions. / She should've asked for directions.
- ✓ It could have been much worse.
- I would have called you, but my phone was dead. / I'd have called you, but my phone was dead.
D. संदर्भात
- shouldn't have invited
- should have bought / should've bought
- might have said / might've said
- could have asked / could've asked
- would have come / 'd have come / would've come
E. तुमचे स्वतःचे वाक्य
- I shouldn't have stayed up so late on Sunday. I should have gone to bed at ten.
- You could have told me about the concert! I would have loved to go.
- I would have helped you move, but I was working all weekend.
F. मिश्र उजळणी
- had known / 'd known
- should
- broken
- could
