Artikllər azərbaycanca: ümumi və konkret məna, go to school, yoxsa go to the school?
Articles: General, Specific and Institutions
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz ümumi və konkret fikirlər üçün a / an, the və artiklsiz forma arasında seçim edə biləcəksiniz. Həmçinin insan qrupları (the elderly), müəssisələr (go to school və go to the school), yeməklər, idman, dillər və twice a week kimi tezlik ifadələri ilə artikli düzgün işlədəcəksiniz.
Əsas fikir
Artikllər dinləyən üçün siqnaldır. Üç yerə ayrılan bir yol təsəvvür edin: hər qolun başında bir artikl dayanır.
the «tanıya bildiyiniz o konkret şey» yoluna aparır: the food at the wedding, the life of a soldier. a / an «bir növün bir nümunəsi, hansı olduğu fərq etmir» yoluna aparır: She's a vet. Artikl olmayan yol (zero article) isə «bu şey ümumən, bir fikir və ya bütöv bir kateqoriya kimi» deməkdir: Life is short. Music relaxes me.
Eyni isim istənilən yolla gedə bilər. Ümumən life artiklsizdir, amma the life of a farmer konkret bir həyat növüdür. Artiklsiz school oxumaq prosesi, məktəb həyatıdır; the school isə konkret bir binadır.
Ona görə hər isimdən əvvəl özünüzdən soruşun: «Mən bunu ümumən deyirəm, bir növün nümunəsi kimi deyirəm, yoxsa ikimizin də tanıdığı konkret bir şeyi deyirəm?» Cavab yolu seçir.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində artikl yoxdur, ona görə ümumi fikirlərdə bizim dilimiz də heç nə işlətmir: «Həyat qısadır» → Life is short. Bu hissə asandır. Çətinlik başqa yerdədir. Birincisi, A1 səviyyəsində təsirlik halın -ı / -i şəkilçisini the ilə müqayisə etmişdik. Amma sevmək, bəyənmək kimi feillərlə bu şəkilçi ümumi mənada da gəlir: «Təbiəti sevirəm», «Tarixi çox sevirəm». Burada şəkilçi heç bir konkret təbiəti göstərmir, ingiliscədə isə ümumi məna artiklsizdir: I love nature. İkincisi, tezliyi və qiyməti azərbaycanca yerlik halın -da / -də şəkilçisi ilə deyirik («həftədə üç dəfə», «saatda 60 km»), ingiliscədə isə burada a / an gəlir. Üçüncüsü, «yaşlılar», «evsizlər» sözlərində cəm şəkilçisi var, the elderly, the homeless isə -s almır. Müəssisələrdə isə dillərimiz çox oxşardır: «məktəbə gedir», «işə gedir» → go to school, go to work.
| Azərbaycanca | İngiliscə | Fərq |
|---|---|---|
| Həyat qısadır. | Life is short. | ümumi məna: hər iki dildə heç nə yoxdur |
| Təbiəti sevirəm. | I love nature. | ümumi məna; -i şəkilçisi the demək deyil |
| Fermerin həyatı | the life of a farmer | konkret həyat növü → the |
| Həftədə üç dəfə | three times a week | -də → a, in yox |
| Saatda 50 km | 50 km an hour | -da → an |
| Yaşlılar | the elderly | -lar var; ingiliscədə the + sifət, -s yoxdur |
| Ən yaxşı pitsa | the best pizza | üstünlük dərəcəsi → the |
| Beşinci mərtəbə | the fifth floor | sıra sayı → the |
| Skripka çalır. | plays the violin | çalğı aləti → adətən the |
| Məktəbə gedir (şagird kimi). / Müəllimlə danışmağa məktəbə getdi. | goes to school / went to the school | azərbaycancada eynidir; ingiliscədə məqsəd → artiklsiz, bina → the |
Quruluş
Üç seçim
| Siqnal | Mənası | Nümunə |
|---|---|---|
| a / an + tək saya bilinən isim | bir növün nümunəsi; təsnif etmək | She's a vet. |
| the + istənilən isim | tanıya bildiyimiz konkret şey | The vet was very kind. |
| artiklsiz + cəm / sayılmayan isim | ümumən | Vets work long hours. Music relaxes me. |
The sözünün başqa işlənmələri
| İşlənmə | Nümunə |
|---|---|
| the + sifət = insan qrupu (feil cəmdə) | the rich, the elderly, the unemployed |
| üstünlük dərəcəsi | the best, the most expensive |
| sıra sayları | the first, the third floor |
| play sözündən sonra çalğı alətləri | play the piano, the guitar |
Artiklsiz
| Qrup | Nümunələr |
|---|---|
| dillər | speak English, learn Greek, in Swahili |
| yeməklər | have breakfast, after lunch, What's for dinner? |
| idman və oyunlar | play football, chess, tennis |
| öz məqsədi üçün işlənən müəssisə | go to bed / school / work / university / hospital / prison / church |
Tezlik və nisbət üçün a / an
| Quruluş | Nümunə |
|---|---|
| say + a / an + vaxt | twice a week, three times a day |
| qiymət / sürət + a / an + ölçü vahidi | £12 an hour, 50 km an hour, $3 a kilo |
İstifadə
1Ümumi və konkret məna
Ümumən danışanda (cəm və ya sayılmayan isimlərlə) artikl işlətməyin. İsim konkret bir nümunə ilə məhdudlaşanda the işlədin: çox vaxt of… ilə, təyin budaq cümləsi ilə və ya ikimizin də bildiyi vəziyyətdə.
2Təsnif etmək üçün a / an
Kiminsə və ya nəyinsə hansı növə, hansı kateqoriyaya aid olduğunu demək üçün a / an işlədin: peşələr, rollar, inanclar, əşya növləri.
3Tezlik və nisbət üçün a / an
A / an sözünü «hər» və ya «-da / -də» mənasında işlədin.
4İnsan qrupları üçün the + sifət
The + sifət bütöv bir insan qrupunu bildirir. Sifətə -s artırılmır, amma feil cəmdə olur. Bəzi millət bildirən sifətlər də belə işlənir: the British, the Swiss.
5Üstünlük dərəcəsi, sıra sayları və çalğı alətləri
Bunlar the tələb edir: «ən yaxşı» da, «üçüncü» də yalnız bir dənədir. Play sözündən sonra çalğı alətləri the ilə gəlir; Amerika ingiliscəsində play piano (artiklsiz) də çox işlənir.
6Yeməklər, idman və dillər
Yeməklər, idman növləri və dillər adətən artiklsiz işlənir. Bir yeməyi təsvir edəndə və ya hansı olduğunu göstərəndə a və ya the əlavə edin: a lovely lunch, the dinner we had on Friday.
7Müəssisələr: məqsəd və bina
School, university, hospital, prison, church, bed və work sözləri artiklsiz olanda yer öz adi məqsədi üçün işlənir: oxumaq, müalicə, yuxu, ibadət. The isə binanı və ya konkret yeri bildirir.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. Ümumi mənada -ı / -i → the. Azərbaycanca «Tarixi çox sevirəm», «Nigar itləri sevmir» deyirik, burada heç bir konkret tarix və ya it yoxdur. Təsirlik halı the kimi əzbərləyən öyrənən isə ümumi fikrə də the əlavə edir. Ümumən danışanda artikl işlətməyin.
2. Təsnifdə a / an yoxdur. Azərbaycanca «Kamran taksi sürücüsü işləyir», «Delfin məməlidir» deyirik və isimdən əvvəl heç nə gəlmir. İngiliscədə kimisə və ya nəyisə bir növə aid edəndə tək saya bilinən isimdən əvvəl a / an mütləqdir.
3. «Gündə», «saatda» → in. Azərbaycanca tezliyi və sürəti yerlik halla deyirik: «gündə dörd dəfə», «saatda 90 kilometr». Ona görə ingiliscədə in işlətmək istəyirik. Burada a / an lazımdır.
4. «Yaşlılar», «evsizlər» → -s. Azərbaycanca sifət isim kimi işlənəndə cəm şəkilçisi alır. İngiliscədə the + sifət artıq qrup deməkdir və -s qəbul etmir.
5. Bina üçün the yoxdur. Azərbaycanca «xəstəxanaya getdi» həm müalicə, həm də ziyarət ola bilər. Britaniya ingiliscəsində fərq artiklla görünür.
Qarışdırmayın
go to school və go to the school — Bina eynidir, rol fərqlidir.
the + sifət və sifət + people — The rich bütöv qrup kimi varlılar deməkdir. Müəyyən sayda adamdan danışanda isim işlədin: two rich people, two rich yox.
English (dil) və the English (xalq)
Adlar və yerlər — the Nile, the USA, the Ritz və Paris, Lake Como, Heathrow: B1-23 dərsinə baxın. Daha incə seçimlər (The tiger is…, mücərrəd isimlərlə artikllər) C2-05 dərsindədir.
Yazılış və tələffüz
- the samit səsdən əvvəl /ðə/ deyilir (the dogs), sait səsdən əvvəl isə adətən /ði/ (the elderly, the unemployed).
- /ð/ səsi azərbaycan dilində yoxdur: dilin ucunu üst və alt dişlərin arasına azca çıxarın və səsi cingiltili deyin. the sözünü «ze» və ya «de» kimi deməyin.
- a zəif /ə/ səsidir, an isə /ən/. Bu /ə/ azərbaycan dilindəki ə səsi deyil: ağız az açılır, dil rahat ortada durur. Artikli hərfə görə yox, səsə görə seçin: an hour, a university A1-06.
- Tezlik ifadələrində a zəif və vurğusuzdur: twice a week ifadəsində vurğu twice və week sözlərinə düşür, a isə demək olar ki, eşidilmir.
- the elderly /ði ˈeldəli/: vurğu birinci hecadadır. Azərbaycan dilindəki kimi son hecanı vurğulamayın.
Qızıl qayda
Ümumi məna (cəm və ya sayılmayan isim) → artikl yoxdur. Konkret şey → the. Bir növün nümunəsi → a / an. Öz məqsədi üçün işlənən müəssisələr (school, work, bed, hospital) adətən artiklsizdir; bina isə the alır. Azərbaycancadakı «-da» tezlikdə a / an olur: twice a week.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
a, an, the yazın, artikl lazım deyilsə, no article yazın.
-
honesty is very important to me. (the / no article)
-
I see my grandmother twice month.
-
She plays cello in an orchestra.no article: Amerika ingiliscəsi
-
elderly often feel lonely in big cities.
-
This is best coffee in town.
-
Petrol costs €1.80 litre here.petrol (UK), gas (US)
-
My brother is engineer.
B. Məna
Mənaya uyğun cavabı seçin.
-
Düzgün cavabı seçin: … of a nurse is not easy.
-
Düzgün cavabı seçin: I usually have … at seven.
-
O, məhbusdur. Düzgün cavabı seçin: He's been in … for two years.
-
Ana nə tələbədir, nə də müəllim. Düzgün cavabı seçin: Mum went to … to speak to my teacher.Mum (UK), Mom (US)
-
Ümumən istənilən musiqini nəzərdə tutursunuz. Düzgün cavabı seçin: … helps me relax.
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
The life is beautiful.
-
He plays the football every Saturday.
-
The poors need more help.
-
She's going to the bed.
-
The food at the party was delicious.
D. Mətndə
a, an, the yazın, artikl lazım deyilsə, no article yazın.
Hi Maria! My new life is great. I go to 18 work by bike now, and I have 19 lunch in the park. My flatmate is 20 nurse, so she works nights three times 21 week. In the evenings I'm learning to play 22 guitar. And 23 food here is amazing — I eat 24 fish almost every day!
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Həftəniz haqqında tezlik ifadələri ilə (a week, a day, an hour) iki cümlə yazın.
-
Sevdiyiniz bir şey haqqında bir ümumi cümlə, sonra eyni şey haqqında bir konkret cümlə yazın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A1-06 A, An və The artiklləri azərbaycanca: nə vaxt a, nə vaxt the, nə vaxt artiklsiz We've got a dog and a cat. dog is called Rex.
-
B1-21 Used To, Be Used To, Get Used To: fərqi sadə dillə («-ardım» və «öyrəşmək») I'm not used to (drive) at night.
-
B1-20 Whose, Where, When azərbaycanca: təyin budaq cümləsi və əvəzliyin buraxılması That's the woman son plays for the national team.
Cavablar
A. Quruluş
- a
- the
- The
- the
- a
- an
B. Məna
- The life
- breakfast
- prison
- the school
- Music
C. Səhvi tapın
- Life is beautiful.
- He plays football every Saturday.
- The poor need more help.
- She's going to bed.
- ✓ The food at the party was delicious.
D. Mətndə
- a
- a
- the
- the
E. Sizin növbəniz
- I go to the gym three times a week. I drink about two litres of water a day.
- I love music. The music at my cousin's wedding was fantastic.
F. Qarışıq təkrar
- The
- driving
- whose
