SlowingoGrammatika
B1 24 / 39

Artikllar oʻzbekcha: a / an, the yoki artiklsiz? Umumiy va aniq maʼno

Articles: General, Specific and Institutions

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz umumiy va aniq maʼnoda a / an, the yoki artiklsiz shaklni toʻgʻri tanlay olasiz: odamlar guruhi (the elderly), muassasalar (go to school va go to the school), ovqatlanish, sport va tillar hamda twice a week kabi ifodalarda.

Asosiy gʻoya

Artikllar tinglovchi uchun signal. Uchga ayriladigan yoʻlni tasavvur qiling: har bir yoʻlda bitta artikl turibdi.

the yoʻli «siz ham taniy oladigan aniq narsa»ga olib boradi: the food at the wedding, the life of a soldier. a / an yoʻli «bir turning bitta vakili, qaysi biri muhim emas» degan joyga olib boradi: She's a vet. Artiklsiz yoʻl (zero article) esa «umuman shu narsa, gʻoya yoki butun bir tur sifatida» degan maʼnoga olib boradi: Life is short. Music relaxes me.

Bitta ot istalgan yoʻldan yurishi mumkin. Umumiy maʼnodagi life artiklsiz keladi, lekin the life of a farmer hayotning aniq bir turi. Artiklsiz school oʻqish faoliyati; the school esa aniq bir bino.

Shuning uchun har bir otdan oldin oʻzingizdan soʻrang: «Men buni umuman aytyapmanmi, bir turning bitta vakili sifatidami yoki ikkalamiz ham taniydigan aniq narsa sifatidami?» Javob yoʻlni tanlaydi.

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida artikl yoʻq. «Hayot qisqa» (umuman) va «Toʻydagi ovqat ajoyib edi» (aniq) gaplarida ot bir xil koʻrinadi; aniqlikni kontekst, egalik qoʻshimchasi yoki -ni beradi. -ni tushum kelishigi aniq toʻldiruvchini koʻrsatadi («kitobni oldim» = the book), bu the ga qisman oʻxshaydi, lekin faqat toʻldiruvchida ishlaydi. bir soʻzi baʼzan a ga oʻxshab ishlatiladi, lekin kasb aytganda uni qoʻymaymiz: «Opam vegetarian». Ingliz tilida esa har bir birlikdagi sanaladigan ot oldida tanlov qilish shart.

OʻzbekchaMaʼnosiInglizcha
Hayot qisqa.umumanLife is short.
Dehqonning hayoti qiyin.aniq tur (-ning … -i)The life of a farmer is hard.
Opam vegetarian.tur, kasb: oʻzbekchada hech narsa yoʻqMy sister is a vegetarian.
Haftasiga uch marta suzaman.«har biri» maʼnosida -siga / -dathree times a week
Keksalar, kasallarsifat + -lar = odamlar guruhithe elderly (-s yoʻq)
Qizim sentyabrda maktabga chiqadi.oʻquvchi sifatida: oʻzbekchada farq yoʻqstarts school (artiklsiz)
Oʻqituvchisi bilan gaplashgani maktabga bordim.bino sifatida: oʻzbekchada farq yoʻqwent to the school

Tuzilish

Uchta tanlov

SignalMaʼnosiMisol
a / an + birlikdagi sanaladigan otbir turning bitta vakili; tasnifShe's a vet.
the + istalgan otikkalamiz taniy oladigan aniq narsaThe vet was very kind.
artiklsiz + koʻplik / sanalmaydigan otumumanVets work long hours. Music relaxes me.

the ning boshqa qoʻllanishlari

QoʻllanishMisol
the + sifat = odamlar guruhi (feʼl koʻplikda)the rich, the elderly, the unemployed
orttirma darajathe best, the most expensive
tartib sonlarthe first, the third floor
play dan keyin cholgʻu asboblariplay the piano, the guitar

Artiklsiz

GuruhMisollar
tillarspeak English, learn Greek, in Swahili
ovqatlanishhave breakfast, after lunch, What's for dinner?
sport va oʻyinlarplay football, chess, tennis
oʻz vazifasi uchun ishlatiladigan muassasago to bed / school / work / university / hospital / prison / church

Narx, tezlik va takrorlanishda a / an

AndozaMisol
son + a / an + vaqttwice a week, three times a day
narx / tezlik + a / an + birlik£12 an hour, 50 km an hour, $3 a kilo

Qoʻllanish

1Umumiy va aniq

Umumiy maʼnodagi narsalar uchun (koʻplik yoki sanalmaydigan otlar) artikl qoʻymang. Ot aniq bir misol bilan cheklansa, the ishlating: koʻpincha of…, relative clause (nisbiy ergash gap) yoki ikkalamizga maʼlum kontekst bilan.

Life is too short to worry about small things.
Hayot mayda narsalar uchun qaygʻurishga arzimaydigan darajada qisqa.
umuman: artiklsiz
The life of a farmer is harder than people think.
Dehqonning hayoti odamlar oʻylagandan ogʻirroq.
hayotning aniq turi: the
Dogs need a lot of exercise.
Itlarga koʻp harakat kerak.
umuman barcha itlar
The dogs next door bark all night.
Qoʻshnining itlari tun boʻyi vovullaydi.
aniq itlar: the
I love Italian food.
Men italyan taomlarini juda yaxshi koʻraman.
umuman: artiklsiz, -lar yoʻq
The food at the wedding was amazing.
Toʻydagi ovqat ajoyib edi.
aniq toʻydagi ovqat: the

2Tasnif uchun a / an

Kimdir yoki nimadir qaysi turga, toifaga mansubligini aytish uchun a / an ishlating: kasblar, vazifalar, eʼtiqodlar, narsa turlari.

My sister is a vegetarian.
Opam vegetarian.
oʻzbekchada hech narsa qoʻshilmaydi, inglizchada a shart
A koala isn't a bear — it's a marsupial.
Koala ayiq emas, u xaltali hayvon.
tur haqida: a
He works as a delivery driver at weekends.
U dam olish kunlari yetkazib beruvchi haydovchi boʻlib ishlaydi.
as + a + kasb; on weekends (US)

3«Har bir» maʼnosida a / an

a / an ni «har biri» yoki «-siga» maʼnosida ishlating.

I go swimming three times a week.
Haftasiga uch marta suzishga boraman.
«haftasiga» → a week
The speed limit here is 30 miles an hour.
Bu yerda tezlik chegarasi soatiga 30 mil.
an hour: h talaffuz qilinmaydi
Strawberries are £4 a kilo at the market.
Bozorda qulupnay kilosi 4 funt.
«kilosi» → a kilo

4Odamlar guruhi uchun the + sifat

The + sifat butun bir guruh odamlarni bildiradi. Unga -s qoʻshilmaydi, lekin feʼl koʻplikda boʻladi. Baʼzi millat sifatlari ham shunday ishlaydi: the British, the Swiss.

The elderly are especially at risk in a heatwave.
Jazirama issiqda ayniqsa keksalar xavf ostida boʻladi.
«keksalar» → the elderly, -s yoʻq; feʼl are
The government has promised more help for the unemployed.
Hukumat ishsizlarga koʻproq yordam berishni vaʼda qildi.
«ishsizlar» → the unemployed
This charity raises money for the homeless.
Bu xayriya tashkiloti uysizlar uchun pul yigʻadi.
«uysizlar» → the homeless
The British drive on the left.
Britaniyaliklar yoʻlning chap tomonidan yuradi.
umuman britaniyaliklar

5Orttirma daraja, tartib sonlar va cholgʻu asboblari

Bular the bilan keladi: «eng yaxshisi» yoki «uchinchisi» faqat bitta boʻladi. Play dan keyin cholgʻu asboblari the oladi; amerika ingliz tilida play piano (the siz) ham keng tarqalgan.

This is the best pizza I've ever had.
Bu men yegan eng mazali pitsa.
orttirma daraja: the
Our office is on the fifth floor.
Ofisimiz beshinchi qavatda.
tartib son: the
My son is learning to play the violin.
Oʻgʻlim skripka chalishni oʻrganyapti.
cholgʻu: the; US: play violin ham mumkin

6Ovqatlanish, sport va tillar

Ovqatlanish, sport va tillar odatda artiklsiz keladi. Bitta ovqatni tasvirlasangiz yoki aniqlasangiz, a yoki the qoʻying: a lovely lunch, the dinner we had on Friday.

Let's have lunch together tomorrow.
Ertaga birga tushlik qilaylik.
artiklsiz
She plays basketball twice a week.
U haftasiga ikki marta basketbol oʻynaydi.
sport: artiklsiz
He speaks Portuguese and a little Arabic.
U portugal tilida va biroz arab tilida gapiradi.
tillar: artiklsiz; oʻzbekchadagi «tili» qoʻshilmaydi
We had a very late dinner after the concert.
Konsertdan keyin juda kech kechki ovqat qildik.
tasvirlangan ovqat: a
The dinner we had in that restaurant was unforgettable.
Oʻsha restoranda qilgan kechki ovqatimiz unutilmas boʻldi.
aniqlangan ovqat: the

7Muassasalar: vazifa va bino

School, university, hospital, prison, church, bed va work bilan artiklsiz shakl joy oʻz odatiy vazifasi uchun ishlatilayotganini bildiradi (oʻqish, davolanish, uyqu, ibodat). The esa binoni yoki aniq bir joyni bildiradi.

My daughter starts school in September.
Qizim sentyabrda maktabga chiqadi.
oʻquvchi sifatida: artiklsiz
I went to the school to talk to her teacher.
Uning oʻqituvchisi bilan gaplashish uchun maktabga bordim.
mehmon sifatida binoga: the
He was in hospital for a week after the accident.
Avariyadan keyin u bir hafta kasalxonada yotdi.
bemor sifatida; US: in the hospital
It's late — I'm going to bed.
Kech boʻldi, men uxlashga yotaman.
bed = uyqu: artiklsiz
She's at university in Leeds.
U Lidsda universitetda oʻqiydi.
talaba sifatida; US odatda: in college

Keng tarqalgan xatolar

❌The life is beautiful.
✅Life is beautiful.
umumiy gʻoya: artiklsiz.
❌I love the nature.
✅I love nature.
umuman tabiat: artiklsiz.
❌He plays the football every Saturday.
✅He plays football every Saturday.
sport: artiklsiz.
❌I go to the work by bus.
✅I go to work by bus.
muassasa oʻz vazifasi uchun: artiklsiz.
❌The poors need help.
✅The poor need help.
the + sifat koʻplik -s olmaydi.
❌I go to the gym two times in week.
✅I go to the gym twice a week. yoki I go to the gym two times a week.
takrorlanishda a / an ishlatiladi.
❌My brother is engineer.
✅My brother is an engineer.
kasb = tasnif: a / an.
⚠️The music helps me relax. (when you mean any music)
✅Music helps me relax.
the bilan aniq bir musiqa haqida gapirayotgandek boʻlasiz.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. Kasb va tasnifda a / an tushib qoladi. Oʻzbekchada «Akam muhandis», «Men dasturchi boʻlmoqchiman» deymiz: ot oldida hech narsa yoʻq. Ingliz tilida birlikdagi sanaladigan ot yolgʻiz tura olmaydi: kasb, vazifa yoki tur haqida gapirganda a / an qoʻying.

❌I want to become programmer.
✅I want to become a programmer.
birlikdagi sanaladigan ot: a kerak.
❌Is your uncle architect?
✅Is your uncle an architect?
unli tovushdan oldin an.

2. Birinchi va ikkinchi eslatish. Oʻzbekchada «Yangi telefon oldim. Telefon juda yaxshi» deymiz va ot ikkala gapda ham bir xil. Inglizchada birinchi marta tilga olinganda a, ikkalamiz taniy oladigan boʻlgach the keladi. Artiklni butunlay tushirib qoldirish esa xato.

❌I bought new phone last week. Phone is really fast.
✅I bought a new phone last week. The phone is really fast.
birinchi marta: a; keyin: the (yoki It).

3. Guruh nomiga -s qoʻshish. Oʻzbekchada sifatga -lar qoʻshib odamlar guruhini aytamiz: «boylar», «kasallar», «uysizlar». Ingliz tilida the + sifat koʻplik qoʻshimchasini olmaydi, lekin feʼl koʻplikda boʻladi.

❌Volunteers bring hot food to the homelesses every winter.
✅Volunteers bring hot food to the homeless every winter.
the + sifat: -s yoʻq.
❌This hospital has a special ward for the sicks.
✅This hospital has a special ward for the sick.
«kasallar» → the sick.

4. «Haftada», «kunda» → in a week. Oʻzbekchadagi -da («haftada ikki marta», «kunda uch marta») inglizchaga in boʻlib koʻchadi. Muntazam takrorlanish uchun inglizchada oddiygina a / an ishlatiladi.

⚠️I drink coffee three times in a day.
✅I drink coffee three times a day.
Grammatika jihatidan xato emas, lekin odat haqida gapirganda tabiiy shakl: a day. in a day koʻpincha «bir kun ichida» degan maʼnoni beradi.

Adashtirmang

go to school va go to the school — Bino bitta, vazifa boshqa.

The kids go to school by bus.
Bolalar maktabga avtobusda boradi.
oʻquvchi sifatida
Their mum went to the school for a meeting.
Ularning onasi yigʻilish uchun maktabga bordi.
mehmon sifatida

the + sifat va sifat + people — The rich boylarni butun bir guruh sifatida bildiradi. Odamlar sonini aytsangiz, ot ishlating: two rich people, two rich emas.

The rich don't always pay more tax.
Boylar har doim ham koʻproq soliq toʻlayvermaydi.
Three rich people bought the island.
Oʻsha orolni uchta boy odam sotib oldi.
«three rich» emas

English (til) va the English (xalq)

She speaks English at work.
U ishda ingliz tilida gaplashadi.
til: artiklsiz
The English love talking about the weather.
Inglizlar ob-havo haqida gaplashishni yaxshi koʻradi.
xalq: the

Nomlar va joylar — the Nile, the USA, the Ritz va Paris, Lake Como, Heathrow B1-23 da oʻrgatiladi. Nozikroq tanlovlar (The tiger is…, mavhum otlar bilan artikllar) C2-05 da.

Imlo va talaffuz

  • the undosh tovushdan oldin /ðə/ (the dogs), unli tovushdan oldin odatda /ði/ (the elderly, the unemployed) deb aytiladi.
  • /ð/ tovushi oʻzbek tilida yoʻq. Tilning uchini yuqori va pastki tishlar orasiga yengil qoʻying va ovoz bilan havo chiqaring. «z» yoki «d» ga almashtirmang: the «ze» yoki «de» boʻlib qolmasin.
  • a kuchsiz /ə/, an esa /ən/. Imloga emas, tovushga qarab tanlang: an hour, a university A1-06. Oʻzbek lotin yozuvi yozilganidek oʻqiladi, ingliz tili esa unday emas: hour dagi h talaffuz qilinmaydi.
  • Takrorlanish ifodalarida a kuchsiz va urgʻusiz: twice a week — urgʻu twice va week ga tushadi, a esa qisqa /ə/.

Oltin qoida

Umuman (koʻplik yoki sanalmaydigan ot) → artiklsiz. Aniq → the. Bir turning vakili → a / an. Oʻz vazifasi uchun ishlatiladigan muassasalar (school, work, bed, hospital) odatda artiklsiz keladi; bino haqida gapirganda the ishlatiladi.

Mashqlar

A. Tuzilish

a, an, the yoki no article deb yozing.

  1. honesty is very important to me. (the / no article)
  2. I see my grandmother twice month.
  3. She plays cello in an orchestra.
  4. elderly often feel lonely in big cities.
  5. This is best coffee in town.
  6. Petrol costs €1.80 litre here.
  7. My brother is engineer.

B. Maʼno

Vaziyatga mos javobni tanlang.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: … of a nurse is not easy.
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: I usually have … at seven.
  3. U mahbus. Toʻgʻri javobni tanlang: He's been in … for two years.
  4. Onam oʻquvchi ham, oʻqituvchi ham emas. Toʻgʻri javobni tanlang: Mum went to … to speak to my teacher.
  5. Har qanday musiqani nazarda tutyapsiz. Toʻgʻri javobni tanlang: … helps me relax.

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. The life is beautiful.
  2. He plays the football every Saturday.
  3. The poors need more help.
  4. She's going to the bed.
  5. The food at the party was delicious.

D. Kontekstda

Matnni toʻldiring: a, an, the yoki no article deb yozing.

A message from Sara
Hi Maria! My new life is great. I go to 18 work by bike now, and I have 19 lunch in the park. My flatmate is 20 nurse, so she works nights three times 21 week. In the evenings I'm learning to play 22 guitar. And 23 food here is amazing — I eat 24 fish almost every day!

E. Sizning navbatingiz

Oʻzingiz haqingizda ingliz tilida yozing.

  1. Haftangiz haqida takrorlanishni bildiruvchi ikkita gap yozing (a week, a day, an hour).
  2. Yaxshi koʻradigan narsangiz haqida bitta umumiy va oʻsha narsa haqida bitta aniq gap yozing.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A1-06 Ingliz tilida artikllar: A, An va The qachon ishlatiladi? Oʻzbekcha tushuntirish
    We've got a dog and a cat. dog is called Rex.
  2. B1-21 Used to, be used to, get used to oʻzbekcha: «ilgari …-ardim», «oʻrganganman» va «oʻrganib qolyapman»
    I'm not used to (drive) at night.
  3. B1-20 Relative clauses oʻzbekcha: whose, where, when va olmoshni tushirib qoldirish («men oʻqigan kitob»)
    That's the woman son plays for the national team.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. a
  2. the
  3. The
  4. the
  5. a
  6. an

B. Maʼno

  1. The life
  2. breakfast
  3. prison
  4. the school
  5. Music

C. Xatoni toping

  1. Life is beautiful.
  2. He plays football every Saturday.
  3. The poor need more help.
  4. She's going to bed.
  5. ✓ The food at the party was delicious.

D. Kontekstda

  1. a
  2. a
  3. the
  4. the

E. Sizning navbatingiz

  1. I go to the gym three times a week. I drink about two litres of water a day.
  2. I love music. The music at my cousin's wedding was fantastic.

F. Aralash takrorlash

  1. The
  2. driving
  3. whose
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play