SlowingoQrammatika
B1 23 / 39

Used To, Be Used To, Get Used To: fərqi sadə dillə («-ardım» və «öyrəşmək»)

Used To, Be Used To, Get Used To

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz used to do (keçmiş vərdiş), be used to doing (bir şey normal gəlir) və get used to doing (bir şey normala çevrilir) qəliblərini bir-birindən ayıra və hər birini istənilən zamanda düzgün işlədə biləcəksiniz.

Əsas fikir

Bu üç qəlib demək olar ki, eyni görünür, amma fərqli suallara cavab verir.

used to + feilin əsas forması köhnə foto albomdur: geri baxırsınız, bir vaxt doğru olan, indi isə doğru olmayan şeyə. I used to smoke. (İndi çəkmirəm.)

be used to + isim / -ing rahat kresloya bənzəyir: nəsə normal gəlir. I'm used to the cold. (Soyuq məni narahat etmir.)

get used to + isim / -ing həmin kresloya gedən yoldur: qəribə → normal. I'm getting used to the cold. (Getdikcə asanlaşır.)

Açar balaca to sözüdür. Used to smoke ifadəsində to feilə aiddir, ona görə ardınca feilin əsas forması gəlir. Be used to və get used to ifadələrində isə used «öyrəşmiş» mənalı sifətdir, to isə ön sözdür, ona görə ardınca isim və ya -ing forması gəlir B1-19. Soruşun: Bura isim qoymaq olar? Olarsa → -ing.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Keçmiş vərdişi biz -ardı və -ırdı ilə deyirik: «Hər gün məktəbə velosipedlə gedərdim / gedirdim» → I used to cycle to school. İngiliscədəki be used to və get used to üçün isə bizdə bir feil var: öyrəşmək. Vəziyyəti, yəni artıq normal olanı adətən -mış / -ıb forması verir: «səs-küyə öyrəşmişəm» → I'm used to the noise. Prosesi isə -ır və -acaq formaları: «yavaş-yavaş öyrəşirəm» → I'm getting used to it, «öyrəşəcəksən» → you'll get used to it.

Bir də «öyrəşmək» feilindən əvvəl məsdər yönlük haldadır: «işləməyə öyrəşmişəm». Bu «-mağa» forması ingilis to + feil qəlibinə çox oxşayır, amma be / get used to ifadəsindən sonra -ing lazımdır: I'm used to working. «Öyrəşmişəm» cümləsində «olmaq» feili də görünmür, ingiliscədə isə be mütləqdir: I am used to it.

AzərbaycancaMənasıİngiliscə
Hər gün məktəbə velosipedlə gedirdim.keçmiş vərdişI used to cycle to school every day.
Şəhərin səs-küyünə öyrəşmişəm.vəziyyət: normaldırI'm used to the noise of the city.
Tibb bacıları uzun növbələrdə işləməyə öyrəşiblər.«-mağa» → -ingNurses are used to working long shifts.
Evdən işləməyə yavaş-yavaş öyrəşirəm.prosesI'm slowly getting used to working from home.
Narahat olma, tezliklə öyrəşəcəksən.gələcəkdə prosesDon't worry, you'll soon get used to it.

Quruluş

Üç qəlib

QəlibArdıncaMənasıNümunə
used tofeilin əsas formasıkeçmiş vərdiş və ya vəziyyət, indi doğru deyilI used to live in Rome.
be used toisim / əvəzlik / -ingnormal gəlirI'm used to living alone.
get used toisim / əvəzlik / -ingnormala çevrilirI'm getting used to living alone.

used to: inkar və sual (A2-28 dərsinin təkrarı)

Nümunə
İnkarI didn't use to like coffee.
never ilə inkarI never used to like coffee.
SualDid you use to play an instrument?

be used to — be dəyişir, used to isə eyni qalır.

ZamanNümunə
PresentShe is used to working nights.
PastWe weren't used to such hot weather.
SualAre you used to the new system yet?

get used to — istənilən zamanda və modal feillərdən sonra

ZamanNümunə
Present ContinuousI'm getting used to my new glasses.
Past SimpleHe got used to the noise after a week.
Present PerfectHave you got used to the time difference? (US: gotten)
GələcəkYou'll get used to it.
Modal feilləI can't get used to eating so late.

İstifadə

1Used to: keçmiş vərdişlər və vəziyyətlər

Keçmişdə təkrarlanan, indi isə doğru olmayan işlər və vəziyyətlər üçün used to + feilin əsas forması işlədin. Onun indiki zaman forması yoxdur: indiki vərdişlər üçün Present Simple işlədin, çox vaxt usually ilə.

I used to cycle to school every day.
Əvvəllər hər gün məktəbə velosipedlə gedirdim.
«-ırdım» → used to
This building used to be a cinema.
Bu bina əvvəllər kinoteatr idi.
«əvvəllər … idi» → used to be
We didn't use to have a dishwasher.
Əvvəllər qabyuyan maşınımız yox idi.
Did your dad use to work here?
Atan əvvəllər burada işləyirdi?
I never used to read the news, but now I check it every morning.
Əvvəllər heç xəbər oxumazdım, indi isə hər səhər baxıram.
«oxumazdım» → never used to

2Be used to: nəsə normal gəlir

Bir şey tanış olanda və artıq qəribə və ya çətin gəlməyəndə be used to işlədin. Ardınca isim, əvəzlik və ya -ing forması gəlir.

I'm used to the noise of the city.
Şəhərin səs-küyünə öyrəşmişəm.
«öyrəşmişəm» → I'm used to
Nurses are used to working long shifts.
Tibb bacıları uzun növbələrdə işləməyə öyrəşiblər.
«-mağa» → used to + -ing
Don't worry about me — I'm used to it.
Mənim üçün narahat olma, buna öyrəşmişəm.
She wasn't used to speaking in public, so she was nervous.
O, camaat qarşısında danışmağa öyrəşməmişdi, ona görə həyəcanlı idi.
Are you used to driving on the right yet?
Yolun sağ tərəfi ilə sürməyə artıq öyrəşmisən?

3Get used to: öyrəşmək prosesi

Bir şeyin normala çevrilməsi prosesi üçün get used to işlədin. O, istənilən zamanda və modal feillərdən sonra işlənir.

It took me months to get used to the climate here.
Buranın iqliminə öyrəşmək üçün aylar lazım oldu.
I'm slowly getting used to working from home.
Evdən işləməyə yavaş-yavaş öyrəşirəm.
«öyrəşirəm» → getting used to
Have you got used to your new job?
Yeni işinə öyrəşmisən?
US: gotten used to
Don't worry, you'll soon get used to it.
Narahat olma, tezliklə öyrəşəcəksən.
«öyrəşəcəksən» → you'll get used to
I could never get used to eating dinner at 10 pm.
Axşam saat 10-da şam etməyə heç cür öyrəşə bilməzdim.
The kids got used to their new school very quickly.
Uşaqlar yeni məktəblərinə çox tez öyrəşdilər.

4Hamısı birlikdə

Real söhbətdə bir dəyişikliyi təsvir edəndə bu üçü çox vaxt birlikdə işlənir.

I used to live in a village, so I wasn't used to the traffic here.
Əvvəllər kənddə yaşayırdım, ona görə buradakı tıxaclara öyrəşməmişdim.
At first it was hard, but now I'm used to it.
Əvvəlcə çətin idi, amma indi öyrəşmişəm.
I used to hate early mornings, but I've got used to them.
Əvvəllər tezdən durmağı heç sevmirdim, amma artıq öyrəşmişəm.
US: gotten used to

Tez-tez edilən səhvlər

❌I am used to wake up early.
✅I am used to waking up early.
be used to + -ing: to ön sözdür
❌I use to go to the gym on Mondays.
✅I usually go to the gym on Mondays.
used to qəlibinin indiki zaman forması yoxdur
❌I'm getting use to it.
✅I'm getting used to it.
sifət used sözüdür, -d ilə
❌I used to living in London.
✅I used to live in London. və ya I'm used to living in London.
seçin: keçmiş vərdiş (feilin əsas forması) və ya öyrəşmək (be + -ing)
❌She is used to that she works at night.
✅She is used to working at night.
be used to + isim və ya -ing; that ilə budaq cümlə yox
❌Don't worry, you are used to it soon.
✅Don't worry, you'll get used to it soon.
öyrəşmək prosesi = get used to
❌Did you used to live here?
✅Did you use to live here?
did sözündən sonra use yazılır.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «İçməyə öyrəşib» → used to + feilin əsas forması. «Murad çayı şəkərsiz içməyə öyrəşib» cümləsindəki «-mağa» forması ingilis to + feil qəlibinə çox oxşayır. Amma be used to ifadəsindəki to ön sözdür, ondan sonra -ing gəlir.

❌Murad is used to drink tea without sugar.
✅Murad is used to drinking tea without sugar.

2. «Öyrəşib» → be itir. Azərbaycancada «Nigar Londonun yağışına öyrəşib» cümləsində «olmaq» feili yoxdur, ona görə ingiliscədə be düşür və cümlə keçmiş vərdişə oxşayır. Vəziyyət üçün be used to lazımdır: is used to, has got used to.

❌After two years in London, Nigar used to the rain.
✅After two years in London, Nigar is used to the rain.
və ya: Nigar has got used to the rain.

3. «Öyrəşir» → be used to. Bizdə bir feil var: «öyrəşmək». Ona görə öyrənən çox vaxt yalnız be used to ifadəsini işlədir, hətta proses hələ davam edəndə də. Proses üçün get used to işlədin; be used to «artıq normaldır» deməkdir.

⚠️(Tural Bakıya yenicə köçüb və tıxaclar hələ ona çətin gəlir.) Tural is used to the traffic in Baku.
✅Tural is getting used to the traffic in Baku.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma is used to «tıxaclar artıq onu narahat etmir» deməkdir.

Qarışdırmayın

used to do və be used to doing — Biri keçmiş haqqındadır, digəri isə normal gələn şey haqqında.

I used to work at night.
Əvvəllər gecələr işləyirdim.
keçmiş vərdiş: indi işləmirəm
I'm used to working at night.
Gecələr işləməyə öyrəşmişəm.
indi mənim üçün normaldır

be used to və get used to — Vəziyyət və dəyişiklik.

My brother is used to spicy food.
Qardaşım acı yeməyə öyrəşib.
vəziyyət: onun üçün problem deyil
I'm getting used to spicy food.
Acı yeməyə öyrəşirəm.
proses: getdikcə asanlaşır

be used to (öyrəşmiş) və be used to do (use feilinin məchul növü) — This room is used to store boxes «bu otaqdan qutuları saxlamaq üçün istifadə olunur» deməkdir: bu, use feilinin məchul növü B1-10 və məqsəd bildirən to + feildir. Tələffüzü də fərqlidir (aşağıya baxın).

Old tyres are used to make playground floors.
Köhnə təkərlərdən uşaq meydançalarının döşəməsi üçün istifadə olunur.
use feilinin məchul növü

Keçmiş vərdişlər üçün used to və would — Would da keçmişdə təkrarlanan işləri bildirə bilər, amma keçmiş vəziyyətləri yox. B2-17 dərsinə baxın.

Every summer we used to go camping.
Hər yay düşərgəyə gedərdik.
would go da mümkündür
We used to have a dog called Max.
Əvvəllər Maks adlı itimiz var idi.
vəziyyət: would olmaz

Yazılış və tələffüz

  • used to, be used to və get used to ifadələrində used /juːst/ kimi deyilir, to isə zəifdir: /ˈjuːstə/. İki /t/ səsi birləşib bir olur. Yazılışa görə «yuzed» oxumayın.
  • used «istifadə olunmuş» mənasında olanda (This room is used to store boxes, I used a knife) /juːzd/ kimi deyilir, /z/ səsi ilə. Sondakı /d/ səsini /t/ kimi karlaşdırmayın.
  • Did və didn't sözlərindən sonrakı use to da used to kimi səslənir; yazılış səhvinin bu qədər yayılmasının səbəbi budur.

Qızıl qayda

Used to + feil = keçmiş, indi yox. Be used to + isim / -ing = normal gəlir. Get used to + isim / -ing = normala çevrilir. Be / get used to ifadəsindən sonra «isim və ya -ing» deyə düşünün.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Used to, be used to və ya get used to qəlibinin uyğun formasını işlədin.

  1. I (play) the piano when I was a child, but I stopped.
  2. She's a nurse, so she's used to (work) at weekends.
  3. Moving to a new country is hard, but you'll used to it.
  4. Did you have long hair?
  5. We used to the cold yet — it's our first winter.
  6. İnkar formasına salın: I used to like coffee.
  7. Sual formasına salın: You are used to the new system.

B. Məna

Düzgün cavabı seçin və ya cümləni yenidən yazın.

  1. Düzgün cavabı seçin: It took me a year to … used to the food.
  2. Düzgün cavabı seçin: There a bakery on this corner.
  3. used sözü ilə yenidən yazın: Driving on the left isn't strange for me any more.
  4. used sözü ilə yenidən yazın: I lived in a flat in the past, but now I live in a house.
  5. Mənasını seçin: "I'm getting used to my new glasses."

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. I'm used to get up at 5 am.
  2. I use to drink coffee every morning.
  3. I'm getting use to the new timetable.
  4. She is used to that she works at night.
  5. We used to go camping every summer.

D. Mətndə

Dialoqu tamamlayın. Mötərizədə feil verilibsə, onu düzgün formada yazın.

A new life in Canada
Kim: How's life in Canada?
Raj: Good, but different! I 18 (live) in a hot country, so I'm not 19 to the snow yet.
Kim: Don't worry — you'll get used to 20 (walk) on ice!
Raj: I hope so. And I'm slowly 21 used to the food.
Kim: Did you 22 to cook at home?
Raj: No, never. But now I have to!

E. Sizin növbəniz

İngiliscə yazın.

  1. Həyatınızın necə dəyişdiyi haqqında iki cümlə yazın: biri used to, biri didn't use to ilə.
  2. Həyatınızdakı yeni bir şey haqqında yazın: bir cümlə be used to və ya not used to ilə, bir cümlə get used to ilə.
Cavablar

A. Quruluş

  1. used to play
  2. working
  3. get
  4. use to
  5. aren't / are not / haven't got / haven't gotten
  6. I didn't use to like coffee. / I never used to like coffee.
  7. Are you used to the new system?

B. Məna

  1. get
  2. used to be
  3. I'm used to driving on the left. / I am used to driving on the left. / I've got used to driving on the left. / I've gotten used to driving on the left.
  4. I used to live in a flat. / I used to live in a flat, but now I live in a house.
  5. They are slowly starting to feel normal.

C. Səhvi tapın

  1. I'm used to getting up at 5 am. / I used to get up at 5 am.
  2. I usually drink coffee every morning. / I drink coffee every morning. / I used to drink coffee every morning.
  3. I'm getting used to the new timetable.
  4. She is used to working at night. / She's used to working at night.
  5. ✓ We used to go camping every summer.

D. Mətndə

  1. used to live / lived
  2. used
  3. walking
  4. getting
  5. use

E. Sizin növbəniz

  1. I used to live with my parents. I didn't use to drink coffee.
  2. I'm not used to my new phone yet. I'm sure I'll get used to it soon.

F. Qarışıq təkrar

  1. seeing
  2. where
  3. work
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play