Used To, Be Used To, Get Used To: fərqi sadə dillə («-ardım» və «öyrəşmək»)
Used To, Be Used To, Get Used To
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz used to do (keçmiş vərdiş), be used to doing (bir şey normal gəlir) və get used to doing (bir şey normala çevrilir) qəliblərini bir-birindən ayıra və hər birini istənilən zamanda düzgün işlədə biləcəksiniz.
Əsas fikir
Bu üç qəlib demək olar ki, eyni görünür, amma fərqli suallara cavab verir.
used to + feilin əsas forması köhnə foto albomdur: geri baxırsınız, bir vaxt doğru olan, indi isə doğru olmayan şeyə. I used to smoke. (İndi çəkmirəm.)
be used to + isim / -ing rahat kresloya bənzəyir: nəsə normal gəlir. I'm used to the cold. (Soyuq məni narahat etmir.)
get used to + isim / -ing həmin kresloya gedən yoldur: qəribə → normal. I'm getting used to the cold. (Getdikcə asanlaşır.)
Açar balaca to sözüdür. Used to smoke ifadəsində to feilə aiddir, ona görə ardınca feilin əsas forması gəlir. Be used to və get used to ifadələrində isə used «öyrəşmiş» mənalı sifətdir, to isə ön sözdür, ona görə ardınca isim və ya -ing forması gəlir B1-19. Soruşun: Bura isim qoymaq olar? Olarsa → -ing.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Keçmiş vərdişi biz -ardı və -ırdı ilə deyirik: «Hər gün məktəbə velosipedlə gedərdim / gedirdim» → I used to cycle to school. İngiliscədəki be used to və get used to üçün isə bizdə bir feil var: öyrəşmək. Vəziyyəti, yəni artıq normal olanı adətən -mış / -ıb forması verir: «səs-küyə öyrəşmişəm» → I'm used to the noise. Prosesi isə -ır və -acaq formaları: «yavaş-yavaş öyrəşirəm» → I'm getting used to it, «öyrəşəcəksən» → you'll get used to it.
Bir də «öyrəşmək» feilindən əvvəl məsdər yönlük haldadır: «işləməyə öyrəşmişəm». Bu «-mağa» forması ingilis to + feil qəlibinə çox oxşayır, amma be / get used to ifadəsindən sonra -ing lazımdır: I'm used to working. «Öyrəşmişəm» cümləsində «olmaq» feili də görünmür, ingiliscədə isə be mütləqdir: I am used to it.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Hər gün məktəbə velosipedlə gedirdim. | keçmiş vərdiş | I used to cycle to school every day. |
| Şəhərin səs-küyünə öyrəşmişəm. | vəziyyət: normaldır | I'm used to the noise of the city. |
| Tibb bacıları uzun növbələrdə işləməyə öyrəşiblər. | «-mağa» → -ing | Nurses are used to working long shifts. |
| Evdən işləməyə yavaş-yavaş öyrəşirəm. | proses | I'm slowly getting used to working from home. |
| Narahat olma, tezliklə öyrəşəcəksən. | gələcəkdə proses | Don't worry, you'll soon get used to it. |
Quruluş
Üç qəlib
| Qəlib | Ardınca | Mənası | Nümunə |
|---|---|---|---|
| used to | feilin əsas forması | keçmiş vərdiş və ya vəziyyət, indi doğru deyil | I used to live in Rome. |
| be used to | isim / əvəzlik / -ing | normal gəlir | I'm used to living alone. |
| get used to | isim / əvəzlik / -ing | normala çevrilir | I'm getting used to living alone. |
used to: inkar və sual (A2-28 dərsinin təkrarı)
| Nümunə | |
|---|---|
| İnkar | I didn't use to like coffee. |
| never ilə inkar | I never used to like coffee. |
| Sual | Did you use to play an instrument? |
be used to — be dəyişir, used to isə eyni qalır.
| Zaman | Nümunə |
|---|---|
| Present | She is used to working nights. |
| Past | We weren't used to such hot weather. |
| Sual | Are you used to the new system yet? |
get used to — istənilən zamanda və modal feillərdən sonra
| Zaman | Nümunə |
|---|---|
| Present Continuous | I'm getting used to my new glasses. |
| Past Simple | He got used to the noise after a week. |
| Present Perfect | Have you got used to the time difference? (US: gotten) |
| Gələcək | You'll get used to it. |
| Modal feillə | I can't get used to eating so late. |
İstifadə
1Used to: keçmiş vərdişlər və vəziyyətlər
Keçmişdə təkrarlanan, indi isə doğru olmayan işlər və vəziyyətlər üçün used to + feilin əsas forması işlədin. Onun indiki zaman forması yoxdur: indiki vərdişlər üçün Present Simple işlədin, çox vaxt usually ilə.
2Be used to: nəsə normal gəlir
Bir şey tanış olanda və artıq qəribə və ya çətin gəlməyəndə be used to işlədin. Ardınca isim, əvəzlik və ya -ing forması gəlir.
3Get used to: öyrəşmək prosesi
Bir şeyin normala çevrilməsi prosesi üçün get used to işlədin. O, istənilən zamanda və modal feillərdən sonra işlənir.
4Hamısı birlikdə
Real söhbətdə bir dəyişikliyi təsvir edəndə bu üçü çox vaxt birlikdə işlənir.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «İçməyə öyrəşib» → used to + feilin əsas forması. «Murad çayı şəkərsiz içməyə öyrəşib» cümləsindəki «-mağa» forması ingilis to + feil qəlibinə çox oxşayır. Amma be used to ifadəsindəki to ön sözdür, ondan sonra -ing gəlir.
2. «Öyrəşib» → be itir. Azərbaycancada «Nigar Londonun yağışına öyrəşib» cümləsində «olmaq» feili yoxdur, ona görə ingiliscədə be düşür və cümlə keçmiş vərdişə oxşayır. Vəziyyət üçün be used to lazımdır: is used to, has got used to.
3. «Öyrəşir» → be used to. Bizdə bir feil var: «öyrəşmək». Ona görə öyrənən çox vaxt yalnız be used to ifadəsini işlədir, hətta proses hələ davam edəndə də. Proses üçün get used to işlədin; be used to «artıq normaldır» deməkdir.
Qarışdırmayın
used to do və be used to doing — Biri keçmiş haqqındadır, digəri isə normal gələn şey haqqında.
be used to və get used to — Vəziyyət və dəyişiklik.
be used to (öyrəşmiş) və be used to do (use feilinin məchul növü) — This room is used to store boxes «bu otaqdan qutuları saxlamaq üçün istifadə olunur» deməkdir: bu, use feilinin məchul növü B1-10 və məqsəd bildirən to + feildir. Tələffüzü də fərqlidir (aşağıya baxın).
Keçmiş vərdişlər üçün used to və would — Would da keçmişdə təkrarlanan işləri bildirə bilər, amma keçmiş vəziyyətləri yox. B2-17 dərsinə baxın.
Yazılış və tələffüz
- used to, be used to və get used to ifadələrində used /juːst/ kimi deyilir, to isə zəifdir: /ˈjuːstə/. İki /t/ səsi birləşib bir olur. Yazılışa görə «yuzed» oxumayın.
- used «istifadə olunmuş» mənasında olanda (This room is used to store boxes, I used a knife) /juːzd/ kimi deyilir, /z/ səsi ilə. Sondakı /d/ səsini /t/ kimi karlaşdırmayın.
- Did və didn't sözlərindən sonrakı use to da used to kimi səslənir; yazılış səhvinin bu qədər yayılmasının səbəbi budur.
Qızıl qayda
Used to + feil = keçmiş, indi yox. Be used to + isim / -ing = normal gəlir. Get used to + isim / -ing = normala çevrilir. Be / get used to ifadəsindən sonra «isim və ya -ing» deyə düşünün.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Used to, be used to və ya get used to qəlibinin uyğun formasını işlədin.
-
I (play) the piano when I was a child, but I stopped.
-
She's a nurse, so she's used to (work) at weekends.at weekends (UK), on weekends (US)
-
Moving to a new country is hard, but you'll used to it.
-
Did you have long hair?
-
We used to the cold yet — it's our first winter.
-
İnkar formasına salın: I used to like coffee.
-
Sual formasına salın: You are used to the new system.
B. Məna
Düzgün cavabı seçin və ya cümləni yenidən yazın.
-
Düzgün cavabı seçin: It took me a year to … used to the food.
-
Düzgün cavabı seçin: There a bakery on this corner.
-
used sözü ilə yenidən yazın: Driving on the left isn't strange for me any more.
-
used sözü ilə yenidən yazın: I lived in a flat in the past, but now I live in a house.flat (UK), apartment (US)
-
Mənasını seçin: "I'm getting used to my new glasses."
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
I'm used to get up at 5 am.the second answer changes the meaning to a past habit
-
I use to drink coffee every morning.the last answer is about the past
-
I'm getting use to the new timetable.
-
She is used to that she works at night.
-
We used to go camping every summer.
D. Mətndə
Dialoqu tamamlayın. Mötərizədə feil verilibsə, onu düzgün formada yazın.
Kim: How's life in Canada?
Raj: Good, but different! I 18 (live) in a hot country, so I'm not 19 to the snow yet.
Kim: Don't worry — you'll get used to 20 (walk) on ice!
Raj: I hope so. And I'm slowly 21 used to the food.
Kim: Did you 22 to cook at home?
Raj: No, never. But now I have to!
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Həyatınızın necə dəyişdiyi haqqında iki cümlə yazın: biri used to, biri didn't use to ilə.
-
Həyatınızdakı yeni bir şey haqqında yazın: bir cümlə be used to və ya not used to ilə, bir cümlə get used to ilə.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
B1-19 Gerund azərbaycanca: -ing mübtəda kimi və ön sözlərdən sonra (before leaving, look forward to seeing) I look forward to (see) you.
-
B1-20 Whose, Where, When azərbaycanca: təyin budaq cümləsi və əvəzliyin buraxılması The town I grew up has changed a lot.
-
B1-18 Want Him To, Make Him Do, Let Him Do azərbaycanca: «istəyirəm ki, …», məcbur etmək və icazə vermək My boss made me (work) late.
