Przedimki (articles) a/an, the i brak przedimka: ogólnie, konkretnie, instytucje
Articles: General, Specific and Institutions
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji wybierzesz między a / an, the i brakiem przedimka (zero article), kiedy mówisz o czymś ogólnie albo konkretnie, o grupach ludzi (the elderly), o instytucjach (go to school czy go to the school), o posiłkach, sportach i językach oraz o częstotliwości i cenach typu twice a week.
Główna idea
Przedimki (articles) to sygnały dla słuchacza. Wyobraź sobie ścieżkę, która rozwidla się na trzy drogi, a na każdej stoi inny przedimek.
the prowadzi do „tej jednej, którą da się wskazać”: the food at the wedding, the life of a soldier. a / an prowadzi do „jednego egzemplarza jakiegoś typu — nieważne którego”: She's a vet. Brak przedimka prowadzi do „tej rzeczy ogólnie, jako idei albo całej kategorii”: Life is short. Music relaxes me.
Ten sam rzeczownik może pójść każdą drogą. Life ogólnie nie ma przedimka, ale the life of a farmer to konkretny rodzaj życia. School bez przedimka to nauka, chodzenie do szkoły; the school to konkretny budynek.
Dlatego przed każdym rzeczownikiem zadaj sobie pytanie: „Chodzi mi o to ogólnie, o jeden egzemplarz jakiegoś typu, czy o coś konkretnego, co obaj rozmówcy potrafimy wskazać?”. Odpowiedź wybiera drogę.
Polski a angielski
W polskim nie ma przedimków. To, czy chodzi o coś ogólnie, czy konkretnie, wynika z kontekstu, czasem z szyku zdania albo ze słów takich jak „ten”, „jakiś”, „w ogóle”. Po angielsku tę informację trzeba podać przed każdym rzeczownikiem. Kilka angielskich reguł łatwo jednak zapamiętać dzięki polskim przyimkom: „trzy razy w tygodniu” to three times a week, „grać na skrzypcach” (instrument) to play the violin, a „grać w piłkę” (sport) to play football bez przedimka.
| Polski | Angielski | Co się dzieje |
|---|---|---|
| Życie jest za krótkie. | Life is too short. | ogólnie → brak przedimka |
| Ten pies sąsiadów szczeka całą noc. | The dog next door barks all night. | konkretny → the |
| Moja siostra jest wegetarianką. | My sister is a vegetarian. | typ, kategoria → a / an |
| Trzy razy w tygodniu. | Three times a week. | „w” (częstotliwość) → a |
| Cztery funty za kilo. / 50 km na godzinę. | £4 a kilo. / 50 km an hour. | „za”, „na” (stawka) → a / an |
| Gra na fortepianie. | She plays the piano. | instrument → the |
| Gra w piłkę. | He plays football. | sport → brak przedimka |
| Starsi ludzie / biedni | the elderly / the poor | the + przymiotnik, bez -s |
| Idę spać. / Jest w szpitalu. | I'm going to bed. / He's in hospital. | instytucja zgodnie z celem → brak przedimka |
Budowa
Trzy możliwości
| Sygnał | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| a / an + rzeczownik policzalny w liczbie pojedynczej | jeden egzemplarz typu; klasyfikacja | She's a vet. |
| the + dowolny rzeczownik | konkretny, który da się wskazać | The vet was very kind. |
| brak przedimka + liczba mnoga / rzeczownik niepoliczalny | ogólnie | Vets work long hours. Music relaxes me. |
Inne użycia the
| Użycie | Przykład |
|---|---|
| the + przymiotnik = grupa ludzi (czasownik w liczbie mnogiej) | the rich, the elderly, the unemployed |
| stopień najwyższy | the best, the most expensive |
| liczebniki porządkowe | the first, the third floor |
| instrumenty muzyczne po play | play the piano, the guitar |
Brak przedimka
| Grupa | Przykłady |
|---|---|
| języki | speak English, learn Greek, in Swahili |
| posiłki | have breakfast, after lunch, What's for dinner? |
| sporty i gry | play football, chess, tennis |
| instytucja używana zgodnie z celem | go to bed / school / work / university / hospital / prison / church |
a / an w stawkach i częstotliwości
| Schemat | Przykład |
|---|---|
| liczba + a / an + okres czasu | twice a week, three times a day |
| cena / prędkość + a / an + jednostka | £12 an hour, 50 km an hour, $3 a kilo |
Użycie
1Ogólnie czy konkretnie
Gdy mówisz o czymś ogólnie (liczba mnoga albo rzeczownik niepoliczalny), nie używasz przedimka. The pojawia się wtedy, gdy rzeczownik jest zawężony do konkretnego przypadku — często przez of…, zdanie względne albo wspólny kontekst.
2a / an do klasyfikacji
A / an mówi, do jakiego typu albo kategorii ktoś lub coś należy: zawody, role, przekonania, rodzaje rzeczy. Po polsku często stoi tu narzędnik („jest wegetarianką”), a po angielsku — a / an.
3a / an w stawkach i częstotliwości
A / an znaczy tu „każdy” albo „na”. Polskie „w tygodniu”, „za kilo”, „na godzinę” to po angielsku a / an.
4the + przymiotnik: grupy ludzi
The + przymiotnik oznacza całą grupę ludzi. Nie ma końcówki -s, ale czasownik stoi w liczbie mnogiej. Tak samo działają niektóre przymiotniki narodowości: the British, the Swiss.
5Stopień najwyższy, liczebniki porządkowe i instrumenty
Tu stoi the: jest tylko jeden „najlepszy” i tylko jedno „piąte” piętro. Po play instrumenty mają the; w amerykańskim angielskim często mówi się też play piano bez the.
6Posiłki, sporty i języki
Posiłki, sporty i języki zwykle nie mają przedimka. A albo the dodajesz tylko wtedy, gdy opisujesz albo wskazujesz jeden konkretny posiłek: a lovely lunch, the dinner we had on Friday.
7Instytucje: cel czy budynek
Z school, university, hospital, prison, church, bed i work brak przedimka oznacza, że miejsce służy swojemu zwykłemu celowi (nauka, leczenie, sen, modlitwa). The oznacza budynek albo konkretne miejsce. Po polsku ta różnica zwykle nie jest widoczna: „poszłam do szkoły” może znaczyć jedno i drugie.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. Zawód bez a / an. Po polsku mówisz „Chce zostać lekarką” albo „Pracuje jako kelner” — bez żadnego dodatkowego słowa. Po angielsku rzeczownik policzalny w liczbie pojedynczej nie może stać sam: przy zawodach i rolach potrzebne jest a / an.
2. „W tygodniu”, „za godzinę” słowo w słowo. Polskie przyimki „w”, „za”, „na” kuszą, żeby powiedzieć in, for albo on. W stawkach i częstotliwości angielski używa po prostu a / an (albo per).
3. The przy rzeczach ogólnych. Kiedy już wiesz, że angielski ma przedimki, łatwo dodawać the „na wszelki wypadek”. Ale rzeczy ogólne — pieniądze, ludzie, czas, miłość — nie mają przedimka.
4. „Bezrobotni”, „starsi” z końcówką -s. Po polsku „bezrobotni”, „bogaci”, „niesłyszący” to forma liczby mnogiej, więc kusi, żeby dodać -s. Po angielsku the + przymiotnik nigdy nie dostaje -s, choć czasownik stoi w liczbie mnogiej.
Nie myl
go to school i go to the school — ten sam budynek, inna rola.
the + przymiotnik i przymiotnik + people — The rich to bogaci ludzie jako cała grupa. Gdy liczysz osoby, użyj rzeczownika: two rich people, a nie two rich.
English (język) i the English (ludzie)
Nazwy własne i miejsca — the Nile, the USA, the Ritz kontra Paris, Lake Como, Heathrow omawiamy w B1-23. Subtelniejsze wybory (The tiger is…, przedimki z rzeczownikami abstrakcyjnymi) są w C2-05.
Pisownia i wymowa
- the wymawiasz /ðə/ przed spółgłoską (the dogs) i zwykle /ði/ przed samogłoską (the elderly, the unemployed). Wybierasz według dźwięku, a nie litery.
- /ð/ to nie polskie „d” ani „z”: czubek języka lekko dotyka górnych zębów (albo wysuwa się między zęby), a powietrze przepływa nad nim z głosem. W polskim nie ma tego dźwięku, więc warto go ćwiczyć powoli.
- a to słaba forma /ə/ — krótka, niewyraźna samogłoska; an to /ən/. Polski nie redukuje samogłosek, więc uważaj, żeby nie mówić pełnego, wyraźnego „a”. Wybór a czy an zależy od dźwięku: an hour (h jest nieme), a university (zaczyna się od /j/) A1-06.
- W stawkach a jest nieakcentowane: twice a week /ˈtwaɪs ə ˈwiːk/ — akcent pada na twice i week, a a ledwo słychać.
- bed kończy się dźwięcznym /d/. Po polsku końcowe spółgłoski tracą dźwięczność, ale tu utrzymaj głos do końca — inaczej bed zabrzmi jak bet.
Złota zasada
Ogólnie (liczba mnoga lub rzeczownik niepoliczalny) → bez przedimka. Konkretnie → the. Jeden egzemplarz typu → a / an. Instytucje używane zgodnie z celem (school, work, bed, hospital) zwykle nie mają przedimka; budynek dostaje the. A polskie „w tygodniu”, „za kilo”, „na godzinę” to a / an.
Ćwiczenia
A. Forma
Wpisz a, an, the albo no article (brak przedimka).
-
honesty is very important to me. (the / no article)
-
I see my grandmother twice month.
-
She plays cello in an orchestra.no article: angielski amerykański
-
elderly often feel lonely in big cities.
-
This is best coffee in town.
-
Petrol costs €1.80 litre here.petrol (UK), gas (US)
-
My brother is engineer.
B. Znaczenie
Wybierz odpowiedź, która pasuje do znaczenia.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: … of a nurse is not easy.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: I usually have … at seven.
-
On jest więźniem. Wybierz poprawną odpowiedź: He's been in … for two years.
-
Mama nie jest uczennicą ani nauczycielką. Wybierz poprawną odpowiedź: Mum went to … to speak to my teacher.Mum (UK), Mom (US)
-
Chodzi ci o każdą muzykę, muzykę w ogóle. Wybierz poprawną odpowiedź: … helps me relax.
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
The life is beautiful.
-
He plays the football every Saturday.
-
The poors need more help.
-
She's going to the bed.
-
The food at the party was delicious.
D. W kontekście
Wpisz a, an, the albo no article (brak przedimka).
Hi Maria! My new life is great. I go to 18 work by bike now, and I have 19 lunch in the park. My flatmate is 20 nurse, so she works nights three times 21 week. In the evenings I'm learning to play 22 guitar. And 23 food here is amazing — I eat 24 fish almost every day!
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku kilka zdań o sobie.
-
Napisz dwa zdania o swoim tygodniu ze stawkami lub częstotliwością (a week, a day, an hour).
-
Napisz jedno zdanie ogólne o czymś, co kochasz, i jedno zdanie konkretne o tej samej rzeczy.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
A1-06 Przedimki a, an i the po angielsku: kiedy którego używać (articles) We've got a dog and a cat. dog is called Rex.
-
B1-21 Used to, be used to, get used to: różnica wyjaśniona prosto I'm not used to (drive) at night.
-
B1-20 Zdania względne (relative clauses): whose, where, when i pomijanie zaimka That's the woman son plays for the national team.
Odpowiedzi
A. Forma
- a
- the
- The
- the
- a
- an
B. Znaczenie
- The life
- breakfast
- prison
- the school
- Music
C. Znajdź błąd
- Life is beautiful.
- He plays football every Saturday.
- The poor need more help.
- She's going to bed.
- ✓ The food at the party was delicious.
D. W kontekście
- a
- a
- the
- the
E. Twoja kolej
- I go to the gym three times a week. I drink about two litres of water a day.
- I love music. The music at my cousin's wedding was fantastic.
F. Powtórka mieszana
- The
- driving
- whose
