SlowingoГрамматика
A2 16 / 38

Give me the book же give it to me? Эки толуктоочтуу этиштер кыргызча

Give Me the Book, Give It to Me: Verbs with Two Objects

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз give, send, show жана buy сыяктуу этиштерди эки толуктооч менен туура тартипте колдоно аласыз – give Anna the book же give the book to Anna – to менен for сөздөрүнүн бирин тандай аласыз жана explain me сыяктуу көп кездешкен каталардан качасыз.

Негизги ой

Кээ бир этиштер бир нерсени адамга жеткирет, жеткирилип жаткан посылка сыяктуу. Give, send, show, lend, buy, make – ар биринде нерсе (посылка) жана аны кабыл алган адам бар.

Англисчеде муну айтуунун эки жолу бар. Биринчи жолу: адам этиштен кийин эч кандай кошумча сөзсүз түз эле келет, андан кийин нерсе: I sent my sister a parcel. Экинчи жолу: адегенде нерсе келет, ал эми адамдын алдына кичинекей «белги» коюлат – to же for: I sent a parcel to my sister.

Экөө тең туура. Кайсынысын тандаш керек? Англис тили жаңы же эң маанилүү маалыматты аягына коёт. Ал эми нерсе ат атооч болсо (it, them), экинчи жолду колдонуңуз: I sent it to her.

Дагы бир тузак бар. Кээ бир этиштер – explain, describe, suggest, say, introduce – экинчи жол менен гана колдонулат: Explain the problem to me.

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча нерсени алган адам барыш жөндөмөсүнүн мүчөсүн алат: -га / -ге / -ка / -ке («эжеме посылка жибердим», «ага көрсөттүм»). Бул мүчө англисчедеги to да, for да боло берет: «апама гүл бердим» (to) жана «апама гүл сатып алдым» (for). Англисчеде тандоо керек. Экинчи айырма: кыргызча адам «-га» менен көбүнчө нерседен мурун турат («мага белек берди»), ошондуктан англисчеде да to сөзүн адамдын алдына коюп, ошол эле тартипти сактоо оңой (gave to me a present). Англисчеде адам биринчи келсе, to жок: gave me a present. Үчүнчүсү: кыргызча «мага түшүндүр», «мага айт», «сиз менен тааныштырайын» дейбиз, ал эми англисчеде explain, say, describe, introduce сөздөрүнөн кийин адам түз эле келбейт: explain it to me.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Чоң энем мага бул шакекти берди.My grandmother gave me this ring.Бул жерде да ушундай: адам, андан кийин нерсе; англисче to жок
Эски велосипедимди бөлөмө бердим.I gave my old bike to my cousin.«-га» → to: нерсе адамга барат
Атам бизге кечки тамак жасады.My dad cooked dinner for us.«-га» → for: биз үчүн жасады
Мугалимге белек сатып алдык.We bought a present for the teacher.buy → for, to эмес
Булар Томдун ачкычтары. Ага берип коёсуңбу?Can you give them to him?нерсе it / them болсо → it / them + to
Үй тапшырманы мага түшүндүрүп бересизби?Can you explain the homework to me?explain + нерсе + to me (explain me эмес)
Ага эмне дедиң?What did you say to him?say + to + адам
Ал мага күлкүлүү бир окуя айтып берди.She told me a funny story.tell + адам, to жок
Ата-энемди сиз менен тааныштырайын.I'll introduce my parents to you.«менен» → to

Кыскасы: кыргызча «-га» мүчөсү англисчеде to, for же эч кандай сөз болушу мүмкүн. Адам этиштен кийин түз келсе – to жок; нерседен кийин келсе – to же for. Explain, describe, suggest, say, introduce – дайыма to + адам.

Түзүлүшү

Эки үлгү

ҮлгүМисал
этиш + адам + нерсеShe gave her brother a present.
этиш + нерсе + to + адамShe gave a present to her brother.
этиш + нерсе + for + адамHe bought flowers for his mum.
этиш + it / them + to / for + адамGive it to me. / I bought them for her.

To же for?

to-этиштер (нерсе адамга барат)for-этиштер (адамга жардам берүү же жагуу үчүн жасайсыз)
give, send, show, lend, pass, offer, tell, teach, write, bring, sellbuy, make, get, cook, find, book
Send the photos to me.Can you get a coffee for me?

Адамдын алдында дайыма to талап кылган этиштер

Этиш✅ Туура
explainExplain the rules to me.
describeDescribe the man to me.
suggestShe suggested a good restaurant to us.
sayWhat did he say to you?
introduceLet me introduce my friend to you.

Колдонулушу

1Этиш + адам + нерсе

Адам этиштен кийин to же for жок эле түз келет. Бул адам кыска ат атооч болгондо (me, him, her, us, them) абдан көп колдонулат. Кыргызча да бул тартип табигый: «мага бер», «сага жиберем» – бирок англисчеде me алдында to коюлбайт.

Can you pass me the salt, please?
Тузду бериңизчи.
pass + me + нерсе, to жок
My grandmother gave me this ring.
Чоң энем мага бул шакекти берди.
«мага» → me
I'll send you the address.
Дарегин сага жиберем.
She showed us her new flat.
Ал бизге жаңы батирин көрсөттү.
flat (UK), apartment (US)
Can you lend me some money?
Мага бир аз акча карызга берип турасыңбы?

2Этиш + нерсе + to / for + адам

Адегенде нерсени коюп, адамдын алдында to же for колдонуңуз. Адам жаңы же маанилүү маалымат болгондо, же узун тизмек болгондо бул жакшы тандоо.

I gave my old bike to my cousin.
Эски велосипедимди бөлөмө бердим.
«-га» → to
She sold her car to a man from the next town.
Ал машинасын коңшу шаардан келген бир кишиге сатты.
узун тизмек аягында
He made a cake for his daughter's birthday party.
Ал кызынын туулган күнүнө торт жасады.
«-га» → бул жерде for
Who did you send the letter to?
Катты кимге жибердиң?
суроодо to аягында калат
We bought a present for the teacher.
Мугалимге белек сатып алдык.
«мугалимге» → for (buy)

3To-этиштер жана for-этиштер

To-этиштерде нерсе адамга барат. For-этиштерде адамга жардам берүү же жагуу үчүн бир нерсе жасайсыз. Эки топ тең биринчи үлгүнү да колдоно алат (give me…, buy me…). Кыргызча экөөндө тең «-га» дейбиз, ошондуктан ар бир этишке өзүнчө көңүл буруңуз.

Write to me when you arrive.
Жеткенде мага жазып кой.
write to + адам
She teaches English to adults.
Ал чоңдорго англис тилин окутат.
= She teaches adults English.
Can you bring a chair for me?
Мага бир отургуч алып келип бересиңби?
bring for = мага жардам үчүн (to me да болот)
My dad cooked dinner for us.
Атам бизге кечки тамак жасады.
«бизге» → for us
Can you book a table for us?
Бизге бир стол ээлеп коёсуңбу?
= Can you book us a table?
I found a good flat for you.
Сага жакшы бир батир таптым.
find → for

4Нерсе ат атооч болгондо: give it to me

Нерсе it же them болсо, аны этиштен кийин түз коюп, андан кийин to же for + адам колдонуңуз. Жазуу тилинде бул стандарттуу тартип.

"Where's my book?" "I gave it to Sara."
«Китебим кайда?» «Аны Сарага бердим.»
it + to + адам
These are Tom's keys. Can you give them to him?
Булар Томдун ачкычтары. Ага берип коёсуңбу?
them + to him
I love these photos. Can you send them to me?
Бул сүрөттөр абдан жакты. Мага жиберип коёсуңбу?
The cake looks great. Did you make it for Leo?
Торт сонун көрүнөт. Аны Леого жасадыңбы?
it + for

5To талап кылган этиштер: explain, describe, suggest, say, introduce

Бул этиштер нерсени алган адамды эч качан этиштен кийин түз койбойт. Нерсе + to + адам колдонуңуз (же адамды айтпаңыз). Introduce этишинен кийинки адам – тааныштырылып жаткан адам: introduce my parents to you. Кыргызча «мага түшүндүр», «мага сунуштады» деп адамды алдына коёбуз, ошондуктан бул этиштерге өзгөчө көңүл буруңуз.

Can you explain the homework to me?
Үй тапшырманы мага түшүндүрүп бересизби?
«мага түшүндүр» → explain … to me
Please describe the problem to the manager.
Сураныч, көйгөйдү менеджерге сүрөттөп бериңиз.
describe + нерсе + to
She suggested a good dentist to me.
Ал мага жакшы бир тиш дарыгерин сунуштады.
suggest + нерсе + to me
What did you say to him?
Ага эмне дедиң?
say + to + адам
I'll introduce my parents to you tomorrow.
Эртең ата-энемди сиз менен тааныштырам.
«сиз менен» → to you

Көп кездешкен каталар

❌Can you explain me the problem?
✅Can you explain the problem to me?
explain + нерсе + to + адам.
❌She said me the answer.
✅She told me the answer.
tell + адам; say сөзүнөн кийин адам түз келбейт.
❌He gave to me a present.
✅He gave me a present. же He gave a present to me.
Адам биринчи келсе, to жок.
❌I bought a present to my sister.
✅I bought a present for my sister. же I bought my sister a present.
buy – for-этиш.
❌Can you describe me the man?
✅Can you describe the man to me?
describe + нерсе + to + адам.
❌Let me introduce you my sister.
✅Let me introduce my sister to you. же Let me introduce you to my sister.
introduce to талап кылат.
❌I sent to my friend a message.
✅I sent my friend a message. же I sent a message to my friend.
to нерседен кийин гана келет.
⚠️Give me it.
✅Give it to me.
Оозеки британ кебинде көп угулат, бирок жазуу тилинде стандарттуу эмес. It / them менен to / for колдонуңуз.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «Мага түшүндүрдү», «мага айтты» → explained me, said me. Кыргызча адам «-га» мүчөсү менен этиштин алдында турат: «бизге түшүндүрдү», «мага айтты». Англисче explain жана say сөздөрүнөн кийин адам түз келбейт: explain + нерсе + to + адам, ал эми адамды түз коюу керек болсо – tell.

❌On my first day at the hotel in Cholpon-Ata, the manager explained us how the booking system works and where the spare keys are.
✅On my first day at the hotel in Cholpon-Ata, the manager explained to us how the booking system works and where the spare keys are.
explain to + адам
❌When I asked about the bus to Karakol, the woman at the ticket office said me that the last one leaves at six in the evening.
✅When I asked about the bus to Karakol, the woman at the ticket office told me that the last one leaves at six in the evening. же When I asked about the bus to Karakol, the woman at the ticket office said that the last one leaves at six in the evening.

2. «Мугалимибизге … берет» → gives to our teacher a… Кыргызча адам «-га» менен нерседен мурун турат, ошондуктан «-га» дегенди to деп которуп, ошол тартипти сактоо оңой. Англисчеде адам биринчи келсе, to жок; to нерседен кийин гана келет.

❌Every year on Teachers' Day our class gives to our English teacher a big bunch of flowers and a card from all of us.
✅Every year on Teachers' Day our class gives our English teacher a big bunch of flowers and a card from all of us. же Every year on Teachers' Day our class gives a big bunch of flowers and a card from all of us to our English teacher.

3. «Атабызга сатып алды» → bought … to. Кыргызча «-га» to да, for да боло берет: «атама бердим» жана «атама сатып алдым». Англисче buy, make, cook, get, book – for-этиштер.

❌Before flying home from Istanbul, my brother bought a warm leather jacket to our father in a small shop near the airport.
✅Before flying home from Istanbul, my brother bought a warm leather jacket for our father in a small shop near the airport. же Before flying home from Istanbul, my brother bought our father a warm leather jacket in a small shop near the airport.

4. «Сени … менен тааныштырайын» → introduce you my… Кыргызча тааныштырганда «менен» колдонобуз жана эки адамды тең этиштин алдына коёбуз. Англисче introduce + тааныштырылган адам + to + экинчи адам.

❌At my cousin's wedding in Osh, my uncle wanted to introduce me his business partner who sells dried apricots in Batken.
✅At my cousin's wedding in Osh, my uncle wanted to introduce me to his business partner who sells dried apricots in Batken. же At my cousin's wedding in Osh, my uncle wanted to introduce his business partner who sells dried apricots in Batken to me.

Чаташтырбаңыз

tell жана say – Tell сөзүнөн кийин адам түз келет. Say сөзүнөн кийин айтылган сөздөр келет, ал эми адам үчүн to керек. Кыргызча экөөнө тең «айтуу» дейбиз.

She told me a funny story.
Ал мага күлкүлүү бир окуя айтып берди.
tell + адам
She said hello to me.
Ал мага салам айтты.
say + сөз + to + адам

Бир эле этиш менен to жана for – To нерсе кайда барарын көрсөтөт. For «бирөөгө жардам берүү үчүн» же «бирөөнүн ордуна» дегенди билдирет.

I sent a letter to my mum.
Апама кат жибердим.
апам катты алды; mum (UK), mom (US)
I sent a letter for my mum.
Апам үчүн кат жөнөттүм.
апам аны анын ордуна жөнөтүүнү суранды

introduce A to B – Introduce сөзүнөн кийинки адам – экинчи адамга тааныштырылып жаткан адам.

Can you introduce me to your boss?
Мени жетекчиң менен тааныштырып коёсуңбу?
мен жетекчиң менен таанышам
Can you introduce your boss to me?
Жетекчиңди мени менен тааныштырып коёсуңбу?
жетекчиң мени менен таанышат

Жазылышы жана айтылышы

  • to адатта алсыз айтылат: /tə/. Give it to me дегенде to дээрлик угулбайт, басым give жана me сөздөрүнө түшөт. Кыргызча ар бир үндүүнү толук айтабыз, ошондуктан алсыз /ə/ тыбышына өзүнчө көнүү керек.
  • for адатта алсыз айтылат: /fə/ (UK), /fər/ (US). A cake for you дегенде басым cake жана you сөздөрүнө түшөт.
  • Басым адатта акыркы маанилүү сөзгө түшөт: I gave it to Sara.; I gave Sara the book.
  • Тез оозеки кепте give me «gimme», let me «lemme» сыяктуу угулат. Бул формаларды жазбаңыз.
  • give /ɡɪv/: аягындагы /v/ үндүү – тиштер астыңкы эринге тийет. Аны «ф» деп катуулатпаңыз.

Алтын эреже

Эки үлгү: этиш + адам + нерсе (give Anna the book) же этиш + нерсе + to / for + адам (give the book to Anna). Нерсе адамга барса – to, адамга жардам берүү үчүн жасасаңыз – for. Нерсе it / them болсо, экинчи үлгүнү колдонуңуз. Explain, describe, suggest, say жана introduce нерсени алган адамдын алдында дайыма to талап кылат. Кыргызча «мага түшүндүр» – англисче explain it to me.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Сүйлөмдөрдү тапшырмага ылайык кайра жазыңыз же толуктаңыз.

  1. To менен кайра жазыңыз: I gave Lucy my old bike.
  2. For менен кайра жазыңыз: He made his kids pancakes.
  3. To сөзүн колдонбой кайра жазыңыз: Can you pass the salt to me?
  4. Сөздөрдү туура тартипке коюңуз: it / to / give / me
  5. To же for жазыңыз: She cooked dinner us.
  6. To же for жазыңыз: I lent my car my cousin.

B. Мааниси

Туура вариантты тандаңыз.

  1. Туура жоопту тандаңыз: Can you ?
  2. Туура жоопту тандаңыз: "Where's my phone?" "I gave …."
  3. Туура жоопту тандаңыз: She … me a funny story.
  4. Туура жоопту тандаңыз: I'll book a table … us.

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. He sent to me a long email.
  2. Can you describe me your new flat?
  3. My grandmother taught me this song.
  4. I bought a present to my sister.

D. Текстте

Ар бир орунга бир сөз жазыңыз.

My birthday
It was my birthday yesterday. My parents gave 15 a new watch. My brother cooked a big dinner 16 the whole family. My best friend sent a card 17 me from Canada, and my colleagues bought 18 a cake. In the evening I showed the photos 19 my grandmother. She loved them!

E. Сиздин кезегиңиз

Өзүңүз жөнүндө англисче жазыңыз.

  1. Кимдир бирөөгө берген белегиңиз жөнүндө жазыңыз. Эки үлгүнү тең колдонуңуз.
  2. Кимдир бирөө сиз үчүн жасаган бир нерсе жөнүндө жазыңыз.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. A2-14 Myself, yourself жана each other кыргызча: «өзүм», «өзүң», «бири-бири»
    My son can get dressed by now.
  2. A1-09 Me, him, her, us, them: англисче толуктооч ат атоочтор (object pronouns) кыргызча
    I don't know her. Can you introduce me to ? (she)
  3. A2-13 Mine, yours, whose кыргызча: «меники», «сеники», «кимдики» англисче
    "Is this your pen?" "No, is in my bag."
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. I gave my old bike to Lucy.
  2. He made pancakes for his kids.
  3. Can you pass me the salt?
  4. Give it to me.
  5. for
  6. to

B. Мааниси

  1. explain the rules to me
  2. it to Tom
  3. told
  4. for

C. Катаны табыңыз

  1. He sent me a long email. / He sent a long email to me.
  2. Can you describe your new flat to me?
  3. ✓ My grandmother taught me this song.
  4. I bought a present for my sister. / I bought my sister a present.

D. Текстте

  1. me
  2. for
  3. to
  4. me
  5. to

E. Сиздин кезегиңиз

  1. Last year I gave my dad a book about football. I gave a scarf to my mum, too.
  2. My friend made a birthday cake for me, and my sister bought me a plant.

F. Аралаш кайталоо

  1. himself
  2. her
  3. mine
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play