Give me the book же give it to me? Эки толуктоочтуу этиштер кыргызча
Give Me the Book, Give It to Me: Verbs with Two Objects
Бул бетте
Максат
Бул сабактан кийин сиз give, send, show жана buy сыяктуу этиштерди эки толуктооч менен туура тартипте колдоно аласыз – give Anna the book же give the book to Anna – to менен for сөздөрүнүн бирин тандай аласыз жана explain me сыяктуу көп кездешкен каталардан качасыз.
Негизги ой
Кээ бир этиштер бир нерсени адамга жеткирет, жеткирилип жаткан посылка сыяктуу. Give, send, show, lend, buy, make – ар биринде нерсе (посылка) жана аны кабыл алган адам бар.
Англисчеде муну айтуунун эки жолу бар. Биринчи жолу: адам этиштен кийин эч кандай кошумча сөзсүз түз эле келет, андан кийин нерсе: I sent my sister a parcel. Экинчи жолу: адегенде нерсе келет, ал эми адамдын алдына кичинекей «белги» коюлат – to же for: I sent a parcel to my sister.
Экөө тең туура. Кайсынысын тандаш керек? Англис тили жаңы же эң маанилүү маалыматты аягына коёт. Ал эми нерсе ат атооч болсо (it, them), экинчи жолду колдонуңуз: I sent it to her.
Дагы бир тузак бар. Кээ бир этиштер – explain, describe, suggest, say, introduce – экинчи жол менен гана колдонулат: Explain the problem to me.
Кыргыз тили жана англис тили
Кыргызча нерсени алган адам барыш жөндөмөсүнүн мүчөсүн алат: -га / -ге / -ка / -ке («эжеме посылка жибердим», «ага көрсөттүм»). Бул мүчө англисчедеги to да, for да боло берет: «апама гүл бердим» (to) жана «апама гүл сатып алдым» (for). Англисчеде тандоо керек. Экинчи айырма: кыргызча адам «-га» менен көбүнчө нерседен мурун турат («мага белек берди»), ошондуктан англисчеде да to сөзүн адамдын алдына коюп, ошол эле тартипти сактоо оңой (gave to me a present). Англисчеде адам биринчи келсе, to жок: gave me a present. Үчүнчүсү: кыргызча «мага түшүндүр», «мага айт», «сиз менен тааныштырайын» дейбиз, ал эми англисчеде explain, say, describe, introduce сөздөрүнөн кийин адам түз эле келбейт: explain it to me.
| Кыргызча | Англисче | Эмнеси айырмаланат? |
|---|---|---|
| Чоң энем мага бул шакекти берди. | My grandmother gave me this ring. | Бул жерде да ушундай: адам, андан кийин нерсе; англисче to жок |
| Эски велосипедимди бөлөмө бердим. | I gave my old bike to my cousin. | «-га» → to: нерсе адамга барат |
| Атам бизге кечки тамак жасады. | My dad cooked dinner for us. | «-га» → for: биз үчүн жасады |
| Мугалимге белек сатып алдык. | We bought a present for the teacher. | buy → for, to эмес |
| Булар Томдун ачкычтары. Ага берип коёсуңбу? | Can you give them to him? | нерсе it / them болсо → it / them + to |
| Үй тапшырманы мага түшүндүрүп бересизби? | Can you explain the homework to me? | explain + нерсе + to me (explain me эмес) |
| Ага эмне дедиң? | What did you say to him? | say + to + адам |
| Ал мага күлкүлүү бир окуя айтып берди. | She told me a funny story. | tell + адам, to жок |
| Ата-энемди сиз менен тааныштырайын. | I'll introduce my parents to you. | «менен» → to |
Кыскасы: кыргызча «-га» мүчөсү англисчеде to, for же эч кандай сөз болушу мүмкүн. Адам этиштен кийин түз келсе – to жок; нерседен кийин келсе – to же for. Explain, describe, suggest, say, introduce – дайыма to + адам.
Түзүлүшү
Эки үлгү
| Үлгү | Мисал |
|---|---|
| этиш + адам + нерсе | She gave her brother a present. |
| этиш + нерсе + to + адам | She gave a present to her brother. |
| этиш + нерсе + for + адам | He bought flowers for his mum. |
| этиш + it / them + to / for + адам | Give it to me. / I bought them for her. |
To же for?
| to-этиштер (нерсе адамга барат) | for-этиштер (адамга жардам берүү же жагуу үчүн жасайсыз) |
|---|---|
| give, send, show, lend, pass, offer, tell, teach, write, bring, sell | buy, make, get, cook, find, book |
| Send the photos to me. | Can you get a coffee for me? |
Адамдын алдында дайыма to талап кылган этиштер
| Этиш | ✅ Туура |
|---|---|
| explain | Explain the rules to me. |
| describe | Describe the man to me. |
| suggest | She suggested a good restaurant to us. |
| say | What did he say to you? |
| introduce | Let me introduce my friend to you. |
Колдонулушу
1Этиш + адам + нерсе
Адам этиштен кийин to же for жок эле түз келет. Бул адам кыска ат атооч болгондо (me, him, her, us, them) абдан көп колдонулат. Кыргызча да бул тартип табигый: «мага бер», «сага жиберем» – бирок англисчеде me алдында to коюлбайт.
2Этиш + нерсе + to / for + адам
Адегенде нерсени коюп, адамдын алдында to же for колдонуңуз. Адам жаңы же маанилүү маалымат болгондо, же узун тизмек болгондо бул жакшы тандоо.
3To-этиштер жана for-этиштер
To-этиштерде нерсе адамга барат. For-этиштерде адамга жардам берүү же жагуу үчүн бир нерсе жасайсыз. Эки топ тең биринчи үлгүнү да колдоно алат (give me…, buy me…). Кыргызча экөөндө тең «-га» дейбиз, ошондуктан ар бир этишке өзүнчө көңүл буруңуз.
4Нерсе ат атооч болгондо: give it to me
Нерсе it же them болсо, аны этиштен кийин түз коюп, андан кийин to же for + адам колдонуңуз. Жазуу тилинде бул стандарттуу тартип.
5To талап кылган этиштер: explain, describe, suggest, say, introduce
Бул этиштер нерсени алган адамды эч качан этиштен кийин түз койбойт. Нерсе + to + адам колдонуңуз (же адамды айтпаңыз). Introduce этишинен кийинки адам – тааныштырылып жаткан адам: introduce my parents to you. Кыргызча «мага түшүндүр», «мага сунуштады» деп адамды алдына коёбуз, ошондуктан бул этиштерге өзгөчө көңүл буруңуз.
Көп кездешкен каталар
Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
1. «Мага түшүндүрдү», «мага айтты» → explained me, said me. Кыргызча адам «-га» мүчөсү менен этиштин алдында турат: «бизге түшүндүрдү», «мага айтты». Англисче explain жана say сөздөрүнөн кийин адам түз келбейт: explain + нерсе + to + адам, ал эми адамды түз коюу керек болсо – tell.
2. «Мугалимибизге … берет» → gives to our teacher a… Кыргызча адам «-га» менен нерседен мурун турат, ошондуктан «-га» дегенди to деп которуп, ошол тартипти сактоо оңой. Англисчеде адам биринчи келсе, to жок; to нерседен кийин гана келет.
3. «Атабызга сатып алды» → bought … to. Кыргызча «-га» to да, for да боло берет: «атама бердим» жана «атама сатып алдым». Англисче buy, make, cook, get, book – for-этиштер.
4. «Сени … менен тааныштырайын» → introduce you my… Кыргызча тааныштырганда «менен» колдонобуз жана эки адамды тең этиштин алдына коёбуз. Англисче introduce + тааныштырылган адам + to + экинчи адам.
Чаташтырбаңыз
tell жана say – Tell сөзүнөн кийин адам түз келет. Say сөзүнөн кийин айтылган сөздөр келет, ал эми адам үчүн to керек. Кыргызча экөөнө тең «айтуу» дейбиз.
Бир эле этиш менен to жана for – To нерсе кайда барарын көрсөтөт. For «бирөөгө жардам берүү үчүн» же «бирөөнүн ордуна» дегенди билдирет.
introduce A to B – Introduce сөзүнөн кийинки адам – экинчи адамга тааныштырылып жаткан адам.
Жазылышы жана айтылышы
- to адатта алсыз айтылат: /tə/. Give it to me дегенде to дээрлик угулбайт, басым give жана me сөздөрүнө түшөт. Кыргызча ар бир үндүүнү толук айтабыз, ошондуктан алсыз /ə/ тыбышына өзүнчө көнүү керек.
- for адатта алсыз айтылат: /fə/ (UK), /fər/ (US). A cake for you дегенде басым cake жана you сөздөрүнө түшөт.
- Басым адатта акыркы маанилүү сөзгө түшөт: I gave it to Sara.; I gave Sara the book.
- Тез оозеки кепте give me «gimme», let me «lemme» сыяктуу угулат. Бул формаларды жазбаңыз.
- give /ɡɪv/: аягындагы /v/ үндүү – тиштер астыңкы эринге тийет. Аны «ф» деп катуулатпаңыз.
Алтын эреже
Эки үлгү: этиш + адам + нерсе (give Anna the book) же этиш + нерсе + to / for + адам (give the book to Anna). Нерсе адамга барса – to, адамга жардам берүү үчүн жасасаңыз – for. Нерсе it / them болсо, экинчи үлгүнү колдонуңуз. Explain, describe, suggest, say жана introduce нерсени алган адамдын алдында дайыма to талап кылат. Кыргызча «мага түшүндүр» – англисче explain it to me.
Көнүгүүлөр
A. Түзүлүшү
Сүйлөмдөрдү тапшырмага ылайык кайра жазыңыз же толуктаңыз.
-
To менен кайра жазыңыз: I gave Lucy my old bike.
-
For менен кайра жазыңыз: He made his kids pancakes.
-
To сөзүн колдонбой кайра жазыңыз: Can you pass the salt to me?
-
Сөздөрдү туура тартипке коюңуз: it / to / give / me
-
To же for жазыңыз: She cooked dinner us.
-
To же for жазыңыз: I lent my car my cousin.
B. Мааниси
Туура вариантты тандаңыз.
-
Туура жоопту тандаңыз: Can you ?
-
Туура жоопту тандаңыз: "Where's my phone?" "I gave …."
-
Туура жоопту тандаңыз: She … me a funny story.
-
Туура жоопту тандаңыз: I'll book a table … us.
C. Катаны табыңыз
Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.
-
He sent to me a long email.
-
Can you describe me your new flat?
-
My grandmother taught me this song.
-
I bought a present to my sister.
D. Текстте
Ар бир орунга бир сөз жазыңыз.
It was my birthday yesterday. My parents gave 15 a new watch. My brother cooked a big dinner 16 the whole family. My best friend sent a card 17 me from Canada, and my colleagues bought 18 a cake. In the evening I showed the photos 19 my grandmother. She loved them!
E. Сиздин кезегиңиз
Өзүңүз жөнүндө англисче жазыңыз.
-
Кимдир бирөөгө берген белегиңиз жөнүндө жазыңыз. Эки үлгүнү тең колдонуңуз.
-
Кимдир бирөө сиз үчүн жасаган бир нерсе жөнүндө жазыңыз.
F. Аралаш кайталоо
Мурунку сабактарды кайталаңыз.
-
A2-14 Myself, yourself жана each other кыргызча: «өзүм», «өзүң», «бири-бири» My son can get dressed by now.
-
A1-09 Me, him, her, us, them: англисче толуктооч ат атоочтор (object pronouns) кыргызча I don't know her. Can you introduce me to ? (she)
-
A2-13 Mine, yours, whose кыргызча: «меники», «сеники», «кимдики» англисче "Is this your pen?" "No, is in my bag."
Жооптор
A. Түзүлүшү
- I gave my old bike to Lucy.
- He made pancakes for his kids.
- Can you pass me the salt?
- Give it to me.
- for
- to
B. Мааниси
- explain the rules to me
- it to Tom
- told
- for
C. Катаны табыңыз
- He sent me a long email. / He sent a long email to me.
- Can you describe your new flat to me?
- ✓ My grandmother taught me this song.
- I bought a present for my sister. / I bought my sister a present.
D. Текстте
- me
- for
- to
- me
- to
E. Сиздин кезегиңиз
- Last year I gave my dad a book about football. I gave a scarf to my mum, too.
- My friend made a birthday cake for me, and my sister bought me a plant.
F. Аралаш кайталоо
- himself
- her
- mine
