SlowingoГрамматика
A2 16 / 38

Give me the book пе, give it to me ме? Екі толықтауышты етістіктер қазақша

Give Me the Book, Give It to Me: Verbs with Two Objects

Осы бетте
  1. Мақсат
  2. Негізгі идея
  3. Қазақ тілі мен ағылшын тілі
  4. Құрылым
  5. Қолданылуы
  6. Жиі кездесетін қателер
  7. Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
  8. Шатастырмаңыз
  9. Жазылуы мен айтылуы
  10. Алтын ереже
  11. Жаттығулар

Мақсат

Осы сабақтан кейін сіз give, send, show және buy сияқты етістіктерді екі толықтауышпен дұрыс тәртіпте қолдана аласыз (give Anna the book немесе give the book to Anna), to мен for арасынан дұрысын таңдай аласыз және explain me сияқты жиі кездесетін қателерді жібермейсіз.

Негізгі идея

Кейбір етістіктер затты адамға жеткізеді, жеткізілген сәлемдеме сияқты. Give, send, show, lend, buy, make: әрқайсысында зат (сәлемдеме) және оны қабылдайтын адам бар.

Ағылшын тілінде мұны айтудың екі жолы бар. Бірінші жолда адам етістіктен кейін бірден, қосымша сөзсіз келеді, ал зат одан кейін тұрады: I sent my sister a parcel. Екінші жолда алдымен зат келеді, ал адамның алдына кішкене белгі қойылады, to немесе for: I sent a parcel to my sister.

Екеуі де дұрыс. Қайсысын таңдау керек? Ағылшын тілі жаңа немесе ең маңызды ақпаратты соңына қойғанды жақсы көреді. Ал зат есімдік болса (it, them), екінші жолды қолданыңыз: I sent it to her.

Тағы бір тұзақ бар. Кейбір етістіктер (explain, describe, suggest, say, introduce) тек екінші жолды қолданады: Explain the problem to me.

Қазақ тілі мен ағылшын тілі

Қазақшада қабылдаушы адам барыс септігінің жалғауын алады (-ға/-ге, -қа/-ке, -а/-е), ал зат көбіне табыс септігінде (-ны/-ні) тұрады, екеуі де етістіктің алдында: «Әжем маған осы сақинаны берді». Етістік қандай болса да, жалғау бірдей: «маған берді» (give me), «маған сатып алды» (buy for me), «маған түсіндірді» (explain to me), «маған айтты» (tell me / say to me). Ағылшыншада бұлардың бәрі әртүрлі: кейбір етістіктен кейін адам предлогсыз келеді, кейбірінде to, кейбірінде for керек. Сөз тәртібі де басқа: қазақша «досыма хабарлама» деп адамды алдымен айтамыз, ал ағылшыншада to тек заттан кейін тұрады: a message to my friend. Ал таныстыру етістігі қазақшада көмектес септігімен келеді («сізді анаммен таныстырайын»), ағылшыншада to керек: introduce you to my mother.

ҚазақшаМағынасыАғылшынша
Әжем маған осы сақинаны берді.адам + затMy grandmother gave me this ring.
Ескі велосипедімді немере ініме бердім.зат + to + адамI gave my old bike to my cousin.
Әкем бізге кешкі ас пісірді.бізге = біз үшінMy dad cooked dinner for us.
Маған үй тапсырмасын түсіндіріп беріңізші.explain + toCan you explain the homework to me?
Ертең ата-анамды сізбен таныстырамын.-мен → toI'll introduce my parents to you tomorrow.
Оны Сараға бердім.it + to + адамI gave it to Sara.

Құрылым

Екі үлгі

ҮлгіМысал
етістік + адам + затShe gave her brother a present.
етістік + зат + to + адамShe gave a present to her brother.
етістік + зат + for + адамHe bought flowers for his mum.
етістік + it / them + to / for + адамGive it to me. / I bought them for her.

To ма, for ма?

to-етістіктер (зат адамға барады)for-етістіктер (адамға көмектесу не қуанту үшін істейсіз)
give, send, show, lend, pass, offer, tell, teach, write, bring, sellbuy, make, get, cook, find, book
Send the photos to me.Can you get a coffee for me?

Адамның алдында әрқашан to керек ететін етістіктер

Етістік✅ Дұрыс
explainExplain the rules to me.
describeDescribe the man to me.
suggestShe suggested a good restaurant to us.
sayWhat did he say to you?
introduceLet me introduce my friend to you.

Қолданылуы

1Етістік + адам + зат

Адам етістіктен кейін бірден, to немесе for сөзінсіз келеді. Адам есімдік болғанда (me, him, her, us, them) бұл өте жиі кездеседі.

Can you pass me the salt, please?
Тұзды беріп жіберіңізші.
pass + адам + зат
My grandmother gave me this ring.
Бұл сақинаны маған әжем берді.
«маған» → me, to жоқ
I'll send you the address.
Мекенжайды саған жіберемін.
send + адам + зат
She showed us her new flat.
Ол бізге жаңа пәтерін көрсетті.
flat (UK), apartment (US)
Can you lend me some money?
Маған біраз ақша қарызға бере аласың ба?
lend + адам + зат

2Етістік + зат + to / for + адам

Алдымен затты қойып, адамның алдына to немесе for қолданыңыз. Адам жаңа немесе маңызды ақпарат болса, не ұзын тіркес болса, бұл жақсы таңдау.

I gave my old bike to my cousin.
Ескі велосипедімді немере ініме бердім.
зат + to + адам
She sold her car to a man from the next town.
Ол көлігін көрші қаладан келген бір кісіге сатты.
ұзын тіркес соңында
He made a cake for his daughter's birthday party.
Ол қызының туған күніне торт пісірді.
make → for
Who did you send the letter to?
Хатты кімге жібердің?
сұрақта to соңында тұра алады
We bought a present for the teacher.
Біз мұғалімге сыйлық алдық.
қазақша «мұғалімге», ағылшыншада buy → for

3To-етістіктер және for-етістіктер

To-етістіктерде зат адамға барады. For-етістіктерде сіз адамға көмектесу не оны қуанту үшін бір іс істейсіз. Екі топ та 1-үлгіні қолдана алады (give me…, buy me…).

Write to me when you arrive.
Жеткен соң маған жазып жібер.
write to + адам
She teaches English to adults.
Ол ересектерге ағылшын тілін үйретеді.
= She teaches adults English.
Can you bring a chair for me?
Маған бір орындық әкеліп бере аласың ба?
bring for = маған көмектесу үшін (to me да мүмкін)
My dad cooked dinner for us.
Әкем бізге кешкі ас пісірді.
«бізге» мұнда «біз үшін» → for
Can you book a table for us?
Бізге үстел брондап бере аласыз ба?
= Can you book us a table?
I found a good flat for you.
Саған жақсы пәтер тауып қойдым.
find → for

4Зат есімдік болғанда: give it to me

Зат it немесе them болса, оны етістіктен кейін бірден қойып, одан кейін to немесе for + адам қолданыңыз. Жазба тілде бұл стандарт тәртіп.

"Where's my book?" "I gave it to Sara."
«Кітабым қайда?» «Оны Сараға бердім.»
it + to + адам
These are Tom's keys. Can you give them to him?
Мыналар Томның кілттері. Оларды соған беріп жібересің бе?
them + to + адам
I love these photos. Can you send them to me?
Бұл суреттер маған қатты ұнады. Оларды маған жібере аласың ба?
send me them емес
The cake looks great. Did you make it for Leo?
Торт керемет көрінеді. Оны Леоға пісірдің бе?
make it for

5To керек ететін етістіктер: explain, describe, suggest, say, introduce

Бұл етістіктерден кейін қабылдаушы адам ешқашан бірден келмейді. Зат + to + адам үлгісін қолданыңыз (немесе адамды мүлде айтпаңыз). Introduce етістігінен кейін тұрған адам — таныстырылатын адам: introduce my parents to you.

Can you explain the homework to me?
Маған үй тапсырмасын түсіндіріп беріңізші.
«маған түсіндіру» → explain … to me, explain me емес
Please describe the problem to the manager.
Мәселені менеджерге сипаттап беріңізші.
describe … to
She suggested a good dentist to me.
Ол маған жақсы тіс дәрігерін ұсынды.
suggest … to me
What did you say to him?
Оған не дедің?
say to + адам
I'll introduce my parents to you tomorrow.
Ертең ата-анамды сізбен таныстырамын.
қазақша «-мен/-бен», ағылшыншада introduce … to

Жиі кездесетін қателер

❌Can you explain me the problem?
✅Can you explain the problem to me?
explain + зат + to + адам.
❌She said me the answer.
✅She told me the answer.
tell + адам; say етістігінен кейін адам бірден келмейді.
❌He gave to me a present.
✅He gave me a present. немесе He gave a present to me.
Адам алдымен келсе, to жоқ.
❌I bought a present to my sister.
✅I bought a present for my sister. немесе I bought my sister a present.
buy for-етістік.
❌Can you describe me the man?
✅Can you describe the man to me?
describe + зат + to + адам.
❌Let me introduce you my sister.
✅Let me introduce my sister to you. немесе Let me introduce you to my sister.
introduce to керек етеді.
❌I sent to my friend a message.
✅I sent my friend a message. немесе I sent a message to my friend.
to тек заттан кейін келеді.
⚠️Give me it.
✅Give it to me.
Бейресми британдық сөйлеуде жиі айтылады, бірақ жазба тілде стандарт емес. it / them болса, to / for қолданыңыз.

Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар

1. «Маған айтыңызшы», «бізге ұсынды» → say me, suggested us. Қазақшада «маған айтты», «маған берді» бірдей құрылады. Ағылшыншада say пен suggest етістіктерінен кейін адам бірден келмейді. Адамға бір ақпаратты айтқанда tell me деңіз, ал suggest етістігімен to қолданыңыз.

❌Excuse me, can you say me the time?
✅Excuse me, can you tell me the time?
tell + адам
❌Our guide suggested us a nice café.
✅Our guide suggested a nice café to us.
suggest + зат + to + адам

2. Барыс септігі «-ға» → әрқашан to. Қазақшада «ата-анасына бөлме брондап берді», «ініне жұмыс тауып берді» дейміз: барыс септігі for-етістіктерде де қолданылады. Ағылшыншада buy, make, cook, get, find, book етістіктерімен for керек.

❌Nurlan booked a hotel room to his parents.
✅Nurlan booked a hotel room for his parents. немесе Nurlan booked his parents a hotel room.
book for-етістік
❌Assel found a good job to her brother.
✅Assel found a good job for her brother. немесе Assel found her brother a good job.
find for-етістік

3. Адам алдымен, бірақ to-мен. Қазақшада адамды көбіне заттан бұрын айтамыз: «Қонақүй қонақтарға тегін таңғы ас ұсынды». Ағылшыншада адам алдымен келсе, to қойылмайды; ал to қолдансаңыз, адам заттан кейін тұрады.

❌The hotel offered to the guests a free breakfast.
✅The hotel offered the guests a free breakfast. немесе The hotel offered a free breakfast to the guests.
to тек заттан кейін

4. «Анаммен таныстыру» → introduce with. Қазақшада таныстыру көмектес септігімен (-мен) келеді. Ағылшыншада introduce етістігі to алады.

❌Let me introduce you with my brother.
✅Let me introduce you to my brother.
introduce A to B
❌Erlan introduced his fiancée with his grandparents.
✅Erlan introduced his fiancée to his grandparents.
introduce A to B

Шатастырмаңыз

tell және say — Tell етістігінен кейін адам бірден келеді. Say етістігінен кейін айтылған сөздер келеді, ал адамға to керек.

She told me a funny story.
Ол маған күлкілі бір оқиға айтып берді.
tell + адам
She said hello to me.
Ол маған сәлем берді.
say + сөз + to + адам

бір етістікпен to және for — To заттың қайда баратынын көрсетеді. For «біреуге көмектесу үшін» немесе «біреудің орнына» дегенді білдіреді.

I sent a letter to my mum.
Анама хат жібердім.
хатты анам алды; mum (UK), mom (US)
I sent a letter for my mum.
Анамның өтініші бойынша оның хатын жөнелттім.
анам маған жіберуді өтінді

introduce A to B — Introduce етістігінен кейінгі адам — екінші адамға таныстырылатын адам.

Can you introduce me to your boss?
Мені бастығыңмен таныстыра аласың ба?
мен бастығыңмен танысамын
Can you introduce your boss to me?
Бастығыңды менімен таныстыра аласың ба?
бастығың менімен танысады

Жазылуы мен айтылуы

  • to әдетте әлсіз айтылады: /tə/. Give it to me сөйлемінде екпін give пен me сөздеріне түседі, ал it to қысқа әрі жеңіл айтылады.
  • for әдетте әлсіз айтылады: /fə/ (UK), /fər/ (US). A cake for you сөйлемінде екпін cake пен you сөздеріне түседі. Әлсіз /ə/ қазақтың қысқа ы дыбысына жақын, бұл сізге көмектеседі.
  • Екпін әдетте соңғы маңызды сөзге түседі: I gave it to Sara. (екпін Sara сөзінде); I gave Sara the book. (екпін book сөзінде).
  • Тез бейресми сөйлеуде give me /ˈɡɪmi/, let me /ˈlemi/ болып естіледі. Бұл түрлерді жазбаңыз.
  • give /ɡɪv/ соңындағы /v/ ұяң, ерін тістерге тиеді. Оны ф деп айтпаңыз.

Алтын ереже

Екі үлгі бар: етістік + адам + зат (give Anna the book) немесе етістік + зат + to / for + адам (give the book to Anna). Зат адамға барса to, адамға көмектесу үшін істесеңіз for. Зат it / them болса, екінші үлгіні қолданыңыз. Explain, describe, suggest, say және introduce етістіктерінде қабылдаушы адамның алдында әрқашан to тұрады. Қазақшадағы бір «-ға» жалғауы ағылшыншада үш түрлі болуы мүмкін: предлогсыз, to немесе for.

Жаттығулар

A. Құрылым

Нұсқауға сәйкес сөйлемді қайта жазыңыз немесе толықтырыңыз.

  1. to сөзімен қайта жазыңыз: I gave Lucy my old bike.
  2. for сөзімен қайта жазыңыз: He made his kids pancakes.
  3. to сөзінсіз қайта жазыңыз: Can you pass the salt to me?
  4. Сөздерді дұрыс ретпен қойыңыз: it / to / give / me
  5. to немесе for жазыңыз: She cooked dinner us.
  6. to немесе for жазыңыз: I lent my car my cousin.

B. Мағына

Дұрыс жауапты таңдаңыз.

  1. Дұрыс жауапты таңдаңыз: Can you ?
  2. Дұрыс жауапты таңдаңыз: "Where's my phone?" "I gave …."
  3. Дұрыс жауапты таңдаңыз: She … me a funny story.
  4. Дұрыс жауапты таңдаңыз: I'll book a table … us.

C. Қатені табыңыз

Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.

  1. He sent to me a long email.
  2. Can you describe me your new flat?
  3. My grandmother taught me this song.
  4. I bought a present to my sister.

D. Мәтін ішінде

Әр орынға бір ғана сөз жазыңыз.

My birthday
It was my birthday yesterday. My parents gave 15 a new watch. My brother cooked a big dinner 16 the whole family. My best friend sent a card 17 me from Canada, and my colleagues bought 18 a cake. In the evening I showed the photos 19 my grandmother. She loved them!

E. Сіздің кезегіңіз

Өзіңіз туралы ағылшынша жазыңыз.

  1. Біреуге берген сыйлығыңыз туралы жазыңыз. Екі үлгіні де қолданыңыз.
  2. Біреудің сіз үшін істеген бір ісі туралы жазыңыз.

F. Аралас қайталау

Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.

  1. A2-14 Myself, yourself және each other қазақша: «өзім», «өзіңіз», «бір-бірі»
    My son can get dressed by now.
  2. A1-09 Me, him, her, us, them қазақша: ағылшынша «мені», «оған», «бізбен» қалай айтылады?
    I don't know her. Can you introduce me to ? (she)
  3. A2-13 Mine, yours, whose қазақша: «менікі», «сенікі», «кімдікі?»
    "Is this your pen?" "No, is in my bag."
Жауаптар

A. Құрылым

  1. I gave my old bike to Lucy.
  2. He made pancakes for his kids.
  3. Can you pass me the salt?
  4. Give it to me.
  5. for
  6. to

B. Мағына

  1. explain the rules to me
  2. it to Tom
  3. told
  4. for

C. Қатені табыңыз

  1. He sent me a long email. / He sent a long email to me.
  2. Can you describe your new flat to me?
  3. ✓ My grandmother taught me this song.
  4. I bought a present for my sister. / I bought my sister a present.

D. Мәтін ішінде

  1. me
  2. for
  3. to
  4. me
  5. to

E. Сіздің кезегіңіз

  1. Last year I gave my dad a book about football. I gave a scarf to my mum, too.
  2. My friend made a birthday cake for me, and my sister bought me a plant.

F. Аралас қайталау

  1. himself
  2. her
  3. mine
Android қолданбасыЖолда үйреніңіз Google Play