Give me the book пе, give it to me ме? Екі толықтауышты етістіктер қазақша
Give Me the Book, Give It to Me: Verbs with Two Objects
Осы бетте
Мақсат
Осы сабақтан кейін сіз give, send, show және buy сияқты етістіктерді екі толықтауышпен дұрыс тәртіпте қолдана аласыз (give Anna the book немесе give the book to Anna), to мен for арасынан дұрысын таңдай аласыз және explain me сияқты жиі кездесетін қателерді жібермейсіз.
Негізгі идея
Кейбір етістіктер затты адамға жеткізеді, жеткізілген сәлемдеме сияқты. Give, send, show, lend, buy, make: әрқайсысында зат (сәлемдеме) және оны қабылдайтын адам бар.
Ағылшын тілінде мұны айтудың екі жолы бар. Бірінші жолда адам етістіктен кейін бірден, қосымша сөзсіз келеді, ал зат одан кейін тұрады: I sent my sister a parcel. Екінші жолда алдымен зат келеді, ал адамның алдына кішкене белгі қойылады, to немесе for: I sent a parcel to my sister.
Екеуі де дұрыс. Қайсысын таңдау керек? Ағылшын тілі жаңа немесе ең маңызды ақпаратты соңына қойғанды жақсы көреді. Ал зат есімдік болса (it, them), екінші жолды қолданыңыз: I sent it to her.
Тағы бір тұзақ бар. Кейбір етістіктер (explain, describe, suggest, say, introduce) тек екінші жолды қолданады: Explain the problem to me.
Қазақ тілі мен ағылшын тілі
Қазақшада қабылдаушы адам барыс септігінің жалғауын алады (-ға/-ге, -қа/-ке, -а/-е), ал зат көбіне табыс септігінде (-ны/-ні) тұрады, екеуі де етістіктің алдында: «Әжем маған осы сақинаны берді». Етістік қандай болса да, жалғау бірдей: «маған берді» (give me), «маған сатып алды» (buy for me), «маған түсіндірді» (explain to me), «маған айтты» (tell me / say to me). Ағылшыншада бұлардың бәрі әртүрлі: кейбір етістіктен кейін адам предлогсыз келеді, кейбірінде to, кейбірінде for керек. Сөз тәртібі де басқа: қазақша «досыма хабарлама» деп адамды алдымен айтамыз, ал ағылшыншада to тек заттан кейін тұрады: a message to my friend. Ал таныстыру етістігі қазақшада көмектес септігімен келеді («сізді анаммен таныстырайын»), ағылшыншада to керек: introduce you to my mother.
| Қазақша | Мағынасы | Ағылшынша |
|---|---|---|
| Әжем маған осы сақинаны берді. | адам + зат | My grandmother gave me this ring. |
| Ескі велосипедімді немере ініме бердім. | зат + to + адам | I gave my old bike to my cousin. |
| Әкем бізге кешкі ас пісірді. | бізге = біз үшін | My dad cooked dinner for us. |
| Маған үй тапсырмасын түсіндіріп беріңізші. | explain + to | Can you explain the homework to me? |
| Ертең ата-анамды сізбен таныстырамын. | -мен → to | I'll introduce my parents to you tomorrow. |
| Оны Сараға бердім. | it + to + адам | I gave it to Sara. |
Құрылым
Екі үлгі
| Үлгі | Мысал |
|---|---|
| етістік + адам + зат | She gave her brother a present. |
| етістік + зат + to + адам | She gave a present to her brother. |
| етістік + зат + for + адам | He bought flowers for his mum. |
| етістік + it / them + to / for + адам | Give it to me. / I bought them for her. |
To ма, for ма?
| to-етістіктер (зат адамға барады) | for-етістіктер (адамға көмектесу не қуанту үшін істейсіз) |
|---|---|
| give, send, show, lend, pass, offer, tell, teach, write, bring, sell | buy, make, get, cook, find, book |
| Send the photos to me. | Can you get a coffee for me? |
Адамның алдында әрқашан to керек ететін етістіктер
| Етістік | ✅ Дұрыс |
|---|---|
| explain | Explain the rules to me. |
| describe | Describe the man to me. |
| suggest | She suggested a good restaurant to us. |
| say | What did he say to you? |
| introduce | Let me introduce my friend to you. |
Қолданылуы
1Етістік + адам + зат
Адам етістіктен кейін бірден, to немесе for сөзінсіз келеді. Адам есімдік болғанда (me, him, her, us, them) бұл өте жиі кездеседі.
2Етістік + зат + to / for + адам
Алдымен затты қойып, адамның алдына to немесе for қолданыңыз. Адам жаңа немесе маңызды ақпарат болса, не ұзын тіркес болса, бұл жақсы таңдау.
3To-етістіктер және for-етістіктер
To-етістіктерде зат адамға барады. For-етістіктерде сіз адамға көмектесу не оны қуанту үшін бір іс істейсіз. Екі топ та 1-үлгіні қолдана алады (give me…, buy me…).
4Зат есімдік болғанда: give it to me
Зат it немесе them болса, оны етістіктен кейін бірден қойып, одан кейін to немесе for + адам қолданыңыз. Жазба тілде бұл стандарт тәртіп.
5To керек ететін етістіктер: explain, describe, suggest, say, introduce
Бұл етістіктерден кейін қабылдаушы адам ешқашан бірден келмейді. Зат + to + адам үлгісін қолданыңыз (немесе адамды мүлде айтпаңыз). Introduce етістігінен кейін тұрған адам — таныстырылатын адам: introduce my parents to you.
Жиі кездесетін қателер
Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
1. «Маған айтыңызшы», «бізге ұсынды» → say me, suggested us. Қазақшада «маған айтты», «маған берді» бірдей құрылады. Ағылшыншада say пен suggest етістіктерінен кейін адам бірден келмейді. Адамға бір ақпаратты айтқанда tell me деңіз, ал suggest етістігімен to қолданыңыз.
2. Барыс септігі «-ға» → әрқашан to. Қазақшада «ата-анасына бөлме брондап берді», «ініне жұмыс тауып берді» дейміз: барыс септігі for-етістіктерде де қолданылады. Ағылшыншада buy, make, cook, get, find, book етістіктерімен for керек.
3. Адам алдымен, бірақ to-мен. Қазақшада адамды көбіне заттан бұрын айтамыз: «Қонақүй қонақтарға тегін таңғы ас ұсынды». Ағылшыншада адам алдымен келсе, to қойылмайды; ал to қолдансаңыз, адам заттан кейін тұрады.
4. «Анаммен таныстыру» → introduce with. Қазақшада таныстыру көмектес септігімен (-мен) келеді. Ағылшыншада introduce етістігі to алады.
Шатастырмаңыз
tell және say — Tell етістігінен кейін адам бірден келеді. Say етістігінен кейін айтылған сөздер келеді, ал адамға to керек.
бір етістікпен to және for — To заттың қайда баратынын көрсетеді. For «біреуге көмектесу үшін» немесе «біреудің орнына» дегенді білдіреді.
introduce A to B — Introduce етістігінен кейінгі адам — екінші адамға таныстырылатын адам.
Жазылуы мен айтылуы
- to әдетте әлсіз айтылады: /tə/. Give it to me сөйлемінде екпін give пен me сөздеріне түседі, ал it to қысқа әрі жеңіл айтылады.
- for әдетте әлсіз айтылады: /fə/ (UK), /fər/ (US). A cake for you сөйлемінде екпін cake пен you сөздеріне түседі. Әлсіз /ə/ қазақтың қысқа ы дыбысына жақын, бұл сізге көмектеседі.
- Екпін әдетте соңғы маңызды сөзге түседі: I gave it to Sara. (екпін Sara сөзінде); I gave Sara the book. (екпін book сөзінде).
- Тез бейресми сөйлеуде give me /ˈɡɪmi/, let me /ˈlemi/ болып естіледі. Бұл түрлерді жазбаңыз.
- give /ɡɪv/ соңындағы /v/ ұяң, ерін тістерге тиеді. Оны ф деп айтпаңыз.
Алтын ереже
Екі үлгі бар: етістік + адам + зат (give Anna the book) немесе етістік + зат + to / for + адам (give the book to Anna). Зат адамға барса to, адамға көмектесу үшін істесеңіз for. Зат it / them болса, екінші үлгіні қолданыңыз. Explain, describe, suggest, say және introduce етістіктерінде қабылдаушы адамның алдында әрқашан to тұрады. Қазақшадағы бір «-ға» жалғауы ағылшыншада үш түрлі болуы мүмкін: предлогсыз, to немесе for.
Жаттығулар
A. Құрылым
Нұсқауға сәйкес сөйлемді қайта жазыңыз немесе толықтырыңыз.
-
to сөзімен қайта жазыңыз: I gave Lucy my old bike.
-
for сөзімен қайта жазыңыз: He made his kids pancakes.
-
to сөзінсіз қайта жазыңыз: Can you pass the salt to me?
-
Сөздерді дұрыс ретпен қойыңыз: it / to / give / me
-
to немесе for жазыңыз: She cooked dinner us.
-
to немесе for жазыңыз: I lent my car my cousin.
B. Мағына
Дұрыс жауапты таңдаңыз.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: Can you ?
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: "Where's my phone?" "I gave …."
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: She … me a funny story.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: I'll book a table … us.
C. Қатені табыңыз
Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.
-
He sent to me a long email.
-
Can you describe me your new flat?
-
My grandmother taught me this song.
-
I bought a present to my sister.
D. Мәтін ішінде
Әр орынға бір ғана сөз жазыңыз.
It was my birthday yesterday. My parents gave 15 a new watch. My brother cooked a big dinner 16 the whole family. My best friend sent a card 17 me from Canada, and my colleagues bought 18 a cake. In the evening I showed the photos 19 my grandmother. She loved them!
E. Сіздің кезегіңіз
Өзіңіз туралы ағылшынша жазыңыз.
-
Біреуге берген сыйлығыңыз туралы жазыңыз. Екі үлгіні де қолданыңыз.
-
Біреудің сіз үшін істеген бір ісі туралы жазыңыз.
F. Аралас қайталау
Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.
-
A2-14 Myself, yourself және each other қазақша: «өзім», «өзіңіз», «бір-бірі» My son can get dressed by now.
-
A1-09 Me, him, her, us, them қазақша: ағылшынша «мені», «оған», «бізбен» қалай айтылады? I don't know her. Can you introduce me to ? (she)
-
A2-13 Mine, yours, whose қазақша: «менікі», «сенікі», «кімдікі?» "Is this your pen?" "No, is in my bag."
Жауаптар
A. Құрылым
- I gave my old bike to Lucy.
- He made pancakes for his kids.
- Can you pass me the salt?
- Give it to me.
- for
- to
B. Мағына
- explain the rules to me
- it to Tom
- told
- for
C. Қатені табыңыз
- He sent me a long email. / He sent a long email to me.
- Can you describe your new flat to me?
- ✓ My grandmother taught me this song.
- I bought a present for my sister. / I bought my sister a present.
D. Мәтін ішінде
- me
- for
- to
- me
- to
E. Сіздің кезегіңіз
- Last year I gave my dad a book about football. I gave a scarf to my mum, too.
- My friend made a birthday cake for me, and my sister bought me a plant.
F. Аралас қайталау
- himself
- her
- mine
