Collocations στα αγγλικά: λέξεις που πάνε μαζί (heavy rain, meet a deadline, make ή do)
Collocation: Words That Go Together
Σε αυτή τη σελίδα
Στόχος
Μετά από αυτό το μάθημα θα διαλέγετε τον φυσικό «σύντροφο» μιας λέξης (το σωστό ρήμα για ένα ουσιαστικό, meet a deadline, allay fears· το σωστό επίθετο, heavy rain, high winds· το σωστό επίρρημα, highly unlikely, bitterly disappointed), θα προσέχετε το κρυφό θετικό ή αρνητικό «χρώμα» μερικών λέξεων και θα ελέγχετε μόνοι σας έναν συνδυασμό σε λεξικό ή σε corpus.
Η βασική ιδέα
Ένα collocation είναι ένας συνδυασμός λέξεων που οι ομιλητές χρησιμοποιούν συνήθως μαζί. Τα heavy rain και strong coffee είναι collocations· τα strong rain και heavy coffee γίνονται κατανοητά, αλλά ακούγονται αφύσικα. Η γραμματική τα επιτρέπει· η χρήση όχι.
Φανταστείτε ότι κάθε λέξη έχει την παρέα της. Η rain κυκλοφορεί συνήθως με τα heavy, torrential ή light· η deadline περνά τον χρόνο της με τα meet, miss και extend. Κανένας λογικός κανόνας δεν εξηγεί γιατί· απλώς αυτή είναι η παρέα τους. Μερικές λέξεις έχουν και «φήμη»: το cause σχεδόν πάντα κάνει κακές παρέες (cause problems, cause damage), γι' αυτό το cause success ακούγεται παράξενο.
Τα collocations είναι συχνά το τελευταίο πράγμα που ξεχωρίζει έναν πολύ καλό μαθητή από κάποιον που μιλάει σχεδόν σαν φυσικός ομιλητής. Ένα κείμενο μπορεί να είναι γραμματικά τέλειο και να ακούγεται ξένο εξαιτίας μίας λάθος λέξης-συντρόφου. Τα καλά νέα: τα collocations ελέγχονται, και τα πιο χρήσιμα μαθαίνονται ως ενότητες, reach a consensus, όχι reach + consensus.
Ελληνικά και αγγλικά
Και τα ελληνικά έχουν collocations, και μερικά ταιριάζουν θαυμάσια: «βαθιά ανησυχία» = deeply concerned, «πικρή απογοήτευση» = bitterly disappointed, «καταρρακτώδης βροχή» = torrential rain. Πολλά όμως διαφέρουν: λέμε «δυνατή βροχή», ενώ τα αγγλικά λένε heavy rain.
Η μεγαλύτερη παγίδα είναι το ρήμα «κάνω». Στα ελληνικά «κάνουμε» λάθος, έρευνα, ερώτηση, φωτογραφία, πάρτι και ντους. Στα αγγλικά το «κάνω» μοιράζεται σε make (a mistake), do (research), ask (a question), take (a photo / a shower) και have (a party). Και το «έχω δίκιο» δεν είναι have, αλλά be right.
| Ελληνικά | Τι προσέχουμε | Αγγλικά |
|---|---|---|
| δυνατή βροχή | heavy, όχι strong | heavy rain |
| κάνω λάθος | make | make a mistake |
| κάνω έρευνα | do | do research |
| κάνω μια ερώτηση | ask | ask a question |
| βγάζω φωτογραφία | take | take a photo |
| βαθιά ανησυχία | ίδια εικόνα στις δύο γλώσσες | deeply concerned |
| έχω δίκιο | be, όχι have | I'm right |
Δομή
Τα βασικά μοτίβα των collocations
| Μοτίβο | Παραδείγματα |
|---|---|
| ρήμα + ουσιαστικό | meet a deadline, pose a threat, draw a conclusion, reach a consensus, allay fears |
| επίθετο + ουσιαστικό | heavy rain, high winds, a stark contrast, a vested interest, abject poverty |
| επίρρημα + επίθετο | deeply concerned, highly unlikely, utterly ridiculous, bitterly disappointed |
| ρήμα + επίρρημα | flatly refuse, categorically deny, sincerely apologise |
| ουσιαστικό + ουσιαστικό | a traffic jam, a pay rise, a job interview |
| ουσιαστικό + of + ουσιαστικό | a round of applause, a sense of humour, a spate of burglaries |
strong, heavy ή high
| strong | heavy | high |
|---|---|---|
| coffee, accent, smell, opinion | rain, snow, traffic, smoker | temperature, price, level, standard, demand |
| evidence, support, argument, demand | losses, workload, fine | risk, speed, quality |
| wind(s): ενικός ή πληθυντικός | (accent: λέγεται συχνά και heavy) | winds: συνήθως πληθυντικός |
make ή do: επανάληψη
| make (δημιουργώ, παράγω, προκαλώ αποτέλεσμα) | do (εκτελώ μια δραστηριότητα, δουλειά, εργασίες) |
|---|---|
| a decision, a mistake, a plan, progress | research, homework, the shopping, business |
| a mess, a noise, an effort, a suggestion | someone a favour, your best, damage, harm |
Σε αυτό το μάθημα, το ❌ δείχνει συνδυασμούς που τα τυπικά αγγλικά δεν χρησιμοποιούν· το ⚠️ δείχνει συνδυασμούς που γίνονται κατανοητοί, αλλά είναι αφύσικοι.
Χρήση
1Ρήμα + ουσιαστικό, πέρα από τα βασικά
Πολλά ουσιαστικά διαλέγουν το ρήμα τους. Στα επίσημα και ακαδημαϊκά αγγλικά αυτές οι επιλογές είναι ακριβείς: meet ή miss a deadline, pose a threat, draw a conclusion, reach a consensus, allay fears. Το ρήμα συχνά δεν έχει πολλή δική του σημασία, γι' αυτό μάθετε ολόκληρη την ενότητα.
2Επίθετο + ουσιαστικό
Το επίθετο που σημαίνει «πολύ» ή «έντονο» αλλάζει ανάλογα με το ουσιαστικό. Η rain και η traffic είναι heavy· ο coffee είναι strong· οι prices και οι temperatures είναι high. Το strong πάει με το wind ή winds· το high χρησιμοποιείται συνήθως με τον πληθυντικό winds. Η demand είναι συνήθως high ή strong (λέγεται και heavy demand, για παράδειγμα για μια υπηρεσία ή ένα δίκτυο). Πολλά επίσημα ουσιαστικά έχουν τα δικά τους σταθερά επίθετα: a stark contrast, a vested interest, abject poverty.
3Επίρρημα + επίθετο και ρήμα + επίρρημα
Και τα επιρρήματα που δυναμώνουν έχουν τους αγαπημένους τους συντρόφους. Το very πάει με σχεδόν κάθε διαβαθμιζόμενο επίθετο, αλλά τα ακριβέστερα επιρρήματα ακούγονται πιο φυσικά και πιο προχωρημένα. Τα απόλυτα και ακραία επίθετα (impossible, perfect, freezing) παίρνουν συνήθως absolutely, completely ή utterly (ο καλύτερος σύντροφος εξαρτάται από τη λέξη), όχι very. Στα ελληνικά το «πολύ» μπαίνει σχεδόν παντού· στα αγγλικά όχι.
4Semantic prosody: το κρυφό χρώμα των λέξεων
Μερικές λέξεις είναι ουδέτερες στο λεξικό, αλλά εμφανίζονται σχεδόν πάντα με αρνητικούς (ή θετικούς) συντρόφους. Αυτό το «χρώμα» λέγεται semantic prosody. Αν βάλετε μια λέξη με αρνητικό χρώμα δίπλα σε μια θετική ιδέα, ακούγεται παράξενο ή ειρωνικό.
5Δύναμη και ύφος των collocations
Τα collocations κυμαίνονται από ισχυρά (σχεδόν σταθερά: pitch dark, shrug your shoulders) μέχρι αδύναμα (πολλοί πιθανοί σύντροφοι: a nice day, a big house). Μερικά έχουν και ύφος: το get a degree είναι ουδέτερο, το obtain a degree επίσημο· το make a complaint είναι ουδέτερο, το lodge a complaint επίσημο.
6Πώς ελέγχετε ένα collocation
Όταν ένας συνδυασμός «ακούγεται πιθανός» αλλά δεν είστε σίγουροι, ελέγξτε τον. Ένα λεξικό για μαθητές συχνά δείχνει τα collocations με έντονα γράμματα ή σε ειδικό πλαίσιο. Ένα corpus (μια μεγάλη συλλογή πραγματικών κειμένων όπου μπορείτε να κάνετε αναζήτηση) δείχνει πόσο συχνά εμφανίζεται κάθε επιλογή. Συγκρίνετε τις επιλογές, κοιτάξτε το ύφος των κειμένων και προσέξτε τις λέξεις γύρω τους.
Συχνά λάθη
Παγίδες για όσους μιλούν ελληνικά
1. «Κάνω μια ερώτηση» → make a question. Στα αγγλικά τις ερωτήσεις τις κάνουμε ask.
2. «Βγάζω / κάνω φωτογραφία» → make a photo. Οι φωτογραφίες στα αγγλικά «παίρνονται»: take a photo. Το ίδιο και το ντους: take / have a shower, όχι make a shower.
3. «Κάνω πάρτι» → make a party. Ένα πάρτι το have ή, πιο ανεπίσημα, το throw.
4. «Έχω δίκιο» → I have right. Το «δίκιο» στα αγγλικά είναι επίθετο με το be.
5. «Βαριά άρρωστος» → heavily ill. Το ελληνικό «βαριά» δεν γίνεται heavily σε αυτό το collocation· στα αγγλικά λέμε seriously ill ή very ill.
Μην τα μπερδεύετε
collocation και πρόθεση που «κολλάει» σε μια λέξη — Η εξαρτημένη πρόθεση (dependent preposition) είναι σταθερή γραμματική μετά από μια λέξη (good at, depend on)· δείτε A2-31. Το collocation είναι μια τυπική λέξη-σύντροφος.
collocation και phrasal verb — Σε ένα collocation, η σημασία του συνόλου βγαίνει από τα κομμάτια του, ακόμα κι αν δεν θα μαντεύατε τον σύντροφο (give a speech). Ένα phrasal verb συχνά έχει σημασία που δεν βγαίνει από τα κομμάτια του (give up = σταματώ)· δείτε B1-28.
very και absolutely — Τα διαβαθμιζόμενα επίθετα (cold, good) παίρνουν very / extremely· τα ακραία ή απόλυτα επίθετα (freezing, perfect, impossible) παίρνουν absolutely / completely / utterly.
Ορθογραφία και προφορά
- Τα collocations λέγονται σαν μία ενότητα, με τον κύριο τόνο συνήθως στην τελευταία λέξη περιεχομένου: meet the deadline (τόνος στο dead), heavy traffic (τόνος στο traf), highly unlikely (τόνος στο like).
- Μάθετε τον ρυθμό μαζί με τις λέξεις: pay attention /peɪ əˈtenʃn/· το πρώτο a του attention είναι αδύναμο schwa, όχι καθαρό «α». Το /ʃ/ δεν είναι ελληνικό «σ»: τα χείλη στρογγυλεύουν λίγο και η γλώσσα πάει λίγο πιο πίσω.
- Allay /əˈleɪ/: τόνος στη δεύτερη συλλαβή, και η πρώτη είναι αδύναμο /ə/. Το rife ομοιοκαταληκτεί με το life.
- Το do the washing-up είναι βρετανικό· το do the dishes λέγεται και στη Βρετανία και στις ΗΠΑ, κυρίως στις ΗΠΑ. Και οι δύο λένε do the laundry· στη Βρετανία λένε και do the washing.
Χρυσός κανόνας
Μη μαθαίνετε μεμονωμένες λέξεις· μάθετε τους συντρόφους τους, και προσέξτε αν μια λέξη κάνει συνήθως καλές ή κακές παρέες. Όταν ένας συνδυασμός απλώς «ακούγεται πιθανός», ελέγξτε τον: η γραμματική επιτρέπει πολλά ζευγάρια, αλλά τα φυσικά αγγλικά χρησιμοποιούν μόνο μερικά.
Ασκήσεις
A. Δομή
Συμπληρώστε ή διαλέξτε τη λέξη που ταιριάζει.
-
make ή do: Have you your homework yet?
-
make ή do: We've a lot of progress this month.
-
Συμπληρώστε: If we work late, we can still the deadline.
-
Διαλέξτε: The scientists were careful not to … conclusions too early.
-
Διαλέξτε: There's always … traffic on this road at rush hour.
-
Διαλέξτε: It's … unlikely that he'll agree.
-
Διαλέξτε: I was … disappointed with the result.
B. Σημασία
Διαλέξτε τη σωστή απάντηση.
-
Ποια πρόταση ακούγεται φυσική;
-
Ποια λέξη έχει αρνητικό χρώμα; …
-
Ποιο είναι πιο επίσημο; …
-
Τι σημαίνει το "allay fears"; …
C. Βρείτε το λάθος
Κάθε πρόταση έχει ένα λάθος ή είναι σωστή. Γράψτε τη διορθωμένη πρόταση ή γράψτε correct.
-
I think I took a cold on the plane.
-
She's doing a PhD in biology.
-
There is a hard contrast between rich and poor areas.
-
The government is strongly aware of the problem.
D. Μέσα σε κείμενο
Διαλέξτε τη σωστή λέξη για κάθε αριθμημένη θέση.
16 (Heavy / Strong) rain and 17 (high / tall) winds 18 (made / caused) serious damage across the region last night. Many roads were blocked, and drivers were stuck in 19 (heavy / thick) traffic for hours. The mayor tried to 20 (allay / calm down) fears that schools would close, but parents were 21 (bitterly / highly) disappointed when classes were cancelled.
E. Σειρά σας
Γράψτε στα αγγλικά.
-
Γράψτε δύο προτάσεις για τη δουλειά ή τις σπουδές σας με τα "meet a deadline" και "make progress".
-
Γράψτε μια πρόταση για ένα πρόβλημα στην πόλη σας με το "pose a threat", το "a spate of" ή το "rife".
-
Περιγράψτε μια απογοητευτική εμπειρία με ένα collocation επίρρημα + επίθετο.
F. Μικτή επανάληψη
Επαναλάβετε προηγούμενα μαθήματα.
-
A2-31 Good at, afraid of, listen to: ρήματα και επίθετα με προθέσεις στα αγγλικά Συμπληρώστε με μια πρόθεση: It depends the weather.
-
B1-28 Phrasal verbs: η γραμματική τους – turn it off, look after her, run out of Βάλτε την αντωνυμία στη σωστή θέση: Can you turn off it?
-
B2-24 Reason for, increase in, solution to: ουσιαστικό + πρόθεση στα αγγλικά Συμπληρώστε με μια πρόθεση: There has been a sharp increase crime in the area.
Λύσεις
A. Δομή
- done
- made
- meet / make
- draw
- heavy
- highly
- bitterly
B. Σημασία
- The flood caused a lot of damage.
- rife
- lodge a complaint
- make fears weaker
C. Βρείτε το λάθος
- I think I caught a cold on the plane. / I think I got a cold on the plane. / I think I picked up a cold on the plane.
- ✓ She's doing a PhD in biology.
- There is a stark contrast between rich and poor areas. / There is a sharp contrast between rich and poor areas. / There is a striking contrast between rich and poor areas. / There is a marked contrast between rich and poor areas.
- The government is fully aware of the problem. / The government is well aware of the problem. / The government is acutely aware of the problem. / The government is very aware of the problem. / The government is keenly aware of the problem. / The government is aware of the problem.
D. Μέσα σε κείμενο
- Heavy
- high
- caused
- heavy
- allay
- bitterly
E. Σειρά σας
- I always meet my deadlines at work. This year I've made a lot of progress with my English.
- There has been a spate of bike thefts near the station.
- I was bitterly disappointed when the concert was cancelled.
F. Μικτή επανάληψη
- on
- Can you turn it off?
- in
