SlowingoΓραμματική
+ 3 / 3

Collocations στα αγγλικά: λέξεις που πάνε μαζί (heavy rain, meet a deadline, make ή do)

Collocation: Words That Go Together

Σε αυτή τη σελίδα
  1. Στόχος
  2. Η βασική ιδέα
  3. Ελληνικά και αγγλικά
  4. Δομή
  5. Χρήση
  6. Συχνά λάθη
  7. Παγίδες για όσους μιλούν ελληνικά
  8. Μην τα μπερδεύετε
  9. Ορθογραφία και προφορά
  10. Χρυσός κανόνας
  11. Ασκήσεις

Στόχος

Μετά από αυτό το μάθημα θα διαλέγετε τον φυσικό «σύντροφο» μιας λέξης (το σωστό ρήμα για ένα ουσιαστικό, meet a deadline, allay fears· το σωστό επίθετο, heavy rain, high winds· το σωστό επίρρημα, highly unlikely, bitterly disappointed), θα προσέχετε το κρυφό θετικό ή αρνητικό «χρώμα» μερικών λέξεων και θα ελέγχετε μόνοι σας έναν συνδυασμό σε λεξικό ή σε corpus.

Η βασική ιδέα

Ένα collocation είναι ένας συνδυασμός λέξεων που οι ομιλητές χρησιμοποιούν συνήθως μαζί. Τα heavy rain και strong coffee είναι collocations· τα strong rain και heavy coffee γίνονται κατανοητά, αλλά ακούγονται αφύσικα. Η γραμματική τα επιτρέπει· η χρήση όχι.

Φανταστείτε ότι κάθε λέξη έχει την παρέα της. Η rain κυκλοφορεί συνήθως με τα heavy, torrential ή light· η deadline περνά τον χρόνο της με τα meet, miss και extend. Κανένας λογικός κανόνας δεν εξηγεί γιατί· απλώς αυτή είναι η παρέα τους. Μερικές λέξεις έχουν και «φήμη»: το cause σχεδόν πάντα κάνει κακές παρέες (cause problems, cause damage), γι' αυτό το cause success ακούγεται παράξενο.

Τα collocations είναι συχνά το τελευταίο πράγμα που ξεχωρίζει έναν πολύ καλό μαθητή από κάποιον που μιλάει σχεδόν σαν φυσικός ομιλητής. Ένα κείμενο μπορεί να είναι γραμματικά τέλειο και να ακούγεται ξένο εξαιτίας μίας λάθος λέξης-συντρόφου. Τα καλά νέα: τα collocations ελέγχονται, και τα πιο χρήσιμα μαθαίνονται ως ενότητες, reach a consensus, όχι reach + consensus.

Ελληνικά και αγγλικά

Και τα ελληνικά έχουν collocations, και μερικά ταιριάζουν θαυμάσια: «βαθιά ανησυχία» = deeply concerned, «πικρή απογοήτευση» = bitterly disappointed, «καταρρακτώδης βροχή» = torrential rain. Πολλά όμως διαφέρουν: λέμε «δυνατή βροχή», ενώ τα αγγλικά λένε heavy rain.

Η μεγαλύτερη παγίδα είναι το ρήμα «κάνω». Στα ελληνικά «κάνουμε» λάθος, έρευνα, ερώτηση, φωτογραφία, πάρτι και ντους. Στα αγγλικά το «κάνω» μοιράζεται σε make (a mistake), do (research), ask (a question), take (a photo / a shower) και have (a party). Και το «έχω δίκιο» δεν είναι have, αλλά be right.

ΕλληνικάΤι προσέχουμεΑγγλικά
δυνατή βροχήheavy, όχι strongheavy rain
κάνω λάθοςmakemake a mistake
κάνω έρευναdodo research
κάνω μια ερώτησηaskask a question
βγάζω φωτογραφίαtaketake a photo
βαθιά ανησυχίαίδια εικόνα στις δύο γλώσσεςdeeply concerned
έχω δίκιοbe, όχι haveI'm right

Δομή

Τα βασικά μοτίβα των collocations

ΜοτίβοΠαραδείγματα
ρήμα + ουσιαστικόmeet a deadline, pose a threat, draw a conclusion, reach a consensus, allay fears
επίθετο + ουσιαστικόheavy rain, high winds, a stark contrast, a vested interest, abject poverty
επίρρημα + επίθετοdeeply concerned, highly unlikely, utterly ridiculous, bitterly disappointed
ρήμα + επίρρημαflatly refuse, categorically deny, sincerely apologise
ουσιαστικό + ουσιαστικόa traffic jam, a pay rise, a job interview
ουσιαστικό + of + ουσιαστικόa round of applause, a sense of humour, a spate of burglaries

strong, heavy ή high

strongheavyhigh
coffee, accent, smell, opinionrain, snow, traffic, smokertemperature, price, level, standard, demand
evidence, support, argument, demandlosses, workload, finerisk, speed, quality
wind(s): ενικός ή πληθυντικός(accent: λέγεται συχνά και heavy)winds: συνήθως πληθυντικός

make ή do: επανάληψη

make (δημιουργώ, παράγω, προκαλώ αποτέλεσμα)do (εκτελώ μια δραστηριότητα, δουλειά, εργασίες)
a decision, a mistake, a plan, progressresearch, homework, the shopping, business
a mess, a noise, an effort, a suggestionsomeone a favour, your best, damage, harm

Σε αυτό το μάθημα, το ❌ δείχνει συνδυασμούς που τα τυπικά αγγλικά δεν χρησιμοποιούν· το ⚠️ δείχνει συνδυασμούς που γίνονται κατανοητοί, αλλά είναι αφύσικοι.

Χρήση

1Ρήμα + ουσιαστικό, πέρα από τα βασικά

Πολλά ουσιαστικά διαλέγουν το ρήμα τους. Στα επίσημα και ακαδημαϊκά αγγλικά αυτές οι επιλογές είναι ακριβείς: meet ή miss a deadline, pose a threat, draw a conclusion, reach a consensus, allay fears. Το ρήμα συχνά δεν έχει πολλή δική του σημασία, γι' αυτό μάθετε ολόκληρη την ενότητα.

We worked all weekend to meet the deadline.
Δουλέψαμε όλο το Σαββατοκύριακο για να προλάβουμε την προθεσμία.
Rising sea levels pose a serious threat to coastal towns.
Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας αποτελεί σοβαρή απειλή για τις παραθαλάσσιες πόλεις.
It's too early to draw any conclusions from the data.
Είναι πολύ νωρίς για να βγάλουμε συμπεράσματα από τα δεδομένα.
After hours of discussion, the committee finally reached a consensus.
Μετά από ώρες συζήτησης, η επιτροπή κατέληξε τελικά σε συναίνεση.
The minister tried to allay fears about job losses.
Ο υπουργός προσπάθησε να καθησυχάσει τους φόβους για απώλειες θέσεων εργασίας.
allay = μετριάζω (επίσημο)
I wouldn't like to hazard a guess about the final cost.
Δεν θα ήθελα να ριψοκινδυνέψω μια εκτίμηση για το τελικό κόστος.
επίσημο: make a guess
Several board members raised concerns about the budget.
Αρκετά μέλη του διοικητικού συμβουλίου εξέφρασαν ανησυχίες για τον προϋπολογισμό.

2Επίθετο + ουσιαστικό

Το επίθετο που σημαίνει «πολύ» ή «έντονο» αλλάζει ανάλογα με το ουσιαστικό. Η rain και η traffic είναι heavy· ο coffee είναι strong· οι prices και οι temperatures είναι high. Το strong πάει με το wind ή winds· το high χρησιμοποιείται συνήθως με τον πληθυντικό winds. Η demand είναι συνήθως high ή strong (λέγεται και heavy demand, για παράδειγμα για μια υπηρεσία ή ένα δίκτυο). Πολλά επίσημα ουσιαστικά έχουν τα δικά τους σταθερά επίθετα: a stark contrast, a vested interest, abject poverty.

Heavy rain is expected across the north tonight.
Απόψε αναμένονται ισχυρές βροχές σε όλο τον βορρά.
στα ελληνικά «δυνατή» ή «ισχυρή», στα αγγλικά heavy
High winds have closed the bridge.
Οι ισχυροί άνεμοι έκλεισαν τη γέφυρα.
high: συνήθως με τον πληθυντικό winds
We were stuck in heavy traffic for an hour.
Μείναμε κολλημένοι στην κίνηση μία ώρα.
He has a strong Scottish accent.
Έχει έντονη σκωτσέζικη προφορά.
επίσης: a broad / thick / heavy accent
There is high demand for nurses in the region.
Υπάρχει μεγάλη ζήτηση για νοσηλευτές στην περιοχή.
επίσης: strong demand
There is a stark contrast between the two neighbourhoods.
Υπάρχει έντονη αντίθεση ανάμεσα στις δύο γειτονιές.
stark = πολύ καθαρός, συχνά δυσάρεστος
Developers have a vested interest in changing the law.
Οι κατασκευαστές έχουν ίδιον συμφέρον να αλλάξει ο νόμος.
θα κερδίσουν από αυτό

3Επίρρημα + επίθετο και ρήμα + επίρρημα

Και τα επιρρήματα που δυναμώνουν έχουν τους αγαπημένους τους συντρόφους. Το very πάει με σχεδόν κάθε διαβαθμιζόμενο επίθετο, αλλά τα ακριβέστερα επιρρήματα ακούγονται πιο φυσικά και πιο προχωρημένα. Τα απόλυτα και ακραία επίθετα (impossible, perfect, freezing) παίρνουν συνήθως absolutely, completely ή utterly (ο καλύτερος σύντροφος εξαρτάται από τη λέξη), όχι very. Στα ελληνικά το «πολύ» μπαίνει σχεδόν παντού· στα αγγλικά όχι.

We are deeply concerned about the delays.
Μας ανησυχούν βαθιά οι καθυστερήσεις.
It's highly unlikely that the flight will leave on time.
Είναι εξαιρετικά απίθανο να φύγει η πτήση στην ώρα της.
That's utterly ridiculous — nobody would pay that much!
Αυτό είναι εντελώς γελοίο, κανείς δεν θα πλήρωνε τόσα!
The fans were bitterly disappointed by the result.
Οι οπαδοί απογοητεύτηκαν πικρά από το αποτέλεσμα.
I'm fully aware of the risks.
Γνωρίζω πολύ καλά τους κινδύνους.
He flatly refused to apologise.
Αρνήθηκε κατηγορηματικά να ζητήσει συγγνώμη.
flatly = εντελώς, σταθερά
The company categorically denies the allegations.
Η εταιρεία αρνείται κατηγορηματικά τις καταγγελίες.
επίσημο

4Semantic prosody: το κρυφό χρώμα των λέξεων

Μερικές λέξεις είναι ουδέτερες στο λεξικό, αλλά εμφανίζονται σχεδόν πάντα με αρνητικούς (ή θετικούς) συντρόφους. Αυτό το «χρώμα» λέγεται semantic prosody. Αν βάλετε μια λέξη με αρνητικό χρώμα δίπλα σε μια θετική ιδέα, ακούγεται παράξενο ή ειρωνικό.

The storm caused serious damage.
Η καταιγίδα προκάλεσε σοβαρές ζημιές.
cause: συνήθως problems, damage, delays, concern
The new rules led to a big improvement in safety.
Οι νέοι κανόνες οδήγησαν σε μεγάλη βελτίωση της ασφάλειας.
θετικό αποτέλεσμα: lead to / bring about, όχι "cause"
I was utterly exhausted after the journey.
Ήμουν εντελώς εξαντλημένος μετά το ταξίδι.
utterly: συνήθως με αρνητικά επίθετα
Panic set in when the lights went out.
Ο πανικός απλώθηκε όταν έσβησαν τα φώτα.
set in: αρχίζει κάτι δυσάρεστο και συνεχίζεται
Corruption was rife in the old system.
Η διαφθορά ήταν διάχυτη στο παλιό σύστημα.
rife: κάτι κακό είναι πολύ διαδεδομένο
The city has seen a spate of burglaries this month.
Η πόλη γνώρισε ένα κύμα διαρρήξεων αυτόν τον μήνα.
a spate of: συνήθως δυσάρεστα γεγονότα

5Δύναμη και ύφος των collocations

Τα collocations κυμαίνονται από ισχυρά (σχεδόν σταθερά: pitch dark, shrug your shoulders) μέχρι αδύναμα (πολλοί πιθανοί σύντροφοι: a nice day, a big house). Μερικά έχουν και ύφος: το get a degree είναι ουδέτερο, το obtain a degree επίσημο· το make a complaint είναι ουδέτερο, το lodge a complaint επίσημο.

It was pitch dark in the tunnel.
Ήταν θεοσκότεινα στο τούνελ.
ισχυρό: το pitch συνδυάζεται σχεδόν μόνο με dark και black
She shrugged her shoulders and walked away.
Ανασήκωσε τους ώμους της και έφυγε.
το shrug συνδυάζεται σχεδόν μόνο με shoulders (ή χωρίς αντικείμενο)
We had a nice time.
Περάσαμε ωραία.
αδύναμο: ταιριάζουν πολλά επίθετα
Can you do me a favour and lock the door?
Μου κάνεις μια χάρη να κλειδώσεις την πόρτα;
επανάληψη: do a favour
We've made good progress this week.
Κάναμε καλή πρόοδο αυτή την εβδομάδα.
επανάληψη: make progress· στα ελληνικά αόριστος
Several residents have lodged a formal complaint.
Αρκετοί κάτοικοι έχουν υποβάλει επίσημη καταγγελία.
επίσημο· ουδέτερο: made a complaint

6Πώς ελέγχετε ένα collocation

Όταν ένας συνδυασμός «ακούγεται πιθανός» αλλά δεν είστε σίγουροι, ελέγξτε τον. Ένα λεξικό για μαθητές συχνά δείχνει τα collocations με έντονα γράμματα ή σε ειδικό πλαίσιο. Ένα corpus (μια μεγάλη συλλογή πραγματικών κειμένων όπου μπορείτε να κάνετε αναζήτηση) δείχνει πόσο συχνά εμφανίζεται κάθε επιλογή. Συγκρίνετε τις επιλογές, κοιτάξτε το ύφος των κειμένων και προσέξτε τις λέξεις γύρω τους.

She made a serious mistake.
Έκανε ένα σοβαρό λάθος.
λεξικό: mistake → make, όχι do
The government faces strong criticism over the plan.
Η κυβέρνηση δέχεται έντονη κριτική για το σχέδιο.
corpus: συνηθισμένα τα strong / heavy / fierce criticism
The company suffered heavy losses last year.
Η εταιρεία είχε μεγάλες απώλειες πέρσι.
corpus: το heavy losses είναι η τυπική επιλογή στις ειδήσεις
The results were highly significant.
Τα αποτελέσματα ήταν εξαιρετικά σημαντικά.
corpus: το highly significant είναι τυπικό στον ακαδημαϊκό λόγο

Συχνά λάθη

❌I did a mistake in the report.
✅I made a mistake in the report.
Το mistake πάει με το make.
❌We need to make more research.
✅We need to do more research.
Το research πάει με το do.
❌It's very impossible to finish today.
✅It's completely impossible to finish today.
Ένα απόλυτο επίθετο παίρνει completely, absolutely ή utterly, όχι very.
⚠️There was strong rain last night.
✅There was heavy rain last night.
Η βροχή είναι heavy.
⚠️It was highly cold on the mountain.
✅It was bitterly cold on the mountain.
Το highly πάει με τα unlikely, recommended, qualified, όχι με το cold.
⚠️We need to arrive at a deadline.
✅We need to meet the deadline.
Μια προθεσμία την κάνουμε meet ή miss.
⚠️The new teacher caused great success.
✅The new teacher brought great success. ή The new teacher was a great success.
Το cause έχει συνήθως αρνητικούς συντρόφους.

Παγίδες για όσους μιλούν ελληνικά

1. «Κάνω μια ερώτηση» → make a question. Στα αγγλικά τις ερωτήσεις τις κάνουμε ask.

❌Can I make a question about the homework?
✅Can I ask a question about the homework?

2. «Βγάζω / κάνω φωτογραφία» → make a photo. Οι φωτογραφίες στα αγγλικά «παίρνονται»: take a photo. Το ίδιο και το ντους: take / have a shower, όχι make a shower.

❌Could you make a photo of us in front of the fountain?
✅Could you take a photo of us in front of the fountain?

3. «Κάνω πάρτι» → make a party. Ένα πάρτι το have ή, πιο ανεπίσημα, το throw.

❌We're making a party for Eleni's birthday on Saturday.
✅We're having a party for Eleni's birthday on Saturday. ή We're throwing a party for Eleni's birthday on Saturday.

4. «Έχω δίκιο» → I have right. Το «δίκιο» στα αγγλικά είναι επίθετο με το be.

❌I think you have right about the price.
✅I think you're right about the price.

5. «Βαριά άρρωστος» → heavily ill. Το ελληνικό «βαριά» δεν γίνεται heavily σε αυτό το collocation· στα αγγλικά λέμε seriously ill ή very ill.

❌Her grandfather is heavily ill in hospital.
✅Her grandfather is seriously ill in hospital.

Μην τα μπερδεύετε

collocation και πρόθεση που «κολλάει» σε μια λέξη — Η εξαρτημένη πρόθεση (dependent preposition) είναι σταθερή γραμματική μετά από μια λέξη (good at, depend on)· δείτε A2-31. Το collocation είναι μια τυπική λέξη-σύντροφος.

She's good at maths.
Είναι καλή στα μαθηματικά.
εξαρτημένη πρόθεση
She's a gifted mathematician.
Είναι χαρισματική μαθηματικός.
collocation: gifted + άνθρωπος με ταλέντο

collocation και phrasal verb — Σε ένα collocation, η σημασία του συνόλου βγαίνει από τα κομμάτια του, ακόμα κι αν δεν θα μαντεύατε τον σύντροφο (give a speech). Ένα phrasal verb συχνά έχει σημασία που δεν βγαίνει από τα κομμάτια του (give up = σταματώ)· δείτε B1-28.

I gave up sugar last year.
Έκοψα τη ζάχαρη πέρσι.
phrasal verb: σταματώ
She gave a speech at the wedding.
Έβγαλε λόγο στον γάμο.
collocation

very και absolutely — Τα διαβαθμιζόμενα επίθετα (cold, good) παίρνουν very / extremely· τα ακραία ή απόλυτα επίθετα (freezing, perfect, impossible) παίρνουν absolutely / completely / utterly.

It's very cold today.
Κάνει πολύ κρύο σήμερα.
It's absolutely freezing today.
Κάνει τρομερή παγωνιά σήμερα.

Ορθογραφία και προφορά

  • Τα collocations λέγονται σαν μία ενότητα, με τον κύριο τόνο συνήθως στην τελευταία λέξη περιεχομένου: meet the deadline (τόνος στο dead), heavy traffic (τόνος στο traf), highly unlikely (τόνος στο like).
  • Μάθετε τον ρυθμό μαζί με τις λέξεις: pay attention /peɪ əˈtenʃn/· το πρώτο a του attention είναι αδύναμο schwa, όχι καθαρό «α». Το /ʃ/ δεν είναι ελληνικό «σ»: τα χείλη στρογγυλεύουν λίγο και η γλώσσα πάει λίγο πιο πίσω.
  • Allay /əˈleɪ/: τόνος στη δεύτερη συλλαβή, και η πρώτη είναι αδύναμο /ə/. Το rife ομοιοκαταληκτεί με το life.
  • Το do the washing-up είναι βρετανικό· το do the dishes λέγεται και στη Βρετανία και στις ΗΠΑ, κυρίως στις ΗΠΑ. Και οι δύο λένε do the laundry· στη Βρετανία λένε και do the washing.

Χρυσός κανόνας

Μη μαθαίνετε μεμονωμένες λέξεις· μάθετε τους συντρόφους τους, και προσέξτε αν μια λέξη κάνει συνήθως καλές ή κακές παρέες. Όταν ένας συνδυασμός απλώς «ακούγεται πιθανός», ελέγξτε τον: η γραμματική επιτρέπει πολλά ζευγάρια, αλλά τα φυσικά αγγλικά χρησιμοποιούν μόνο μερικά.

Ασκήσεις

A. Δομή

Συμπληρώστε ή διαλέξτε τη λέξη που ταιριάζει.

  1. make ή do: Have you your homework yet?
  2. make ή do: We've a lot of progress this month.
  3. Συμπληρώστε: If we work late, we can still the deadline.
  4. Διαλέξτε: The scientists were careful not to … conclusions too early.
  5. Διαλέξτε: There's always … traffic on this road at rush hour.
  6. Διαλέξτε: It's … unlikely that he'll agree.
  7. Διαλέξτε: I was … disappointed with the result.

B. Σημασία

Διαλέξτε τη σωστή απάντηση.

  1. Ποια πρόταση ακούγεται φυσική;
  2. Ποια λέξη έχει αρνητικό χρώμα; …
  3. Ποιο είναι πιο επίσημο; …
  4. Τι σημαίνει το "allay fears"; …

C. Βρείτε το λάθος

Κάθε πρόταση έχει ένα λάθος ή είναι σωστή. Γράψτε τη διορθωμένη πρόταση ή γράψτε correct.

  1. I think I took a cold on the plane.
  2. She's doing a PhD in biology.
  3. There is a hard contrast between rich and poor areas.
  4. The government is strongly aware of the problem.

D. Μέσα σε κείμενο

Διαλέξτε τη σωστή λέξη για κάθε αριθμημένη θέση.

A news report
16 (Heavy / Strong) rain and 17 (high / tall) winds 18 (made / caused) serious damage across the region last night. Many roads were blocked, and drivers were stuck in 19 (heavy / thick) traffic for hours. The mayor tried to 20 (allay / calm down) fears that schools would close, but parents were 21 (bitterly / highly) disappointed when classes were cancelled.

E. Σειρά σας

Γράψτε στα αγγλικά.

  1. Γράψτε δύο προτάσεις για τη δουλειά ή τις σπουδές σας με τα "meet a deadline" και "make progress".
  2. Γράψτε μια πρόταση για ένα πρόβλημα στην πόλη σας με το "pose a threat", το "a spate of" ή το "rife".
  3. Περιγράψτε μια απογοητευτική εμπειρία με ένα collocation επίρρημα + επίθετο.

F. Μικτή επανάληψη

Επαναλάβετε προηγούμενα μαθήματα.

  1. A2-31 Good at, afraid of, listen to: ρήματα και επίθετα με προθέσεις στα αγγλικά
    Συμπληρώστε με μια πρόθεση: It depends the weather.
  2. B1-28 Phrasal verbs: η γραμματική τους – turn it off, look after her, run out of
    Βάλτε την αντωνυμία στη σωστή θέση: Can you turn off it?
  3. B2-24 Reason for, increase in, solution to: ουσιαστικό + πρόθεση στα αγγλικά
    Συμπληρώστε με μια πρόθεση: There has been a sharp increase crime in the area.
Λύσεις

A. Δομή

  1. done
  2. made
  3. meet / make
  4. draw
  5. heavy
  6. highly
  7. bitterly

B. Σημασία

  1. The flood caused a lot of damage.
  2. rife
  3. lodge a complaint
  4. make fears weaker

C. Βρείτε το λάθος

  1. I think I caught a cold on the plane. / I think I got a cold on the plane. / I think I picked up a cold on the plane.
  2. ✓ She's doing a PhD in biology.
  3. There is a stark contrast between rich and poor areas. / There is a sharp contrast between rich and poor areas. / There is a striking contrast between rich and poor areas. / There is a marked contrast between rich and poor areas.
  4. The government is fully aware of the problem. / The government is well aware of the problem. / The government is acutely aware of the problem. / The government is very aware of the problem. / The government is keenly aware of the problem. / The government is aware of the problem.

D. Μέσα σε κείμενο

  1. Heavy
  2. high
  3. caused
  4. heavy
  5. allay
  6. bitterly

E. Σειρά σας

  1. I always meet my deadlines at work. This year I've made a lot of progress with my English.
  2. There has been a spate of bike thefts near the station.
  3. I was bitterly disappointed when the concert was cancelled.

F. Μικτή επανάληψη

  1. on
  2. Can you turn it off?
  3. in
Εφαρμογή AndroidΜάθετε εν κινήσει Google Play