Collocation در انگلیسی: کلمههایی که با هم میآیند (heavy rain، make a mistake، meet a deadline)
Collocation: Words That Go Together
در این صفحه
هدف
بعد از این درس میتوانید همنشینِ طبیعیِ یک کلمه را انتخاب کنید — فعل درست برای یک اسم (meet a deadline, allay fears)، صفت درست (heavy rain, high winds) و قید درست (highly unlikely, bitterly disappointed) — «رنگ» مثبت یا منفیِ پنهانِ بعضی کلمهها را ببینید، و یک ترکیب را خودتان در فرهنگ لغت یا پیکره (corpus) بررسی کنید.
ایدهٔ اصلی
Collocation ترکیبی از کلمههاست که گویندهها از روی عادت با هم به کار میبرند. Heavy rain و strong coffee collocation هستند؛ strong rain و heavy coffee فهمیده میشوند، اما طبیعی به نظر نمیرسند. دستور زبان اجازه میدهد؛ کاربرد نه.
هر کلمه را مثل کسی تصور کنید که حلقهٔ دوستان خودش را دارد. Rain معمولاً با heavy، torrential یا light دیده میشود؛ deadline وقتش را با meet، miss و extend میگذراند. هیچ قاعدهٔ منطقی دلیلش را توضیح نمیدهد — فقط این است که با چه کسانی وقت میگذرانند. بعضی کلمهها شهرت هم دارند: cause تقریباً همیشه با دوستانِ بد دیده میشود (cause problems, cause damage)، پس cause success عجیب به نظر میرسد.
Collocation اغلب آخرین چیزی است که یک زبانآموزِ خیلی خوب را از کسی که تقریباً مثل اهل زبان حرف میزند جدا میکند. یک متن میتواند از نظر دستوری بینقص باشد و باز هم به خاطر یک همنشینِ غلط، خارجی به نظر برسد. خبر خوب: collocationها را میشود بررسی کرد، و مفیدترینشان را میشود بهصورت تکه یاد گرفت — reach a consensus، نه reach + consensus.
فارسی و انگلیسی
فارسی هم collocation دارد، و گاهی همنشینها در دو زبان یکیاند: «ترافیک سنگین» = heavy traffic، «قیمت بالا» = high price. اما خیلی وقتها نه. بزرگترین مشکل فعلهاست: فارسی با چند فعلِ پرکاربرد مثل «کردن»، «دادن»، «گرفتن» و «خوردن» صدها ترکیب میسازد، و این فعلها با make، do، give، take و eat یکبهیک جور نیستند. «اشتباه کردن» در انگلیسی make a mistake است، نه do؛ «دارو خوردن» take medicine است، نه eat؛ و «امتحان دادن» take an exam است — یعنی درست برعکس! «خیلی» هم در فارسی با هر صفتی میآید («خیلی عالی»، «خیلی غیرممکن»)، اما very با صفتهای مطلق نمیآید. «باعث شدن» در فارسی میتواند خبر خوب یا بد بیاورد؛ cause در انگلیسی تقریباً همیشه با چیزهای بد میآید.
| فارسی | انگلیسی |
|---|---|
| ترافیک سنگین (همان همنشین) | heavy traffic |
| باران شدید | heavy rain (نه strong rain) |
| اشتباه کردن / تحقیق کردن | make a mistake / do research |
| دارو خوردن | take medicine |
| امتحان دادن / امتحان گرفتن | take an exam / give an exam |
| چراغ را روشن کن. | Turn on the light. |
| خیلی غیرممکن / خیلی سرد | completely impossible / very cold |
| به مهلت رسیدن | meet a deadline |
ساختار
الگوهای اصلی collocation
| الگو | مثال |
|---|---|
| فعل + اسم | meet a deadline, pose a threat, draw a conclusion, reach a consensus, allay fears |
| صفت + اسم | heavy rain, high winds, a stark contrast, a vested interest, abject poverty |
| قید + صفت | deeply concerned, highly unlikely, utterly ridiculous, bitterly disappointed |
| فعل + قید | flatly refuse, categorically deny, sincerely apologise |
| اسم + اسم | a traffic jam, a pay rise, a job interview |
| اسم + of + اسم | a round of applause, a sense of humour, a spate of burglaries |
strong، heavy یا high
| strong | heavy | high |
|---|---|---|
| coffee, accent, smell, opinion | rain, snow, traffic, smoker | temperature, price, level, standard, demand |
| evidence, support, argument, demand | losses, workload, fine | risk, speed, quality |
| wind(s) — مفرد یا جمع | (accent: heavy هم رایج است) | winds — معمولاً جمع |
make یا do — مرور
| make (ساختن، تولید کردن، ایجاد یک نتیجه) | do (انجام دادن یک فعالیت، کار، وظیفه) |
|---|---|
| a decision, a mistake, a plan, progress | research, homework, the shopping, business |
| a mess, a noise, an effort, a suggestion | someone a favour, your best, damage, harm |
در این درس، ❌ ترکیبهایی را نشان میدهد که انگلیسی معیار به کار نمیبرد؛ ⚠️ ترکیبهایی را که فهمیده میشوند اما طبیعی نیستند.
کاربرد
1فعل + اسم، فراتر از مبانی
خیلی از اسمها فعلشان را خودشان انتخاب میکنند. در انگلیسی رسمی و دانشگاهی این انتخابها دقیقاند: مهلت را meet یا miss میکنید، تهدید را pose میکنید، نتیجه را draw میکنید، به اجماع reach میکنید، و ترسها را allay میکنید. فعل اغلب معنای چندانی از خودش ندارد، پس کل تکه را یاد بگیرید. فارسی هم همین کار را میکند («نتیجه گرفتن»، «به توافق رسیدن»)، اما فعلها با انگلیسی یکی نیستند.
2صفت + اسم
صفتی که معنای «خیلی» یا «شدید» میدهد، با اسم عوض میشود. Rain و traffic سنگیناند (heavy)؛ coffee قوی است (strong)؛ prices و temperatures بالا هستند (high). Strong با wind یا winds میآید؛ high معمولاً با جمعِ winds. Demand معمولاً high یا strong است (heavy demand هم به کار میرود، مثلاً برای یک خدمت یا یک شبکه). خیلی از اسمهای رسمی صفتهای ثابت خودشان را دارند: a stark contrast, a vested interest, abject poverty.
3قید + صفت و فعل + قید
قیدهای تشدیدکننده هم همنشینهای مورد علاقهٔ خودشان را دارند. Very تقریباً با هر صفتِ درجهپذیری میآید، اما قیدهای دقیقتر طبیعیتر و پیشرفتهتر به نظر میرسند. صفتهای مطلق و افراطی (impossible, perfect, freezing) معمولاً absolutely، completely یا utterly میگیرند (بهترین همنشین به کلمه بستگی دارد)، نه very. «خیلی» فارسی چنین محدودیتی ندارد.
4Semantic prosody: رنگ پنهان کلمهها
بعضی کلمهها در فرهنگ لغت خنثیاند، اما تقریباً همیشه با همنشینهای منفی (یا مثبت) میآیند. به این «رنگ» semantic prosody میگویند. به کار بردن یک کلمهٔ منفیرنگ با یک ایدهٔ مثبت عجیب یا کنایهآمیز به نظر میرسد. «باعث شدن» در فارسی هر دو رنگ را میپذیرد؛ cause نه.
5قدرت collocation و سطح زبان
Collocationها از قوی (تقریباً ثابت: pitch dark، shrug your shoulders) تا ضعیف (همنشینهای ممکنِ زیاد: a nice day، a big house) متفاوتاند. بعضی collocationها سطح زبان هم دارند: get a degree خنثی است و obtain a degree رسمی؛ make a complaint خنثی است و lodge a complaint رسمی.
6بررسی یک collocation
وقتی ترکیبی «ممکن به نظر میرسد» اما مطمئن نیستید، بررسیاش کنید. فرهنگ لغتِ مخصوص زبانآموز اغلب collocationها را پررنگ یا در کادری جدا نشان میدهد. پیکره (corpus، مجموعهٔ بزرگ و جستوجوپذیری از متنهای واقعی) نشان میدهد هر گزینه چقدر به کار رفته است. گزینهها را مقایسه کنید، به سطح زبانِ متنها نگاه کنید، و کلمههای اطرافشان را ببینید. به ترجمهٔ فارسی تکیه نکنید؛ فارسی فقط حدس اولیه است.
اشتباهات رایج
دامهای فارسیزبانان
1. «کردن» ← do. «کردن» پرکاربردترین فعل کمکی فارسی است و خیلیها آن را همیشه do ترجمه میکنند. اما «اشتباه کردن»، «سروصدا کردن» و «تلاش کردن» در انگلیسی make میگیرند.
2. «دارو خوردن» ← eat medicine. فارسی برای دارو و قرص «خوردن» میگوید. در انگلیسی دارو را take میکنید.
3. «امتحان دادن» و «امتحان گرفتن» — درست برعکس. دانشجو در فارسی امتحان «میدهد» و معلم امتحان «میگیرد». در انگلیسی برعکس است: دانشجو takes (یا در UK sits) an exam و معلم gives (یا sets) an exam.
4. «چراغ را روشن کن» ← open the light. فارسی برای چراغ و وسایل برقی «روشن/خاموش کردن» و گاهی در گفتار «باز کردن/بستن» میگوید. در انگلیسی چراغ، تلویزیون و کولر را turn on / turn off (یا switch on / off) میکنید؛ open و close برای در و پنجره است.
5. «خیلی» با صفتهای مطلق. در فارسی «خیلی عالی» و «خیلی کامل» کاملاً عادی است. در انگلیسی صفتهای مطلق مثل excellent، perfect و delicious با very نمیآیند؛ absolutely یا really به کار ببرید.
اینها را قاطی نکنید
collocation و حرف اضافهٔ وابسته — حرف اضافهٔ وابسته دستورِ ثابتِ بعد از یک کلمه است (good at, depend on)؛ ببینید A2-31. collocation همنشینِ معمولِ یک کلمه است.
collocation و phrasal verb — در collocation معنای کل را میشود از اجزایش فهمید، حتی اگر نمیتوانستید همنشین را حدس بزنید (give a speech). phrasal verb اغلب معنایی دارد که از اجزایش درنمیآید (give up = ترک کردن)؛ ببینید B1-28.
very و absolutely — صفتهای درجهپذیر (cold, good) very / extremely میگیرند؛ صفتهای افراطی یا مطلق (freezing, perfect, impossible) absolutely / completely / utterly.
املا و تلفظ
- collocationها یک واحد گفته میشوند و تکیهٔ اصلی معمولاً روی آخرین کلمهٔ محتوایی است: meet the deadline (تکیه روی dead)، heavy traffic (تکیه روی traf)، highly unlikely (تکیه روی like). تکیه را مثل فارسی روی هجای آخرِ هر کلمه نگذارید: traffic روی هجای اول تکیه دارد.
- ریتم را همراه کلمهها یاد بگیرید: pay attention /peɪ əˈtenʃn/ — aی اولِ attention یک schwa ضعیف است، یعنی مصوتی خیلی کوتاه و شل.
- Allay /əˈleɪ/ است ("uh-LAY")، با تکیه روی هجای دوم؛ rife با life همقافیه است.
- Do the washing-up بریتانیایی است؛ do the dishes هم در بریتانیا و هم در آمریکا به کار میرود، بهخصوص در آمریکا. هر دو do the laundry میگویند؛ بریتانیا do the washing هم میگوید.
قانون طلایی
کلمهها را تنها یاد نگیرید — همنشینهایشان را یاد بگیرید، و ببینید یک کلمه معمولاً با دوستان خوب میگردد یا بد. وقتی ترکیبی فقط «ممکن به نظر میرسد»، بررسیاش کنید: دستور زبان خیلی از جفتها را اجازه میدهد، اما انگلیسی طبیعی فقط بعضی را به کار میبرد.
تمرینها
A. ساختار
کلمهٔ درست را بنویسید یا انتخاب کنید.
-
make یا do: Have you your homework yet?
-
make یا do: We've a lot of progress this month.
-
کامل کنید: If we work late, we can still the deadline.
-
گزینهٔ درست را انتخاب کنید: The scientists were careful not to … conclusions too early.
-
گزینهٔ درست را انتخاب کنید: There's always … traffic on this road at rush hour.
-
گزینهٔ درست را انتخاب کنید: It's … unlikely that he'll agree.
-
گزینهٔ درست را انتخاب کنید: I was … disappointed with the result.
B. معنا
گزینهٔ درست را انتخاب کنید.
-
کدام طبیعی است؟
-
کدام کلمه رنگ منفی دارد؟ …
-
کدام رسمیتر است؟ …
-
"allay fears" یعنی چه؟ …
C. اشتباه را پیدا کنید
اشتباه را درست کنید. اگر جمله درست است، correct بنویسید.
-
I think I took a cold on the plane.
-
She's doing a PhD in biology.
-
There is a hard contrast between rich and poor areas.
-
The government is strongly aware of the problem.
D. در متن
برای هر جای خالیِ شمارهدار، کلمهٔ طبیعیتر را از داخل پرانتز انتخاب کنید.
16 (Heavy / Strong) rain and 17 (high / tall) winds 18 (made / caused) serious damage across the region last night. Many roads were blocked, and drivers were stuck in 19 (heavy / thick) traffic for hours. The mayor tried to 20 (allay / calm down) fears that schools would close, but parents were 21 (bitterly / highly) disappointed when classes were cancelled.
E. نوبت شماست
به انگلیسی بنویسید.
-
دو جمله دربارهٔ کار یا درستان با "meet a deadline" و "make progress" بنویسید.
-
جملهای دربارهٔ مشکلی در شهرتان با "pose a threat"، "a spate of" یا "rife" بنویسید.
-
یک تجربهٔ ناامیدکننده را با یک collocationِ قید + صفت توصیف کنید.
F. مرور ترکیبی
درسهای قبلی را مرور کنید.
-
A2-31 Good at، afraid of، listen to: حرف اضافهٔ بعد از صفت و فعل در انگلیسی با حرف اضافه کامل کنید: It depends the weather.
-
B1-28 دستور Phrasal Verbها (افعال عبارتی): چرا turn it off ولی نه turn off it ضمیر را در جای درست بگذارید: Can you turn off it?
-
B2-24 اسم + حرف اضافه در انگلیسی: reason for، increase in، solution to با حرف اضافه کامل کنید: There has been a sharp increase crime in the area.
پاسخنامه
A. ساختار
- done
- made
- meet / make
- draw
- heavy
- highly
- bitterly
B. معنا
- The flood caused a lot of damage.
- rife
- lodge a complaint
- make fears weaker
C. اشتباه را پیدا کنید
- I think I caught a cold on the plane. / I think I got a cold on the plane. / I think I picked up a cold on the plane.
- ✓ She's doing a PhD in biology.
- There is a stark contrast between rich and poor areas. / There is a sharp contrast between rich and poor areas. / There is a striking contrast between rich and poor areas. / There is a marked contrast between rich and poor areas.
- The government is fully aware of the problem. / The government is well aware of the problem. / The government is acutely aware of the problem. / The government is very aware of the problem. / The government is keenly aware of the problem. / The government is aware of the problem.
D. در متن
- Heavy
- high
- caused
- heavy
- allay
- bitterly
E. نوبت شماست
- I always meet my deadlines at work. This year I've made a lot of progress with my English.
- There has been a spate of bike thefts near the station.
- I was bitterly disappointed when the concert was cancelled.
F. مرور ترکیبی
- on
- Can you turn it off?
- in
