Slowingoدستور زبان
+ 3 / 3

Collocation در انگلیسی: کلمه‌هایی که با هم می‌آیند (heavy rain، make a mistake، meet a deadline)

Collocation: Words That Go Together

در این صفحه
  1. هدف
  2. ایدهٔ اصلی
  3. فارسی و انگلیسی
  4. ساختار
  5. کاربرد
  6. اشتباهات رایج
  7. دام‌های فارسی‌زبانان
  8. این‌ها را قاطی نکنید
  9. املا و تلفظ
  10. قانون طلایی
  11. تمرین‌ها

هدف

بعد از این درس می‌توانید همنشینِ طبیعیِ یک کلمه را انتخاب کنید — فعل درست برای یک اسم (meet a deadline, allay fears)، صفت درست (heavy rain, high winds) و قید درست (highly unlikely, bitterly disappointed) — «رنگ» مثبت یا منفیِ پنهانِ بعضی کلمه‌ها را ببینید، و یک ترکیب را خودتان در فرهنگ لغت یا پیکره (corpus) بررسی کنید.

ایدهٔ اصلی

Collocation ترکیبی از کلمه‌هاست که گوینده‌ها از روی عادت با هم به کار می‌برند. Heavy rain و strong coffee collocation هستند؛ strong rain و heavy coffee فهمیده می‌شوند، اما طبیعی به نظر نمی‌رسند. دستور زبان اجازه می‌دهد؛ کاربرد نه.

هر کلمه را مثل کسی تصور کنید که حلقهٔ دوستان خودش را دارد. Rain معمولاً با heavy، torrential یا light دیده می‌شود؛ deadline وقتش را با meet، miss و extend می‌گذراند. هیچ قاعدهٔ منطقی دلیلش را توضیح نمی‌دهد — فقط این است که با چه کسانی وقت می‌گذرانند. بعضی کلمه‌ها شهرت هم دارند: cause تقریباً همیشه با دوستانِ بد دیده می‌شود (cause problems, cause damage)، پس cause success عجیب به نظر می‌رسد.

Collocation اغلب آخرین چیزی است که یک زبان‌آموزِ خیلی خوب را از کسی که تقریباً مثل اهل زبان حرف می‌زند جدا می‌کند. یک متن می‌تواند از نظر دستوری بی‌نقص باشد و باز هم به خاطر یک همنشینِ غلط، خارجی به نظر برسد. خبر خوب: collocationها را می‌شود بررسی کرد، و مفیدترینشان را می‌شود به‌صورت تکه یاد گرفت — reach a consensus، نه reach + consensus.

فارسی و انگلیسی

فارسی هم collocation دارد، و گاهی همنشین‌ها در دو زبان یکی‌اند: «ترافیک سنگین» = heavy traffic، «قیمت بالا» = high price. اما خیلی وقت‌ها نه. بزرگ‌ترین مشکل فعل‌هاست: فارسی با چند فعلِ پرکاربرد مثل «کردن»، «دادن»، «گرفتن» و «خوردن» صدها ترکیب می‌سازد، و این فعل‌ها با make، do، give، take و eat یک‌به‌یک جور نیستند. «اشتباه کردن» در انگلیسی make a mistake است، نه do؛ «دارو خوردن» take medicine است، نه eat؛ و «امتحان دادن» take an exam است — یعنی درست برعکس! «خیلی» هم در فارسی با هر صفتی می‌آید («خیلی عالی»، «خیلی غیرممکن»)، اما very با صفت‌های مطلق نمی‌آید. «باعث شدن» در فارسی می‌تواند خبر خوب یا بد بیاورد؛ cause در انگلیسی تقریباً همیشه با چیزهای بد می‌آید.

فارسیانگلیسی
ترافیک سنگین (همان همنشین)heavy traffic
باران شدیدheavy rain (نه strong rain)
اشتباه کردن / تحقیق کردنmake a mistake / do research
دارو خوردنtake medicine
امتحان دادن / امتحان گرفتنtake an exam / give an exam
چراغ را روشن کن.Turn on the light.
خیلی غیرممکن / خیلی سردcompletely impossible / very cold
به مهلت رسیدنmeet a deadline

ساختار

الگوهای اصلی collocation

الگومثال
فعل + اسمmeet a deadline, pose a threat, draw a conclusion, reach a consensus, allay fears
صفت + اسمheavy rain, high winds, a stark contrast, a vested interest, abject poverty
قید + صفتdeeply concerned, highly unlikely, utterly ridiculous, bitterly disappointed
فعل + قیدflatly refuse, categorically deny, sincerely apologise
اسم + اسمa traffic jam, a pay rise, a job interview
اسم + of + اسمa round of applause, a sense of humour, a spate of burglaries

strong، heavy یا high

strongheavyhigh
coffee, accent, smell, opinionrain, snow, traffic, smokertemperature, price, level, standard, demand
evidence, support, argument, demandlosses, workload, finerisk, speed, quality
wind(s) — مفرد یا جمع(accent: heavy هم رایج است)winds — معمولاً جمع

make یا do — مرور

make (ساختن، تولید کردن، ایجاد یک نتیجه)do (انجام دادن یک فعالیت، کار، وظیفه)
a decision, a mistake, a plan, progressresearch, homework, the shopping, business
a mess, a noise, an effort, a suggestionsomeone a favour, your best, damage, harm

در این درس، ❌ ترکیب‌هایی را نشان می‌دهد که انگلیسی معیار به کار نمی‌برد؛ ⚠️ ترکیب‌هایی را که فهمیده می‌شوند اما طبیعی نیستند.

کاربرد

1فعل + اسم، فراتر از مبانی

خیلی از اسم‌ها فعلشان را خودشان انتخاب می‌کنند. در انگلیسی رسمی و دانشگاهی این انتخاب‌ها دقیق‌اند: مهلت را meet یا miss می‌کنید، تهدید را pose می‌کنید، نتیجه را draw می‌کنید، به اجماع reach می‌کنید، و ترس‌ها را allay می‌کنید. فعل اغلب معنای چندانی از خودش ندارد، پس کل تکه را یاد بگیرید. فارسی هم همین کار را می‌کند («نتیجه گرفتن»، «به توافق رسیدن»)، اما فعل‌ها با انگلیسی یکی نیستند.

We worked all weekend to meet the deadline.
تمام آخر هفته کار کردیم تا به مهلت برسیم.
«به مهلت رسیدن» ← meet the deadline
Rising sea levels pose a serious threat to coastal towns.
بالا آمدن سطح دریا تهدیدی جدی برای شهرهای ساحلی است.
pose a threat
It's too early to draw any conclusions from the data.
هنوز برای نتیجه گرفتن از این داده‌ها زود است.
«نتیجه گرفتن» ← draw a conclusion، نه take
After hours of discussion, the committee finally reached a consensus.
بعد از ساعت‌ها بحث، کمیته بالاخره به اجماع رسید.
The minister tried to allay fears about job losses.
وزیر تلاش کرد نگرانی‌ها دربارهٔ از دست رفتن شغل‌ها را کم کند.
allay = کم کردنِ شدت (رسمی)
I wouldn't like to hazard a guess about the final cost.
ترجیح می‌دهم دربارهٔ هزینهٔ نهایی حدسی نزنم.
رسمی: make a guess
Several board members raised concerns about the budget.
چند عضو هیئت‌مدیره دربارهٔ بودجه ابراز نگرانی کردند.
raise concerns

2صفت + اسم

صفتی که معنای «خیلی» یا «شدید» می‌دهد، با اسم عوض می‌شود. Rain و traffic سنگین‌اند (heavy)؛ coffee قوی است (strong)؛ prices و temperatures بالا هستند (high). Strong با wind یا winds می‌آید؛ high معمولاً با جمعِ winds. Demand معمولاً high یا strong است (heavy demand هم به کار می‌رود، مثلاً برای یک خدمت یا یک شبکه). خیلی از اسم‌های رسمی صفت‌های ثابت خودشان را دارند: a stark contrast, a vested interest, abject poverty.

Heavy rain is expected across the north tonight.
امشب در سراسر شمال باران شدید پیش‌بینی می‌شود.
فارسی «شدید»، انگلیسی heavy
High winds have closed the bridge.
باد شدید باعث بسته شدن پل شده است.
high: معمولاً با winds جمع
We were stuck in heavy traffic for an hour.
یک ساعت در ترافیک سنگین گیر کرده بودیم.
مثل فارسی: «سنگین»
He has a strong Scottish accent.
لهجهٔ اسکاتلندیِ غلیظی دارد.
همچنین: a broad / thick / heavy accent
There is high demand for nurses in the region.
در این منطقه تقاضای زیادی برای پرستار وجود دارد.
همچنین: strong demand
There is a stark contrast between the two neighbourhoods.
میان این دو محله تفاوت آشکاری وجود دارد.
stark = خیلی روشن، اغلب ناخوشایند
Developers have a vested interest in changing the law.
سازنده‌ها در تغییر این قانون منفعت شخصی دارند.
از آن سود می‌برند

3قید + صفت و فعل + قید

قیدهای تشدیدکننده هم همنشین‌های مورد علاقهٔ خودشان را دارند. Very تقریباً با هر صفتِ درجه‌پذیری می‌آید، اما قیدهای دقیق‌تر طبیعی‌تر و پیشرفته‌تر به نظر می‌رسند. صفت‌های مطلق و افراطی (impossible, perfect, freezing) معمولاً absolutely، completely یا utterly می‌گیرند (بهترین همنشین به کلمه بستگی دارد)، نه very. «خیلی» فارسی چنین محدودیتی ندارد.

We are deeply concerned about the delays.
ما عمیقاً نگران این تأخیرها هستیم.
It's highly unlikely that the flight will leave on time.
بعید است که پرواز سر وقت حرکت کند.
highly unlikely
That's utterly ridiculous — nobody would pay that much!
این کاملاً مسخره است
هیچ‌کس این‌قدر پول نمی‌دهد!
The fans were bitterly disappointed by the result.
هواداران از نتیجه به‌شدت ناامید شدند.
«به‌شدت» ← bitterly، نه strongly
I'm fully aware of the risks.
کاملاً از خطرها آگاهم.
He flatly refused to apologise.
قاطعانه از عذرخواهی سر باز زد.
flatly = کاملاً، با قاطعیت
The company categorically denies the allegations.
شرکت این اتهام‌ها را قاطعانه رد می‌کند.
رسمی

4Semantic prosody: رنگ پنهان کلمه‌ها

بعضی کلمه‌ها در فرهنگ لغت خنثی‌اند، اما تقریباً همیشه با همنشین‌های منفی (یا مثبت) می‌آیند. به این «رنگ» semantic prosody می‌گویند. به کار بردن یک کلمهٔ منفی‌رنگ با یک ایدهٔ مثبت عجیب یا کنایه‌آمیز به نظر می‌رسد. «باعث شدن» در فارسی هر دو رنگ را می‌پذیرد؛ cause نه.

The storm caused serious damage.
طوفان خسارت جدی به بار آورد.
cause: معمولاً problems، damage، delays، concern
The new rules led to a big improvement in safety.
قانون‌های جدید به بهبود چشمگیر ایمنی منجر شد.
نتیجهٔ مثبت: lead to / bring about، نه cause
I was utterly exhausted after the journey.
بعد از سفر کاملاً از پا افتاده بودم.
utterly: معمولاً با صفت‌های منفی
Panic set in when the lights went out.
وقتی چراغ‌ها خاموش شد، وحشت همه را گرفت.
set in: چیزی ناخوشایند شروع می‌شود و ادامه پیدا می‌کند
Corruption was rife in the old system.
در نظام قدیم فساد بیداد می‌کرد.
rife: چیزی بد خیلی رایج است
The city has seen a spate of burglaries this month.
این ماه شهر شاهد موجی از دزدی از خانه‌ها بوده است.
a spate of: معمولاً رویدادهای ناخوشایند

5قدرت collocation و سطح زبان

Collocationها از قوی (تقریباً ثابت: pitch dark، shrug your shoulders) تا ضعیف (همنشین‌های ممکنِ زیاد: a nice day، a big house) متفاوت‌اند. بعضی collocationها سطح زبان هم دارند: get a degree خنثی است و obtain a degree رسمی؛ make a complaint خنثی است و lodge a complaint رسمی.

It was pitch dark in the tunnel.
داخل تونل تاریکِ تاریک بود.
قوی: pitch تقریباً فقط با dark و black می‌آید
She shrugged her shoulders and walked away.
شانه‌هایش را بالا انداخت و رفت.
shrug تقریباً فقط با shoulders (یا بدون مفعول) می‌آید
We had a nice time.
خوش گذشت.
ضعیف: صفت‌های زیادی ممکن است
Can you do me a favour and lock the door?
لطفی می‌کنید در را قفل کنید؟
مرور: do a favour؛ فارسی «لطف کردن»
We've made good progress this week.
این هفته پیشرفت خوبی داشتیم.
مرور: make progress
Several residents have lodged a formal complaint.
چند نفر از ساکنان شکایت رسمی تسلیم کرده‌اند.
رسمی؛ خنثی: made a complaint

6بررسی یک collocation

وقتی ترکیبی «ممکن به نظر می‌رسد» اما مطمئن نیستید، بررسی‌اش کنید. فرهنگ لغتِ مخصوص زبان‌آموز اغلب collocationها را پررنگ یا در کادری جدا نشان می‌دهد. پیکره (corpus، مجموعهٔ بزرگ و جست‌وجوپذیری از متن‌های واقعی) نشان می‌دهد هر گزینه چقدر به کار رفته است. گزینه‌ها را مقایسه کنید، به سطح زبانِ متن‌ها نگاه کنید، و کلمه‌های اطرافشان را ببینید. به ترجمهٔ فارسی تکیه نکنید؛ فارسی فقط حدس اولیه است.

She made a serious mistake.
اشتباه جدی‌ای کرد.
فرهنگ لغت: mistake با make می‌آید، نه do
The government faces strong criticism over the plan.
دولت به خاطر این طرح با انتقاد شدیدی روبه‌روست.
پیکره: strong / heavy / fierce criticism رایج‌اند
The company suffered heavy losses last year.
شرکت سال گذشته ضرر سنگینی کرد.
پیکره: heavy losses انتخاب معمول در متن‌های خبری
The results were highly significant.
نتایج بسیار معنادار بود.
پیکره: highly significant در نوشتار دانشگاهی معمول است

اشتباهات رایج

❌I did a mistake in the report.
✅I made a mistake in the report.
mistake با make می‌آید.
❌We need to make more research.
✅We need to do more research.
research با do می‌آید.
❌It's very impossible to finish today.
✅It's completely impossible to finish today.
صفت مطلق completely، absolutely یا utterly می‌گیرد، نه very.
⚠️There was strong rain last night.
✅There was heavy rain last night.
باران heavy است.
⚠️It was highly cold on the mountain.
✅It was bitterly cold on the mountain.
highly با unlikely، recommended، qualified می‌آید — نه با cold.
⚠️We need to arrive at a deadline.
✅We need to meet the deadline.
مهلت را meet یا miss می‌کنید.
⚠️The new teacher caused great success.
✅The new teacher brought great success. یا The new teacher was a great success.
cause معمولاً همنشین‌های منفی دارد.

دام‌های فارسی‌زبانان

1. «کردن» ← do. «کردن» پرکاربردترین فعل کمکی فارسی است و خیلی‌ها آن را همیشه do ترجمه می‌کنند. اما «اشتباه کردن»، «سروصدا کردن» و «تلاش کردن» در انگلیسی make می‌گیرند.

❌Everybody does mistakes when they start a new job.
✅Everybody makes mistakes when they start a new job.
❌Please don't do so much noise — the baby's asleep.
✅Please don't make so much noise — the baby's asleep.

2. «دارو خوردن» ← eat medicine. فارسی برای دارو و قرص «خوردن» می‌گوید. در انگلیسی دارو را take می‌کنید.

❌You should eat this medicine twice a day.
✅You should take this medicine twice a day.
❌I forgot to eat my pills this morning.
✅I forgot to take my pills this morning.

3. «امتحان دادن» و «امتحان گرفتن» — درست برعکس. دانشجو در فارسی امتحان «می‌دهد» و معلم امتحان «می‌گیرد». در انگلیسی برعکس است: دانشجو takes (یا در UK sits) an exam و معلم gives (یا sets) an exam.

⚠️I gave my driving test last week. (meaning «امتحان دادم»)
✅I took my driving test last week.
gave a test یعنی شما امتحان‌گیرنده بودید.
❌Our teacher took an exam from us on Monday.
✅Our teacher gave us an exam on Monday.

4. «چراغ را روشن کن» ← open the light. فارسی برای چراغ و وسایل برقی «روشن/خاموش کردن» و گاهی در گفتار «باز کردن/بستن» می‌گوید. در انگلیسی چراغ، تلویزیون و کولر را turn on / turn off (یا switch on / off) می‌کنید؛ open و close برای در و پنجره است.

⚠️Can you open the light, please?
✅Can you turn on the light, please? یا Can you switch on the light, please?
از نظر دستوری ایرادی ندارد، اما در انگلیسی چراغ را open نمی‌کنند؛ شنونده منظور را عجیب می‌فهمد.
⚠️Close the TV before you go to bed.
✅Turn off the TV before you go to bed.
close برای دستگاه‌ها به معنای خاموش کردن به کار نمی‌رود؛ turn off بگویید.

5. «خیلی» با صفت‌های مطلق. در فارسی «خیلی عالی» و «خیلی کامل» کاملاً عادی است. در انگلیسی صفت‌های مطلق مثل excellent، perfect و delicious با very نمی‌آیند؛ absolutely یا really به کار ببرید.

❌The food at the wedding was very excellent.
✅The food at the wedding was absolutely excellent. یا The food at the wedding was excellent.

این‌ها را قاطی نکنید

collocation و حرف اضافهٔ وابسته — حرف اضافهٔ وابسته دستورِ ثابتِ بعد از یک کلمه است (good at, depend on)؛ ببینید A2-31. collocation همنشینِ معمولِ یک کلمه است.

She's good at maths.
در ریاضی خوب است.
حرف اضافهٔ وابسته
She's a gifted mathematician.
ریاضی‌دان بااستعدادی است.
collocation: gifted + آدمی با استعداد

collocation و phrasal verb — در collocation معنای کل را می‌شود از اجزایش فهمید، حتی اگر نمی‌توانستید همنشین را حدس بزنید (give a speech). phrasal verb اغلب معنایی دارد که از اجزایش درنمی‌آید (give up = ترک کردن)؛ ببینید B1-28.

I gave up sugar last year.
پارسال شکر را کنار گذاشتم.
phrasal verb: ترک کردن
She gave a speech at the wedding.
در عروسی سخنرانی کرد.
collocation؛ فارسی «سخنرانی کردن»

very و absolutely — صفت‌های درجه‌پذیر (cold, good) very / extremely می‌گیرند؛ صفت‌های افراطی یا مطلق (freezing, perfect, impossible) absolutely / completely / utterly.

It's very cold today.
امروز خیلی سرد است.
It's absolutely freezing today.
امروز هوا حسابی یخبندان است.
freezing مطلق است: absolutely

املا و تلفظ

  • collocationها یک واحد گفته می‌شوند و تکیهٔ اصلی معمولاً روی آخرین کلمهٔ محتوایی است: meet the deadline (تکیه روی dead)، heavy traffic (تکیه روی traf)، highly unlikely (تکیه روی like). تکیه را مثل فارسی روی هجای آخرِ هر کلمه نگذارید: traffic روی هجای اول تکیه دارد.
  • ریتم را همراه کلمه‌ها یاد بگیرید: pay attention /peɪ əˈtenʃn/ — aی اولِ attention یک schwa ضعیف است، یعنی مصوتی خیلی کوتاه و شل.
  • Allay /əˈleɪ/ است ("uh-LAY")، با تکیه روی هجای دوم؛ rife با life هم‌قافیه است.
  • Do the washing-up بریتانیایی است؛ do the dishes هم در بریتانیا و هم در آمریکا به کار می‌رود، به‌خصوص در آمریکا. هر دو do the laundry می‌گویند؛ بریتانیا do the washing هم می‌گوید.

قانون طلایی

کلمه‌ها را تنها یاد نگیرید — همنشین‌هایشان را یاد بگیرید، و ببینید یک کلمه معمولاً با دوستان خوب می‌گردد یا بد. وقتی ترکیبی فقط «ممکن به نظر می‌رسد»، بررسی‌اش کنید: دستور زبان خیلی از جفت‌ها را اجازه می‌دهد، اما انگلیسی طبیعی فقط بعضی را به کار می‌برد.

تمرین‌ها

A. ساختار

کلمهٔ درست را بنویسید یا انتخاب کنید.

  1. make یا do: Have you your homework yet?
  2. make یا do: We've a lot of progress this month.
  3. کامل کنید: If we work late, we can still the deadline.
  4. گزینهٔ درست را انتخاب کنید: The scientists were careful not to … conclusions too early.
  5. گزینهٔ درست را انتخاب کنید: There's always … traffic on this road at rush hour.
  6. گزینهٔ درست را انتخاب کنید: It's … unlikely that he'll agree.
  7. گزینهٔ درست را انتخاب کنید: I was … disappointed with the result.

B. معنا

گزینهٔ درست را انتخاب کنید.

  1. کدام طبیعی است؟
  2. کدام کلمه رنگ منفی دارد؟ …
  3. کدام رسمی‌تر است؟ …
  4. "allay fears" یعنی چه؟ …

C. اشتباه را پیدا کنید

اشتباه را درست کنید. اگر جمله درست است، correct بنویسید.

  1. I think I took a cold on the plane.
  2. She's doing a PhD in biology.
  3. There is a hard contrast between rich and poor areas.
  4. The government is strongly aware of the problem.

D. در متن

برای هر جای خالیِ شماره‌دار، کلمهٔ طبیعی‌تر را از داخل پرانتز انتخاب کنید.

A news report
16 (Heavy / Strong) rain and 17 (high / tall) winds 18 (made / caused) serious damage across the region last night. Many roads were blocked, and drivers were stuck in 19 (heavy / thick) traffic for hours. The mayor tried to 20 (allay / calm down) fears that schools would close, but parents were 21 (bitterly / highly) disappointed when classes were cancelled.

E. نوبت شماست

به انگلیسی بنویسید.

  1. دو جمله دربارهٔ کار یا درستان با "meet a deadline" و "make progress" بنویسید.
  2. جمله‌ای دربارهٔ مشکلی در شهرتان با "pose a threat"، "a spate of" یا "rife" بنویسید.
  3. یک تجربهٔ ناامیدکننده را با یک collocationِ قید + صفت توصیف کنید.

F. مرور ترکیبی

درس‌های قبلی را مرور کنید.

  1. A2-31 Good at، afraid of، listen to: حرف اضافهٔ بعد از صفت و فعل در انگلیسی
    با حرف اضافه کامل کنید: It depends the weather.
  2. B1-28 دستور Phrasal Verbها (افعال عبارتی): چرا turn it off ولی نه turn off it
    ضمیر را در جای درست بگذارید: Can you turn off it?
  3. B2-24 اسم + حرف اضافه در انگلیسی: reason for، increase in، solution to
    با حرف اضافه کامل کنید: There has been a sharp increase crime in the area.
پاسخنامه

A. ساختار

  1. done
  2. made
  3. meet / make
  4. draw
  5. heavy
  6. highly
  7. bitterly

B. معنا

  1. The flood caused a lot of damage.
  2. rife
  3. lodge a complaint
  4. make fears weaker

C. اشتباه را پیدا کنید

  1. I think I caught a cold on the plane. / I think I got a cold on the plane. / I think I picked up a cold on the plane.
  2. ✓ She's doing a PhD in biology.
  3. There is a stark contrast between rich and poor areas. / There is a sharp contrast between rich and poor areas. / There is a striking contrast between rich and poor areas. / There is a marked contrast between rich and poor areas.
  4. The government is fully aware of the problem. / The government is well aware of the problem. / The government is acutely aware of the problem. / The government is very aware of the problem. / The government is keenly aware of the problem. / The government is aware of the problem.

D. در متن

  1. Heavy
  2. high
  3. caused
  4. heavy
  5. allay
  6. bitterly

E. نوبت شماست

  1. I always meet my deadlines at work. This year I've made a lot of progress with my English.
  2. There has been a spate of bike thefts near the station.
  3. I was bitterly disappointed when the concert was cancelled.

F. مرور ترکیبی

  1. on
  2. Can you turn it off?
  3. in
اپلیکیشن اندرویدیادگیری در حال حرکت Google Play