Collocation — ពាក្យដែលទៅជាមួយគ្នា៖ heavy rain, meet a deadline, highly unlikely ពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ
Collocation: Words That Go Together
នៅលើទំព័រនេះ
គោលបំណង
បន្ទាប់ពីមេរៀននេះ អ្នកអាចជ្រើសដៃគូធម្មជាតិសម្រាប់ពាក្យមួយ — កិរិយាសព្ទត្រឹមត្រូវសម្រាប់នាមសព្ទ (meet a deadline, allay fears) គុណនាមត្រឹមត្រូវ (heavy rain, high winds) និងគុណកិរិយាត្រឹមត្រូវ (highly unlikely, bitterly disappointed) — កត់សម្គាល់ “ពណ៌” វិជ្ជមាន ឬអវិជ្ជមានដែលលាក់ក្នុងពាក្យខ្លះ ហើយពិនិត្យបន្សំពាក្យមួយដោយខ្លួនឯង ក្នុងវចនានុក្រម ឬ corpus។
គំនិតសំខាន់
Collocation ជាបន្សំពាក្យដែលអ្នកនិយាយប្រើជាមួយគ្នាជាទម្លាប់។ Heavy rain និង strong coffee ជា collocation; strong rain និង heavy coffee អាចយល់បាន ប៉ុន្តែស្ដាប់ទៅមិនធម្មជាតិ។ វេយ្យាករណ៍អនុញ្ញាត; ការប្រើប្រាស់ជាក់ស្ដែងមិនអនុញ្ញាតទេ។
សូមគិតថាពាក្យនីមួយៗមានរង្វង់មិត្តភក្ដិរបស់វា។ Rain ជាធម្មតានៅជាមួយ heavy, torrential ឬ light; deadline ចំណាយពេលជាមួយ meet, miss និង extend។ គ្មានច្បាប់តក្កវិជ្ជាណាពន្យល់ហេតុផលទេ — វាគ្រាន់តែជាមិត្តដែលវាតែងនៅជាមួយ។ ពាក្យខ្លះក៏មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះដែរ៖ cause ស្ទើរតែតែងតែនៅជាមួយមិត្តអាក្រក់ (cause problems, cause damage) ដូច្នេះ cause success ស្ដាប់ទៅចម្លែក។
Collocation ច្រើនជារឿងចុងក្រោយដែលបំបែកអ្នករៀនពូកែខ្លាំង ពីអ្នកប្រើភាសាស្ទើរតែដូចម្ចាស់ភាសា។ អត្ថបទមួយអាចត្រឹមត្រូវតាមវេយ្យាករណ៍ទាំងស្រុង ហើយនៅតែស្ដាប់ទៅដូចបរទេស ដោយសារពាក្យដៃគូខុសតែមួយ។ ដំណឹងល្អ៖ collocation អាចពិនិត្យបាន ហើយ collocation ដែលមានប្រយោជន៍បំផុត អាចរៀនជាដុំៗ — reach a consensus មិនមែន reach + consensus ទេ។
ភាសាខ្មែរ និងភាសាអង់គ្លេស
ភាសាខ្មែរក៏មាន collocation ផ្ទាល់ខ្លួនដែរ — ដូចជា “ផឹកថ្នាំ” “ភ្លៀងធំ” “បើកភ្លើង” — ហើយនេះជាបញ្ហា៖ អ្នករៀនបកប្រែដៃគូខ្មែរទៅជាភាសាអង់គ្លេសពាក្យទល់ពាក្យ។ ប្រយោគនោះត្រឹមត្រូវតាមវេយ្យាករណ៍ ប៉ុន្តែស្ដាប់ទៅមិនធម្មជាតិ។ ពាក្យខ្មែរខ្លះគ្របពាក្យអង់គ្លេសច្រើន៖ ធ្វើ = make និង do; ខ្លាំង = strong, heavy, high; បើក = open និង turn on។ ពេលខ្លះដៃគូដូចគ្នា (“កាហ្វេខ្លាំង” = strong coffee) ប៉ុន្តែអ្នកមិនអាចទាយបានទេ — ត្រូវពិនិត្យ។
| ភាសាខ្មែរ | ភាសាអង់គ្លេស | ខុសគ្នាត្រង់ណា |
|---|---|---|
| កាហ្វេខ្លាំង | strong coffee | ចំណុចនេះដូចគ្នា |
| ភ្លៀងធំ | heavy rain | “ធំ” → heavy (មិនមែន big) |
| ធ្វើការសម្រេចចិត្ត / ធ្វើកិច្ចការផ្ទះ | make a decision / do homework | “ធ្វើ” → make ឬ do |
| ផឹកថ្នាំ | take medicine | “ផឹក” → take |
| បើកភ្លើង | turn on the light | “បើក” → turn on (មិនមែន open) |
| ធ្វើឱ្យខូចខាត | cause damage | ពាក្យដែលមានពណ៌អវិជ្ជមាន |
| មិនទំនងទាល់តែសោះ | highly unlikely | គុណកិរិយាជាក់លាក់ ជំនួស very |
សរុបមក៖ កុំបកប្រែដៃគូខ្មែរពាក្យទល់ពាក្យ។ រៀនពាក្យអង់គ្លេសជាមួយមិត្តរបស់វា — heavy rain, take medicine, turn on the light, make a decision — ហើយពេលមិនប្រាកដ សូមពិនិត្យ។
ទម្រង់
លំនាំ collocation សំខាន់ៗ
| លំនាំ | ឧទាហរណ៍ |
|---|---|
| កិរិយាសព្ទ + នាមសព្ទ | meet a deadline, pose a threat, draw a conclusion, reach a consensus, allay fears |
| គុណនាម + នាមសព្ទ | heavy rain, high winds, a stark contrast, a vested interest, abject poverty |
| គុណកិរិយា + គុណនាម | deeply concerned, highly unlikely, utterly ridiculous, bitterly disappointed |
| កិរិយាសព្ទ + គុណកិរិយា | flatly refuse, categorically deny, sincerely apologise |
| នាមសព្ទ + នាមសព្ទ | a traffic jam, a pay rise, a job interview |
| នាមសព្ទ + of + នាមសព្ទ | a round of applause, a sense of humour, a spate of burglaries |
strong, heavy និង high
| strong | heavy | high |
|---|---|---|
| coffee, accent, smell, opinion | rain, snow, traffic, smoker | temperature, price, level, standard, demand |
| evidence, support, argument, demand | losses, workload, fine | risk, speed, quality |
| wind(s) — ឯកវចនៈ ឬពហុវចនៈ | (accent: heavy ក៏ប្រើញឹកញាប់ដែរ) | winds — ជាធម្មតាពហុវចនៈ |
make និង do — រំលឹក
| make (បង្កើត ផលិត បង្កលទ្ធផល) | do (ធ្វើសកម្មភាព ការងារ កិច្ចការ) |
|---|---|
| a decision, a mistake, a plan, progress | research, homework, the shopping, business |
| a mess, a noise, an effort, a suggestion | someone a favour, your best, damage, harm |
ក្នុងមេរៀននេះ ❌ សម្គាល់បន្សំដែលភាសាអង់គ្លេសស្តង់ដារមិនប្រើ; ⚠️ សម្គាល់បន្សំដែលអាចយល់បាន ប៉ុន្តែមិនធម្មជាតិ។
របៀបប្រើ
1កិរិយាសព្ទ + នាមសព្ទ លើសពីមូលដ្ឋាន
នាមសព្ទជាច្រើនជ្រើសកិរិយាសព្ទរបស់វា។ ក្នុងភាសាអង់គ្លេសផ្លូវការ និងសិក្សា ការជ្រើសរើសទាំងនេះច្បាស់លាស់៖ អ្នក meet ឬ miss a deadline, pose a threat, draw a conclusion, reach a consensus, allay fears។ កិរិយាសព្ទច្រើនមានអត្ថន័យផ្ទាល់ខ្លួនតិច ដូច្នេះរៀនដុំទាំងមូល។ ភាសាខ្មែរច្រើនប្រើកិរិយាសព្ទទូទៅ (“ធ្វើ” “បាន” “ទាញ”) — ក្នុងភាសាអង់គ្លេស កិរិយាសព្ទនីមួយៗទៅជាមួយនាមសព្ទជាក់លាក់។
2គុណនាម + នាមសព្ទ
គុណនាមដែលមានន័យថា “ខ្លាំង” ប្ដូរតាមនាមសព្ទ។ Rain និង traffic គឺ heavy; coffee គឺ strong; prices និង temperatures គឺ high។ Strong ទៅជាមួយ wind ឬ winds; high ជាធម្មតាប្រើជាមួយពហុវចនៈ winds។ Demand ជាធម្មតា high ឬ strong (heavy demand ក៏ប្រើដែរ ឧ. សម្រាប់សេវាកម្ម ឬបណ្ដាញ)។ នាមសព្ទផ្លូវការជាច្រើនមានគុណនាមថេររបស់វា៖ a stark contrast, a vested interest, abject poverty។ ក្នុងភាសាខ្មែរ “ខ្លាំង” និង “ធំ” គ្របទាំងអស់នេះ។
3គុណកិរិយា + គុណនាម និងកិរិយាសព្ទ + គុណកិរិយា
គុណកិរិយាពង្រឹងន័យក៏មានដៃគូដែលវាចូលចិត្តដែរ។ Very ទៅជាមួយគុណនាមដែលមានកម្រិតស្ទើរតែទាំងអស់ ប៉ុន្តែគុណកិរិយាជាក់លាក់ស្ដាប់ទៅធម្មជាតិ និងកម្រិតខ្ពស់ជាង។ គុណនាមដាច់ខាត និងខ្លាំងបំផុត (impossible, perfect, freezing) ជាធម្មតាយក absolutely, completely ឬ utterly (ដៃគូល្អបំផុតអាស្រ័យលើពាក្យ) មិនមែន very ទេ។ ភាសាខ្មែរប្រើ “ណាស់” “ខ្លាំង” “ពិតជា” ស្ទើរតែគ្រប់កន្លែង — ភាសាអង់គ្លេសជ្រើសដៃគូ។
4Semantic prosody៖ ពណ៌លាក់កំបាំងនៃពាក្យ
ពាក្យខ្លះអព្យាក្រឹតក្នុងវចនានុក្រម ប៉ុន្តែស្ទើរតែតែងតែលេចឡើងជាមួយដៃគូអវិជ្ជមាន (ឬវិជ្ជមាន)។ “ពណ៌” នេះហៅថា semantic prosody។ ការប្រើពាក្យដែលមានពណ៌អវិជ្ជមាន ជាមួយគំនិតវិជ្ជមាន ស្ដាប់ទៅចម្លែក ឬចំអក។ ភាសាខ្មែរក៏មានពាក្យបែបនេះដែរ (“បង្ក” ច្រើនទៅជាមួយ “បញ្ហា” “គ្រោះថ្នាក់”)។
5កម្លាំងនៃ collocation និង register
Collocation មានចាប់ពី ខ្លាំង (ស្ទើរតែថេរ៖ pitch dark, shrug your shoulders) ដល់ ខ្សោយ (ដៃគូអាចមានច្រើន៖ a nice day, a big house)។ Collocation ខ្លះក៏មានកម្រិតភាសាដែរ៖ get a degree អព្យាក្រឹត obtain a degree ផ្លូវការ; make a complaint អព្យាក្រឹត lodge a complaint ផ្លូវការ។
6ការពិនិត្យ collocation
ពេលបន្សំមួយ “ស្ដាប់ទៅអាចទៅរួច” ប៉ុន្តែអ្នកមិនប្រាកដ សូមពិនិត្យ។ វចនានុក្រមសម្រាប់អ្នករៀន ច្រើនបង្ហាញ collocation ជាអក្សរដិត ឬក្នុងប្រអប់ពិសេស។ Corpus (បណ្ដុំអត្ថបទពិតដ៏ធំដែលអាចស្វែងរកបាន) បង្ហាញថាជម្រើសនីមួយៗលេចឡើងញឹកញាប់ប៉ុណ្ណា។ ប្រៀបធៀបជម្រើស មើលកម្រិតភាសានៃអត្ថបទ ហើយកត់សម្គាល់ពាក្យដែលនៅជុំវិញ។ កុំពឹងលើការបកប្រែពាក្យខ្មែរនីមួយៗ — ពិនិត្យបន្សំទាំងមូល។
កំហុសញឹកញាប់
អន្ទាក់សម្រាប់អ្នកនិយាយភាសាខ្មែរ
1. “ធ្វើ” → do គ្រប់ពេល ភាសាខ្មែរប្រើ “ធ្វើ” សម្រាប់ទាំង make និង do៖ ខ្ញុំត្រូវធ្វើការសម្រេចចិត្តមុនថ្ងៃសុក្រ។ អ្នករៀនជ្រើស do ព្រោះវាជាការបកប្រែដំបូងដែលពួកគេបានរៀន។ Decision ទៅជាមួយ make។
2. “ភ្លៀងធំ” → big rain ភាសាខ្មែរនិយាយ ជើងហោះហើររបស់យើងទៅសៀមរាបត្រូវពន្យារពេល ដោយសារភ្លៀងធំ។ ការបកប្រែ “ធំ” ជា big អាចយល់បាន ប៉ុន្តែ rain មានដៃគូរបស់វា៖ heavy។
3. “ផឹកថ្នាំ” → drink medicine ក្នុងភាសាខ្មែរ យើង “ផឹក” ថ្នាំ សូម្បីតែថ្នាំគ្រាប់៖ គ្រូពេទ្យប្រាប់ឱ្យផឹកថ្នាំនេះបីដងក្នុងមួយថ្ងៃ។ ក្នុងភាសាអង់គ្លេស ដៃគូធម្មតាគឺ take medicine / pills / tablets។
4. “បើក / បិទភ្លើង” → open / close the light ភាសាខ្មែរប្រើ “បើក” និង “បិទ” សម្រាប់ទ្វារ និងសម្រាប់ភ្លើង ទូរទស្សន៍ កង្ហារ៖ បើកកង្ហារបន្តិច ក្ដៅណាស់។ ក្នុងភាសាអង់គ្លេស ឧបករណ៍អគ្គិសនីទៅជាមួយ turn on / turn off (ឬ switch on / off)។
កុំច្រឡំ
collocation និង dependent preposition — Dependent preposition ជាវេយ្យាករណ៍ថេរក្រោយពាក្យមួយ (good at, depend on); មើល A2-31។ Collocation ជាពាក្យដៃគូធម្មតា។
collocation និង phrasal verb — ក្នុង collocation អត្ថន័យនៃទាំងមូលអាចយល់បានពីផ្នែកនីមួយៗ ទោះអ្នកមិនអាចទាយដៃគូបានក៏ដោយ (give a speech)។ Phrasal verb ច្រើនមានអត្ថន័យដែលមិនអាចរកឃើញពីផ្នែកនីមួយៗ (give up = ឈប់); មើល B1-28។
very និង absolutely — គុណនាមដែលមានកម្រិត (cold, good) យក very / extremely; គុណនាមខ្លាំងបំផុត ឬដាច់ខាត (freezing, perfect, impossible) យក absolutely / completely / utterly។
អក្ខរាវិរុទ្ធ និងការបញ្ចេញសំឡេង
- Collocation និយាយជាឯកតាតែមួយ ដោយការសង្កត់សំឡេងសំខាន់ជាធម្មតានៅលើពាក្យមានន័យចុងក្រោយ៖ meet the deadline (សង្កត់លើ dead), heavy traffic (សង្កត់លើ traf), highly unlikely (សង្កត់លើ like)។ ចំណាំថា ការសង្កត់សំឡេងនៅក្នុង deadline និង traffic នៅព្យាង្គ ទីមួយ — ភាសាខ្មែរសង្កត់ព្យាង្គចុង ដូច្នេះប្រយ័ត្នកុំអាន “dead-LINE”។
- រៀនចង្វាក់ជាមួយពាក្យ៖ pay attention /peɪ əˈtenʃn/ — a ទីមួយក្នុង attention ជា schwa ខ្សោយ។
- Allay អាន /əˈleɪ/ សង្កត់ព្យាង្គទីពីរ; rife ចួននឹង life — /f/ ចុងពាក្យប្រើធ្មេញខាងលើប៉ះបបូរមាត់ក្រោម មិនមែន /p/ ទេ។
- Do the washing-up ជា UK; do the dishes ប្រើទាំង UK និង US ជាពិសេសនៅ US។ ទាំងពីរនិយាយ do the laundry; UK ក៏និយាយ do the washing ដែរ។
ច្បាប់មាស
កុំរៀនពាក្យតែមួយៗ — រៀនដៃគូរបស់វា ហើយកត់សម្គាល់ថាពាក្យមួយជាធម្មតានៅជាមួយមិត្តល្អ ឬអាក្រក់។ កុំបកប្រែដៃគូខ្មែរ (“ធ្វើ” “ធំ” “ផឹក” “បើក”) ពាក្យទល់ពាក្យ។ ពេលបន្សំមួយគ្រាន់តែ “ស្ដាប់ទៅអាចទៅរួច” សូមពិនិត្យវា៖ វេយ្យាករណ៍អនុញ្ញាតគូជាច្រើន ប៉ុន្តែភាសាអង់គ្លេសធម្មជាតិប្រើតែខ្លះប៉ុណ្ណោះ។
លំហាត់
A. ទម្រង់
បំពេញពាក្យដែលបាត់ ឬជ្រើសរើសដៃគូត្រឹមត្រូវ។
-
make ឬ do៖ Have you your homework yet?
-
make ឬ do៖ We've a lot of progress this month.
-
បំពេញ៖ If we work late, we can still the deadline.
-
ជ្រើសរើសចម្លើយត្រឹមត្រូវ៖ The scientists were careful not to … conclusions too early.
-
ជ្រើសរើសចម្លើយត្រឹមត្រូវ៖ There's always … traffic on this road at rush hour.
-
ជ្រើសរើសចម្លើយត្រឹមត្រូវ៖ It's … unlikely that he'll agree.
-
ជ្រើសរើសចម្លើយត្រឹមត្រូវ៖ I was … disappointed with the result.
B. អត្ថន័យ
ជ្រើសរើសចម្លើយត្រឹមត្រូវ៖
-
មួយណាស្ដាប់ទៅធម្មជាតិ?
-
ពាក្យណាមានពណ៌អវិជ្ជមាន? …
-
មួយណាផ្លូវការជាង? …
-
តើ "allay fears" មានន័យអ្វី? …
C. រកកំហុស
ប្រយោគនីមួយៗមានកំហុសមួយ ឬត្រឹមត្រូវ។ សរសេរប្រយោគដែលកែរួច ឬសរសេរ correct។
-
I think I took a cold on the plane.
-
She's doing a PhD in biology.
-
There is a hard contrast between rich and poor areas.
-
The government is strongly aware of the problem.
D. ក្នុងបរិបទ
ជ្រើសរើសពាក្យត្រឹមត្រូវក្នុងវង់ក្រចកសម្រាប់កន្លែងនីមួយៗ។
16 (Heavy / Strong) rain and 17 (high / tall) winds 18 (made / caused) serious damage across the region last night. Many roads were blocked, and drivers were stuck in 19 (heavy / thick) traffic for hours. The mayor tried to 20 (allay / calm down) fears that schools would close, but parents were 21 (bitterly / highly) disappointed when classes were cancelled.
E. វេនរបស់អ្នក
សរសេរចម្លើយរបស់អ្នកជាភាសាអង់គ្លេស។
-
សរសេរពីរប្រយោគអំពីការងារ ឬការសិក្សារបស់អ្នក ដោយប្រើ "meet a deadline" និង "make progress"។
-
សរសេរប្រយោគមួយអំពីបញ្ហាមួយក្នុងទីក្រុងរបស់អ្នក ដោយប្រើ "pose a threat", "a spate of" ឬ "rife"។
-
ពិពណ៌នាបទពិសោធន៍គួរឱ្យខកចិត្តមួយ ដោយប្រើ collocation គុណកិរិយា + គុណនាម។
F. រំលឹកចម្រុះ
រំលឹកមេរៀនមុនៗ។
-
A2-31 Good at, Afraid of, Listen to — ពាក្យ + ធ្នាក់ (dependent prepositions) ពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ បំពេញដោយធ្នាក់៖ It depends the weather.
-
B1-28 Phrasal verbs — លំដាប់ពាក្យ (turn it off, look after her) ពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ ដាក់សព្វនាមនៅកន្លែងត្រឹមត្រូវ៖ Can you turn off it?
-
B2-24 Reason for, Increase in, Solution to — នាមសព្ទ + ធ្នាក់ ពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ បំពេញដោយធ្នាក់៖ There has been a sharp increase crime in the area.
ចម្លើយ
A. ទម្រង់
- done
- made
- meet / make
- draw
- heavy
- highly
- bitterly
B. អត្ថន័យ
- The flood caused a lot of damage.
- rife
- lodge a complaint
- make fears weaker
C. រកកំហុស
- I think I caught a cold on the plane. / I think I got a cold on the plane. / I think I picked up a cold on the plane.
- ✓ She's doing a PhD in biology.
- There is a stark contrast between rich and poor areas. / There is a sharp contrast between rich and poor areas. / There is a striking contrast between rich and poor areas. / There is a marked contrast between rich and poor areas.
- The government is fully aware of the problem. / The government is well aware of the problem. / The government is acutely aware of the problem. / The government is very aware of the problem. / The government is keenly aware of the problem. / The government is aware of the problem.
D. ក្នុងបរិបទ
- Heavy
- high
- caused
- heavy
- allay
- bitterly
E. វេនរបស់អ្នក
- I always meet my deadlines at work. This year I've made a lot of progress with my English.
- There has been a spate of bike thefts near the station.
- I was bitterly disappointed when the concert was cancelled.
F. រំលឹកចម្រុះ
- on
- Can you turn it off?
- in
