Phrasal verbs: η γραμματική τους – turn it off, look after her, run out of
Phrasal Verbs: The Grammar
Σε αυτή τη σελίδα
Στόχος
Μετά από αυτό το μάθημα θα αναγνωρίζετε τα τέσσερα είδη phrasal verbs, θα βάζετε ουσιαστικά και αντωνυμίες στη σωστή θέση (turn it off, look after her, run out of milk), θα διαβάζετε ένα λήμμα λεξικού για να δείτε τι είδους ρήμα είναι, και θα διαλέγετε ανάμεσα σε ένα phrasal verb και σε ένα πιο επίσημο μονολεκτικό ρήμα.
Η βασική ιδέα
Ένα phrasal verb είναι ένα ρήμα + μια μικρή λέξη που λέγεται particle (μόριο: up, off, out, on, down, back, away, over…). Μαζί λειτουργούν σαν μία μονάδα σημασίας: give up = σταματάω να προσπαθώ, find out = ανακαλύπτω, μαθαίνω. Μερικές φορές η σημασία είναι κυριολεκτική (sit down, go out)· συχνά όμως δεν είναι (put up with = ανέχομαι). Τα πιο συνηθισμένα τα είδατε στο A2-34.
Αυτό το μάθημα αφορά το άλλο δύσκολο κομμάτι: τη σειρά των λέξεων. Σκεφτείτε ένα phrasal verb σαν σάντουιτς. Το ρήμα είναι η πάνω φέτα ψωμί και το particle η κάτω φέτα. Το μεγάλο ερώτημα είναι: πού μπαίνει το αντικείμενο; Κάποια phrasal verbs δεν έχουν καθόλου αντικείμενο. Κάποια ανοίγουν σαν σάντουιτς, με το αντικείμενο γέμιση στη μέση· ή το αντικείμενο μπορεί να μπει μετά το σάντουιτς. Κάποια είναι κλειστά και δεν ανοίγουν, οπότε το αντικείμενο μπαίνει πάντα μετά. Και ένας κανόνας δεν αλλάζει ποτέ: μια αντωνυμία ως αντικείμενο (it, them, her) σε ρήμα που χωρίζεται είναι πάντα η γέμιση: turn it off, ποτέ turn off it.
Ελληνικά και αγγλικά
Τα ελληνικά δεν έχουν phrasal verbs. Εκεί που τα αγγλικά λένε ρήμα + particle, εμείς έχουμε ένα ρήμα: turn off = σβήνω, look after = φροντίζω, find out = μαθαίνω, give up = τα παρατάω. Γι' αυτό δύο πράγματα δυσκολεύουν. Πρώτον, η θέση της αντωνυμίας: στα ελληνικά λέμε «το σβήνω», με την αντωνυμία πριν από το ρήμα· στα αγγλικά, με ρήμα που χωρίζεται, η αντωνυμία μπαίνει ανάμεσα στο ρήμα και στο particle. Δεύτερον, συχνά μεταφράζουμε το ελληνικό ρήμα λέξη προς λέξη και χάνουμε το particle ή διαλέγουμε λάθος ρήμα: «ανοίγω το φως» δεν είναι open the light, αλλά turn on the light.
| Ελληνικά | Αγγλικά | Τι αλλάζει |
|---|---|---|
| Το σβήνω. | Turn it off. | αντωνυμία στη μέση |
| Βγάλ' τα. | Take them off. | αντωνυμία στη μέση |
| Τη φροντίζει. | She looks after her. | ρήμα που δεν χωρίζεται: αντικείμενο στο τέλος |
| Ξεμείναμε από καφέ. | We've run out of coffee. | τρία κομμάτια: of, όχι from |
| Τα πάω καλά με τους γείτονές μου. | I get on with my neighbours. | άλλο ρήμα: get on with |
| Ανοίξτε το φως. | Turn on the light. | όχι open |
Δομή
Τέσσερα είδη
| Είδος | Αντικείμενο; | Σχήμα | Παραδείγματα |
|---|---|---|---|
| 1. αμετάβατο | χωρίς αντικείμενο | ρήμα + particle | get up, break down, grow up, set off |
| 2. χωριζόμενο (separable) | με αντικείμενο | ρήμα + αντικείμενο + particle ή ρήμα + particle + ουσιαστικό | turn the TV off / turn off the TV |
| 3. αχώριστο (inseparable) | με αντικείμενο | ρήμα + particle + αντικείμενο | look after her, get over it, run into him |
| 4. τριμερές | με αντικείμενο | ρήμα + particle + πρόθεση + αντικείμενο | look forward to it, run out of milk |
Ένα ρήμα με αντικείμενο λέγεται μεταβατικό (transitive)· ένα ρήμα χωρίς αντικείμενο λέγεται αμετάβατο (intransitive).
Ρήματα που χωρίζονται: πού μπαίνει το αντικείμενο
| Αντικείμενο | Στη μέση | Στο τέλος |
|---|---|---|
| σύντομο ουσιαστικό | Turn the lights off. ✅ | Turn off the lights. ✅ |
| αντωνυμία | Turn them off. ✅ | ❌ Turn off them. |
| μεγάλη ονοματική φράση | γίνεται, αλλά δύσκολα την παρακολουθείς | Turn off all the lights in the house. ✅ |
Αχώριστα και τριμερή ρήματα: το αντικείμενο μπαίνει πάντα στο τέλος
| Ρήμα | Αντικείμενο ουσιαστικό | Αντικείμενο αντωνυμία |
|---|---|---|
| look after | She looks after her grandmother. | She looks after her. |
| get over | He got over the flu quickly. | He got over it quickly. |
| get on with | I get on with my colleagues. | I get on with them. |
| put up with | I can't put up with this noise. | I can't put up with it. |
Πώς δείχνει το λεξικό το είδος (sb = somebody, κάποιος· sth = something, κάτι)
| Λήμμα λεξικού | Τι σας λέει |
|---|---|
| turn sth off / turn off sth | χωρίζεται: το αντικείμενο μπαίνει στη μέση ή στο τέλος |
| look after sb/sth | δεν χωρίζεται: το αντικείμενο μπαίνει μόνο μετά το particle |
| get up | αμετάβατο: χωρίς αντικείμενο |
| run out of sth | τριμερές: το αντικείμενο μπαίνει στο τέλος |
Χρήση
1Αμετάβατα phrasal verbs: χωρίς αντικείμενο
Αυτά τα phrasal verbs είναι ολοκληρωμένα χωρίς αντικείμενο. Μετά το particle δεν μπαίνει τίποτα, εκτός ίσως από χρόνο ή τόπο.
2Χωριζόμενα phrasal verbs με ουσιαστικό
Με ουσιαστικό ως αντικείμενο, συνήθως μπορείτε να το βάλετε στη μέση ή στο τέλος. Με μεγάλο αντικείμενο, βάλτε το στο τέλος για να μπορεί να σας παρακολουθήσει ο ακροατής.
3Χωριζόμενα phrasal verbs με αντωνυμία
Με αντωνυμία ως αντικείμενο (it, them, him, her, me, us, you), η αντωνυμία πρέπει να μπει ανάμεσα στο ρήμα και στο particle. Στα ελληνικά η αντωνυμία μπαίνει πριν από το ρήμα («θα τη βρω»)· στα αγγλικά μπαίνει στη μέση.
4Αχώριστα phrasal verbs
Με αυτά τα ρήματα το particle λειτουργεί σαν πρόθεση: το αντικείμενο, ουσιαστικό ή αντωνυμία, μπαίνει πάντα μετά από αυτό. Στις ερωτήσεις και στις αναφορικές προτάσεις, το particle μένει δίπλα στο ρήμα.
5Τριμερή phrasal verbs
Ρήμα + particle + πρόθεση. Και τα τρία κομμάτια μένουν μαζί, και το αντικείμενο μπαίνει πάντα στο τέλος. Μετά το look forward to βάζετε ουσιαστικό ή -ing form (δείτε B1-19).
6Ένα phrasal verb, δύο είδη
Κάποια phrasal verbs είναι αμετάβατα με μία σημασία και χωριζόμενα με άλλη. Ελέγξτε τη σημασία πριν αποφασίσετε πού μπαίνει το αντικείμενο.
7Phrasal verb ή επίσημο μονολεκτικό ρήμα;
Τα phrasal verbs είναι χαρακτηριστικά της συζήτησης, των μηνυμάτων σε φίλους και του ανεπίσημου γραπτού λόγου. Ο επίσημος γραπτός λόγος συχνά προτιμά ένα μονολεκτικό ρήμα με παρόμοια σημασία. Και τα δύο είναι σωστά αγγλικά· η επιλογή αφορά το ύφος.
Συχνά λάθη
Παγίδες για όσους μιλούν ελληνικά
1. «Το συμπληρώνω» → fill in it. Στα ελληνικά το ρήμα είναι μία λέξη και η αντωνυμία μπαίνει πριν από αυτό ή, στην προστακτική, αμέσως μετά («συμπληρώστε το»). Έτσι η αντωνυμία βγαίνει εύκολα στο τέλος. Στα αγγλικά, με ρήμα που χωρίζεται, η αντωνυμία μπαίνει ανάμεσα στο ρήμα και στο particle.
2. «Ανοίγω / κλείνω το φως» → open / close the light. Στα ελληνικά «ανοίγουμε» και «κλείνουμε» το φως, την τηλεόραση, το κλιματιστικό. Στα αγγλικά αυτό είναι turn on / turn off (ή switch on / off).
3. «Ξεμείναμε από» → run out from. Το ελληνικό «από» φέρνει το from. Το τριμερές ρήμα είναι run out of.
4. «Τα πάω καλά με» → go well with. Η ελληνική έκφραση μεταφράζεται λέξη προς λέξη, αλλά στα αγγλικά το go well with σημαίνει «ταιριάζει» (π.χ. ένα κρασί με ένα φαγητό). Για ανθρώπους λέμε get on (well) with (UK) ή get along (well) with (US).
Μην τα μπερδεύετε
Particle ή απλή πρόθεση — Η ίδια μικρή λέξη μπορεί να είναι particle (κομμάτι του ρήματος) ή πρόθεση (κομμάτι μιας φράσης τόπου). Τεστ: μπορεί να μπει αντωνυμία στη μέση;
get up ή wake up — Το get up (σηκώνομαι από το κρεβάτι) δεν έχει αντικείμενο. Το wake up μπορεί να είναι αμετάβατο (I woke up) ή χωριζόμενο (Wake me up).
Τι σημαίνουν τα particles — Αυτό το μάθημα αφορά τη σειρά των λέξεων. Για τη σημασία των up, down, out, off και των άλλων particles, δείτε το B2-25· για λέξεις που πάνε μαζί, δείτε το T-03.
Ορθογραφία και προφορά
- Στα περισσότερα phrasal verbs ο κύριος τόνος πέφτει στο particle: give up, turn it off, set off.
- Στα τριμερή ρήματα ο τόνος συνήθως πέφτει στο particle: look forward to, run out of, put up with. Η τελική πρόθεση είναι αδύναμη: of /əv/, to /tə/, with /wɪð/. Το /v/ του of είναι το ελληνικό β, και το /ð/ του with είναι το ελληνικό δ.
- Η αντωνυμία στη μέση είναι άτονη και σύντομη: pick me up /ˈpɪk mi ˈʌp/. Όλη η φράση λέγεται σαν μία λέξη.
- Τα ουσιαστικά που φτιάχνονται από phrasal verbs γράφονται ως μία λέξη ή με ενωτικό και τονίζονται στο πρώτο κομμάτι: a breakdown, a takeoff, a check-in. Τα ρήματα είναι δύο λέξεις: to break down, to check in.
Χρυσός κανόνας
Ρωτήστε: έχει αντικείμενο το phrasal verb, και μπορεί αυτό το αντικείμενο να μετακινηθεί; Η αντωνυμία μπαίνει στη μέση όταν το ρήμα χωρίζεται (turn it off). Τα αχώριστα και τα τριμερή ρήματα κρατούν το αντικείμενο στο τέλος (look after her, run out of it). Και το ελληνικό «ανοίγω το φως» είναι turn on the light.
Ασκήσεις
A. Δομή
Βάλτε τις λέξεις στη σωστή σειρά ή αντικαταστήστε το ουσιαστικό με αντωνυμία.
-
Βάλτε στη σωστή σειρά: off / please / it / turn
-
Βάλτε στη σωστή σειρά: after / she / them / looks
-
Βάλτε στη σωστή σειρά: out / we / sugar / of / ran
-
Αντικαταστήστε το ουσιαστικό με αντωνυμία: Turn down the music.
-
Αντικαταστήστε το ουσιαστικό με αντωνυμία: I came across this photo yesterday.
-
Αντικαταστήστε το ουσιαστικό με αντωνυμία: Can you put away the toys?
B. Σημασία
Διαλέξτε τη σωστή απάντηση.
-
Διαλέξτε το πιο επίσημο ρήμα για μια αναφορά: We need to find out the cause. …
-
Διαλέξτε: "The plane took off." …
-
Διαλέξτε: She … after a year.
-
Διαλέξτε: In "The cat ran up the tree", up is a ….
C. Βρείτε το λάθος
Κάθε πρόταση έχει ένα λάθος ή είναι σωστή. Γράψτε τη διορθωμένη πρόταση ή γράψτε correct.
-
I'll pick up you at the station.
-
Can you look my cat after this weekend?
-
I can't put up this noise.
-
Turn off the lights in the kitchen, please.
D. Μέσα σε κείμενο
Συμπληρώστε κάθε αριθμημένο σημείο με το phrasal verb της παρένθεσης, στη σωστή μορφή και σειρά.
Lena: The van's here! Can you help me 15? (pick up + the boxes)
Max: Sure. Wait, I've 16 tape. (run out of)
Lena: There's some in the kitchen. And the old lamp — just 17. Nobody wants it. (throw away + it)
Max: OK. And who's 18 your cat today? (look after)
Lena: My sister. I really 19 her. (get on with)
E. Σειρά σας
Γράψτε στα αγγλικά.
-
Γράψτε δύο προτάσεις για την πρωινή σας ρουτίνα με get up, put on ή turn off. Σε μία από αυτές βάλτε αντωνυμία.
-
Γράψτε μία πρόταση για κάποιον με τον οποίο τα πάτε καλά και μία για κάτι που δεν ανέχεστε.
F. Μικτή επανάληψη
Επαναλάβετε προηγούμενα μαθήματα.
-
B1-19 Gerund στα αγγλικά: -ing ως υποκείμενο και μετά από πρόθεση (look forward to doing) I'm looking forward to (see) you next week.
-
A2-15 Give me the book ή give it to me; Ρήματα με δύο αντικείμενα στα αγγλικά Διαλέξτε: Here's your book. I'll tomorrow.
-
B1-27 Σκοπός, αιτία, αποτέλεσμα: so that, in order to, because of, due to, therefore I looked the word up ___ check the spelling. …
Λύσεις
A. Δομή
- Please turn it off. / Turn it off, please.
- She looks after them.
- We ran out of sugar.
- Turn it down.
- I came across it yesterday.
- Can you put them away?
B. Σημασία
- discover
- intransitive
- gave it up
- preposition
C. Βρείτε το λάθος
- I'll pick you up at the station.
- Can you look after my cat this weekend?
- I can't put up with this noise.
- ✓ Turn off the lights in the kitchen, please.
D. Μέσα σε κείμενο
- pick them up / pick the boxes up / pick up the boxes
- run out of
- throw it away
- looking after
- get on with
E. Σειρά σας
- I get up at seven. I make coffee, and then I turn the radio on, but I usually turn it off after the news.
- I get on really well with my cousin. I can't put up with loud music on the bus.
F. Μικτή επανάληψη
- seeing
- give it to you
- to
