SlowingoГраматика
+ 3 / 3

Collocations: колокации на англиски – make или do, heavy rain, meet a deadline, highly unlikely

Collocation: Words That Go Together

На оваа страница
  1. Цел
  2. Главна идеја
  3. Македонски и англиски
  4. Форма
  5. Употреба
  6. Чести грешки
  7. Замки за говорителите на македонски
  8. Не мешајте
  9. Правопис и изговор
  10. Златно правило
  11. Вежби

Цел

По оваа лекција ќе знаете да му изберете на зборот природен придружник – вистинскиот глагол за именката (meet a deadline, allay fears), вистинската придавка (heavy rain, high winds) и вистинскиот прилог (highly unlikely, bitterly disappointed) –, ќе ја забележувате скриената позитивна или негативна „боја“ на некои зборови и ќе знаете сами да проверите колокација во речник или корпус.

Главна идеја

Колокација е спој на зборови што говорниците по навика ги користат заедно. Heavy rain и strong coffee се колокации; strong rain и heavy coffee се разбирливи, но звучат неприродно. Граматиката ги дозволува, употребата не.

Замислете дека секој збор има свое друштво. Rain обично се дружи со heavy, torrential или light; deadline поминува време со meet, miss и extend. Ниедно логичко правило не објаснува зошто – едноставно е така. Некои зборови имаат и репутација: cause речиси секогаш е во лошо друштво (cause problems, cause damage), па cause success звучи чудно.

Колокациите често се последното нешто што го одделува многу добриот ученик од речиси мајчин говорник. Текстот може да е граматички беспрекорен, а сепак да звучи туѓо поради еден погрешен придружник. Добра вест: колокациите можат да се проверат, а најкорисните можат да се учат како целина – reach a consensus, не reach + consensus.

Македонски и англиски

И македонскиот има колокации: велиме „силно кафе“, „густ сообраќај“, „донесува одлука“, „држи предавање“, „полага испит“. Проблемот е што нашите и англиските друштва не се поклопуваат. Нашето „прави“ ги покрива и make и do („прави грешка“ – make a mistake, „прави домашна“ – do homework), па изборот мора да се учи со секоја именка посебно. Нашиот „силен“ оди со многу именки („силен дожд“, „силен ветер“, „силен акцент“), а на англиски придавката се менува според именката: heavy rain, strong wind, strong accent.

Нашите глаголи во готовите спојувања исто така не се преведуваат буквално: „донесува одлука“ не е bring a decision, туку make или take a decision; „држи предавање“ не е hold a lecture, туку give a lecture; „полага испит“ не е pass an exam (тоа значи „положува“), туку take или sit an exam.

Во некои случаи колокацијата е иста: „силно кафе“ е strong coffee, „висока цена“ high price, „длабоко загрижен“ deeply concerned. Сепак, ако нашиот спој преведен збор по збор ви изгледа „логичен“, проверете го.

МакедонскиАнглискиШто е различно?
прави грешка / предлогmake a mistake / a suggestion„прави“ → тука make
прави домашна / вежбиdo homework / exercises„прави“ → тука do
силно кафе / силен акцентstrong coffee / accentтука е исто
силен дожд / снегheavy rain / snow„силен“ → heavy
висока цена / температураhigh price / temperatureтука е исто
донесува одлукаmake / take a decisionне bring
држи предавањеgive a lectureне hold
полага испитtake / sit an exampass = положува
длабоко загриженdeeply concernedтука е исто

Накратко: нашите „прави“, „силен“, „донесува“, „држи“ и „полага“ се прешироки за буквален превод. Учете ја именката заедно со нејзиниот англиски придружник: make a mistake, do exercises, heavy rain, make a decision, give a lecture, take an exam.

Форма

Главни обрасци на колокации

ОбразецПримери
глагол + именкаmeet a deadline, pose a threat, draw a conclusion, reach a consensus, allay fears
придавка + именкаheavy rain, high winds, a stark contrast, a vested interest, abject poverty
прилог + придавкаdeeply concerned, highly unlikely, utterly ridiculous, bitterly disappointed
глагол + прилогflatly refuse, categorically deny, sincerely apologise
именка + именкаa traffic jam, a pay rise, a job interview
именка + of + именкаa round of applause, a sense of humour, a spate of burglaries

strong, heavy и high

strongheavyhigh
coffee, accent, smell, opinionrain, snow, traffic, smokertemperature, price, level, standard, demand
evidence, support, argument, demandlosses, workload, finerisk, speed, quality
wind(s) – еднина или множина(accent: и heavy е често)winds – обично во множина

make и do – повторување

make (создава, прави производ, предизвикува резултат)do (извршува дејство, работа, задачи)
a decision, a mistake, a plan, progressresearch, homework, the shopping, business
a mess, a noise, an effort, a suggestionsomeone a favour, your best, damage, harm

Во оваа лекција ❌ означува спојувања што стандардниот англиски не ги користи; ⚠️ означува спојувања што се разбирливи, но неприродни.

Употреба

1Глагол + именка над основното ниво

Многу именки сами си го избираат глаголот. Во формалниот и академскиот англиски овие избори се прецизни: со рок meet или miss, со опасност pose, со заклучок draw, со консензус reach, со стравови allay. Самиот глагол често има малку значење, па учете го целиот спој.

We worked all weekend to meet the deadline.
Работевме цел викенд за да го испочитуваме рокот.
„да се испочитува рокот“ → meet the deadline
Rising sea levels pose a serious threat to coastal towns.
Порастот на нивото на морето претставува сериозна закана за крајбрежните градови.
„претставува закана“ → pose a threat
It's too early to draw any conclusions from the data.
Прерано е да се извлечат какви било заклучоци од податоците.
„извлекува заклучоци“ → draw conclusions
After hours of discussion, the committee finally reached a consensus.
По неколкучасовна дискусија, комисијата конечно постигна консензус.
тука е исто: „постигнува“ → reach
The minister tried to allay fears about job losses.
Министерот се обиде да ги ублажи стравувањата од губење работни места.
allay = ублажува (формално)
I wouldn't like to hazard a guess about the final cost.
Не би се обидел ни да претпоставам колку ќе чини на крајот.
формално; неутрално: make a guess
Several board members raised concerns about the budget.
Неколку членови на одборот изразија загриженост за буџетот.

2Придавка + именка

Придавката што значи „многу“ или „интензивен“ се менува според именката. Rain и traffic се heavy; coffee е strong; prices и temperatures се high. Strong оди со wind или winds; high обично со winds во множина. Demand обично е high или strong (се користи и heavy demand, на пример за услуга или мрежа). Многу формални именки имаат свои устални придавки: a stark contrast, a vested interest, abject poverty. Нашиот „силен“ тука не е сигурен водич.

Heavy rain is expected across the north tonight.
Вечерва се очекува силен дожд во северниот дел.
„силен дожд“ → heavy rain
High winds have closed the bridge.
Мостот е затворен поради силниот ветер.
high: обично winds во множина
We were stuck in heavy traffic for an hour.
Еден час бевме заглавени во густ сообраќај.
„густ сообраќај“ → heavy traffic
He has a strong Scottish accent.
Има силен шкотски акцент.
тука е исто; и a broad / thick / heavy accent
There is high demand for nurses in the region.
Во регионот има голема побарувачка за медицински сестри.
и strong demand
There is a stark contrast between the two neighbourhoods.
Меѓу двете населби има остар контраст.
stark = многу јасен, често непријатен
Developers have a vested interest in changing the law.
Инвеститорите имаат личен интерес законот да се смени.
имаат корист од тоа

3Прилог + придавка и глагол + прилог

И засилувачките прилози имаат омилени придружници. Very оди со речиси секоја придавка што има степени, но попрецизните прилози звучат поприродно и понапредно. Апсолутните и екстремните придавки (impossible, perfect, freezing) обично примаат absolutely, completely или utterly (најдобриот придружник зависи од зборот), а не very.

We are deeply concerned about the delays.
Длабоко сме загрижени поради доцнењата.
тука е исто
It's highly unlikely that the flight will leave on time.
Многу е малку веројатно дека летот ќе тргне навреме.
That's utterly ridiculous — nobody would pay that much!
Тоа е крајно смешно, никој не би платил толку!
The fans were bitterly disappointed by the result.
Навивачите беа горко разочарани од резултатот.
I'm fully aware of the risks.
Целосно сум свесен за ризиците.
He flatly refused to apologise.
Категорично одби да се извини.
flatly = целосно, цврсто
The company categorically denies the allegations.
Компанијата категорично ги негира обвинувањата.
формално

4Семантичка прозодија: скриената боја на зборовите

Некои зборови во речникот се неутрални, но речиси секогаш се појавуваат со негативни (или позитивни) придружници. Таа „боја“ се вика семантичка прозодија. Ако збор со негативна боја го употребите за позитивна мисла, звучи чудно или иронично. И нашето „предизвикува“ најчесто е во лошо друштво.

The storm caused serious damage.
Бурата предизвика голема штета.
cause: обично проблеми, штета, доцнења, загриженост
The new rules led to a big improvement in safety.
Новите правила доведоа до големо подобрување на безбедноста.
позитивен резултат: lead to / bring about, не „cause“
I was utterly exhausted after the journey.
По патувањето бев сосема исцрпен.
utterly: обично негативни придавки
Panic set in when the lights went out.
Кога згаснаа светлата, настана паника.
set in: почнува нешто непријатно и трае
Corruption was rife in the old system.
Корупцијата беше раширена во стариот систем.
rife: нешто лошо е многу раширено
The city has seen a spate of burglaries this month.
Овој месец во градот имаше серија провални кражби.
a spate of: обично непријатни настани

5Јачина на колокацијата и стил

Колокациите одат од силни (речиси устални: pitch dark, shrug your shoulders) до слаби (многу можни придружници: a nice day, a big house). Некои колокации имаат и стил: get a degree е неутрално, obtain a degree формално; make a complaint е неутрално, lodge a complaint формално.

It was pitch dark in the tunnel.
Во тунелот беше темно како в рог.
силна: pitch оди речиси само со dark и black
She shrugged her shoulders and walked away.
Ги крена рамениците и си замина.
shrug оди речиси само со shoulders (или без предмет)
We had a nice time.
Убаво си поминавме.
слаба: можни се многу придавки
Can you do me a favour and lock the door?
Можеш ли да ми направиш услуга и да ја заклучиш вратата?
повторување: do a favour; „направи услуга“ → do
We've made good progress this week.
Оваа недела добро напредувавме.
повторување: make progress
Several residents have lodged a formal complaint.
Неколку жители поднесоа официјална жалба.
формално; неутрално: made a complaint

6Како да проверите колокација

Кога некој спој „звучи можно“, но не сте сигурни, проверете го. Речникот за ученици често ги покажува колокациите со задебелени букви или во посебна рамка. Корпусот (голема збирка вистински текстови во која може да се пребарува) покажува колку често се појавува секоја варијанта. Споредете ги варијантите, погледнете го стилот на текстовите и забележете ги зборовите околу нив.

She made a serious mistake.
Направи сериозна грешка.
речник: mistake → make, не do
The government faces strong criticism over the plan.
Владата се соочува со остри критики за планот.
корпус: strong / heavy / fierce criticism се чести
The company suffered heavy losses last year.
Компанијата минатата година претрпе големи загуби.
корпус: во вестите типично е heavy losses
The results were highly significant.
Резултатите беа статистички многу значајни.
корпус: во академски текст типично е highly significant

Чести грешки

❌I did a mistake in the report.
✅I made a mistake in the report.
mistake оди со make.
❌We need to make more research.
✅We need to do more research.
research оди со do.
❌It's very impossible to finish today.
✅It's completely impossible to finish today.
Апсолутната придавка прима completely, absolutely или utterly, не very.
⚠️There was strong rain last night.
✅There was heavy rain last night.
Граматички е точно, но дождот е heavy.
⚠️It was highly cold on the mountain.
✅It was bitterly cold on the mountain.
Граматички е точно, но highly оди со unlikely, recommended, qualified – не со cold.
⚠️We need to arrive at a deadline.
✅We need to meet the deadline.
Граматички е точно, но со рок се вели meet или miss.
⚠️The new teacher caused great success.
✅The new teacher brought great success. или The new teacher was a great success.
Граматички е точно, но cause обично оди со негативни придружници.

Замки за говорителите на македонски

1. „Прави“ → make или do. Кај нас сè се „прави“: вежби, услуга, грешка, план. На англиски таа работа се дели меѓу два глагола, а кој каде оди одлучува именката – самата логика не е доволна. Најсигурно е именката да ја запомните заедно со нејзиниот глагол: do exercises, do someone a favour.

❌During the winter break our basketball coach in Kumanovo expects all the juniors to make strength exercises at home every evening.
✅During the winter break our basketball coach in Kumanovo expects all the juniors to do strength exercises at home every evening.
„прави вежби“ → do exercises
❌Last summer my cousin in Melbourne made me a big favour: she found me a job in her friend's restaurant for the whole holiday.
✅Last summer my cousin in Melbourne did me a big favour: she found me a job in her friend's restaurant for the whole holiday.
„ми направи голема услуга“ → did me a big favour

2. „Донесе одлука“ → bring a decision. Кај нас одлуката се „донесува“: „Советот донесе одлука“. Збор по збор излегува bring a decision, што англиски говорник ќе го разбере, но не го користи. Со decision одат make или (особено во британскиот англиски) take; формално и reach a decision.

⚠️I still haven't brought a decision about whether to study in Skopje or abroad, and the enrolment deadline is next Friday.
✅I still haven't made a decision about whether to study in Skopje or abroad, and the enrolment deadline is next Friday. или I still haven't taken a decision about whether to study in Skopje or abroad, and the enrolment deadline is next Friday.
Граматички е точно, но со decision одат make, take или reach, не bring.

3. „Држи предавање“ → hold a lecture. Кај нас предавањето, говорот и презентацијата се „држат“. На англиски hold оди со состанок, натпревар или избори (hold a meeting), а предавање, говор и презентација се give (или deliver, формално).

⚠️Next Thursday a famous astronomer from Australia will hold a lecture about black holes at the Faculty of Natural Sciences in Skopje.
✅Next Thursday a famous astronomer from Australia will give a lecture about black holes at the Faculty of Natural Sciences in Skopje.
Граматички е точно, но со lecture оди give; hold е за meeting или competition.

4. „Полагам испит“ → I'm passing an exam. Кај нас „полагам“ значи „излегувам на испит“, а „положив“ значи „успешно го завршив“. Англиското pass an exam значи само второто. Ако сакате да кажете дека утре излегувате на испит, користете take или sit an exam (британски).

⚠️Wish me luck: tomorrow I'm passing the oral part of the English exam at the language school in Tetovo, and I'm really nervous.
✅Wish me luck: tomorrow I'm taking the oral part of the English exam at the language school in Tetovo, and I'm really nervous.
Граматички е точно, но pass значи „положувам успешно“; „полагам“ → take / sit.

5. „Тешко болен“ → heavily ill. Кај нас „тешко“ го засилува „болен“: „тешко болен“, „тешко повреден“. Англискиот heavily не оди со ill. Се вели seriously ill (и badly / seriously injured).

⚠️Our neighbour's father was heavily ill all winter, so the whole street took turns bringing them soup and bread.
✅Our neighbour's father was seriously ill all winter, so the whole street took turns bringing them soup and bread.
Граматички е точно, но со ill оди seriously, не heavily.

Не мешајте

колокација и рекција – Рекцијата е предлог што е цврсто врзан за зборот (good at, depend on); видете A2-31. Колокацијата е типичен придружник на зборот.

She's good at maths.
Добра е по математика.
устален предлог
She's a gifted mathematician.
Таа е надарена математичарка.
колокација: gifted + надарен човек

колокација и фразален глагол – Значењето на колокацијата се разбира од деловите, дури и ако не би го погодиле придружникот (give a speech). Значењето на фразалниот глагол често не може да се изведе од деловите (give up = се откажува); видете B1-28.

I gave up sugar last year.
Лани се откажав од шеќерот.
фразален глагол: се откажува
She gave a speech at the wedding.
Одржа говор на свадбата.
колокација; кај нас „одржува говор“ → give a speech

very и absolutely – Придавките со степени (cold, good) примаат very / extremely; екстремните или апсолутните придавки (freezing, perfect, impossible) примаат absolutely / completely / utterly.

It's very cold today.
Денес е многу студено.
It's absolutely freezing today.
Денес е страшно студено, мрзне.

Правопис и изговор

  • Колокацијата се изговара како една целина, а главниот нагласок обично е на последниот збор со значење: meet the DEADline, heavy TRAFfic, highly unLIKEly.
  • Учете го ритамот заедно со зборовите: pay attention /peɪ əˈtenʃn/ – првото a во attention е слабо /ə/, а нагласокот е на вториот слог. Кај нас нагласокот по правило е постојан, па кај англиските зборови учете го заедно со зборот.
  • Allay е /əˈleɪ/, нагласено на вториот слог; rife се римува со life.
  • Do the washing-up е британски; do the dishes се користи и во Велика Британија и во US, особено во US. И во двете do the laundry; во Велика Британија и do the washing.

Златно правило

Не учете поединечни зборови – учете ги нивните придружници и забележете дали зборот обично оди во добро или во лошо друштво. Ако некој спој само „звучи можно“, проверете го: граматиката дозволува многу парови, но природниот англиски користи само неколку. И запомнете: нашите „прави“, „силен“, „донесува“, „држи“ и „полага“ не се преведуваат буквално – make или do, heavy или strong, make a decision, give a lecture, take an exam се учат заедно со именката.

Вежби

A. Форма

Изберете го точниот збор или дополнете.

  1. make или do: Have you your homework yet?
  2. make или do: We've a lot of progress this month.
  3. Дополнете: If we work late, we can still the deadline.
  4. Изберете го точниот одговор: The scientists were careful not to … conclusions too early.
  5. Изберете го точниот одговор: There's always … traffic on this road at rush hour.
  6. Изберете го точниот одговор: It's … unlikely that he'll agree.
  7. Изберете го точниот одговор: I was … disappointed with the result.

B. Значење

Изберете го точниот одговор.

  1. Која реченица звучи природно?
  2. Кој збор има негативна боја? …
  3. Кое е поформално? …
  4. Што значи "allay fears"? …

C. Најдете ја грешката

Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.

  1. I think I took a cold on the plane.
  2. She's doing a PhD in biology.
  3. There is a hard contrast between rich and poor areas.
  4. The government is strongly aware of the problem.

D. Во контекст

Во оваа вест изберете го поприродниот од зборовите во заградата.

A news report
16 (Heavy / Strong) rain and 17 (high / tall) winds 18 (made / caused) serious damage across the region last night. Many roads were blocked, and drivers were stuck in 19 (heavy / thick) traffic for hours. The mayor tried to 20 (allay / calm down) fears that schools would close, but parents were 21 (bitterly / highly) disappointed when classes were cancelled.

E. Ваш ред е

Напишете на англиски.

  1. Напишете две реченици за вашата работа или студии со спојувањата "meet a deadline" и "make progress".
  2. Напишете реченица за некој проблем во вашиот град со "pose a threat", "a spate of" или "rife".
  3. Опишете искуство што ве разочарало со колокација прилог + придавка.

F. Мешано повторување

Повторете ги темите од претходните лекции.

  1. A2-31 Good at, afraid of, listen to: зборови со предлози (dependent prepositions) на англиски
    Дополнете со предлог: It depends the weather.
  2. B1-28 Phrasal verbs: ред на зборовите кај фразните глаголи – turn it off, look after her
    Ставете ја заменката на точното место: Can you turn off it?
  3. B2-24 Reason for, increase in, solution to: именка + предлог на англиски
    Дополнете со предлог: There has been a sharp increase crime in the area.
Одговори

A. Форма

  1. done
  2. made
  3. meet / make
  4. draw
  5. heavy
  6. highly
  7. bitterly

B. Значење

  1. The flood caused a lot of damage.
  2. rife
  3. lodge a complaint
  4. make fears weaker

C. Најдете ја грешката

  1. I think I caught a cold on the plane. / I think I got a cold on the plane. / I think I picked up a cold on the plane.
  2. ✓ She's doing a PhD in biology.
  3. There is a stark contrast between rich and poor areas. / There is a sharp contrast between rich and poor areas. / There is a striking contrast between rich and poor areas. / There is a marked contrast between rich and poor areas.
  4. The government is fully aware of the problem. / The government is well aware of the problem. / The government is acutely aware of the problem. / The government is very aware of the problem. / The government is keenly aware of the problem. / The government is aware of the problem.

D. Во контекст

  1. Heavy
  2. high
  3. caused
  4. heavy
  5. allay
  6. bitterly

E. Ваш ред е

  1. I always meet my deadlines at work. This year I've made a lot of progress with my English.
  2. There has been a spate of bike thefts near the station.
  3. I was bitterly disappointed when the concert was cancelled.

F. Мешано повторување

  1. on
  2. Can you turn it off?
  3. in
Апликација за AndroidУчете во движење Google Play