Collocations: колокации на англиски – make или do, heavy rain, meet a deadline, highly unlikely
Collocation: Words That Go Together
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да му изберете на зборот природен придружник – вистинскиот глагол за именката (meet a deadline, allay fears), вистинската придавка (heavy rain, high winds) и вистинскиот прилог (highly unlikely, bitterly disappointed) –, ќе ја забележувате скриената позитивна или негативна „боја“ на некои зборови и ќе знаете сами да проверите колокација во речник или корпус.
Главна идеја
Колокација е спој на зборови што говорниците по навика ги користат заедно. Heavy rain и strong coffee се колокации; strong rain и heavy coffee се разбирливи, но звучат неприродно. Граматиката ги дозволува, употребата не.
Замислете дека секој збор има свое друштво. Rain обично се дружи со heavy, torrential или light; deadline поминува време со meet, miss и extend. Ниедно логичко правило не објаснува зошто – едноставно е така. Некои зборови имаат и репутација: cause речиси секогаш е во лошо друштво (cause problems, cause damage), па cause success звучи чудно.
Колокациите често се последното нешто што го одделува многу добриот ученик од речиси мајчин говорник. Текстот може да е граматички беспрекорен, а сепак да звучи туѓо поради еден погрешен придружник. Добра вест: колокациите можат да се проверат, а најкорисните можат да се учат како целина – reach a consensus, не reach + consensus.
Македонски и англиски
И македонскиот има колокации: велиме „силно кафе“, „густ сообраќај“, „донесува одлука“, „држи предавање“, „полага испит“. Проблемот е што нашите и англиските друштва не се поклопуваат. Нашето „прави“ ги покрива и make и do („прави грешка“ – make a mistake, „прави домашна“ – do homework), па изборот мора да се учи со секоја именка посебно. Нашиот „силен“ оди со многу именки („силен дожд“, „силен ветер“, „силен акцент“), а на англиски придавката се менува според именката: heavy rain, strong wind, strong accent.
Нашите глаголи во готовите спојувања исто така не се преведуваат буквално: „донесува одлука“ не е bring a decision, туку make или take a decision; „држи предавање“ не е hold a lecture, туку give a lecture; „полага испит“ не е pass an exam (тоа значи „положува“), туку take или sit an exam.
Во некои случаи колокацијата е иста: „силно кафе“ е strong coffee, „висока цена“ high price, „длабоко загрижен“ deeply concerned. Сепак, ако нашиот спој преведен збор по збор ви изгледа „логичен“, проверете го.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| прави грешка / предлог | make a mistake / a suggestion | „прави“ → тука make |
| прави домашна / вежби | do homework / exercises | „прави“ → тука do |
| силно кафе / силен акцент | strong coffee / accent | тука е исто |
| силен дожд / снег | heavy rain / snow | „силен“ → heavy |
| висока цена / температура | high price / temperature | тука е исто |
| донесува одлука | make / take a decision | не bring |
| држи предавање | give a lecture | не hold |
| полага испит | take / sit an exam | pass = положува |
| длабоко загрижен | deeply concerned | тука е исто |
Накратко: нашите „прави“, „силен“, „донесува“, „држи“ и „полага“ се прешироки за буквален превод. Учете ја именката заедно со нејзиниот англиски придружник: make a mistake, do exercises, heavy rain, make a decision, give a lecture, take an exam.
Форма
Главни обрасци на колокации
| Образец | Примери |
|---|---|
| глагол + именка | meet a deadline, pose a threat, draw a conclusion, reach a consensus, allay fears |
| придавка + именка | heavy rain, high winds, a stark contrast, a vested interest, abject poverty |
| прилог + придавка | deeply concerned, highly unlikely, utterly ridiculous, bitterly disappointed |
| глагол + прилог | flatly refuse, categorically deny, sincerely apologise |
| именка + именка | a traffic jam, a pay rise, a job interview |
| именка + of + именка | a round of applause, a sense of humour, a spate of burglaries |
strong, heavy и high
| strong | heavy | high |
|---|---|---|
| coffee, accent, smell, opinion | rain, snow, traffic, smoker | temperature, price, level, standard, demand |
| evidence, support, argument, demand | losses, workload, fine | risk, speed, quality |
| wind(s) – еднина или множина | (accent: и heavy е често) | winds – обично во множина |
make и do – повторување
| make (создава, прави производ, предизвикува резултат) | do (извршува дејство, работа, задачи) |
|---|---|
| a decision, a mistake, a plan, progress | research, homework, the shopping, business |
| a mess, a noise, an effort, a suggestion | someone a favour, your best, damage, harm |
Во оваа лекција ❌ означува спојувања што стандардниот англиски не ги користи; ⚠️ означува спојувања што се разбирливи, но неприродни.
Употреба
1Глагол + именка над основното ниво
Многу именки сами си го избираат глаголот. Во формалниот и академскиот англиски овие избори се прецизни: со рок meet или miss, со опасност pose, со заклучок draw, со консензус reach, со стравови allay. Самиот глагол често има малку значење, па учете го целиот спој.
2Придавка + именка
Придавката што значи „многу“ или „интензивен“ се менува според именката. Rain и traffic се heavy; coffee е strong; prices и temperatures се high. Strong оди со wind или winds; high обично со winds во множина. Demand обично е high или strong (се користи и heavy demand, на пример за услуга или мрежа). Многу формални именки имаат свои устални придавки: a stark contrast, a vested interest, abject poverty. Нашиот „силен“ тука не е сигурен водич.
3Прилог + придавка и глагол + прилог
И засилувачките прилози имаат омилени придружници. Very оди со речиси секоја придавка што има степени, но попрецизните прилози звучат поприродно и понапредно. Апсолутните и екстремните придавки (impossible, perfect, freezing) обично примаат absolutely, completely или utterly (најдобриот придружник зависи од зборот), а не very.
4Семантичка прозодија: скриената боја на зборовите
Некои зборови во речникот се неутрални, но речиси секогаш се појавуваат со негативни (или позитивни) придружници. Таа „боја“ се вика семантичка прозодија. Ако збор со негативна боја го употребите за позитивна мисла, звучи чудно или иронично. И нашето „предизвикува“ најчесто е во лошо друштво.
5Јачина на колокацијата и стил
Колокациите одат од силни (речиси устални: pitch dark, shrug your shoulders) до слаби (многу можни придружници: a nice day, a big house). Некои колокации имаат и стил: get a degree е неутрално, obtain a degree формално; make a complaint е неутрално, lodge a complaint формално.
6Како да проверите колокација
Кога некој спој „звучи можно“, но не сте сигурни, проверете го. Речникот за ученици често ги покажува колокациите со задебелени букви или во посебна рамка. Корпусот (голема збирка вистински текстови во која може да се пребарува) покажува колку често се појавува секоја варијанта. Споредете ги варијантите, погледнете го стилот на текстовите и забележете ги зборовите околу нив.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Прави“ → make или do. Кај нас сè се „прави“: вежби, услуга, грешка, план. На англиски таа работа се дели меѓу два глагола, а кој каде оди одлучува именката – самата логика не е доволна. Најсигурно е именката да ја запомните заедно со нејзиниот глагол: do exercises, do someone a favour.
2. „Донесе одлука“ → bring a decision. Кај нас одлуката се „донесува“: „Советот донесе одлука“. Збор по збор излегува bring a decision, што англиски говорник ќе го разбере, но не го користи. Со decision одат make или (особено во британскиот англиски) take; формално и reach a decision.
3. „Држи предавање“ → hold a lecture. Кај нас предавањето, говорот и презентацијата се „држат“. На англиски hold оди со состанок, натпревар или избори (hold a meeting), а предавање, говор и презентација се give (или deliver, формално).
4. „Полагам испит“ → I'm passing an exam. Кај нас „полагам“ значи „излегувам на испит“, а „положив“ значи „успешно го завршив“. Англиското pass an exam значи само второто. Ако сакате да кажете дека утре излегувате на испит, користете take или sit an exam (британски).
5. „Тешко болен“ → heavily ill. Кај нас „тешко“ го засилува „болен“: „тешко болен“, „тешко повреден“. Англискиот heavily не оди со ill. Се вели seriously ill (и badly / seriously injured).
Не мешајте
колокација и рекција – Рекцијата е предлог што е цврсто врзан за зборот (good at, depend on); видете A2-31. Колокацијата е типичен придружник на зборот.
колокација и фразален глагол – Значењето на колокацијата се разбира од деловите, дури и ако не би го погодиле придружникот (give a speech). Значењето на фразалниот глагол често не може да се изведе од деловите (give up = се откажува); видете B1-28.
very и absolutely – Придавките со степени (cold, good) примаат very / extremely; екстремните или апсолутните придавки (freezing, perfect, impossible) примаат absolutely / completely / utterly.
Правопис и изговор
- Колокацијата се изговара како една целина, а главниот нагласок обично е на последниот збор со значење: meet the DEADline, heavy TRAFfic, highly unLIKEly.
- Учете го ритамот заедно со зборовите: pay attention /peɪ əˈtenʃn/ – првото a во attention е слабо /ə/, а нагласокот е на вториот слог. Кај нас нагласокот по правило е постојан, па кај англиските зборови учете го заедно со зборот.
- Allay е /əˈleɪ/, нагласено на вториот слог; rife се римува со life.
- Do the washing-up е британски; do the dishes се користи и во Велика Британија и во US, особено во US. И во двете do the laundry; во Велика Британија и do the washing.
Златно правило
Не учете поединечни зборови – учете ги нивните придружници и забележете дали зборот обично оди во добро или во лошо друштво. Ако некој спој само „звучи можно“, проверете го: граматиката дозволува многу парови, но природниот англиски користи само неколку. И запомнете: нашите „прави“, „силен“, „донесува“, „држи“ и „полага“ не се преведуваат буквално – make или do, heavy или strong, make a decision, give a lecture, take an exam се учат заедно со именката.
Вежби
A. Форма
Изберете го точниот збор или дополнете.
-
make или do: Have you your homework yet?
-
make или do: We've a lot of progress this month.
-
Дополнете: If we work late, we can still the deadline.
-
Изберете го точниот одговор: The scientists were careful not to … conclusions too early.
-
Изберете го точниот одговор: There's always … traffic on this road at rush hour.
-
Изберете го точниот одговор: It's … unlikely that he'll agree.
-
Изберете го точниот одговор: I was … disappointed with the result.
B. Значење
Изберете го точниот одговор.
-
Која реченица звучи природно?
-
Кој збор има негативна боја? …
-
Кое е поформално? …
-
Што значи "allay fears"? …
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
I think I took a cold on the plane.
-
She's doing a PhD in biology.
-
There is a hard contrast between rich and poor areas.
-
The government is strongly aware of the problem.
D. Во контекст
Во оваа вест изберете го поприродниот од зборовите во заградата.
16 (Heavy / Strong) rain and 17 (high / tall) winds 18 (made / caused) serious damage across the region last night. Many roads were blocked, and drivers were stuck in 19 (heavy / thick) traffic for hours. The mayor tried to 20 (allay / calm down) fears that schools would close, but parents were 21 (bitterly / highly) disappointed when classes were cancelled.
E. Ваш ред е
Напишете на англиски.
-
Напишете две реченици за вашата работа или студии со спојувањата "meet a deadline" и "make progress".
-
Напишете реченица за некој проблем во вашиот град со "pose a threat", "a spate of" или "rife".
-
Опишете искуство што ве разочарало со колокација прилог + придавка.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
A2-31 Good at, afraid of, listen to: зборови со предлози (dependent prepositions) на англиски Дополнете со предлог: It depends the weather.
-
B1-28 Phrasal verbs: ред на зборовите кај фразните глаголи – turn it off, look after her Ставете ја заменката на точното место: Can you turn off it?
-
B2-24 Reason for, increase in, solution to: именка + предлог на англиски Дополнете со предлог: There has been a sharp increase crime in the area.
Одговори
A. Форма
- done
- made
- meet / make
- draw
- heavy
- highly
- bitterly
B. Значење
- The flood caused a lot of damage.
- rife
- lodge a complaint
- make fears weaker
C. Најдете ја грешката
- I think I caught a cold on the plane. / I think I got a cold on the plane. / I think I picked up a cold on the plane.
- ✓ She's doing a PhD in biology.
- There is a stark contrast between rich and poor areas. / There is a sharp contrast between rich and poor areas. / There is a striking contrast between rich and poor areas. / There is a marked contrast between rich and poor areas.
- The government is fully aware of the problem. / The government is well aware of the problem. / The government is acutely aware of the problem. / The government is very aware of the problem. / The government is keenly aware of the problem. / The government is aware of the problem.
D. Во контекст
- Heavy
- high
- caused
- heavy
- allay
- bitterly
E. Ваш ред е
- I always meet my deadlines at work. This year I've made a lot of progress with my English.
- There has been a spate of bike thefts near the station.
- I was bitterly disappointed when the concert was cancelled.
F. Мешано повторување
- on
- Can you turn it off?
- in
