Could, Was Able To, Managed To: «μπορούσα», «μπόρεσα» και «θα μπορώ» στα αγγλικά
Could, Was Able To, Managed To: Ability in Other Times
Σε αυτή τη σελίδα
Στόχος
Μετά από αυτό το μάθημα θα μπορείτε να λέτε τι μπορούσατε να κάνετε στο παρελθόν, τι καταφέρατε να κάνετε μία συγκεκριμένη φορά και τι θα μπορείτε να κάνετε στο μέλλον, με τα could, was able to, managed to και be able to σε διάφορους χρόνους.
Η βασική ιδέα
Το can είναι το ρήμα της ικανότητας, αλλά ζει μόνο στο παρόν A1-17. Για να πάει η ικανότητα σε άλλους χρόνους, τα αγγλικά έχουν δύο εργαλεία.
Το πρώτο είναι το could, ο τύπος παρελθόντος του can. Περιγράφει μια γενική ικανότητα στο παρελθόν, κάτι που μπορούσατε να κάνετε οποιαδήποτε στιγμή: When I was five, I could swim. Σκεφτείτε το σαν ένα σήμα ραμμένο στο μπουφάν σας: μια δεξιότητα που είχατε.
Άλλο όμως να έχετε το σήμα και άλλο να κερδίσετε μία δύσκολη μέρα. Για μία συγκεκριμένη επιτυχία, τα αγγλικά χρησιμοποιούν was able to ή managed to: The water was rough, but I managed to swim to the boat. Αυτό είναι ένα τρόπαιο για μία νίκη. Το managed to προσθέτει την ιδέα ότι ήταν δύσκολο.
Η άρνηση είναι πιο εύκολη: το couldn't ταιριάζει και στα δύο.
Τέλος, το can δεν έχει τύπο σε -ing, δεν έχει απαρέμφατο με to και δεν μπαίνει μετά το will. Γι' αυτό, για άλλους χρόνους χρησιμοποιήστε το be able to: will be able to, have been able to, want to be able to.
Ελληνικά και αγγλικά
Εδώ τα ελληνικά βοηθούν πολύ, γιατί κάνουν την ίδια διάκριση με τους χρόνους τους. Ο παρατατικός μπορούσα («Μπορούσα να κολυμπάω από πέντε χρονών») είναι γενική ικανότητα → could. Ο αόριστος μπόρεσα και το κατάφερα («Μπόρεσα να βγω», «Κατάφερα να βγω») είναι μία επιτυχία → was able to / managed to. Η παγίδα είναι ότι πολλοί μαθαίνουν «could = μπορούσα και μπόρεσα» και βάζουν could και στις δύο περιπτώσεις.
Άλλα τρία σημεία. Το «θα μπορώ / θα μπορέσω» δεν γίνεται will can, αλλά will be able to· το «να μπορώ» γίνεται to be able to. Για κάτι που κρατάει μέχρι τώρα, τα ελληνικά λένε ενεστώτα («Όλη μέρα δεν μπορώ να βρω τα γυαλιά μου»), ενώ τα αγγλικά θέλουν Present Perfect: haven't been able to. Και με το «βλέπω», το «ακούω», το «καταλαβαίνω», τα ελληνικά βάζουν σκέτο το ρήμα («βλέπαμε τα βουνά»), ενώ τα αγγλικά λένε συχνά could see.
| Ελληνικά | Σημασία | Αγγλικά |
|---|---|---|
| Η γιαγιά μου μιλούσε τρεις γλώσσες. | γενική ικανότητα (παρατατικός) | My grandmother could speak three languages. |
| Μπορέσαμε να βρούμε εισιτήρια. | μία επιτυχία (αόριστος) | We were able to get tickets. |
| Κατάφερε να φτιάξει τον εκτυπωτή. | μία δύσκολη επιτυχία | She managed to fix the printer. |
| Δεν μπορέσαμε να βρούμε ταξί. | άρνηση (και τα δύο) | We couldn't find a taxi. |
| Από το παράθυρο βλέπαμε τα βουνά. | αισθήσεις | We could see the mountains. |
| Θα μπορείτε να κάνετε μια απλή συζήτηση. | μέλλον | You'll be able to have a simple conversation. |
| Όλη μέρα δεν μπορώ να βρω τα γυαλιά μου. | μέχρι τώρα (στα ελληνικά ενεστώτας) | I haven't been able to find my glasses all day. |
| Θα ήθελα πολύ να μπορώ να μαγειρεύω σαν τον μπαμπά μου. | μετά από to | I'd love to be able to cook like my dad. |
Δομή
Ικανότητα στο παρελθόν
| Σημασία | Καταφατική | Αρνητική |
|---|---|---|
| γενική ικανότητα | I could read when I was four. | I couldn't read until I was six. |
| μία συγκεκριμένη επιτυχία | We were able to / managed to fix it. | We couldn't / weren't able to / didn't manage to fix it. |
Ερωτήσεις
| Μορφή | Παράδειγμα |
|---|---|
| Could + υποκείμενο + base form? | Could you swim when you were a child? |
| Was / Were + υποκείμενο + able to + base form? | Were you able to find a parking space? |
| Did + υποκείμενο + manage to + base form? | Did you manage to finish the report? |
Το be able to σε άλλους χρόνους και μορφές
| Μορφή | Παράδειγμα |
|---|---|
| Μέλλον: will be able to | You'll be able to drive after a few lessons. |
| Μέλλον, άρνηση: won't be able to | I won't be able to come tomorrow. |
| Present Perfect: have / has been able to | She hasn't been able to sleep this week. |
| Μετά από άλλο ρήμα: to be able to | I'd like to be able to play the guitar. |
| Μετά από modal: might / should be able to | We might be able to help. |
Με μια ματιά
| could | was able to | managed to | |
|---|---|---|---|
| Παρελθόν: γενική ικανότητα | ναι | ναι | όχι |
| Παρελθόν: μία επιτυχία (καταφατική) | όχι (εκτός από see, hear, understand…) | ναι | ναι |
| Παρελθόν: άρνηση (και οι δύο σημασίες) | ναι | ναι | ναι |
Χρήση
1Could: γενική ικανότητα στο παρελθόν
Χρησιμοποιήστε could + base form για δεξιότητες ή ικανότητες που είχε κάποιος για ένα διάστημα στο παρελθόν. Στα ελληνικά εδώ ταιριάζει ο παρατατικός: «μπορούσα», «ήξερα να», ή απλώς «μιλούσε», «έτρεχε».
2Was able to / managed to: επιτυχία μία φορά
Για μία κατάσταση στο παρελθόν που τελείωσε με επιτυχία, χρησιμοποιήστε was / were able to ή managed to, όχι could. Το managed to («κατάφερα») δείχνει ότι ήταν δύσκολο.
3Couldn't: ταιριάζει και στα δύο
Στην άρνηση, το couldn't είναι σωστό και για γενική ικανότητα και για μία φορά. Μπορείτε να πείτε και wasn't able to ή didn't manage to.
4Could με see, hear, smell, understand, remember
Με ρήματα των αισθήσεων και της σκέψης, το could είναι φυσικό ακόμη και για μία συγκεκριμένη φορά. Στα ελληνικά εδώ λέμε απλώς «έβλεπα», «άκουγα», «καταλάβαινα».
5Be able to σε άλλους χρόνους
Το can δεν έχει μέλλοντα, Present Perfect ή απαρέμφατο με to, γι' αυτό χρησιμοποιούμε be able to. (Για κάτι κανονισμένο στο μέλλον, το can είναι εντάξει: I can see you tomorrow at ten. Για μια καινούργια ικανότητα που δεν έχετε ακόμα, πείτε will be able to.)
Συχνά λάθη
Παγίδες για όσους μιλούν ελληνικά
1. «Μπόρεσα» → could. Στα ελληνικά ξεχωρίζουμε το «μπορούσα» από το «μπόρεσα», αλλά στο σχολείο συχνά μαθαίνουμε ότι και τα δύο είναι could. Για μία επιτυχία (αόριστος: «μπόρεσα», «κατάφερα»), πείτε was able to / managed to.
2. «Θα μπορώ» → will can. Το «θα μπορώ / θα μπορέσω» βγαίνει εύκολα will can. Δύο modals όμως δεν μπαίνουν μαζί: πείτε will be able to.
3. «Να μπορώ» → to can. Τα ελληνικά λένε «θέλω να μπορώ», «θα ήθελα να μπορώ». Το can όμως δεν έχει μορφή με to. Πείτε to be able to.
4. Ενεστώτας για κάτι που κρατάει μέχρι τώρα. Στα ελληνικά λέμε «Από τον Μάρτιο δεν μπορεί να βρει δουλειά». Στα αγγλικά, για ένα διάστημα που φτάνει μέχρι τώρα, χρειάζεται Present Perfect: hasn't been able to.
5. «Ήξερε να» → knew to. Στα ελληνικά λέμε «ήξερε να φτιάχνει», «ήξερα κολύμπι». Το knew to δεν σημαίνει αυτό στα αγγλικά: knew to = «ήξερε ότι έπρεπε να». Για ικανότητα, πείτε could (ή knew how to).
Μην τα μπερδεύετε
could (γενική δεξιότητα) και was able to (μία επιτυχία) — Η ίδια ιδέα της ικανότητας, διαφορετική ματιά στον χρόνο. Όπως το «μπορούσα» και το «μπόρεσα».
could για ικανότητα στο παρελθόν και could για πιθανότητα — Το could σημαίνει και «μπορεί να» A2-22, και φτιάχνει ευγενικά αιτήματα A2-23.
couldn't (ικανότητα) και couldn't have (υπόθεση για το παρελθόν) — Το She couldn't have known είναι λογικό συμπέρασμα («δεν γίνεται να το ήξερε»), όχι ικανότητα. Δείτε B2-06.
Ορθογραφία και προφορά
- could /kʊd/: το l δεν προφέρεται. Μέσα στην πρόταση είναι συχνά αδύναμο: /kəd/. Το /ʊ/ είναι σύντομο και χαλαρό, πιο σύντομο από το ελληνικό ου.
- couldn't /ˈkʊdnt/: δύο συλλαβές, χωρίς φωνήεν ανάμεσα στο /d/ και στο /n/.
- able /ˈeɪbl/: το /eɪ/ γλιστράει από το ε προς το ι, και το /bl/ στο τέλος είναι μια συλλαβή χωρίς καθαρό φωνήεν. Στο was able to οι λέξεις δένονται: /wəz ˈeɪbl tə/.
- managed /ˈmænɪdʒd/: δύο συλλαβές, τόνος στην πρώτη. Το /æ/ είναι πιο ανοιχτό από το ελληνικό ε. Το /dʒ/ δεν υπάρχει στα ελληνικά και δεν είναι «τζ»: η γλώσσα ακουμπά πίσω από τα πάνω δόντια, τα χείλη στρογγυλεύουν λίγο. Μην προσθέσετε φωνήεν στο τέλος.
- I'll be able to /aɪl bi ˈeɪbl tə/· won't be able to /wəʊnt bi ˈeɪbl tə/ (UK), /woʊnt bi ˈeɪbl tə/ (US).
Χρυσός κανόνας
Could = γενική δεξιότητα στο παρελθόν («μπορούσα»). Was able to / managed to = μία επιτυχία («μπόρεσα», «κατάφερα»)· αλλά το could see / hear / understand είναι εντάξει. Couldn't = και τα δύο. Όπου το can δεν έχει μορφή, μετά το will, το have ή το to, πείτε be able to.
Ασκήσεις
A. Δομή
Συμπληρώστε τη σωστή λέξη ή βάλτε τη λέξη στην παρένθεση στη σωστή μορφή.
-
Next year, I'll able to drive.
-
She hasn't able to visit us since she moved.
-
After an hour, we (manage) to fix the car.
-
Φτιάξτε ερώτηση στο παρελθόν: you / be able to / find / a parking space?
-
He tried, but he (not / manage) to open the jar.
-
I'd like to able to speak Japanese.
B. Σημασία
Διαλέξτε την απάντηση που ταιριάζει στην περίσταση.
-
Διαλέξτε: When I was six, I … count to a hundred.
-
Διαλέξτε: The door was locked, but we … get in through the window.
-
Διαλέξτε: I looked everywhere, but I find my keys.
-
Διαλέξτε: From our hotel room, we … see the sea.
-
Διαλέξτε: I'm sorry, I come on Friday.
C. Βρείτε το λάθος
Κάθε πρόταση έχει ένα λάθος ή είναι σωστή. Γράψτε τη διορθωμένη πρόταση ή γράψτε correct.
-
I will can help you on Monday.
-
He managed to passing the test.
-
I haven't could sleep this week.
-
My grandfather could speak four languages.
D. Μέσα σε κείμενο
Βάλτε τις λέξεις στις παρενθέσεις στη σωστή μορφή.
Last winter there was a big snowstorm. No trains were running, so I 16 (not / can) get to work by train. I waited for an hour, and in the end I 17 (manage) to find a taxi. The roads were terrible, but the driver 18 (be able to) get me to the office by ten. From my desk, I 19 (can) see the snow all day. Good news: tomorrow I 20 (be able to) work from home.
E. Σειρά σας
Γράψτε στα αγγλικά.
-
Γράψτε ένα πράγμα που μπορούσατε να κάνετε ως παιδί και ένα που δεν μπορούσατε.
-
Γράψτε για μια δύσκολη στιγμή που καταφέρατε να κάνετε κάτι.
F. Μικτή επανάληψη
Επαναλάβετε προηγούμενα μαθήματα.
-
A2-22 May, Might, Could: το «μπορεί να» και το «ίσως» στα αγγλικά Διαλέξτε: I'm not sure, but I … be at the meeting tomorrow.
-
A2-23 Could you, Can I, Shall I: αιτήματα, προσφορές και άδεια στα αγγλικά Κάντε το ευγενικό: Help me with this box.
-
A2-19 Present Perfect ή Past Simple; Η διαφορά απλά We (move) to this town in 2018.
Λύσεις
A. Δομή
- be
- been
- managed
- Were you able to find a parking space?
- didn't manage / did not manage
- be
B. Σημασία
- could
- managed to
- all three are correct
- could
- won't be able to
C. Βρείτε το λάθος
- I will be able to help you on Monday. / I'll be able to help you on Monday. / I can help you on Monday.
- He managed to pass the test.
- I haven't been able to sleep this week.
- ✓ My grandfather could speak four languages.
D. Μέσα σε κείμενο
- couldn't / could not
- managed
- was able to
- could
- 'll be able to / will be able to / 'm going to be able to / am going to be able to
E. Σειρά σας
- I could swim when I was five. I couldn't ride a bike until I was nine.
- Last year I lost my passport, but I managed to get a new one in two days.
F. Μικτή επανάληψη
- might not
- Could you help me with this box, please? / Could you please help me with this box? / Could you help me with this box? / Would you help me with this box, please? / Can you help me with this box, please? / Would you mind helping me with this box?
- moved
