Could, was able to и managed to: способност во минатото и иднината на англиски
Could, Was Able To, Managed To: Ability in Other Times
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да зборувате за тоа што сте знаеле да правите во минатото, што сте успеале да направите еден пат и што ќе можете да правите во иднина. За тоа ви требаат could, was able to, managed to и be able to во различни времиња.
Главна идеја
Can е глаголот на способноста, но живее само во сегашноста A1-17. За да ја пренесе способноста во други времиња, англискиот има две алатки.
Првата е could, минатото на can. Тоа опишува општа способност во минатото – нешто што сте можеле да го правите во секое време: When I was five, I could swim. Замислете го како беџ на јакна: способност што сте ја имале.
Но беџот на јакната е едно, а победата во еден тежок ден е друго. За еден конкретен успех англискиот користи was able to или managed to: The water was rough, but I managed to swim to the boat. Тоа е пехар за една победа. Managed to додава и дека било тешко.
Одречната форма е поедноставна: couldn't оди во двата случаја.
И на крај: can нема -ing форма, нема форма со to и не стои по will. Во другите времиња користете be able to: will be able to, have been able to, want to be able to.
Македонски и англиски
Кај нас за способност и успех имаме повеќе глаголи. „Знаев да пливам“ и „можев да трчам долго“ зборуваат за општа способност – тоа е could. За еден пат велиме „успеав“, „можев“, „конечно можевме“ – на англиски тоа е managed to или was able to. Добра вест: нашето „успеав да“ е точно managed to. Замката е во „можев“ и „можевме“: изгледаат како едноставно could, но за еден успех во потврдна реченица could не е природниот избор.
Нашето „може“ е обичен глагол: има минато („можев“), иднина („ќе можам“) и стои по „да“ („сакам да можам“). Англиското can не се менува така. Каде што кај нас е „ќе можам“ или „да можам“, на англиски е be able to: „ќе можеш“ → you'll be able to, не will can. А она што трае до сега кај нас често е во сегашно време („Цел ден не можам да ги најдам очилата“), а на англиски во Present Perfect (англиски сегашен перфект): I haven't been able to find my glasses all day.
И уште нешто: за научена вештина кај нас велиме „знам да“ („Знам да пливам“). Англиското know to не значи вештина. Вештината е can или could.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Баба ми знаеше три јазика. | My grandmother could speak three languages. | општа способност → could |
| Конечно успеа да го поправи печатачот. | She finally managed to fix the printer. | еден успех → managed to – тука е исто |
| Конечно можевме да земеме билети за последната претстава. | We were able to get tickets for the last show. | „можевме“ за еден пат → were able to, не could |
| Не можевме да најдеме такси. | We couldn't find a taxi. | одречно: couldn't оди секогаш – тука е исто |
| Од прозорецот на хотелот се гледаа планините. | From the hotel window, we could see the mountains. | see, hear, understand → could и за еден пат |
| Цел ден не можам да ги најдам очилата. | I haven't been able to find my glasses all day. | кај нас сегашно време; на англиски have been able to |
| За неколку месеци ќе можеш да водиш едноставен разговор. | In a few months, you'll be able to have a simple conversation. | „ќе можеш“ → will be able to, не will can |
| Многу би сакал да знам да готвам како татко ми. | I'd love to be able to cook like my dad. | по to → to be able to |
Накратко: „знаев да“ и „можев“ за општа способност се could, „успеав“ и „можев“ за еден пат се managed to / was able to, „не можев“ е couldn't. Каде што can нема форма, користете be able to.
Форма
Способност во минатото
| Значење | Потврдно | Одречно |
|---|---|---|
| општа способност | I could read when I was four. | I couldn't read until I was six. |
| еден конкретен успех | We were able to / managed to fix it. | We couldn't / weren't able to / didn't manage to fix it. |
Прашања
| Форма | Пример |
|---|---|
| Could + подмет + основна форма? | Could you swim when you were a child? |
| Was / Were + подмет + able to + основна форма? | Were you able to find a parking space? |
| Did + подмет + manage to + основна форма? | Did you manage to finish the report? |
Be able to во други времиња и форми
| Форма | Пример |
|---|---|
| Иднина: will be able to | You'll be able to drive after a few lessons. |
| Одречно во иднина: won't be able to | I won't be able to come tomorrow. |
| Present Perfect: have / has been able to | She hasn't been able to sleep this week. |
| По друг глагол: to be able to | I'd like to be able to play the guitar. |
| По модален глагол: might / should be able to | We might be able to help. |
Формите на еден поглед
| could | was able to | managed to | |
|---|---|---|---|
| Минато: општа способност | да | да | не |
| Минато: еден успех (потврдно) | не (освен see, hear, understand…) | да | да |
| Минато: одречно (двете значења) | да | да | да |
Употреба
1Could – општа способност во минатото
Користете could + основна форма за вештини и способности што некој ги имал во некој период од минатото. Кај нас тоа обично е „знаев да“, „можев“ или „можеше“.
2Was able to / managed to – успех во еден случај
Кога една ситуација од минатото завршила успешно, користете was / were able to или managed to, не could. Managed to покажува дека било тешко. Кај нас велиме „успеав“, „можев“ или „се снајдов“.
3Couldn't – оди во двата случаја
Во одречни реченици couldn't е точно и за општа способност и за еден случај. Можни се и wasn't able to и didn't manage to. Кај нас: „не знаев“, „не можев“, „не успеав“.
4Could со see, hear, smell, understand, remember
Со глаголите за сетила и мислење could е обично и за еден конкретен случај. Кај нас тука често велиме „се гледаше“, „се слушаше“ или „разбрав“.
5Be able to во други времиња
Can нема форма за иднина ни форма со to и не може да стои во Present Perfect, затоа користете be able to. (За договор во иднина оди и can: I can see you tomorrow at ten. За нова вештина што уште ја немате користете will be able to.)
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Можевме да го извадиме автомобилот“ → could за еден успех. Кај нас „можев“ и „можевме“ сосема природно кажуваат дека нешто успеало еден пат: „Со помош на еден трактор можевме да го извадиме автомобилот од снегот.“ Англиското could во потврдна реченица звучи како општа способност. За еден успех користете managed to или was / were able to.
2. „Успеа да…“ → succeeded to. Нашето „успеав да“ е природниот начин да се каже дека нешто тргнало добро, а во речникот наоѓаме succeed. Но по succeed не доаѓа to + основна форма. Најприродно е managed to; со succeed се вели succeeded in + -ing форма.
3. „Ќе можам“ → will can. Кај нас „ќе“ стои пред секој глагол, па и пред „може“: „ќе можам“, „ќе можеш“. Англиското can не може да стои по will. Користете will be able to.
4. „Знаеше да плете“ → knew to make. За вештина кај нас велиме „знам да“: „Баба ми знаеше да плете чипка.“ Англиското know to не значи вештина, туку „знам дека треба“ (I knew to stay quiet – знаев дека треба да молчам). За вештина користете can / could или know how to.
Не мешајте
could (општа способност) и was able to (еден успех) – Иста мисла за способноста, различен поглед на времето.
could за способност во минатото и could за можност – Could значи и „можно е“ A2-22, а со него се прават и учтиви барања A2-23.
couldn't (способност) и couldn't have (заклучок за минатото) – She couldn't have known е логички заклучок, а не способност: „Немало како да знае“. Видете B2-06.
Правопис и изговор
- could /kʊd/: l не се изговара. Во реченица често е слабо: /kəd/. Стандардниот македонски нема слаб глас /ə/: изговорете го кратко и опуштено. Крајното /d/ нека остане звучно – кај нас звучните согласки на крајот се обезвучуваат, а тогаш зборот звучи како /kʊt/.
- couldn't /ˈkʊdnt/ има два слога. Меѓу d и n нема самогласка: воздухот излегува низ носот.
- able /ˈeɪbl/: /eɪ/ е двоглас, слично на „еј“. Вториот слог е само /bl/, без самогласка. Во was able to зборовите се спојуваат: /wəz ˈeɪbl tə/.
- managed /ˈmænɪdʒd/ има два слога, а нагласот е на првиот. /æ/ го немаме: устата е поотворена отколку за „е“. На крајот има две звучни согласки, /dʒ/ и /d/ – не ги изговарајте како „ч“ и „т“. Гласот /dʒ/ е нашето „џ“.
- I'll be able to /aɪl bi ˈeɪbl tə/; won't be able to /wəʊnt bi ˈeɪbl tə/ (UK), /woʊnt bi ˈeɪbl tə/ (US). won't почнува со /w/: усните се заоблени, забите не ја допираат усната – не е нашето „в“.
Златно правило
Could = општа способност во минатото („знаев да“, „можев“). Was able to / managed to = еден успех („успеав“) – но could see / hear / understand е во ред. Couldn't = двете. Каде што can нема форма – по will, have или to – користете be able to.
Вежби
A. Форма
Дополнете ги речениците со точниот збор или со точната форма.
-
Next year, I'll able to drive.
-
She hasn't able to visit us since she moved.
-
After an hour, we (manage) to fix the car.
-
Составете прашање во минатото: you / be able to / find / a parking space?
-
He tried, but he (not / manage) to open the jar.
-
I'd like to able to speak Japanese.
B. Значење
Изберете го точниот одговор.
-
Изберете го точниот одговор: When I was six, I … count to a hundred.
-
Изберете го точниот одговор: The door was locked, but we … get in through the window.
-
Изберете го точниот одговор: I looked everywhere, but I find my keys.
-
Изберете го точниот одговор: From our hotel room, we … see the sea.
-
Изберете го точниот одговор: I'm sorry, I come on Friday.
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
I will can help you on Monday.
-
He managed to passing the test.
-
I haven't could sleep this week.
-
My grandfather could speak four languages.
D. Во контекст
Дополнете ги зборовите што недостасуваат во текстот со точната форма на зборовите во заградата.
Last winter there was a big snowstorm. No trains were running, so I 16 (not / can) get to work by train. I waited for an hour, and in the end I 17 (manage) to find a taxi. The roads were terrible, but the driver 18 (be able to) get me to the office by ten. From my desk, I 19 (can) see the snow all day. Good news: tomorrow I 20 (be able to) work from home.
E. Ваш ред е
Напишете на англиски за вашите вештини и успеси.
-
Напишете една работа што сте ја знаеле да ја правите како дете и една што не сте ја знаеле.
-
Напишете за еден тежок момент кога сепак успеавте да направите нешто.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
A2-22 May, might и could: како се кажува „можеби“ на англиски Изберете го точниот одговор: I'm not sure, but I … be at the meeting tomorrow.
-
A2-23 Could you, Can I, Shall I: учтиви барања, понуди и дозвола на англиски Направете ја реченицата учтива: Help me with this box.
-
A2-19 Present Perfect или Past Simple? Разликата објаснета на македонски We (move) to this town in 2018.
Одговори
A. Форма
- be
- been
- managed
- Were you able to find a parking space?
- didn't manage / did not manage
- be
B. Значење
- could
- managed to
- all three are correct
- could
- won't be able to
C. Најдете ја грешката
- I will be able to help you on Monday. / I'll be able to help you on Monday. / I can help you on Monday.
- He managed to pass the test.
- I haven't been able to sleep this week.
- ✓ My grandfather could speak four languages.
D. Во контекст
- couldn't / could not
- managed
- was able to
- could
- 'll be able to / will be able to / 'm going to be able to / am going to be able to
E. Ваш ред е
- I could swim when I was five. I couldn't ride a bike until I was nine.
- Last year I lost my passport, but I managed to get a new one in two days.
F. Мешано повторување
- might not
- Could you help me with this box, please? / Could you please help me with this box? / Could you help me with this box? / Would you help me with this box, please? / Can you help me with this box, please? / Would you mind helping me with this box?
- moved
