SlowingoGramatika
A2 26 / 38

Could, Was Able To, Managed To: Kakayahan sa Nakaraan at Hinaharap sa Ingles

Could, Was Able To, Managed To: Ability in Other Times

Sa pahinang ito
  1. Layunin
  2. Ang Pangunahing Ideya
  3. Filipino at Ingles
  4. Anyo
  5. Gamit
  6. Karaniwang Mali
  7. Mga Bitag para sa mga Pilipino
  8. Huwag Ipagkamali
  9. Baybay at Bigkas
  10. Gintong Tuntunin
  11. Mga Pagsasanay

Layunin

Pagkatapos ng araling ito, kaya mo nang pag-usapan ang mga kaya mong gawin noon, ang isang bagay na nagawa mo sa isang partikular na pagkakataon, at ang mga makakaya mong gawin sa hinaharap — gamit ang could, was able to, managed to at be able to sa iba't ibang tense.

Ang Pangunahing Ideya

Ang can ang pandiwa ng kakayahan, pero sa kasalukuyan lang ito nabubuhay A1-17. Para ilipat ang kakayahan sa ibang panahon, dalawang kasangkapan ang gamit ng Ingles.

Ang una ay could, ang past ng can. Inilalarawan nito ang pangkalahatang kakayahan sa nakaraan — isang bagay na kaya mong gawin kahit kailan: When I was five, I could swim. Isipin itong badge sa jacket mo: isang kasanayang mayroon ka noon.

Pero iba ang pagkakaroon ng badge sa pagkapanalo sa isang mahirap na araw. Para sa isang partikular na tagumpay, was able to o managed to ang gamit ng Ingles: The water was rough, but I managed to swim to the boat. Tropeo iyan para sa isang panalo. Idinaragdag ng managed to ang ideyang mahirap ito.

Mas madali ang negatibo: gumagana ang couldn't para sa dalawa.

Panghuli, walang -ing form ang can, walang to-infinitive at walang anyong may will. Kaya para sa ibang tense, gamitin ang be able to: will be able to, have been able to, want to be able to.

Para sa ating mga Pilipino, malaking tulong ang mga anyong naka-: nakalabas, nakakuha, nakapunta. Madalas, ang naka- ay tumutugma sa managed to / was able to, hindi sa could.

Filipino at Ingles

Iba-iba ang paraan natin sa pagsasabi ng kakayahan. Ang marunong ay para sa kasanayan (marunong lumangoy), at ang kaya ay para sa lakas o kakayahan (kaya niyang tumakbo nang malayo). Hindi nagbabago ang dalawang ito ayon sa panahon — kaya sa Ingles, kailangang piliin ang could para sa nakaraan. Ang mga anyong naka- / na- (nakalabas, nasagot) ay nagsasabing nagawa ang isang bagay sa isang pagkakataon: iyon ang was able to / managed to. At ang makaka- / makakapag- (makakapag-usap) ay tumutugma sa will be able to.

FilipinoKahuluganIngles
Marunong magsalita ng tatlong wika ang lola ko noon.pangkalahatang kasanayan sa nakaraanMy grandmother could speak three languages.
Nakalabas ang lahat.isang tagumpayEveryone managed to get out.
Nakakuha kami ng tiket para sa huling palabas.isang tagumpayWe were able to get tickets for the last show.
Hindi ako nakapunta sa party mo.negatibo, isang pagkakataonI couldn't come to your party.
Hindi ako marunong lumangoy hanggang sampung taon ako.negatibo, pangkalahatanI couldn't swim until I was ten.
Tanaw namin ang mga bundok mula sa bintana.pandamaWe could see the mountains.
Makakapag-usap ka na nang simple sa Ingles.hinaharapYou'll be able to have a simple conversation.

Pansinin: sa negatibo, hindi nakapunta at hindi marunong ay parehong couldn't sa Ingles. Magandang balita iyan.

Anyo

Kakayahan sa nakaraan

KahuluganPositiboNegatibo
pangkalahatang kakayahanI could read when I was four.I couldn't read until I was six.
isang partikular na tagumpayWe were able to / managed to fix it.We couldn't / weren't able to / didn't manage to fix it.

Mga tanong

AnyoHalimbawa
Could + simuno + base form?Could you swim when you were a child?
Was / Were + simuno + able to + base form?Were you able to find a parking space?
Did + simuno + manage to + base form?Did you manage to finish the report?

Be able to sa ibang tense at anyo

AnyoHalimbawa
Hinaharap: will be able toYou'll be able to drive after a few lessons.
Negatibong hinaharap: won't be able toI won't be able to come tomorrow.
Present Perfect: have / has been able toShe hasn't been able to sleep this week.
Pagkatapos ng ibang pandiwa: to be able toI'd like to be able to play the guitar.
Pagkatapos ng modal: might / should be able toWe might be able to help.

Buod ng mga anyo

couldwas able tomanaged to
Nakaraan: pangkalahatang kakayahanoooohindi
Nakaraan: isang tagumpay (positibo)hindi (maliban sa see, hear, understand…)oooo
Nakaraan: negatibo (dalawang kahulugan)oooooo

Gamit

1Could — Pangkalahatang Kakayahan sa Nakaraan

Gamitin ang could + base form para sa mga kasanayan o kakayahang mayroon ang isang tao sa loob ng isang panahon sa nakaraan.

My grandmother could speak three languages.
Marunong magsalita ng tatlong wika ang lola ko noon.
marunong (kasanayan) + noon → could
I could ride a bike when I was four.
Marunong na akong mag-bike noong apat na taong gulang ako.
Before the accident, he could run ten kilometres easily.
Bago ang aksidente, kaya niyang tumakbo nang sampung kilometro nang walang hirap.
kaya → could; lalaki ang siya → he
Could you read before you started school?
Marunong ka na bang magbasa bago ka pumasok sa paaralan?

2Was Able To / Managed To — Tagumpay sa Isang Pagkakataon

Para sa isang sitwasyon sa nakaraan na nagtapos sa tagumpay, gamitin ang was / were able to o managed to, hindi could. Ipinahihiwatig ng managed to na mahirap ito.

The exam was hard, but I was able to answer all the questions.
Mahirap ang exam, pero nasagot ko ang lahat ng tanong.
nasagot → was able to
The fire spread quickly, but everyone managed to get out.
Mabilis kumalat ang apoy, pero nakalabas ang lahat.
nakalabas → managed to, hindi could
We were able to get tickets for the last show.
Nakakuha kami ng tiket para sa huling palabas.
After three hours, she finally managed to fix the printer.
Pagkatapos ng tatlong oras, naayos din niya sa wakas ang printer.
babae ang siya → she
Did you manage to talk to the manager?
Nakausap mo ba ang manager?

3Couldn't — Para sa Dalawa

Sa negatibo, tama ang couldn't para sa pangkalahatang kakayahan at para sa isang pagkakataon. Puwede rin ang wasn't able to at didn't manage to.

I couldn't swim until I was ten.
Hindi ako marunong lumangoy hanggang sampung taon ako.
pangkalahatan
I'm sorry I couldn't come to your party.
Sori, hindi ako nakapunta sa party mo.
isang pagkakataon
We couldn't find a taxi, so we walked home.
Hindi kami nakakuha ng taxi, kaya naglakad na lang kami pauwi.
He tried for an hour, but he didn't manage to open the jar.
Isang oras niyang sinubukan, pero hindi niya nabuksan ang garapon.

4Could Kasama ang See, Hear, Smell, Understand, Remember

Sa mga pandiwa ng pandama at ng pag-iisip, karaniwan ang could kahit para sa isang partikular na pagkakataon.

From the hotel window, we could see the mountains.
Mula sa bintana ng hotel, tanaw namin ang mga bundok.
could see, kahit isang pagkakataon lang
I could hear music from next door.
Naririnig ko ang tugtog mula sa kapitbahay.
She spoke very fast, but I could understand most of it.
Napakabilis niyang magsalita, pero naintindihan ko ang karamihan.
naintindihan, pero could understand sa Ingles

5Be Able To sa Ibang Tense

Walang anyong future, perfect o to-infinitive ang can, kaya gamitin ang be able to. (Para sa nakaayos na plano sa hinaharap, ayos lang ang can: I can see you tomorrow at ten. Para sa bagong kakayahang wala ka pa, gamitin ang will be able to.)

In a few months, you'll be able to have a simple conversation in English.
Sa loob ng ilang buwan, makakapag-usap ka na nang simple sa Ingles.
makaka- → will be able to
I won't be able to call you tonight. My battery is almost dead.
Hindi kita matatawagan mamayang gabi. Malapit nang maubos ang baterya ko.
I haven't been able to find my glasses all day.
Buong araw ko nang hindi mahanap ang salamin ko.
Present Perfect: haven't been able to
I'd love to be able to cook like my dad.
Gustong-gusto kong makapagluto tulad ng tatay ko.
makapag- → to be able to
Ask Jenny. She might be able to help you.
Tanungin mo si Jenny. Baka matulungan ka niya.

Karaniwang Mali

⚠️The road was icy, but I could drive home safely.
✅… but I managed to drive home safely.
Mali ang kahulugan dito: ipinahihiwatig ng could ang pangkalahatang kasanayan. Para sa isang tagumpay, gamitin ang managed to / was able to.
❌I will can come tomorrow.
✅I will be able to come tomorrow.
Hindi puwedeng magkasama ang dalawang modal. (Tama rin ang I can come tomorrow para sa nakaayos na plano.)
❌I haven't could sleep.
✅I haven't been able to sleep.
Present Perfect: been able to.
❌I want to can play the piano.
✅I want to be able to play the piano.
Pagkatapos ng to: be able to.
❌She managed to finishing the work.
✅She managed to finish the work.
managed to + base form.
❌I could to swim when I was young.
✅I could swim when I was young.
Walang to pagkatapos ng could.
❌We are able to won the game.
✅We were able to win the game.
Nakaraan: were able to + base form.
❌He didn't managed to call.
✅He didn't manage to call.
Pagkatapos ng didn't, base form.

Mga Bitag para sa mga Pilipino

1. Can para sa nakaraan. Hindi nagbabago ang marunong at kaya: Kaya pa niyang magmaneho noong isang taon. Kapag isinalin nang diretso, nananatiling can ang pandiwa kahit nakaraan na. Sa Ingles, could ang past ng can.

❌Last year my lolo can still drive.
✅Last year my lolo could still drive.
Nakaraan (last year), kaya could.
❌In high school, I can type very fast.
✅In high school, I could type very fast.
Nakaraan na ang high school mo: could.

2. Naka- → could. Kapag isinasalin natin ang nakarating, nakaabot o nakapasa, madalas could ang lumalabas. Pero para sa isang tagumpay sa isang partikular na pagkakataon, managed to o was able to ang natural.

⚠️I could catch the last jeepney home last night.
✅I managed to catch the last jeepney home last night.
Tama ang gramatika, pero kasanayan ang dating ng could; isang tagumpay ito (nakasakay ka).
⚠️My cousin could pass the board exam last year.
✅My cousin was able to pass the board exam last year.
Isang pagkakataon (last year): was able to o managed to.

3. Can't able to. Pinaghahalo natin ang can at able, kaya karaniwan sa pagsasalita ang can't able to. Pero isa lang ang piliin: can't o isn't / am not able to (sa hinaharap, won't be able to).

❌My lola can't able to walk without a cane now.
✅My lola can't walk without a cane now. o My lola isn't able to walk without a cane now.
Isa lang: can't o isn't able to, hindi ang dalawa.

4. Didn't able to. Pang-uri ang able, hindi pandiwa, kaya hindi ito sumusunod sa didn't. Sa nakaraan, gamitin ang wasn't / weren't able to — o didn't manage to.

❌I didn't able to finish my report yesterday.
✅I wasn't able to finish my report yesterday.
was not + able to.
❌They didn't able to see the doctor.
✅They weren't able to see the doctor.
they → weren't able to.

Huwag Ipagkamali

could (pangkalahatang kasanayan) at was able to (isang tagumpay) — Iisang ideya ng kakayahan, pero magkaibang tingin sa panahon. Sa Filipino: magaling / marunong (kasanayan) at naka- (nagawa sa isang pagkakataon).

I could ski well when I was younger.
Magaling akong mag-ski noong mas bata ako.
kasanayan
It was foggy, but I was able to ski down safely.
Makapal ang hamog, pero nakababa ako nang ligtas.
isang mahirap na araw

could para sa kakayahan sa nakaraan at could para sa posibilidad — Ang could ay nangangahulugan ding "posible" A2-22, at ginagamit din ito sa magalang na pakiusap A2-23.

When I was a kid, I could climb any tree.
Noong bata ako, kaya kong akyatin ang kahit anong puno.
kakayahan sa nakaraan
It could rain later.
Baka umulan mamaya.
posibilidad

couldn't (kakayahan) at couldn't have (hula tungkol sa nakaraan) — Lohikal na hula ang She couldn't have known ("imposibleng alam niya"), hindi kakayahan. Tingnan ang B2-06.

Baybay at Bigkas

  • could /kʊd/: hindi binibigkas ang l. Iwasan ang bigkas na batay sa baybay. Sa pangungusap, madalas mahina ito: /kəd/.
  • Dalawang pantig ang couldn't /ˈkʊdnt/. Magkadikit ang d at n: huwag magsingit ng patinig.
  • able /ˈeɪbl/ — "AY-bl". May glide ang unang patinig, mula e papuntang i. Ang huling pantig ay b + l lang, walang buong patinig: iwasan ang "ey-bol". Sa was able to, nagdudugtong ang mga salita: /wəz ˈeɪbl tə/.
  • Dalawang pantig lang ang managed /ˈmænɪdʒd/, at nasa una ang diin: "MAN-ijd". Hindi ito "ma-na-jed" na may tatlong pantig. Ang managed to ay parang "MAN-ijd-tuh".
  • Ang /æ/ sa managed: ibuka nang mas malaki ang bibig kaysa sa e, at ibaba ang panga.
  • I'll be able to /aɪl bi ˈeɪbl tə/; won't be able to /wəʊnt bi ˈeɪbl tə/ (UK), /woʊnt bi ˈeɪbl tə/ (US). Bilog ang labi sa won't — iba ito sa want.

Gintong Tuntunin

Could = pangkalahatang kasanayan sa nakaraan. Was able to / managed to = isang tagumpay (pero tama ang could see / hear / understand). Couldn't = para sa dalawa. Kung walang anyo ang can — pagkatapos ng will, have o to — gamitin ang be able to. At tandaan: walang can't able to o didn't able to.

Mga Pagsasanay

A. Anyo

Kumpletuhin ang pangungusap. Kung may salita sa panaklong, gamitin ang tamang anyo nito.

  1. Next year, I'll able to drive.
  2. She hasn't able to visit us since she moved.
  3. After an hour, we (manage) to fix the car.
  4. Bumuo ng tanong sa past: you / be able to / find / a parking space?
  5. He tried, but he (not / manage) to open the jar.
  6. I'd like to able to speak Japanese.

B. Kahulugan

Piliin ang sagot na tugma sa kahulugan.

  1. Piliin ang tamang sagot: When I was six, I … count to a hundred.
  2. Piliin ang tamang sagot: The door was locked, but we … get in through the window.
  3. Piliin ang tamang sagot: I looked everywhere, but I find my keys.
  4. Piliin ang tamang sagot: From our hotel room, we … see the sea.
  5. Piliin ang tamang sagot: I'm sorry, I come on Friday.

C. Hanapin ang Mali

Itama ang mali. Kung tama na ang pangungusap, isulat ang correct.

  1. I will can help you on Monday.
  2. He managed to passing the test.
  3. I haven't could sleep this week.
  4. My grandfather could speak four languages.

D. Sa Konteksto

Isulat ang tamang anyo ng salitang nasa panaklong.

A snowy day
Last winter there was a big snowstorm. No trains were running, so I 16 (not / can) get to work by train. I waited for an hour, and in the end I 17 (manage) to find a taxi. The roads were terrible, but the driver 18 (be able to) get me to the office by ten. From my desk, I 19 (can) see the snow all day. Good news: tomorrow I 20 (be able to) work from home.

E. Ikaw Naman

Isulat sa Ingles ang tungkol sa sarili mong karanasan.

  1. Sumulat ng isang bagay na kaya mong gawin noong bata ka at isang bagay na hindi mo kaya.
  2. Sumulat tungkol sa isang mahirap na sandali kung kailan may nagawa ka pa rin.

F. Halo-halong Balik-aral

Balikan ang mga naunang aralin.

  1. A2-22 May, Might, Could sa Ingles: Paano Sabihin ang Baka at Siguro
    Piliin ang tamang sagot: I'm not sure, but I … be at the meeting tomorrow.
  2. A2-23 Requests, Offers at Permission sa Ingles: Paano Makiusap, Mag-alok at Magpaalam nang Magalang
    Gawing magalang: Help me with this box.
  3. A2-19 Present Perfect o Past Simple? Ang Pagkakaiba, Madaling Paliwanag
    We (move) to this town in 2018.
Mga sagot

A. Anyo

  1. be
  2. been
  3. managed
  4. Were you able to find a parking space?
  5. didn't manage / did not manage
  6. be

B. Kahulugan

  1. could
  2. managed to
  3. all three are correct
  4. could
  5. won't be able to

C. Hanapin ang Mali

  1. I will be able to help you on Monday. / I'll be able to help you on Monday. / I can help you on Monday.
  2. He managed to pass the test.
  3. I haven't been able to sleep this week.
  4. ✓ My grandfather could speak four languages.

D. Sa Konteksto

  1. couldn't / could not
  2. managed
  3. was able to
  4. could
  5. 'll be able to / will be able to / 'm going to be able to / am going to be able to

E. Ikaw Naman

  1. I could swim when I was five. I couldn't ride a bike until I was nine.
  2. Last year I lost my passport, but I managed to get a new one in two days.

F. Halo-halong Balik-aral

  1. might not
  2. Could you help me with this box, please? / Could you please help me with this box? / Could you help me with this box? / Would you help me with this box, please? / Can you help me with this box, please? / Would you mind helping me with this box?
  3. moved
App para sa AndroidMatuto Kahit Saan Google Play