İngilizce Could, Was Able To ve Managed To: Geçmişte ve Gelecekte Yetenek
Could, Was Able To, Managed To: Ability in Other Times
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda could, was able to, managed to ve farklı zamanlarda be able to kullanarak geçmişte neler yapabildiğinizi, bir defaya mahsus neyi başardığınızı ve gelecekte neler yapabileceğinizi anlatabileceksiniz.
Temel Fikir
Can yetenek fiilidir, ama sadece şimdiki zamanda yaşar A1-17. Yeteneği başka zamanlara taşımak için İngilizce iki araç kullanır.
Birincisi could, yani can'in geçmiş hali. Geçmişteki genel bir yeteneği anlatır, istediğiniz zaman yapabildiğiniz bir şeyi: When I was five, I could swim. Bunu ceketinizdeki bir rozet gibi düşünün: sahip olduğunuz bir beceri.
Ama bir rozete sahip olmak, zor bir günde bir kez kazanmaktan farklıdır. Tek bir başarı için İngilizce was able to ya da managed to kullanır: The water was rough, but I managed to swim to the boat. Bu, tek bir zafer için verilen kupadır. Managed to işin zor olduğu fikrini de ekler.
Olumsuzu daha kolaydır: couldn't iki anlam için de kullanılır.
Son olarak, can'in -ing hali, to-infinitive (to'lu mastar) hali ve will'li hali yoktur. Bu yüzden başka zamanlar için be able to kullanın: will be able to, have been able to, want to be able to.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçe bu farkı aslında çok güzel yapar: genel yetenek için -ebiliyordum, tek bir başarı için -ebildim ya da "…-meyi başardım" deriz. İngilizce de aynı ayrımı yapar; sadece kelimeler farklıdır. Sorun şu: "-ebildim"i de "could" diye çevirmek çok kolaydır.
| Türkçe | Anlam | İngilizce |
|---|---|---|
| Beş yaşındayken yüz-ebil-iyor-dum. | genel yetenek | I could swim when I was five. |
| Sınav zordu ama bütün soruları cevapla-yabil-dim. | tek bir başarı | I was able to answer all the questions. |
| Sonunda yazıcıyı tamir etmeyi başar-dı. | zor bir başarı | She finally managed to fix the printer. |
| Taksi bul-a-ma-dık. | olumsuz (ikisi de) | We couldn't find a taxi. |
| Birkaç ay içinde konuş-abil-ecek-sin. | gelecek | You'll be able to speak. |
| Bütün gün gözlüğümü bul-a-ma-dım. | bugüne kadar | I haven't been able to find my glasses. |
Türkçede "-ebil" eki her zamana kolayca eklenir: -ebilecek, -ebilmek. İngilizcede can bunu yapamaz; o işi be able to üstlenir.
Yapı
Geçmişte yetenek
| Anlam | Olumlu | Olumsuz |
|---|---|---|
| genel yetenek | I could read when I was four. | I couldn't read until I was six. |
| tek bir başarı | We were able to / managed to fix it. | We couldn't / weren't able to / didn't manage to fix it. |
Sorular
| Biçim | Örnek |
|---|---|
| Could + özne + yalın fiil? | Could you swim when you were a child? |
| Was / Were + özne + able to + yalın fiil? | Were you able to find a parking space? |
| Did + özne + manage to + yalın fiil? | Did you manage to finish the report? |
Diğer zaman ve biçimlerde be able to
| Biçim | Örnek |
|---|---|
| Gelecek: will be able to | You'll be able to drive after a few lessons. |
| Gelecek olumsuz: won't be able to | I won't be able to come tomorrow. |
| Present perfect: have / has been able to | She hasn't been able to sleep this week. |
| Başka bir fiilden sonra: to be able to | I'd like to be able to play the guitar. |
| Bir modal fiilden sonra: might / should be able to | We might be able to help. |
Bir bakışta
| could | was able to | managed to | |
|---|---|---|---|
| Geçmiş: genel yetenek | evet | evet | hayır |
| Geçmiş: tek başarı (olumlu) | hayır (see, hear, understand… hariç) | evet | evet |
| Geçmiş: olumsuz (iki anlam) | evet | evet | evet |
Kullanımlar
1Could — geçmişte genel yetenek
Birinin geçmişte bir süre boyunca sahip olduğu beceriler için could + yalın fiil kullanın.
2Was able to / managed to — tek bir başarı
Başarıyla biten tek bir geçmiş durum için could değil, was / were able to ya da managed to kullanın. Managed to işin zor olduğunu da anlatır ("…-meyi başardım").
3Couldn't — iki anlam için de
Olumsuzda couldn't hem genel yetenek hem de tek bir durum için doğrudur. Wasn't able to ve didn't manage to da kullanılabilir.
4See, hear, smell, understand, remember ile could
Duyu ve düşünme fiilleriyle could, tek bir durum için bile normaldir.
5Başka zamanlarda be able to
Can'in gelecek, perfect ya da to-infinitive hali yoktur; bu yüzden be able to kullanın. (Gelecekteki ayarlanmış bir plan için can uygundur: I can see you tomorrow at ten. Henüz sahip olmadığınız yeni bir yetenek için will be able to kullanın.)
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "-ebildim"i "could" ile çevirmek. Türkçede "Annemi arayabildim" ile "Yüzebiliyordum" farklı eklerle söylenir, ama ikisi de akla önce could'u getirir. İngilizcede tek bir olumlu başarı için was able to / managed to gerekir.
2. "Konuşabildin mi?" sorusunu "Could you…?" ile sormak. Bağlam yoksa Could you talk to the manager? gibi bir soru, geçmişle ilgili değil, bir rica gibi anlaşılır: "Konuşabilir misin?" Geçmişteki tek bir başarıyı sormak için Did you manage to…? ya da Were you able to…? kullanın.
3. "-ebileceğim" ve "-ebilmek" eklerini "can" ile kurmak. Türkçede "-ebil" eki gelecek zamana da mastara da rahatça eklenir: gelebileceğim, çalabilmek. İngilizcede can bunu yapamaz.
4. "Başardım" fiilini "succeed to" ile çevirmek. "…-meyi başardım" cümlesindeki "başarmak" akla succeed getirir. Ama succeed "to" ile kullanılmaz (succeed in + -ing olur ve daha resmîdir). Günlük İngilizcede doğal karşılık managed to + yalın fiil'dir.
5. "Bütün gün bulamadım" cümlesini "couldn't" ile söylemek. Türkçede "-amadım" hem bitmiş geçmiş hem de bugün hâlâ devam eden bir durum için kullanılır. İngilizcede süre bugüne kadar uzanıyorsa (all day, this week, since…) haven't been able to daha doğaldır.
Karıştırılmasın
could (genel beceri) ve was able to (tek başarı) — İkisi de yetenek bildirir, ama zamana farklı bakar.
geçmiş yetenek bildiren could ve olasılık bildiren could — Could "mümkün" anlamına da gelir A2-22 ve kibar rica yapar A2-23.
couldn't (yetenek) ve couldn't have (geçmiş hakkında tahmin) — She couldn't have known bir yetenek değil, mantıklı bir çıkarımdır: "Bilmiş olamaz." Bkz. B2-06.
Yazım ve Telaffuz
- could /kʊd/: l okunmaz — "kud". Cümle içinde çoğu zaman zayıf okunur: /kəd/ "kıd".
- couldn't /ˈkʊdnt/ iki hecelidir: "kud-nt".
- able /ˈeɪbl/ — "eybıl". was able to kalıbında kelimeler birleşir: /wəz ˈeɪbl tə/ — "wız eybıl tı".
- managed /ˈmænɪdʒd/ iki hecelidir, vurgu ilk hecededir: "ME-nicd". managed to "menicd tı" gibi duyulur.
- I'll be able to /aɪl bi ˈeɪbl tə/ — "ayl bi eybıl tı"; won't be able to /wəʊnt bi ˈeɪbl tə/ (UK), /woʊnt bi ˈeɪbl tə/ (US) — "wount bi eybıl tı".
- Bu sesletim ipuçlarında İngilizcedeki w harfini koruyoruz: dudaklarınızı "u" der gibi yuvarlayıp hemen açın. Türkçedeki "v" sesi değildir; alt dudak dişlere değmez.
Altın Kural
Could = geçmişte genel beceri ("-ebiliyordum"). Was able to / managed to = tek bir başarı ("-ebildim, başardım"; ama could see / hear / understand olur). Couldn't = ikisi de. Can'in olmadığı yerde — will, have ya da to'dan sonra — be able to kullanın.
Alıştırmalar
A. Yapı
Boşluğu doldurun ya da istenen biçimi kurun.
-
Next year, I'll able to drive.
-
She hasn't able to visit us since she moved.
-
After an hour, we (manage) to fix the car.
-
Geçmiş zamanda soru kurun: you / be able to / find / a parking space?
-
He tried, but he (not / manage) to open the jar.
-
I'd like to able to speak Japanese.
B. Anlam
Genel yetenek mi, tek bir başarı mı? Doğru seçeneği işaretleyin.
-
Doğru olanı seçin: When I was six, I … count to a hundred.
-
Doğru olanı seçin: The door was locked, but we … get in through the window.
-
Doğru olanı seçin: I looked everywhere, but I find my keys.
-
Doğru olanı seçin: From our hotel room, we … see the sea.
-
Doğru olanı seçin: I'm sorry, I come on Friday.
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
I will can help you on Monday.
-
He managed to passing the test.
-
I haven't could sleep this week.
-
My grandfather could speak four languages.
D. Bağlam İçinde
Parantezdeki kelimeleri doğru biçimde kullanarak metni tamamlayın.
Last winter there was a big snowstorm. No trains were running, so I 16 (not / can) get to work by train. I waited for an hour, and in the end I 17 (manage) to find a taxi. The roads were terrible, but the driver 18 (be able to) get me to the office by ten. From my desk, I 19 (can) see the snow all day. Good news: tomorrow I 20 (be able to) work from home.
E. Sıra Sende
Kendi hayatınızdan cümleler yazın.
-
Çocukken yapabildiğiniz bir şeyi ve yapamadığınız bir şeyi yazın.
-
Zor bir anda bir şeyi yapmayı başardığınız bir durumu anlatın.
F. Karışık Tekrar
Önceki derslerden karışık sorular.
-
A2-22 İngilizce May, Might, Could Kullanımı: Olasılık Bildirme Doğru olanı seçin: I'm not sure, but I … be at the meeting tomorrow.
-
A2-23 İngilizce Rica, Teklif ve İzin İsteme: Can You, Could I, Shall I, Would You Mind Kibar bir rica yapın: Help me with this box.
-
A2-19 Present Perfect mi, Past Simple mı? İngilizcede İki Geçmiş Zamanın Farkı We (move) to this town in 2018.
Cevap anahtarı
A. Yapı
- be
- been
- managed
- Were you able to find a parking space?
- didn't manage / did not manage
- be
B. Anlam
- could
- managed to
- all three are correct
- could
- won't be able to
C. Hatayı Bul
- I will be able to help you on Monday. / I'll be able to help you on Monday. / I can help you on Monday.
- He managed to pass the test.
- I haven't been able to sleep this week.
- ✓ My grandfather could speak four languages.
D. Bağlam İçinde
- couldn't / could not
- managed
- was able to
- could
- 'll be able to / will be able to / 'm going to be able to / am going to be able to
E. Sıra Sende
- I could swim when I was five. I couldn't ride a bike until I was nine.
- Last year I lost my passport, but I managed to get a new one in two days.
F. Karışık Tekrar
- might not
- Could you help me with this box, please? / Could you please help me with this box? / Could you help me with this box? / Would you help me with this box, please? / Can you help me with this box, please? / Would you mind helping me with this box?
- moved
