Passive Voice. կրավորական սեռը Present Simple-ում և Past Simple-ում
The Passive: Present and Past Simple
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կկարողանաք օգտագործել կրավորական սեռը (passive) Present Simple-ում (պարզ ներկա) և Past Simple-ում (պարզ անցյալ)՝ is made, was built, կազմել ժխտական և հարցական նախադասություններ, ավելացնել by + կատարողը, երբ դա օգտակար է, և որոշել, թե երբ է կրավորականն ավելի լավ, քան ներգործականը։
Հիմնական գաղափար
Ամեն գործողություն ունի կատարող՝ այն մարդը կամ բանը, որը կատարում է այն, և հաճախ ունի նաև կրող՝ այն բանը, որի հետ դա կատարվում է։ Սովորական, ներգործական (active) նախադասության մեջ կատարողը առաջինն է. Someone stole my bike.
Բայց ի՞նչ անել, եթե չգիտեք, թե ով է դա արել, կամ դա ձեզ համար կարևոր չէ։ Իրականում ուզում եք խոսել ձեր հեծանիվի մասին։ Կրավորականը (passive) շրջում է նախադասությունը. կրողը գալիս է առաջ և դառնում ենթակա. My bike was stolen.
Պատկերացրեք տեսախցիկ։ Ներգործական նախադասության մեջ տեսախցիկն ուղղված է կատարողին։ Կրավորական նախադասության մեջ տեսախցիկը շրջվում է դեպի կրողը։ Կատարողը հաճախ ամբողջությամբ դուրս է մնում կադրից։ Եթե կատարողը կարևոր է, կարող եք այն ավելացնել վերջում՝ by-ով։
Ահա թե ինչու է կրավորականն այդքան տարածված լուրերում, պատմության մեջ, գիտության մեջ և հրահանգներում. ուշադրությունը դեպքի և այն բանի վրա է, որի հետ դա կատարվել է, ոչ թե դրա հետևում կանգնած մարդու։
Հայերեն և անգլերեն
Լավ լուր. հայերենն էլ կրավորական սեռ ունի՝ -վ- մասնիկով. «կառուցել» → «կառուցվել», «գողանալ» → «գողացվել»։ «Կամուրջը կառուցվեց 1890 թվականին» = The bridge was built in 1890։ Կատարողը հայերենում ասում ենք «… կողմից», անգլերենում՝ by։
Դժվարությունները մի քանի տեղում են։ Առաջին. հայերենում շատ բնական է «-վել է» ձևը նաև ավարտված անցյալի համար. «Ամրոցը կառուցվել է 12-րդ դարում», «Ե՞րբ է կառուցվել այս կամուրջը»։ Անգլերենում ավարտված ժամանակի և When-ի հետ պետք է was built, ոչ թե has been built։ Երկրորդ. «ծնվել եմ» ձևի մեջ «եմ» կա, ուստի շատերն ասում են I am born։ Ձեր ծնունդը անցյալի դեպք է՝ I was born։ Երրորդ. երբեմն կատարողը հայերենում «-ից» է ստանում («բոլորից սիրված»), իսկ անգլերենում միայն by է։ Չորրորդ. հայերենում հաճախ ասում ենք «Այստեղ անգլերեն են խոսում»՝ ենթական չնշելով (անորոշ «իրենք»)։ Անգլերենում ենթական պետք է նշել. կամ people / they, կամ կրավորական՝ English is spoken here։
| Հայերեն | Անգլերեն | Ինչն է տարբեր |
|---|---|---|
| Հեծանիվս գողացվեց։ | My bike was stolen. | այստեղ նույնն է. կրավորական |
| Ամրոցը 12-րդ դարում կառուցվել է։ | The castle was built in the twelfth century. | ավարտված ժամանակ → was built, ոչ թե has been built |
| 1995 թվականին ծնվել եմ։ | I was born in 1995. | «ծնվել եմ» → was born, ոչ թե am born |
| Գրադարանը նախագծվել է երիտասարդ ճարտարապետի կողմից։ | The library was designed by a young architect. | «կողմից» = by |
| Այս երգը բոլորից սիրված է։ | This song is loved by everyone. | «-ից» կատարողի իմաստով → by, ոչ թե from |
| Այստեղ անգլերեն են խոսում։ | English is spoken here. / People speak English here. | անգլերենում ենթական պետք է նշել |
| Սեղանը կաղնուց է պատրաստված։ | This table is made of oak. | նյութ → made of |
Կարճ ասած՝ «-վեց / -վել է»-ն ավարտված ժամանակի հետ was / were + V3 է, «ծնվել եմ»-ը՝ I was born, իսկ կատարողը միշտ by-ով է։
Կառուցվածք
be + past participle. be-ն ցույց է տալիս ժամանակը, past participle-ը (երրորդ ձև, V3) A2-16 չի փոխվում։
| Ժամանակաձև | Ներգործական | Կրավորական |
|---|---|---|
| Present Simple | They make these phones in Korea. | These phones are made in Korea. |
| Present Simple | Someone cleans the office every day. | The office is cleaned every day. |
| Past Simple | Someone stole my bike. | My bike was stolen. |
| Past Simple | They cancelled the flights. | The flights were cancelled. |
Ժխտական, հարց և կարճ պատասխաններ. փոխվում է միայն be-ն. do / does / did չի ավելանում։
| Present Simple | Past Simple | |
|---|---|---|
| Հաստատական | It is made of glass. | They were invited. |
| Ժխտական | It isn't made of glass. | They weren't invited. |
| Ընդհանուր հարց (այո / ոչ) | Is it made of glass? | Were they invited? |
| Հատուկ հարց (wh-) | Where is it made? | When was it built? |
| Կարճ պատասխաններ | Yes, it is. / No, it isn't. | Yes, they were. / No, they weren't. |
Ներգործականից կրավորական՝ երեք քայլով
| Քայլ | Օրինակ |
|---|---|
| 1. Ներգործական նախադասության խնդիրը դառնում է ենթակա։ | They built the bridge in 1890. → The bridge… |
| 2. Ավելացրեք be՝ նույն ժամանակաձևով, ինչ ներգործական բայը, + past participle։ | The bridge was built… |
| 3. Ավելացրեք by + կատարողը միայն եթե դա օգտակար է։ | The bridge was built in 1890. |
Սովորաբար կրավորական կարող են լինել միայն խնդիր ունեցող բայերը. Someone opened the door → The door was opened. Առանց խնդրի բայերը՝ happen, arrive, die, exist, կրավորական չունեն։
Գործածություն
1Կատարողն անհայտ է
Կրավորականն օգտագործեք, երբ չգիտեք, թե ով է կատարել գործողությունը։
2Կատարողն ակնհայտ է կամ կարևոր չէ
Եթե բոլորը գիտեն, թե ով է դա անում, կամ դա նշանակություն չունի, կատարողին մի՛ նշեք։
3By + կատարող՝ միայն երբ օգտակար է
by + կատարողը ավելացրեք, երբ դա նոր կամ կարևոր տեղեկություն է տալիս։ Հաճախ այն վերջում է, որտեղ ամենակարևոր լուրն է։
4Գործընթացներ և հրահանգներ
Ինչ-որ բանի պատրաստման կամ կատարման նկարագրությունները հաճախ Present Simple-ի կրավորականով են։
5Լուրեր և պատմություն
Լուրերում և պատմության մեջ կրավորականով ուշադրությունը դնում ենք դեպքի, վայրի կամ այն մարդկանց վրա, որոնց հետ դա պատահել է։
6Be born
Be born-ը ձևով միշտ կրավորական է։ Մարդու ծննդյան համար օգտագործեք was / were born, իսկ am / is / are born՝ միայն ընդհանուր փաստերի համար։ Հայերեն «ծնվել եմ»-ը I was born է։
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. «Ե՞րբ է կառուցվել» → When has … been built? Հայերենում անցյալի դեպքերի մասին հարցնում ենք «-վել է» ձևով. «Ե՞րբ է կառուցվել այս կամուրջը»։ Անգլերենում When-ով հարցը միշտ ավարտված անցյալի մասին է, ուստի պետք է Past Simple կրավորական։
2. «Ծնվել է» → is born. «Ծնվել է» ձևում «է» կա, և շատերն այն թարգմանում են is born. «Պապիկս, որը ծնվել է Գյումրիում, հիսուն տարի է՝ Երևանում է ապրում»։ Մարդու ծնունդը անցյալի դեպք է՝ was born։
3. «Բոլորից սիրված» → loved from. Հայերենում կատարողը երբեմն «-ից» է ստանում. «Այս հին երգը բոլոր տարիքի մարդկանցից սիրված է»։ Անգլերենում կրավորականի կատարողը միշտ by է։
4. «Գաթա են թխում» → bake gata. Հայերենում ընդհանուր սովորույթների մասին խոսում ենք բայի «-են» ձևով՝ ենթական չնշելով. «Նոր տարուն շատ հայկական տներում գաթա են թխում»։ Անգլերենում ենթական պետք է նշել. կամ կրավորական (Gata is baked…), կամ people։
Մի՛ շփոթեք
Ներգործական, թե կրավորական – Նույն դեպքը, տարբեր կենտրոն։
made of, made from, made by – of = նյութը, որ դեռ երևում է, from = սկզբնական նյութը, որ արդեն փոխվել է, by = կատարողը։ Հայերենում առաջին երկուսը նույնն են՝ «-ից պատրաստված»։
Կրավորական գործողություն, թե be + ածական (վիճակ) – Որոշ past participle-ներ աշխատում են նաև որպես վիճակ նկարագրող ածականներ։ Հայերենում էլ կա նույն տարբերությունը՝ «փակ էր», թե «փակվեց»։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- Կանոնավոր past participle-ները վերջանում են -ed-ով՝ նույն երեք հնչյունով, ինչ Past Simple-ում. cleaned /d/, cooked /t/, painted /ɪd/։ cooked-ում և cleaned-ում լրացուցիչ ձայնավոր մի՛ ավելացրեք. դրանք մեկ վանկ են։
- Ուղղագրությունը Past Simple-ի կանոններով է՝ stop → stopped, try → tried։ Ուշադրություն՝ cancelled (UK), canceled (US)։
- Սովորեք տարածված անկանոն past participle-ները որպես մեկ խումբ՝ made, built, written, taken, sold, found, given, sent, known, spoken, stolen, broken, born։ built-ում u-ն չի արտասանվում՝ /bɪlt/։
- Կրավորականում was-ը և were-ը թույլ են՝ It was built /ɪt wəz ˈbɪlt/։ Շեշտն ընկնում է past participle-ի վրա։ Թույլ /ə/-ն մոտ է հայերեն «ը»-ին։
- by-ն անշեշտ է, իսկ դրանից հետո եկող կատարողը շեշտված է՝ by a FRIEND։
- born /bɔːn/ (UK), /bɔːrn/ (US). երկար «օ», իսկ բրիտանական արտասանությամբ r-ը չի լսվում։
Ոսկե կանոն
Ուզո՞ւմ եք կենտրոնանալ այն բանի վրա, թե ինչ պատահեց կամ ում կամ ինչի հետ պատահեց։ Օգտագործեք be + past participle (is made, was built)։ by + կատարողը ավելացրեք միայն երբ կատարողը նոր կամ կարևոր է։ Եվ հիշեք. «կառուցվել է 1890-ին»-ը was built in 1890 է, իսկ «ծնվել եմ»-ը՝ I was born։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
Փակագծերում տրված բայը դրեք ճիշտ ձևով կամ վերափոխեք նախադասությունը։
-
These shoes (make) in Portugal.
-
The Eiffel Tower (build) between 1887 and 1889.
-
Where you born?
-
The windows (not clean) last week.
-
English (speak) in Canada?
-
Դարձրեք կրավորական: Someone cleans the rooms every day.
-
Դարձրեք կրավորական: My grandfather painted this picture.
-
Դարձրեք կրավորական: Did they cancel the concert?
B. Իմաստ
Ընտրեք իմաստին համապատասխան տարբերակը։
-
Ո՞րն է ավելի լավ լրատվական հաղորդման համար:
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: Thousands of tourists … the castle every year.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: This bag is made … leather.
-
Անհրաժե՞շտ է by the police-ը "The thief was arrested by the police" նախադասության մեջ: …ակնհայտ է, թե ով է ձերբակալում գողերին
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։
-
My wallet stolen yesterday.
-
The house was build last year.
-
The meeting was happened on Monday.
-
Coffee is grown in Brazil.
D. Համատեքստում
Կարդացեք տեքստը։ Փակագծերում տրված բայը դրեք ճիշտ ձևով։
Chocolate comes from cocoa beans. First, the beans 17 (take) out of the fruit. Then they 18 (dry) in the sun. After that, they 19 (send) to factories all over the world. Chocolate 20 (first / bring) to Europe in the 16th century, and at first it 21 (drink), not eaten!
E. Ձեր հերթն է
Գրեք անգլերենով։
-
Գրեք երկու նախադասություն այն մասին, թե որտեղ է պատրաստված ձեր որևէ իրը կամ ով է այն պատրաստել։
-
Գրեք երկու նախադասություն ձեր քաղաքի պատմության մասին՝ was built-ով կամ was opened-ով։
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
A2-16 Present Perfect. Have you ever…? կյանքի փորձառությունը անգլերենում Have you ever (write) a poem?
-
A1-28 Past Simple հայերենով. անկանոն բայեր, did և didn't, Where did you go? We (not / see) the film last night.
-
B1-09 Should Have, Could Have, Might Have. ափսոսանք և քննադատություն անգլերենով I (should / bring) a coat — it's freezing!
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- are made
- was built
- were
- weren't cleaned / were not cleaned
- Is … spoken
- The rooms are cleaned every day.
- This picture was painted by my grandfather.
- Was the concert cancelled? / Was the concert canceled?
B. Իմաստ
- Two people were injured in the crash.
- visit
- of
- no
C. Գտեք սխալը
- My wallet was stolen yesterday.
- The house was built last year.
- The meeting happened on Monday.
- ✓ Coffee is grown in Brazil.
D. Համատեքստում
- are taken
- are dried
- are sent
- was first brought / was brought first
- was drunk
E. Ձեր հերթն է
- My phone was made in China. My scarf was made by my aunt.
- The main bridge was built in 1920. Our first cinema was opened in 1954.
F. Խառը կրկնություն
- written
- didn't see / did not see
- should have brought / should've brought
