SlowingoDilbilgisi
B1 11 / 39

İngilizce Passive (Edilgen Çatı): Present ve Past Simple ile Is Made, Was Built

The Passive: Present and Past Simple

Bu sayfada
  1. Hedef
  2. Temel Fikir
  3. Türkçe ve İngilizce Yan Yana
  4. Yapı
  5. Kullanımlar
  6. Sık Yapılan Hatalar
  7. Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
  8. Karıştırılmasın
  9. Yazım ve Telaffuz
  10. Altın Kural
  11. Alıştırmalar

Hedef

Bu dersin sonunda passive'i (edilgen çatı) present simple ve past simple ile kullanabilecek (is made, was built), olumsuz ve soru cümleleri kurabilecek, gerektiğinde by + eylemi yapan kişiyi ekleyebilecek ve passive'in ne zaman active'den daha iyi olduğuna karar verebileceksiniz.

Temel Fikir

Her eylemin bir yapanı vardır: eylemi yapan kişi ya da şey. Çoğu zaman bir de etkileneni vardır: eylemin başına geldiği şey. Normal, active (etken) bir cümlede yapan önce gelir: Someone stole my bike.

Ama ya kimin yaptığını bilmiyorsanız ya da umursamıyorsanız? Asıl anlatmak istediğiniz şey bisikletinizdir. Passive (edilgen çatı) cümleyi ters çevirir; etkilenen öne geçer ve özne olur: My bike was stolen.

Bir kamera düşünün. Active cümlede kamera yapana çevrilidir. Passive cümlede kamera döner ve etkilenene çevrilir. Yapan çoğu zaman görüntüden tamamen çıkar. Yapan önemliyse onu yine de sona by ile ekleyebilirsiniz.

Passive'in haberlerde, tarihte, bilimde ve talimatlarda bu kadar yaygın olmasının nedeni budur: odak, arkasındaki kişide değil, olayın kendisinde ve olayın başına geldiği şeydedir.

Türkçe ve İngilizce Yan Yana

Burada iyi bir haber var: Türkçede de edilgen çatı vardır ve aynı işi görür. Türkçe bunu fiile eklenen bir ekle yapar: -ıl / -ın. İngilizce ise iki kelime kullanır: be + past participle. Zamanı Türkçede ek, İngilizcede be fiili gösterir.

Türkçeİngilizce
Bisikletim çal-ın-dı.My bike was stolen.
Bu telefonlar Kore'de yap-ıl-ır.These phones are made in Korea.
Kale on ikinci yüzyılda inşa ed-il-di.The castle was built in the twelfth century.
Kütüphane genç bir mimar tarafından tasarla-n-dı.The library was designed by a young architect.
1995'te doğ-dum.I was born in 1995.

İki önemli fark var. Birincisi, Türkçede tek bir ek yeter; İngilizcede be asla atlanmaz. İkincisi, son satıra bakın: Türkçede "doğmak" etken bir fiildir, İngilizcede ise be born her zaman passive biçimdedir.

Yapı

be + past participle — zamanı be gösterir; past participle A2-16 değişmez.

ZamanActivePassive
Present simpleThey make these phones in Korea.These phones are made in Korea.
Present simpleSomeone cleans the office every day.The office is cleaned every day.
Past simpleSomeone stole my bike.My bike was stolen.
Past simpleThey cancelled the flights.The flights were cancelled.

Olumsuz, soru ve kısa cevaplar — yalnızca be değişir; do / does / did eklenmez.

Present simplePast simple
OlumluIt is made of glass.They were invited.
OlumsuzIt isn't made of glass.They weren't invited.
Evet/hayır sorusuIs it made of glass?Were they invited?
Soru kelimeli soruWhere is it made?When was it built?
Kısa cevaplarYes, it is. / No, it isn't.Yes, they were. / No, they weren't.

Üç adımda active → passive

AdımÖrnek
1. Active cümlenin nesnesi özne olur.They built the bridge in 1890. → The bridge…
2. Active fiille aynı zamanda be + past participle ekleyin.The bridge was built…
3. by + yapanı yalnızca işe yarıyorsa ekleyin.The bridge was built in 1890.

Normalde yalnızca nesne alan fiiller passive olabilir: Someone opened the door → The door was opened. Happen, arrive, die, exist gibi nesne almayan fiillerin passive'i yoktur.

Kullanımlar

1Yapan bilinmiyor

Eylemi kimin yaptığını bilmiyorsanız passive kullanın.

My phone was stolen on the train.
Telefonum trende çalındı.
The window was broken during the night.
Pencere gece kırılmış.
kimin kırdığını bilmiyoruz
This photo was taken around 1950.
Bu fotoğraf 1950 civarında çekildi.
Two paintings were stolen from the museum last week.
Geçen hafta müzeden iki tablo çalındı.

2Yapan belli ya da önemsiz

Herkes kimin yaptığını biliyorsa ya da bu önemli değilse yapanı söylemeyin.

Rubbish is collected every Tuesday.
Çöpler her salı toplanır.
belli ki çöpçüler topluyor; rubbish (UK) = garbage, trash (US)
The suspect was arrested last night.
Şüpheli dün gece tutuklandı.
belli ki polis tarafından
English is spoken in many countries.
İngilizce pek çok ülkede konuşulur.
Breakfast is served from 7 to 10.
Kahvaltı 7'den 10'a kadar servis edilir.

3By + yapan — yalnızca işe yarıyorsa

Yeni ya da önemli bir bilgi veriyorsa by (tarafından) + yapanı ekleyin. Genellikle en önemli haberin yeri olan cümle sonuna gelir.

Our new library was designed by a young local architect.
Yeni kütüphanemiz genç, yerel bir mimar tarafından tasarlandı.
I was bitten by a dog when I was a child.
Çocukken beni bir köpek ısırdı.
Türkçede burada active daha doğal
The film was directed by her sister.
Filmi kız kardeşi yönetti.
"kız kardeşi tarafından yönetildi"
These cakes are handmade by a small family business.
Bu kekler küçük bir aile işletmesi tarafından elde yapılıyor.

4Süreçler ve talimatlar

Bir şeyin nasıl yapıldığını anlatan metinlerde çoğu zaman present simple passive kullanılır.

First, the coffee beans are picked by hand.
Önce kahve çekirdekleri elle toplanır.
Then they are dried in the sun for about two weeks.
Sonra yaklaşık iki hafta güneşte kurutulur.
The milk is heated to 72 degrees to kill any bacteria.
Bakterileri öldürmek için süt 72 dereceye kadar ısıtılır.
Most parts are produced in Europe, and the cars are put together in Mexico.
Parçaların çoğu Avrupa'da üretilir, arabalar ise Meksika'da monte edilir.

5Haberler ve tarih

Haberler ve tarih metinleri, olaya, yere ya da olayın başına geldiği insanlara odaklanmak için passive kullanır.

Two people were injured in the accident.
Kazada iki kişi yaralandı.
The castle was built in the twelfth century.
Kale on ikinci yüzyılda inşa edildi.
Penicillin was discovered almost by chance.
Penisilin neredeyse tesadüfen keşfedildi.
Three new species of frog were found in the rainforest last year.
Geçen yıl yağmur ormanında üç yeni kurbağa türü bulundu.

6Be born

Be born (doğmak) biçim olarak her zaman passive'dir. Birinin doğumu için was / were born, yalnızca genel gerçekler için am / is / are born kullanın.

I was born in 1995.
1995'te doğdum.
Where were you born?
Nerede doğdun?
My grandparents were born in the same village.
Büyükannemle büyükbabam aynı köyde doğdu.
Thousands of babies are born every hour.
Her saat binlerce bebek doğar.
genel gerçek

Sık Yapılan Hatalar

❌The museum built in 1900.
✅The museum was built in 1900.
Passive be ister.
❌The car was wash yesterday.
✅The car was washed yesterday.
be + past participle; fiilin yalın hali değil.
❌I born in Lima.
✅I was born in Lima.
be born her zaman be ister.
❌I am born in 1998.
✅I was born in 1998.
Doğumunuz geçmişte olmuş bir olaydır.
❌The cake was made from my mother.
✅The cake was made by my mother.
Yapan by ile gelir.
❌Did the bridge built in 1890?
✅Was the bridge built in 1890?
Passive sorular did ile değil, be ile kurulur.
❌The accident was happened at midnight.
✅The accident happened at midnight.
happen nesne almaz, bu yüzden passive'i yoktur.
❌The window was broke.
✅The window was broken.
Past participle (broken) kullanın, past simple (broke) değil.
⚠️My wallet was found by someone.
✅My wallet was found.
Dilbilgisi açısından doğru, ama by someone yeni bilgi vermiyor: atın.

Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar

1. "Doğdum" cümlesini etken çevirmek. Türkçede "doğmak" etken bir fiildir: "Lima'da doğdum". Bu yüzden I born ya da şimdiki zamanla I am born demek çok yaygındır. İngilizcede doğum her zaman was / were born ile söylenir.

❌I born in Lima.
✅I was born in Lima.
❌I am born in 1998.
✅I was born in 1998.

2. Be fiilini atlamak. Türkçede edilgenliği tek bir ek gösterir: "yap-ıl-dı". İngilizcede ise iki parça gerekir: be + past participle. Damaged tek başına bırakılınca cümle "arabamız bir şeye zarar verdi" gibi anlaşılır.

❌Our car damaged in the accident.
✅Our car was damaged in the accident.
❌The letters delivered this morning.
✅The letters were delivered this morning.

3. "Yaşandı", "gerçekleşti" gibi fiilleri passive çevirmek. Türkçede "Kaza gece yarısı yaşandı" gibi edilgen fiiller çok doğaldır. Bu yüzden İngilizcede happen, take place, arrive gibi nesne almayan fiiller de passive yapılır. Oysa bu fiillerin passive'i yoktur.

❌The accident was happened at midnight.
✅The accident happened at midnight.
❌The wedding was taken place in a small church.
✅The wedding took place in a small church.

4. Passive soruya "did" eklemek. Türkçede soruyu "mı" ekiyle kurarız: "Hırsızlar yakalandı mı?" Geçmiş zaman sorusunda akla hemen did gelir. Ama passive soruda yardımcı fiil zaten was / were'dür; öne o geçer.

❌Did the thieves caught?
✅Were the thieves caught?

Karıştırılmasın

Active ve passive — Aynı olay, farklı odak.

A storm destroyed the bridge.
Bir fırtına köprüyü yıktı.
odak fırtınada
The bridge was destroyed in a storm.
Köprü bir fırtınada yıkıldı.
odak köprüde

made of / made from / made by — of = hâlâ görülebilen malzeme; from = biçimi değişmiş ham madde; by = yapan. Türkçede ilk ikisi de "-den yapılmış" olur.

This table is made of oak.
Bu masa meşeden yapılmış.
meşe hâlâ görünüyor
Paper is made from wood.
Kâğıt odundan yapılır.
odun dönüşmüş
This table was made by my grandfather.
Bu masayı dedem yaptı.
yapan kişi

Passive eylem ve be + sıfat (durum) — Bazı past participle'lar bir durumu anlatan sıfat olarak da kullanılır.

The shop was closed when we arrived.
Vardığımızda dükkân kapalıydı.
durum: açık değildi
The shop was closed by the police last year.
Dükkân geçen yıl polis tarafından kapatıldı.
eylem: biri kapattı

Yazım ve Telaffuz

  • Düzenli past participle'lar -ed ile biter ve past simple'daki üç sesle okunur: cleaned /d/ ("kliind"), cooked /t/ ("kukt"), painted /ɪd/ ("PEYN-tıd").
  • Yazım past simple kurallarına uyar: stop → stopped, try → tried. Dikkat: cancelled (UK), canceled (US).
  • Sık kullanılan düzensiz past participle'ları bir grup olarak öğrenin: made, built, written, taken, sold, found, given, sent, known, spoken, stolen, broken, born.
  • Passive'de was ve were zayıf okunur: It was built /ɪt wəz ˈbɪlt/ — "it wız BİLT". Vurgu past participle'a düşer.
  • by vurgusuzdur; vurguyu arkasından gelen yapan taşır: by a FRIEND.

Altın Kural

Ne olduğuna ya da kimin/neyin başına geldiğine mi odaklanmak istiyorsunuz? be + past participle kullanın (is made, was built). by + yapanı yalnızca yapan yeni ya da önemli bir bilgiyse ekleyin.

Alıştırmalar

A. Yapı

Parantez içindeki fiilleri passive yapın.

  1. These shoes (make) in Portugal.
  2. The Eiffel Tower (build) between 1887 and 1889.
  3. Where you born?
  4. The windows (not clean) last week.
  5. English (speak) in Canada?
  6. Passive yapın: Someone cleans the rooms every day.
  7. Passive yapın: My grandfather painted this picture.
  8. Passive yapın: Did they cancel the concert?

B. Anlam

Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.

  1. Bir haber metninde hangisi daha iyi?
  2. Doğru olanı seçin: Thousands of tourists … the castle every year.
  3. Doğru olanı seçin: This bag is made … leather.
  4. "The thief was arrested by the police" cümlesinde by the police gerekli mi? …

C. Hatayı Bul

Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.

  1. My wallet stolen yesterday.
  2. The house was build last year.
  3. The meeting was happened on Monday.
  4. Coffee is grown in Brazil.

D. Bağlam İçinde

Metni parantez içindeki fiillerin passive haliyle tamamlayın.

Çikolata nasıl yapılır?
Chocolate comes from cocoa beans. First, the beans 17 (take) out of the fruit. Then they 18 (dry) in the sun. After that, they 19 (send) to factories all over the world. Chocolate 20 (first / bring) to Europe in the 16th century, and at first it 21 (drink), not eaten!

E. Sıra Sende

  1. Sahip olduğunuz bir şeyin nerede ya da kim tarafından yapıldığını anlatan iki cümle yazın.
  2. Şehrinizin tarihiyle ilgili was built ya da was opened ile iki cümle yazın.

F. Karışık Tekrar

  1. A2-16 İngilizce Present Perfect Tense: Have You Ever…? ile Deneyimler
    Have you ever (write) a poem?
  2. A1-28 İngilizce Past Simple: Düzensiz Fiiller (Irregular Verbs), Did ve Didn't
    We (not / see) the film last night.
  3. B1-09 İngilizce Should Have, Could Have, Might Have: Geçmişe Dair Pişmanlık ve Eleştiri
    I (should / bring) a coat — it's freezing!
Cevap anahtarı

A. Yapı

  1. are made
  2. was built
  3. were
  4. weren't cleaned / were not cleaned
  5. Is … spoken
  6. The rooms are cleaned every day.
  7. This picture was painted by my grandfather.
  8. Was the concert cancelled? / Was the concert canceled?

B. Anlam

  1. Two people were injured in the crash.
  2. visit
  3. of
  4. no

C. Hatayı Bul

  1. My wallet was stolen yesterday.
  2. The house was built last year.
  3. The meeting happened on Monday.
  4. ✓ Coffee is grown in Brazil.

D. Bağlam İçinde

  1. are taken
  2. are dried
  3. are sent
  4. was first brought / was brought first
  5. was drunk

E. Sıra Sende

  1. My phone was made in China. My scarf was made by my aunt.
  2. The main bridge was built in 1920. Our first cinema was opened in 1954.

F. Karışık Tekrar

  1. written
  2. didn't see / did not see
  3. should have brought / should've brought
Android UygulamaHareket Halinde Öğren Google Play