İngilizce Passive (Edilgen Çatı): Present ve Past Simple ile Is Made, Was Built
The Passive: Present and Past Simple
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda passive'i (edilgen çatı) present simple ve past simple ile kullanabilecek (is made, was built), olumsuz ve soru cümleleri kurabilecek, gerektiğinde by + eylemi yapan kişiyi ekleyebilecek ve passive'in ne zaman active'den daha iyi olduğuna karar verebileceksiniz.
Temel Fikir
Her eylemin bir yapanı vardır: eylemi yapan kişi ya da şey. Çoğu zaman bir de etkileneni vardır: eylemin başına geldiği şey. Normal, active (etken) bir cümlede yapan önce gelir: Someone stole my bike.
Ama ya kimin yaptığını bilmiyorsanız ya da umursamıyorsanız? Asıl anlatmak istediğiniz şey bisikletinizdir. Passive (edilgen çatı) cümleyi ters çevirir; etkilenen öne geçer ve özne olur: My bike was stolen.
Bir kamera düşünün. Active cümlede kamera yapana çevrilidir. Passive cümlede kamera döner ve etkilenene çevrilir. Yapan çoğu zaman görüntüden tamamen çıkar. Yapan önemliyse onu yine de sona by ile ekleyebilirsiniz.
Passive'in haberlerde, tarihte, bilimde ve talimatlarda bu kadar yaygın olmasının nedeni budur: odak, arkasındaki kişide değil, olayın kendisinde ve olayın başına geldiği şeydedir.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Burada iyi bir haber var: Türkçede de edilgen çatı vardır ve aynı işi görür. Türkçe bunu fiile eklenen bir ekle yapar: -ıl / -ın. İngilizce ise iki kelime kullanır: be + past participle. Zamanı Türkçede ek, İngilizcede be fiili gösterir.
| Türkçe | İngilizce |
|---|---|
| Bisikletim çal-ın-dı. | My bike was stolen. |
| Bu telefonlar Kore'de yap-ıl-ır. | These phones are made in Korea. |
| Kale on ikinci yüzyılda inşa ed-il-di. | The castle was built in the twelfth century. |
| Kütüphane genç bir mimar tarafından tasarla-n-dı. | The library was designed by a young architect. |
| 1995'te doğ-dum. | I was born in 1995. |
İki önemli fark var. Birincisi, Türkçede tek bir ek yeter; İngilizcede be asla atlanmaz. İkincisi, son satıra bakın: Türkçede "doğmak" etken bir fiildir, İngilizcede ise be born her zaman passive biçimdedir.
Yapı
be + past participle — zamanı be gösterir; past participle A2-16 değişmez.
| Zaman | Active | Passive |
|---|---|---|
| Present simple | They make these phones in Korea. | These phones are made in Korea. |
| Present simple | Someone cleans the office every day. | The office is cleaned every day. |
| Past simple | Someone stole my bike. | My bike was stolen. |
| Past simple | They cancelled the flights. | The flights were cancelled. |
Olumsuz, soru ve kısa cevaplar — yalnızca be değişir; do / does / did eklenmez.
| Present simple | Past simple | |
|---|---|---|
| Olumlu | It is made of glass. | They were invited. |
| Olumsuz | It isn't made of glass. | They weren't invited. |
| Evet/hayır sorusu | Is it made of glass? | Were they invited? |
| Soru kelimeli soru | Where is it made? | When was it built? |
| Kısa cevaplar | Yes, it is. / No, it isn't. | Yes, they were. / No, they weren't. |
Üç adımda active → passive
| Adım | Örnek |
|---|---|
| 1. Active cümlenin nesnesi özne olur. | They built the bridge in 1890. → The bridge… |
| 2. Active fiille aynı zamanda be + past participle ekleyin. | The bridge was built… |
| 3. by + yapanı yalnızca işe yarıyorsa ekleyin. | The bridge was built in 1890. |
Normalde yalnızca nesne alan fiiller passive olabilir: Someone opened the door → The door was opened. Happen, arrive, die, exist gibi nesne almayan fiillerin passive'i yoktur.
Kullanımlar
1Yapan bilinmiyor
Eylemi kimin yaptığını bilmiyorsanız passive kullanın.
2Yapan belli ya da önemsiz
Herkes kimin yaptığını biliyorsa ya da bu önemli değilse yapanı söylemeyin.
3By + yapan — yalnızca işe yarıyorsa
Yeni ya da önemli bir bilgi veriyorsa by (tarafından) + yapanı ekleyin. Genellikle en önemli haberin yeri olan cümle sonuna gelir.
4Süreçler ve talimatlar
Bir şeyin nasıl yapıldığını anlatan metinlerde çoğu zaman present simple passive kullanılır.
5Haberler ve tarih
Haberler ve tarih metinleri, olaya, yere ya da olayın başına geldiği insanlara odaklanmak için passive kullanır.
6Be born
Be born (doğmak) biçim olarak her zaman passive'dir. Birinin doğumu için was / were born, yalnızca genel gerçekler için am / is / are born kullanın.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "Doğdum" cümlesini etken çevirmek. Türkçede "doğmak" etken bir fiildir: "Lima'da doğdum". Bu yüzden I born ya da şimdiki zamanla I am born demek çok yaygındır. İngilizcede doğum her zaman was / were born ile söylenir.
2. Be fiilini atlamak. Türkçede edilgenliği tek bir ek gösterir: "yap-ıl-dı". İngilizcede ise iki parça gerekir: be + past participle. Damaged tek başına bırakılınca cümle "arabamız bir şeye zarar verdi" gibi anlaşılır.
3. "Yaşandı", "gerçekleşti" gibi fiilleri passive çevirmek. Türkçede "Kaza gece yarısı yaşandı" gibi edilgen fiiller çok doğaldır. Bu yüzden İngilizcede happen, take place, arrive gibi nesne almayan fiiller de passive yapılır. Oysa bu fiillerin passive'i yoktur.
4. Passive soruya "did" eklemek. Türkçede soruyu "mı" ekiyle kurarız: "Hırsızlar yakalandı mı?" Geçmiş zaman sorusunda akla hemen did gelir. Ama passive soruda yardımcı fiil zaten was / were'dür; öne o geçer.
Karıştırılmasın
Active ve passive — Aynı olay, farklı odak.
made of / made from / made by — of = hâlâ görülebilen malzeme; from = biçimi değişmiş ham madde; by = yapan. Türkçede ilk ikisi de "-den yapılmış" olur.
Passive eylem ve be + sıfat (durum) — Bazı past participle'lar bir durumu anlatan sıfat olarak da kullanılır.
Yazım ve Telaffuz
- Düzenli past participle'lar -ed ile biter ve past simple'daki üç sesle okunur: cleaned /d/ ("kliind"), cooked /t/ ("kukt"), painted /ɪd/ ("PEYN-tıd").
- Yazım past simple kurallarına uyar: stop → stopped, try → tried. Dikkat: cancelled (UK), canceled (US).
- Sık kullanılan düzensiz past participle'ları bir grup olarak öğrenin: made, built, written, taken, sold, found, given, sent, known, spoken, stolen, broken, born.
- Passive'de was ve were zayıf okunur: It was built /ɪt wəz ˈbɪlt/ — "it wız BİLT". Vurgu past participle'a düşer.
- by vurgusuzdur; vurguyu arkasından gelen yapan taşır: by a FRIEND.
Altın Kural
Ne olduğuna ya da kimin/neyin başına geldiğine mi odaklanmak istiyorsunuz? be + past participle kullanın (is made, was built). by + yapanı yalnızca yapan yeni ya da önemli bir bilgiyse ekleyin.
Alıştırmalar
A. Yapı
Parantez içindeki fiilleri passive yapın.
-
These shoes (make) in Portugal.
-
The Eiffel Tower (build) between 1887 and 1889.
-
Where you born?
-
The windows (not clean) last week.
-
English (speak) in Canada?
-
Passive yapın: Someone cleans the rooms every day.
-
Passive yapın: My grandfather painted this picture.
-
Passive yapın: Did they cancel the concert?
B. Anlam
Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.
-
Bir haber metninde hangisi daha iyi?
-
Doğru olanı seçin: Thousands of tourists … the castle every year.
-
Doğru olanı seçin: This bag is made … leather.
-
"The thief was arrested by the police" cümlesinde by the police gerekli mi? …Hırsızları kimin tutukladığı belli.
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
My wallet stolen yesterday.
-
The house was build last year.
-
The meeting was happened on Monday.
-
Coffee is grown in Brazil.
D. Bağlam İçinde
Metni parantez içindeki fiillerin passive haliyle tamamlayın.
Chocolate comes from cocoa beans. First, the beans 17 (take) out of the fruit. Then they 18 (dry) in the sun. After that, they 19 (send) to factories all over the world. Chocolate 20 (first / bring) to Europe in the 16th century, and at first it 21 (drink), not eaten!
E. Sıra Sende
-
Sahip olduğunuz bir şeyin nerede ya da kim tarafından yapıldığını anlatan iki cümle yazın.
-
Şehrinizin tarihiyle ilgili was built ya da was opened ile iki cümle yazın.
F. Karışık Tekrar
-
A2-16 İngilizce Present Perfect Tense: Have You Ever…? ile Deneyimler Have you ever (write) a poem?
-
A1-28 İngilizce Past Simple: Düzensiz Fiiller (Irregular Verbs), Did ve Didn't We (not / see) the film last night.
-
B1-09 İngilizce Should Have, Could Have, Might Have: Geçmişe Dair Pişmanlık ve Eleştiri I (should / bring) a coat — it's freezing!
Cevap anahtarı
A. Yapı
- are made
- was built
- were
- weren't cleaned / were not cleaned
- Is … spoken
- The rooms are cleaned every day.
- This picture was painted by my grandfather.
- Was the concert cancelled? / Was the concert canceled?
B. Anlam
- Two people were injured in the crash.
- visit
- of
- no
C. Hatayı Bul
- My wallet was stolen yesterday.
- The house was built last year.
- The meeting happened on Monday.
- ✓ Coffee is grown in Brazil.
D. Bağlam İçinde
- are taken
- are dried
- are sent
- was first brought / was brought first
- was drunk
E. Sıra Sende
- My phone was made in China. My scarf was made by my aunt.
- The main bridge was built in 1920. Our first cinema was opened in 1954.
F. Karışık Tekrar
- written
- didn't see / did not see
- should have brought / should've brought
