Being Done, To Be Done, Get Done. կրավորական սեռը անորոշ դերբայից և -ing ձևից հետո հայերենով
More Passives: Being Done, To Be Done, Get Done
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կկարողանաք կրավորական սեռ օգտագործել to-ով անորոշ դերբայ կամ -ing ձև պահանջող բայերից հետո (want to be promoted, hate being told), կրավորական կազմել երկու խնդիր ունեցող բայերից և նախդրավոր բայերից, օգտագործել ոչ պաշտոնական get-ով կրավորականը և հասկանալ needs cleaning կառույցը։
Հիմնական գաղափար
Դուք արդեն գիտեք կրավորական սեռը բոլոր ժամանակաձևերում՝ is done, was done, has been done (B1-11)։ Բայց անգլերենի քերականության մեծ մասը տեղի է ունենում այլ բայերից հետո. I want to…, I hate …ing։ Իսկ եթե այն, ինչ ուզում կամ ատում եք, ձեզ հետ է կատարվում, և ոչ թե դուք եք անում։
Այդ դեպքում կրավորականը պարզապես տեղափոխվում է այդ դիրքը։ Կանոնը չի փոխվում՝ be + past participle։ Միայն be-ն է փոխում ձևը, որպեսզի համապատասխանի դիրքին. to be + past participle՝ to-ով անորոշ դերբայ պահանջող բայերից հետո, being + past participle՝ -ing ձև պահանջող բայերից և նախդիրներից հետո։
Հիշո՞ւմ եք ճանապարհորդական ադապտերը B1-11 դասից։ Past participle-ը լիցքավորիչն է. այն երբեք չի փոխվում։ Հիմա ադապտերը՝ be-ն, փոխվում է ոչ միայն նոր ժամանակաձևերի, այլև նոր «վարդակների» համար։ I want to promote → I want to be promoted։ I hate telling → I hate being told։
Անգլերենն ունի նաև կրավորականի երկրորդ, ավելի ոչ պաշտոնական օժանդակ բայը՝ get։ She got promoted-ը ավելի շատ հնչում է որպես իրադարձություն՝ փոփոխություն, հաճախ հանկարծակի կամ անսպասելի, քան She was promoted-ը։
Հայերեն և անգլերեն
Հայերենում կրավորականը կազմվում է բայի մեջ՝ -վ- ածանցով. «հրավիրել → հրավիրվել», «նկատել → նկատվել»։ Այդ ձևը կարող է կանգնել նաև այլ բառերից հետո՝ «առանց նկատվելու»։ Բայց «ուզել», «սիրել», «ատել» բայերից հետո հայերենը սովորաբար օգտագործում է «որ»-ով կամ «երբ»-ով նախադասություն. «Ուզում եմ, որ ինձ հրավիրեն», «Ատում է, երբ իրեն ասում են…»։ Անգլերենում want-ից հետո that-ով նախադասություն չի լինում, իսկ կրավորական իմաստը սովորաբար արտահայտվում է հենց բայից հետո. դիրքը մնում է նույնը, միայն be-ն է դառնում to be կամ being։
Երկրորդ տարբերությունը նախդիրներն են։ Հայերեն «խնամել», «սպասել», «լսել» բայերն ուղիղ խնդիր են առնում («երեխային խնամել»), իսկ անգլերենում look after, wait for, listen to. կրավորականում նախդիրը մնում է բայից անմիջապես հետո։
| Հայերեն | Անգլերեն | Ինչն է տարբեր |
|---|---|---|
| Ուզում եմ, որ ինձ հրավիրեն։ | I want to be invited. | «որ»-ով նախադասության փոխարեն → to be + V3 |
| Ատում է, երբ իրեն ասում են, թե ինչ անի։ | She hates being told what to do. | «երբ»-ով նախադասության փոխարեն → being + V3 |
| Հեռացավ՝ առանց նկատվելու։ | He left without being noticed. | նախդիր + being + V3 |
| Առաջին օրը ինձ նոութբուք տվեցին։ | I was given a laptop on my first day. | «ինձ»-ն դառնում է ենթակա՝ I |
| Փոքրիկին տատիկն է խնամում։ | The baby is being looked after by her grandmother. | նախդիրը (after) մնում է |
| Խցանման մեջ խրվեցինք։ | We got stuck in traffic. | ոչ պաշտոնական իրադարձություն → get + V3 |
| Պատուհանները պետք է լվանալ։ | The windows need cleaning. | need + -ing = need to be cleaned |
Կարճ ասած՝ այնտեղ, որտեղ հայերենն ասում է «որ ինձ…», «երբ իրեն…» կամ «-վելու», անգլերենը նույն դիրքում դնում է to be done կամ being done, իսկ նախդիրը երբեք չի կորչում։
Կառուցվածք
Կրավորական անորոշ դերբայ և կրավորական -ing ձև
| Դիրք | Ներգործական | Կրավորական |
|---|---|---|
| բայ + to-ով անորոշ դերբայ | I want to invite them. | I want to be invited. |
| need + to-ով անորոշ դերբայ | We need to check the data. | The data needs to be checked. |
| բայ + -ing ձև | I hate telling people what to do. | I hate being told what to do. |
| նախդիր + -ing ձև | She's afraid of forgetting them. | She's afraid of being forgotten. |
| ժխտական | — | I'd prefer not to be disturbed. / He's used to not being noticed. |
Կան նաև վաղակատար ձևեր. to have been done (The painting is thought to have been stolen) սովորեցինք B2-12 դասում, իսկ having been done (Having been warned, we…) կսովորենք C1-07 դասում։
Երկու խնդիր ունեցող բայեր (give, send, offer, show, tell, teach, lend, pay, promise, award). ներգործական կաղապարը A2-15 դասում է
| Ներգործական | Կրավորական՝ մարդը ենթակա (ավելի տարածված) | Կրավորական՝ իրը ենթակա |
|---|---|---|
| They gave me a present. | I was given a present. | A present was given to me. |
| The bank offered her a loan. | She was offered a loan. | A loan was offered to her. |
Նախդրավոր բայեր. նախդիրը մնում է բայից անմիջապես հետո
| Ներգործական | Կրավորական |
|---|---|
| Someone is looking after the baby. | The baby is being looked after. |
| Nobody has dealt with the complaint. | The complaint hasn't been dealt with. |
| People laughed at him. | He was laughed at. |
Get-ով կրավորական
| Ժամանակաձև | Օրինակ |
|---|---|
| Past Simple (պարզ անցյալ) | She got hired last week. |
| Present Perfect (ներկա կատարյալ) | Our flight has got cancelled. (UK) / Our flight has gotten cancelled. (US) |
| ապառնի | You'll get hurt. |
| to-ով անորոշ դերբայից հետո | I don't want to get caught in the rain. |
| հարց / ժխտում | Did he get paid? He didn't get invited. |
Need + -ing (կրավորական իմաստ)
| Ձև | Իմաստը |
|---|---|
| The car needs washing. | = The car needs to be washed. |
Գործածություն
1Կրավորական անորոշ դերբայ՝ to be + past participle
to-ով անորոշ դերբայ պահանջող բայերից, ածականներից և գոյականներից հետո օգտագործեք to be done, երբ ենթական գործողությունը կրում է։ Հայերենում այստեղ հաճախ «որ»-ով նախադասություն է («ուզում են, որ իրենց լսեն»), բայց want, would like բայերից հետո անգլերենում that-ով նախադասություն չի լինում։
2Կրավորական -ing ձև՝ being + past participle
-ing ձև պահանջող բայերից (B1-17) և նախդիրներից (B1-19) հետո օգտագործեք being done։ Հայերենի «առանց նկատվելու», «հրավիրվելը» ձևերը անգլերենում being + V3 են։
Որոշ բայեր, օրինակ՝ like, love, hate և can't stand, ընդունում են երկու կաղապարն էլ. She can't stand being interrupted / She can't stand to be interrupted։
3Երկու խնդիր ունեցող բայեր
Give, send, offer, show, tell, pay և նման բայերն ունեն մարդ-խնդիր և իր-խնդիր։ Երկուսից յուրաքանչյուրը կարող է ենթակա դառնալ, բայց անգլերենը սովորաբար նախընտրում է մարդուն, որովհետև խոսքը սովորաբար մարդկանց մասին է։ Երբ ենթական իրն է, օգտագործեք to + մարդը։ Հայերենի «ինձ տվեցին» նախադասության «ինձ»-ն անգլերենում դառնում է I։
4Նախդրավոր բայերը կրավորականում
Երբ բայը նախդիր է պահանջում (look after, deal with, talk about, rely on), նախդիրը թողեք past participle-ից անմիջապես հետո՝ նույնիսկ նախադասության վերջում։ Հայերեն «խնամել», «քննարկել» բայերը նախդիր չունեն, ուստի այն հեշտ է մոռանալ։
5Get-ով կրավորական
get + past participle օգտագործեք ոչ պաշտոնական խոսքում և գրավոր խոսքում, հատկապես փոփոխությունների և անսպասելի կամ անցանկալի իրադարձությունների համար (get hurt, get stuck, get lost, get fired), ինչպես նաև այն բաների համար, որոնք մարդու հետ կատարվում են իր արածի արդյունքում (get promoted, get paid)։ Այն կենտրոնանում է իրադարձության, ոչ թե վիճակի վրա։ Պաշտոնական գրավոր խոսքում նախընտրեք be-ն։ Հայերենում այստեղ հաճախ մեկ բայ է՝ «խրվեցինք», «վիրավորվեց», «կվնասվես»։
6Need + -ing կրավորական իմաստով
Need-ից հետո -ing ձևը կարող է ունենալ կրավորական իմաստ. needs cleaning = needs to be cleaned։ Այն օգտագործվում է և՛ բրիտանական, և՛ ամերիկյան անգլերենում, իսկ ամերիկացիները շատ հաճախ ասում են նաև needs to be cleaned։ Որոշ տարածաշրջաններում (օրինակ՝ Շոտլանդիայում և ԱՄՆ-ի որոշ մասերում) ասում են needs cleaned, բայց դա ստանդարտ չէ։ Want + -ing նույն իմաստով (The car wants washing) ոչ պաշտոնական է և միայն բրիտանական։ Need + -ing և need + to տարբերությունը կկրկնենք B2-16 դասում։ Հայերեն «պետք է լվանալ» կառույցում կատարողը նշված չէ, իսկ անգլերենում needs to clean նշանակում է, որ ենթական ինքն է լվանում։
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. «Չի ուզում, որ … տեղադրվի» → want that… Հայերենում «ուզել» բայից հետո բնական է «որ»-ով նախադասությունը. «Գոռը չի ուզում, որ իր լուսանկարը համացանցում տեղադրվի»։ Անգլերենում want-ից հետո that-ով նախադասություն չի լինում. want + խնդիր + to be + V3։
2. «Պետք է պահել» → needs to keep. «Այս դեղը պետք է պահել սառնարանում» նախադասության մեջ ով է պահում, նշված չէ, և շատերը թարգմանում են ներգործական to keep-ով։ Բայց դեղն ինքը ոչինչ չի պահում. նրա վրա է կատարվում գործողությունը։
3. «Ձեզ սպասում են» → you are waited. Հայերեն «սպասել» բայը նախդիր չունի. «Ձեզ սպասում են դահլիճում»։ Անգլերենում wait for, և կրավորականում for-ը մնում է բայից հետո։ Բնական տարբերակ է նաև be expected-ը։
4. «Պատժվելու փոխարեն» → instead of to be punished. Հայերեն «-վելու» ձևը անորոշ դերբայ է, ուստի հայախոսները նախդիրներից հետո դնում են to be. «Պատժվելու փոխարեն Նարեկը մրցանակ ստացավ»։ Նախդիրներից հետո անգլերենում միայն being + V3 է։
Մի՛ շփոթեք
get-ով կրավորական, թե get something done – Պատճառական կառույցում get-ի և past participle-ի միջև խնդիր կա. ուրիշն է գործողությունը կատարում ձեր իրի վրա (B2-11)։ Get-ով կրավորականում մեջտեղում խնդիր չկա. ենթական ինքն է գործողությունը կրում։
being done, թե been done – being-ը -ing ձևն է (ընթացքի մեջ, կամ բայերից և նախդիրներից հետո), been-ը be-ի past participle-ն է և գալիս է have-ից հետո։ Տե՛ս B1-11։
needs doing, թե needs to do – needs + -ing-ի դեպքում ենթական գործողությունը կրում է, needs to do-ի դեպքում՝ կատարում։ Հայերենում տարբերությունը նույնպես երևում է. «պետք է ստուգել» (ինչ-որ մեկը), թե «պետք է ստուգի» (ենթական)։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- to be-ն խոսքում սովորաբար թույլ է՝ /tə bi/։ Թույլ /ə/-ն մոտ է հայերեն «ը»-ին։ Արագ ոչ պաշտոնական խոսքում want to be-ն հաճախ հնչում է «wanna be», բայց ստանդարտ գրավոր խոսքում այդպես երբեք չեն գրում։
- being-ն ունի երկու վանկ՝ /ˈbiːɪŋ/։ Մի՛ կրճատեք մեկ վանկի։ Վերջում /ŋ/ է. «գ» մի՛ ավելացրեք։
- been-ը /biːn/ է կամ թույլ /bɪn/ (UK), սովորաբար /bɪn/ (US)։
- Present Perfect-ում՝ has got cancelled (UK), has gotten cancelled (US)։
- -ed վերջավորությունը բաղաձայնից առաջ հեշտությամբ կորչում է. to be asked for /tə bi ˈɑːskt fə/ (UK), /tə bi ˈæskt fər/ (US)։ Զգույշ խոսքում t-ն հստակ արտասանեք, բայց asked-ի մեջ ձայնավոր մի՛ ավելացրեք. սա մեկ վանկ է։
Ոսկե կանոն
Կրավորականը ամեն դիրքում be + past participle է. պարզապես be-ն համապատասխանեցրեք դիրքին. to be done՝ to-ով անորոշ դերբայ պահանջող բայերից հետո, being done՝ -ing ձև պահանջող բայերից և նախդիրներից հետո։ get done օգտագործեք ոչ պաշտոնական իրադարձությունների և փոփոխությունների համար։ «Որ ինձ…» կամ «-վելու» չթարգմանեք բառացի, և նախդիրը երբեք մի՛ կորցրեք։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
Փակագծերում տրված բայը դրեք ճիշտ ձևով կամ վերագրեք նախադասությունը։
-
I'd love (invite) to the wedding.
-
She can't stand (interrupt).
-
Վերագրեք՝ սկսելով He-ով: They offered him a new contract.
-
Վերագրեք look after-ով: Someone is taking care of the dog.
-
Վերագրեք՝ սկսելով We-ով: The company sent us the tickets.
-
Վերագրեք get-ով: She was promoted last month.
B. Իմաստ
Ընտրեք ճիշտ տարբերակը։
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: The kitchen needs ….
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I'm afraid of … forgotten.
-
Երկուսն էլ ճիշտ են։ Ո՞րն է ավելի ոչ պաշտոնական:
-
"The report needs checking." Ո՞վ է կատարում գործողությունը: …
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: The road … repaired, so it's closed today.
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։
-
The complaint was dealt quickly.
-
He was got arrested last night.
-
I was explained the rules.
-
I don't like being photographed.
D. Համատեքստում
Կարդացեք երկխոսությունը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։ Փակագծերում տրված բայը դրեք ճիշտ ձևով։
Ola: How's the new job?
Tom: Great! On my first day I 16 (give) a laptop and a phone. And I've already 17 (invite) to the team dinner.
Ola: Nice! Is your boss OK?
Tom: Yes, but she hates 18 (interrupt) in meetings — I learned that fast!
Ola: Ha! And your car? It 19 (need / fix) last month.
Tom: It still does. And yesterday I 20 (get / stuck) in traffic for an hour because of it.
Ola: You need to have it looked 21 soon.
E. Ձեր հերթն է
Գրեք անգլերենով։
-
Գրեք մի բանի մասին, որը ատում կամ սիրում եք, երբ ձեզ հետ անում են՝ being + past participle կաղապարով։
-
Գրեք ձեր տան մի բանի մասին, որը պետք է անել՝ needs + -ing կաղապարով։
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
B1-11 Passive Voice բոլոր ժամանակաձևերում և եղանակավորող բայերով A new hospital (build) next year.
-
A2-15 Give me the book, give it to me. երկու խնդրով բայեր անգլերենում Can you explain ___ ? …
-
B2-12 It Is Said That… / He Is Said To…. «ասում են, որ…» անգլերենով՝ կրավորական սեռ լուրերում The thieves are believed (escape) by boat last week.
-
B2-11 Have Something Done. «կտրել տվեցի» անգլերենով՝ պատճառական կառույցներ I need to (have / my car / service).
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- to be invited
- being interrupted / to be interrupted
- He was offered a new contract.
- The dog is being looked after.
- We were sent the tickets.
- She got promoted last month.
B. Իմաստ
- cleaning
- being
- We got caught in the rain.
- someone else
- is being
C. Գտեք սխալը
- The complaint was dealt with quickly.
- He got arrested last night. / He was arrested last night.
- The rules were explained to me.
- ✓ I don't like being photographed.
D. Համատեքստում
- was given / got given
- been invited / got invited / gotten invited
- being interrupted / to be interrupted
- needed fixing / needed to be fixed
- got stuck
- at / over
E. Ձեր հերթն է
- I love being surprised, but I hate being kept waiting.
- My bike needs fixing, and the kitchen walls need painting.
F. Խառը կրկնություն
- will be built / is going to be built
- it to me
- to have escaped
- have my car serviced
