Slowingoव्याकरण
B1 11 / 39

Passive Voice (कर्मणी प्रयोग): is made, was built मराठीत सोप्या भाषेत

The Passive: Present and Past Simple

या पानावर
  1. उद्दिष्ट
  2. मुख्य कल्पना
  3. मराठी आणि इंग्रजी
  4. रचना
  5. वापर
  6. नेहमीच्या चुका
  7. मराठी भाषकांसाठी सापळे
  8. गोंधळ करू नका
  9. स्पेलिंग आणि उच्चार
  10. सुवर्णनियम
  11. सराव

उद्दिष्ट

हा धडा झाल्यावर तुम्ही Present Simple (साधा वर्तमानकाळ) आणि Past Simple (साधा भूतकाळ) मध्ये passive, म्हणजे कर्मणी प्रयोग, वापरू शकाल – is made, was built –, त्याचे नकार आणि प्रश्न बनवू शकाल, गरज असेल तेव्हा by + कर्ता जोडू शकाल, आणि active की passive हे ठरवू शकाल.

मुख्य कल्पना

प्रत्येक क्रियेला एक करणारा असतो – ती क्रिया करणारी व्यक्ती किंवा वस्तू – आणि अनेकदा एक सहन करणारा – ज्याच्यावर ती क्रिया होते. नेहमीच्या, active (कर्तरी) वाक्यात करणारा आधी येतो: Someone stole my bike.

पण करणारा कोण ते माहीत नसेल, किंवा ते महत्त्वाचं नसेल तर? तुम्हाला खरं तर तुमच्या सायकलबद्दल बोलायचं आहे. Passive वाक्य उलटं फिरवतं: सहन करणारा पुढे येतो आणि कर्ता बनतो: My bike was stolen.

कॅमेरा डोळ्यांसमोर आणा. active वाक्यात कॅमेरा करणाऱ्यावर रोखलेला असतो. passive वाक्यात कॅमेरा फिरतो आणि सहन करणाऱ्यावर रोखला जातो. करणारा अनेकदा चित्रातून पूर्ण गायब होतो. तो महत्त्वाचा असेल तर वाक्याच्या शेवटी by ने जोडता येतो.

म्हणूनच बातम्या, इतिहास, विज्ञान आणि सूचना यांत passive खूप येतं: लक्ष घटनेवर आणि ज्याच्यावर ती घडली त्यावर असतं, मागच्या माणसावर नाही.

मराठी आणि इंग्रजी

मराठीतही कर्मणी प्रयोग आहे: „पूल 1890 मध्ये बांधला गेला“, „कचरा दर मंगळवारी उचलला जातो“, „स्टेडियमचं उद्घाटन एका प्रसिद्ध खेळाडूच्या हस्ते करण्यात आलं“ अशी रूपं ऐकू येतात. पण रोजच्या बोलण्यात आपण ती कमी वापरतो. त्याऐवजी आपण करणारा न सांगता साधं वाक्य बोलतो: „हा पूल 1890 मध्ये बांधला“, „इथे इंग्रजी बोलतात“, „गूळ उसाच्या रसापासून बनवतात“, किंवा „गेला“ असलेलं क्रियापद: „माझा फोन चोरीला गेला“. इंग्रजीत अशा वाक्याला नेहमी कर्ता लागतो, आणि क्रियापद असतं be + past participle: The bridge was built in 1890. English is spoken here.

दुसरं: मराठीत करणारा „-कडून“ किंवा „-च्या हस्ते“ ने सांगतो, आणि „कडून“ इंग्रजी from सारखं वाटतं. passive मध्ये करणारा सांगायचा असेल तर by. तिसरं: „अपघात झाला“ मधलं „झाला“ passive चं „was“ वाटतं, पण happen ला passive नसतं: The accident happened. आणि जन्म: मराठीत „माझा जन्म 1995 मध्ये झाला“ किंवा „मी 1995 मध्ये जन्मलो“; इंग्रजीत नेहमी I was born.

मराठीइंग्रजीकाय वेगळं आहे?
हे फोन कोरियात बनवतात.These phones are made in Korea.मराठीत कर्ता नाही; इंग्रजीत these phones = कर्ता
माझी सायकल चोरीला गेली.My bike was stolen.„चोरीला गेली“ → was / were + past participle
कचरा दर मंगळवारी उचलला जातो.Rubbish is collected every Tuesday.„उचलला जातो“ = is collected – इथे दोन्ही भाषा सारख्याच आहेत
पूल 1890 मध्ये बांधला गेला का?Was the bridge built in 1890?प्रश्न: was / were, did नाही
आमच्या लायब्ररीचं डिझाइन एका तरुण आर्किटेक्टकडून करण्यात आलं.The library was designed by a young architect.„-कडून“ (करणारा) → by, from नाही
माझा जन्म 1995 मध्ये झाला.I was born in 1995.जन्म → नेहमी was / were born
अपघात मध्यरात्री झाला.The accident happened at midnight.„झाला“ → happened; was happened नाही

थोडक्यात: करणारा न सांगणारं मराठी वाक्य („बांधला“, „बोलतात“, „बनवतात“) इंग्रजीत कर्त्यासह passive होतं: The bridge was built, English is spoken. करणारा सांगायचा असेल तर by. आणि जन्म नेहमी was / were born.

रचना

be + past participle – be काळ दाखवतो; past participle (A2-16) बदलत नाही.

काळactivepassive
Present SimpleThey make these phones in Korea.These phones are made in Korea.
Present SimpleSomeone cleans the office every day.The office is cleaned every day.
Past SimpleSomeone stole my bike.My bike was stolen.
Past SimpleThey cancelled the flights.The flights were cancelled.

नकार, प्रश्न आणि लघु उत्तरं – फक्त be बदलतो; do / does / did घालू नका.

Present SimplePast Simple
होकारार्थीIt is made of glass.They were invited.
नकारार्थीIt isn't made of glass.They weren't invited.
हो / नाही प्रश्नIs it made of glass?Were they invited?
प्रश्नार्थक शब्दासहWhere is it made?When was it built?
लघु उत्तरंYes, it is. / No, it isn't.Yes, they were. / No, they weren't.

active पासून passive – तीन पायऱ्या

पायरीउदाहरण
1. active वाक्यातलं कर्म कर्ता बनतं.They built the bridge in 1890. → The bridge…
2. active क्रियापदाच्या काळातच be + past participle जोडा.The bridge was built…
3. by + करणारा फक्त उपयोगी असेल तरच जोडा.The bridge was built in 1890.

सहसा फक्त कर्म घेणाऱ्या क्रियापदांचं passive होतं: Someone opened the door → The door was opened. happen, arrive, die, exist अशा कर्म न घेणाऱ्या क्रियापदांना passive नसतं.

वापर

1करणारा माहीत नाही

क्रिया कोणी केली ते माहीत नसेल तर passive वापरा. मराठीत इथे अनेकदा „गेला“ किंवा करणारा नसलेलं वाक्य येतं.

My phone was stolen on the train.
ट्रेनमध्ये माझा फोन चोरीला गेला.
„चोरीला गेला“ → was stolen; my phone = कर्ता
The window was broken during the night.
रात्री कोणीतरी खिडकी फोडली.
मराठीत „कोणीतरी“; इंग्रजीत करणारा गाळला
This photo was taken around 1950.
हा फोटो साधारण 1950 च्या सुमारास काढला होता.
take a photo = फोटो काढणे
Two paintings were stolen from the museum last week.
मागच्या आठवड्यात संग्रहालयातून दोन चित्रं चोरीला गेली.
अनेकवचन: were

2करणारा उघड आहे किंवा महत्त्वाचा नाही

सगळ्यांना माहीत असेल की हे कोण करतं, किंवा ते महत्त्वाचं नसेल, तर करणारा गाळा.

Rubbish is collected every Tuesday.
कचरा दर मंगळवारी उचलला जातो.
करणारा उघड: कचरा गाडी; rubbish (UK) = garbage, trash (US)
The suspect was arrested last night.
संशयिताला काल रात्री अटक करण्यात आली.
अर्थातच पोलिसांनी
English is spoken in many countries.
अनेक देशांत इंग्रजी बोलली जाते.
English = कर्ता
Breakfast is served from 7 to 10.
नाश्ता सकाळी 7 ते 10 या वेळेत दिला जातो.
breakfast = कर्ता

3By + करणारा – फक्त उपयोगी असेल तरच

करणारा नवी किंवा महत्त्वाची माहिती देत असेल, तर by + करणारा जोडा. तो अनेकदा वाक्याच्या शेवटी येतो, जिथे सगळ्यात महत्त्वाची बातमी असते. मराठीत हाच अर्थ आपण अनेकदा कर्तरी वाक्याने सांगतो.

Our new library was designed by a young local architect.
आमच्या नव्या लायब्ररीचं डिझाइन एका तरुण स्थानिक आर्किटेक्टने केलं.
मराठीत कर्तरी; इंग्रजीत by + करणारा
I was bitten by a dog when I was a child.
मी लहान असताना मला कुत्रा चावला होता.
„मला“ → I (कर्ता); by a dog
The film was directed by her sister.
त्या सिनेमाचं दिग्दर्शन तिच्या बहिणीने केलं.
These cakes are handmade by a small family business.
हे केक एक छोटा घरगुती व्यवसाय हाताने बनवतो.

4प्रक्रिया आणि सूचना

एखादी गोष्ट कशी बनते, याचं वर्णन अनेकदा Present Simple मधल्या passive मध्ये असतं. मराठीत इथे „-ला जातो“ किंवा „बनवतात“ येतं.

First, the coffee beans are picked by hand.
आधी कॉफीच्या बिया हाताने तोडल्या जातात.
„तोडल्या जातात“ → are picked
Then they are dried in the sun for about two weeks.
मग त्या साधारण दोन आठवडे उन्हात वाळवल्या जातात.
they = कर्ता
The milk is heated to 72 degrees to kill any bacteria.
जंतू मारण्यासाठी दूध 72 अंशांपर्यंत तापवलं जातं.
Most parts are produced in Europe, and the cars are put together in Mexico.
बहुतेक भाग युरोपमध्ये बनवले जातात, आणि गाड्या मेक्सिकोमध्ये जोडल्या जातात.

5बातम्या आणि इतिहास

घटनेवर, ठिकाणावर किंवा ज्यांच्याबाबत ती घडली त्या लोकांवर लक्ष ठेवण्यासाठी बातम्या आणि इतिहास passive वापरतात.

Two people were injured in the accident.
अपघातात दोन जण जखमी झाले.
मराठीत „जखमी झाले“; इंग्रजीत passive were injured
The castle was built in the twelfth century.
तो किल्ला बाराव्या शतकात बांधला गेला.
इंग्रजीत आर्टिकलसह: the twelfth century
Penicillin was discovered almost by chance.
पेनिसिलिनचा शोध जवळजवळ योगायोगाने लागला.
Three new species of frog were found in the rainforest last year.
मागच्या वर्षी वर्षावनात बेडकांच्या तीन नव्या जाती सापडल्या.

6Be born

Be born रूपाने नेहमी passive असतं. एखाद्या व्यक्तीच्या जन्मासाठी was / were born, आणि am / is / are born फक्त सर्वसामान्य तथ्यांसाठी. मराठीत „जन्म झाला“ किंवा „जन्मलो“.

I was born in 1995.
माझा जन्म 1995 मध्ये झाला.
„जन्म झाला“ → was born
Where were you born?
तुमचा जन्म कुठे झाला?
प्रश्नात were, did नाही
My grandparents were born in the same village.
माझ्या आजी-आजोबांचा जन्म एकाच गावात झाला.
Thousands of babies are born every hour.
दर तासाला हजारो बाळं जन्माला येतात.
सर्वसामान्य तथ्य

नेहमीच्या चुका

❌The museum built in 1900.
✅The museum was built in 1900.
passive ला be लागतं.
❌The car was wash yesterday.
✅The car was washed yesterday.
be + past participle, मूळ रूप नाही.
❌I born in Lima.
✅I was born in Lima.
be born ला नेहमी be लागतं.
❌I am born in 1998.
✅I was born in 1998.
तुमचा जन्म ही भूतकाळातली घटना आहे.
❌The cake was made from my mother.
✅The cake was made by my mother.
करणाऱ्याच्या आधी by.
❌Did the bridge built in 1890?
✅Was the bridge built in 1890?
passive प्रश्नात be, did नाही.
❌The accident was happened at midnight.
✅The accident happened at midnight.
happen कर्म घेत नाही, म्हणून त्याला passive नाही.
❌The window was broke.
✅The window was broken.
past participle (broken) वापरा, Past Simple (broke) नाही.
⚠️My wallet was found by someone.
✅My wallet was found.
व्याकरणदृष्ट्या बरोबर, पण by someone काहीच नवी माहिती देत नाही: गाळा.

मराठी भाषकांसाठी सापळे

1. “सगळ्या उत्तरपत्रिका एकाच शिक्षकांकडून तपासल्या गेल्या का?” → from. मराठीत passive वाक्यात करणारा „-कडून“ ने सांगतो: „आमच्या वर्गाच्या सगळ्या उत्तरपत्रिका एकाच शिक्षकांकडून तपासल्या गेल्या का?“ „कडून“ आपण from शिकलेलो असतो, म्हणून तेच इंग्रजीत जातं. passive मध्ये करणारा सांगायचा असेल तर by.

❌Were all the answer sheets of our class checked from the same teacher, or did the college send some of them to examiners in Satara?
✅Were all the answer sheets of our class checked by the same teacher, or did the college send some of them to examiners in Satara?
„शिक्षकांकडून“ (करणारा) → by

2. “भिंती रोलरने रंगवल्या” → साधनासाठी by. मराठीत „-ने“ करणाऱ्यासाठीही येतं („रंगाऱ्याने भिंती रंगवल्या“) आणि साधनासाठीही („रोलरने भिंती रंगवल्या“). म्हणून इंग्रजी passive मध्ये साधनासाठीही by येतं. पण passive मधला by करणारी व्यक्ती किंवा गोष्ट दाखवतो; हातात घेऊन वापरलेलं साधन with ने येतं.

⚠️All the walls of our new flat in Nagpur were painted by a roller, not a brush, so the work was finished in just two days.
✅All the walls of our new flat in Nagpur were painted with a roller, not a brush, so the work was finished in just two days.
व्याकरणदृष्ट्या बरोबर, पण by नंतर करणारा येतो; साधन → with a roller

3. “आज सकाळी शिवाजीनगरला काय झालं?” → was happened. मराठीत „झालं“, „झाला“ हे passive च्या „was“ सारखं वाटतं („बांधला गेला“, „जखमी झाले“). म्हणून happen बरोबरही was जोडलं जातं. पण happen कर्म घेत नाही, त्यामुळे त्याला passive नसतं: happened.

❌What was happened at Shivajinagar this morning? The whole road near the bus stand is closed and the buses are going via University Road.
✅What happened at Shivajinagar this morning? The whole road near the bus stand is closed and the buses are going via University Road.
happen ला passive नाही → What happened

गोंधळ करू नका

Active आणि passive – एकच घटना, वेगळा केंद्रबिंदू.

A storm destroyed the bridge.
वादळाने पूल उद्ध्वस्त केला.
लक्ष वादळावर
The bridge was destroyed in a storm.
वादळात पूल उद्ध्वस्त झाला.
लक्ष पुलावर

made of, made from, made by – of = साहित्य अजून दिसतं; from = मूळ साहित्य बदलून गेलं आहे; by = करणारा. मराठीत पहिल्या दोन्हींसाठी „-चा / -पासून“ येतं, आणि करणाऱ्यासाठी „-ने“.

This table is made of oak.
हे टेबल ओक लाकडाचं बनलेलं आहे.
लाकूड दिसतं → of
Paper is made from wood.
कागद लाकडापासून बनतो.
लाकूड बदललं आहे → from
This table was made by my grandfather.
हे टेबल माझ्या आजोबांनी बनवलं.
करणारा → by

Passive क्रिया आणि be + विशेषण (स्थिती) – काही past participle विशेषणासारखे स्थितीही दाखवतात.

The shop was closed when we arrived.
आम्ही पोहोचलो तेव्हा दुकान बंद होतं.
स्थिती: दुकान उघडं नव्हतं
The shop was closed by the police last year.
मागच्या वर्षी पोलिसांनी ते दुकान बंद केलं.
क्रिया: कोणीतरी ते बंद केलं

स्पेलिंग आणि उच्चार

  • नियमित past participle चा शेवट -ed असतो आणि उच्चार Past Simple सारखाच: cleaned /d/, cooked /t/, painted /ɪd/. cleaned आणि cooked हे एकेक syllable आहेत – मध्ये स्वर घालू नका („क्लीनेड“ नाही).
  • स्पेलिंग Past Simple च्या नियमांप्रमाणे: stop → stopped, try → tried. लक्षात ठेवा: cancelled (UK), canceled (US).
  • नेहमीचे अनियमित past participle एकत्र पाठ करा: made, built, written, taken, sold, found, given, sent, known, spoken, stolen, broken, born.
  • passive मध्ये was आणि were कमकुवत असतात: It was built /ɪt wəz ˈbɪlt/. जोर past participle वर. was च्या शेवटचा /z/ घोष आहे – मधमाशीसारखा गुणगुणणारा. तो „ज“ सारखा म्हणू नका.
  • by वर जोर नसतो; जोर पुढच्या करणाऱ्यावर: by a FRIEND.
  • born /bɔːn/ (UK), /bɔːrn/ (US): लांब स्वर, ओठ थोडे गोल; स्वर आखूड करू नका.

सुवर्णनियम

तुम्हाला काय घडलं किंवा कशावर / कोणावर घडलं, यावर लक्ष द्यायचं आहे का? be + past participle वापरा (is made, was built). करणारा नवा किंवा महत्त्वाचा असेल तरच by + करणारा. लक्षात ठेवा: करणारा नसलेलं मराठी वाक्य इंग्रजीत कर्त्यासह passive होतं, „-कडून“ = by, happen ला passive नाही, आणि जन्म नेहमी was / were born.

सराव

A. रचना

कंसातल्या क्रियापदाचं passive रूप लिहून वाक्य पूर्ण करा.

  1. These shoes (make) in Portugal.
  2. The Eiffel Tower (build) between 1887 and 1889.
  3. Where you born?
  4. The windows (not clean) last week.
  5. English (speak) in Canada?
  6. passive मध्ये बदला: Someone cleans the rooms every day.
  7. passive मध्ये बदला: My grandfather painted this picture.
  8. passive मध्ये बदला: Did they cancel the concert?

B. अर्थ

योग्य पर्याय निवडा.

  1. बातमीसाठी कोणतं वाक्य जास्त योग्य आहे?
  2. योग्य पर्याय निवडा: Thousands of tourists … the castle every year.
  3. योग्य पर्याय निवडा: This bag is made … leather.
  4. "The thief was arrested by the police" या वाक्यात by the police आवश्यक आहे का? …

C. चूक शोधा

प्रत्येक वाक्यात एक चूक आहे किंवा वाक्य बरोबर आहे. दुरुस्त वाक्य लिहा किंवा correct लिहा.

  1. My wallet stolen yesterday.
  2. The house was build last year.
  3. The meeting was happened on Monday.
  4. Coffee is grown in Brazil.

D. संदर्भात

कंसातल्या क्रियापदांची passive रूपं लिहून मजकूर पूर्ण करा.

How chocolate is made
Chocolate comes from cocoa beans. First, the beans 17 (take) out of the fruit. Then they 18 (dry) in the sun. After that, they 19 (send) to factories all over the world. Chocolate 20 (first / bring) to Europe in the 16th century, and at first it 21 (drink), not eaten!

E. तुमचे स्वतःचे वाक्य

तुमच्या वस्तू आणि तुमच्या गावाबद्दल इंग्रजीत लिहा.

  1. तुमची एखादी वस्तू कुठे बनली किंवा कोणी बनवली, याबद्दल दोन वाक्यं लिहा.
  2. was built किंवा was opened वापरून तुमच्या गावाच्या इतिहासाबद्दल दोन वाक्यं लिहा.
उत्तरे

A. रचना

  1. are made
  2. was built
  3. were
  4. weren't cleaned / were not cleaned
  5. Is … spoken
  6. The rooms are cleaned every day.
  7. This picture was painted by my grandfather.
  8. Was the concert cancelled? / Was the concert canceled?

B. अर्थ

  1. Two people were injured in the crash.
  2. visit
  3. of
  4. no

C. चूक शोधा

  1. My wallet was stolen yesterday.
  2. The house was built last year.
  3. The meeting happened on Monday.
  4. ✓ Coffee is grown in Brazil.

D. संदर्भात

  1. are taken
  2. are dried
  3. are sent
  4. was first brought / was brought first
  5. was drunk

E. तुमचे स्वतःचे वाक्य

  1. My phone was made in China. My scarf was made by my aunt.
  2. The main bridge was built in 1920. Our first cinema was opened in 1954.

F. मिश्र उजळणी

  1. written
  2. didn't see / did not see
  3. should have brought / should've brought
अँड्रॉइड ॲपजाता जाता शिका Google Play