Passive Voice (үйлдэгдэхүүн хэв): is made, was built-ийг монголоор тайлбарлав
The Passive: Present and Past Simple
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та Present Simple (энгийн одоо цаг) ба Past Simple (энгийн өнгөрсөн цаг)-ийн үйлдэгдэхүүн хэв (is made, was built)-ийг хэрэглэж, үгүйсгэл, асуулт зохиож, хэрэгтэй үед by + үйлдэгчийг нэмж, хэзээ үйлдэгдэхүүн хэв үйлдэх хэвээс илүү тохирохыг шийдэж чадна.
Гол санаа
Үйлдэл бүр үйлдэгчтэй – үүнийг хийж буй хүн эсвэл зүйл. Ихэвчлэн хүлээн авагч ч бий – үйлдэл тусах зүйл. Энгийн, үйлдэх хэвийн (active) өгүүлбэрт үйлдэгч эхэлдэг: Someone stole my bike.
Гэхдээ хэн хийснийг мэдэхгүй, эсвэл хамаагүй бол яах вэ? Таны үнэндээ ярихыг хүсэж буй зүйл бол дугуй тань. Үйлдэгдэхүүн хэв (passive) өгүүлбэрийг эргүүлж, хүлээн авагчийг эхэнд гаргаж, өгүүлэгдэхүүн болгоно: My bike was stolen.
Камерыг төсөөлөөрэй. Үйлдэх хэвд камер үйлдэгч рүү чиглэнэ. Үйлдэгдэхүүн хэвд камер эргээд хүлээн авагч руу чиглэнэ. Үйлдэгч ихэнхдээ зурагнаас бүр алга болно. Үйлдэгч чухал бол төгсгөлд нь by-гаар нэмж болно.
Тиймээс үйлдэгдэхүүн хэв мэдээ, түүх, шинжлэх ухаан, зааварчилгаанд маш түгээмэл: анхаарал үйл явдал болон түүнд өртсөн зүйл дээр, ард нь байгаа хүн дээр биш.
Монгол хэл ба англи хэл
Монгол хэлэнд ч үйлдэгдэхүүн хэв бий: «-гд-» дагавар («хулгайлагдсан», «баригдсан»). Гэхдээ ярианд монголчууд үүнээс илүү гурван өөр аргыг хэрэглэдэг. Нэгдүгээрт, өгүүлэгдэхүүнийг орхисон үйлдэх хэв: «Энэ гүүрийг 1890 онд барьсан» – хэн барьсан нь хэлэгдээгүй. Англиар өгүүлэгдэхүүнгүй өгүүлбэр байдаггүй тул энд The bridge was built гэнэ. Хоёрдугаарт, «-уул-» дагавартай хэлбэр: «Би утсаа хулгайлуулсан» – энд хүн өөрөө өгүүлэгдэхүүн. Англиар хулгайлагдсан зүйл өгүүлэгдэхүүн болно: My phone was stolen. Гуравдугаарт, монгол «-гд-» нэг үг – англиар хоёр хэсэг: be + past participle; be-г мартаж болохгүй. Харин сайн тал нь: үйлдэгчийг «-д» (нохойд хазуулсан) эсвэл «-аар» гэж хэлдэг бол англиар үргэлж by.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Утас минь галт тэргэн дээр хулгайлагдсан. | My phone was stolen on the train. | «-гд-» → be + V3 (хоёр үг) |
| Би галт тэргэн дээр утсаа хулгайлуулсан. | My phone was stolen on the train. | «-уул-»: хүн биш, зүйл өгүүлэгдэхүүн болно |
| Цайзыг XII зуунд барьсан. | The castle was built in the twelfth century. | үйлдэгчээ хэлээгүй үйлдэх хэв → passive |
| Хог мягмар гараг бүр ачдаг. | Rubbish is collected every Tuesday. | «-даг» → am / is / are + V3 |
| Бага байхдаа нохойд хазуулсан. | I was bitten by a dog when I was a child. | «-д» үйлдэгч → by |
| Хэзээ баригдсан бэ? | When was it built? | асуултад was / were, did биш |
| Би 1995 онд төрсөн. | I was born in 1995. | «төрсөн» нэг үг → was born |
| Цаасыг модоор хийдэг. | Paper is made from wood. | «-аар хийсэн» → of эсвэл from |
Товчхондоо: «-гд-», «-уул-», үйлдэгчээ хэлээгүй «-сан / -даг» = англиар be + past participle, хүлээн авагч өгүүлэгдэхүүн; үйлдэгч хэрэгтэй бол by.
Бүтэц
be + past participle – be цагийг харуулна; past participle A2-16 өөрчлөгдөхгүй.
| Цаг | Үйлдэх хэв | Үйлдэгдэхүүн хэв |
|---|---|---|
| Present Simple | They make these phones in Korea. | These phones are made in Korea. |
| Present Simple | Someone cleans the office every day. | The office is cleaned every day. |
| Past Simple | Someone stole my bike. | My bike was stolen. |
| Past Simple | They cancelled the flights. | The flights were cancelled. |
Үгүйсгэл, асуулт, богино хариулт – зөвхөн be өөрчлөгдөнө; do / does / did нэмэхгүй.
| Хэлбэр | Present Simple | Past Simple |
|---|---|---|
| Батлах | It is made of glass. | They were invited. |
| Үгүйсгэх | It isn't made of glass. | They weren't invited. |
| Тийм / үгүй асуулт | Is it made of glass? | Were they invited? |
| Асуух үгтэй асуулт | Where is it made? | When was it built? |
| Богино хариулт | Yes, it is. / No, it isn't. | Yes, they were. / No, they weren't. |
Үйлдэх хэвээс үйлдэгдэхүүн хэв рүү гурван алхам
| Алхам | Жишээ |
|---|---|
| 1. Үйлдэх хэвийн тусагдахуун өгүүлэгдэхүүн болно. | They built the bridge in 1890. → The bridge… |
| 2. Үйлдэх хэвийн үйл үгтэй ижил цагт be + past participle нэмнэ. | The bridge was built… |
| 3. Хэрэгтэй бол л by + үйлдэгч нэмнэ. | The bridge was built in 1890. |
Ихэвчлэн зөвхөн тусагдахуунтай үйл үг үйлдэгдэхүүн хэвт ордог: Someone opened the door → The door was opened. happen, arrive, die, exist гэх мэт тусагдахуунгүй үйл үг үйлдэгдэхүүн хэвгүй.
Хэрэглээ
1Үйлдэгч тодорхойгүй
Хэн хийснийг мэдэхгүй бол үйлдэгдэхүүн хэв хэрэглэнэ.
2Үйлдэгч ойлгомжтой эсвэл чухал биш
Хэн хийдгийг бүгд мэддэг, эсвэл хамаагүй бол орхино.
3By + үйлдэгч – зөвхөн хэрэгтэй үед
Шинэ эсвэл чухал мэдээлэл өгч байвал by + үйлдэгчийг нэмнэ. Ихэвчлэн төгсгөлд, хамгийн чухал мэдээ байдаг газар ирнэ.
4Үйл явц ба заавар
Ямар нэг юмыг хэрхэн хийдэг, үйлдвэрлэдгийг тайлбарлахдаа ихэвчлэн Present Simple-ийн үйлдэгдэхүүн хэв хэрэглэнэ.
5Мэдээ ба түүх
Мэдээ, түүхэнд үйл явдал, газар, түүнд өртсөн хүмүүст анхаарахын тулд үйлдэгдэхүүн хэв хэрэглэнэ.
6Be born
Be born хэлбэрийн хувьд үргэлж үйлдэгдэхүүн хэв. Хүний төрсөн тухай was / were born, зөвхөн ерөнхий баримтад am / is / are born. Монголоор «төрсөн» ганц үг.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Эмээлээ хулгайлуулсан» → Grandpa was stolen. Монголоор «Ганбаа өвөө зусланд байхдаа нэг шөнө эмээлээ хулгайлуулсан» гэж хүнийг өгүүлэгдэхүүн болгодог. Үүнийг үгчлэн орчуулбал Grandpa Ganbaa was stolen гарна – «Ганбаа өвөөг хулгайлсан» гэсэн утгатай! Англиар хулгайлагдсан зүйл өгүүлэгдэхүүн болно.
2. «Ихэнхийг нь Монголд үйлдвэрлэдэг» → идэвхтэй үйл үг. Монголоор «Манай ноолууран цамцны ихэнхийг Монголд үйлдвэрлэдэг» гэж үйлдэгчээ хэлэлгүй, үйлдэх хэвээр хэлдэг. Англиар тусагдахуун өгүүлэгдэхүүний байранд ирэхэд be нэмэхээ мартах нь элбэг – тэгвэл цамц өөрөө үйлдвэрлэж байгаа мэт болно.
3. «Төрсөн» → born-д be-гүй. «Номины ихэр Цагаан сарын өмнөхөн төрсөн» – монголоор «төрсөн» ганц үг, «байсан» ч хэрэггүй. Тиймээс was / were-ийг мартах нь элбэг.
Бүү андуураарай
Үйлдэх хэв эсвэл үйлдэгдэхүүн хэв – Нэг үйл явдал, өөр анхаарал.
made of / made from / made by – of = харагдсаар байгаа материал; from = өөрчлөгдсөн анхны материал; by = үйлдэгч. Монголоор эхний хоёр нь хоёулаа «-аар хийсэн».
Үйлдэгдэхүүн хэвийн үйлдэл эсвэл be + тэмдэг нэр (байдал) – Зарим past participle байдлыг дүрсэлдэг тэмдэг нэр ч болдог. Монголоор «хаалттай байсан» ба «хаагдсан».
Зөв бичих ба дуудлага
- Дүрмийн past participle -ed-ээр төгсдөг, Past Simple-тэй ижил гурван авиатай: cleaned /d/, cooked /t/, painted /ɪd/. cooked нэг үетэй – төгсгөлд эгшиг бүү нэмээрэй.
- Бичлэг нь Past Simple-ийн дүрмээр: stop → stopped, try → tried. cancelled (UK), canceled (US).
- Түгээмэл дүрмийн бус past participle-ийг нэг бүлэг болгон цээжлээрэй: made, built, written, taken, sold, found, given, sent, known, spoken, stolen, broken, born.
- Үйлдэгдэхүүн хэвд was, were сул дуудагдана: It was built /ɪt wəz ˈbɪlt/. Өргөлт past participle дээр.
- by өргөлтгүй; араас нь ирэх үйлдэгч өргөлттэй: by a FRIEND. born /bɔːn/ дахь r британи дуудлагаар сонсогдохгүй; монгол «р» шиг бүү чичрүүлээрэй.
Алтан дүрэм
Юу болсон, эсвэл хэнд / юунд болсон дээр анхаармаар байна уу? be + past participle (is made, was built). Үйлдэгч шинэ эсвэл чухал бол л by + үйлдэгч. Монгол «-уул-» хэлбэрт ч англиар хүн биш, хүлээн авагч зүйл өгүүлэгдэхүүн болно.
Дасгал
A. Бүтэц
Хаалтанд байгаа үйл үгийг үйлдэгдэхүүн хэвт оруулна уу, эсвэл зааврыг дагаарай.
-
These shoes (make) in Portugal.
-
The Eiffel Tower (build) between 1887 and 1889.
-
Where you born?
-
The windows (not clean) last week.
-
English (speak) in Canada?
-
Үйлдэгдэхүүн хэвт оруулна уу: Someone cleans the rooms every day.
-
Үйлдэгдэхүүн хэвт оруулна уу: My grandfather painted this picture.
-
Үйлдэгдэхүүн хэвт оруулна уу: Did they cancel the concert?
B. Утга
Нөхцөл байдалд тохирох хувилбарыг сонгоно уу.
-
Мэдээнд аль нь илүү тохирох вэ?
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: Thousands of tourists … the castle every year.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: This bag is made … leather.
-
"The thief was arrested by the police" өгүүлбэрт by the police хэрэгтэй юү? …it's obvious who arrests thieves
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
My wallet stolen yesterday.
-
The house was build last year.
-
The meeting was happened on Monday.
-
Coffee is grown in Brazil.
D. Нөхцөл байдалд
Текстийг уншаад хаалтанд байгаа үйл үгийг зөв хэлбэрт оруулна уу.
Chocolate comes from cocoa beans. First, the beans 17 (take) out of the fruit. Then they 18 (dry) in the sun. After that, they 19 (send) to factories all over the world. Chocolate 20 (first / bring) to Europe in the 16th century, and at first it 21 (drink), not eaten!
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Өөрийн нэг эд зүйл хаана, эсвэл хэн хийснийг хоёр өгүүлбэрээр бичнэ үү.
-
Хотынхоо түүхийн тухай was built эсвэл was opened-тэй хоёр өгүүлбэр бичнэ үү.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A2-16 Present Perfect: Have you ever…? Амьдралын туршлагыг англиар ярих нь Have you ever (write) a poem?
-
A1-28 Past Simple монголоор: дүрмийн бус үйл үг, did ба didn't We (not / see) the film last night.
-
B1-09 Should have, could have, might have: өнгөрсний харамсал, шүүмжлэлийг монголоор тайлбарлав I (should / bring) a coat — it's freezing!
Хариулт
A. Бүтэц
- are made
- was built
- were
- weren't cleaned / were not cleaned
- Is … spoken
- The rooms are cleaned every day.
- This picture was painted by my grandfather.
- Was the concert cancelled? / Was the concert canceled?
B. Утга
- Two people were injured in the crash.
- visit
- of
- no
C. Алдааг олоорой
- My wallet was stolen yesterday.
- The house was built last year.
- The meeting happened on Monday.
- ✓ Coffee is grown in Brazil.
D. Нөхцөл байдалд
- are taken
- are dried
- are sent
- was first brought / was brought first
- was drunk
E. Таны ээлж
- My phone was made in China. My scarf was made by my aunt.
- The main bridge was built in 1920. Our first cinema was opened in 1954.
F. Холимог давталт
- written
- didn't see / did not see
- should have brought / should've brought
