Who, which, that и where: релативни реченици (relative clauses) на англиски
Who, Which, That: Defining Relative Clauses
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да споите две реченици така што соговорникот точно ќе знае за кој човек, предмет или место зборувате. За тоа ви требаат зборовите who, which, that и where. Ќе знаете и едноставно да објасните збор, на пример A nurse is someone who looks after sick people.
Главна идеја
Понекогаш само именката не е доволна. The woman is my teacher. Која жена? Во просторијата има десет жени! За да го покажете вистинскиот човек, ви треба дополнителна информација: The woman who is wearing the red coat is my teacher.
Овој дополнителен дел се вика релативна реченица (relative clause). Замислете инка. Одгоре влегуваат сите десет жени, а оддолу излегува само една: онаа со црвениот капут. Релативната реченица му кажува на соговорникот точно на кого мислите.
Релативната реченица почнува со релативен збор: who за луѓе, which за предмети, that и за луѓе и за предмети, а where за места. Овој збор работи две работи одеднаш. Ги спојува двете реченици и зазема место на еден збор во релативната реченица (he, she, it, them, there). Затоа по него не доаѓа уште едно he, she или it: релативниот збор веќе е тој човек или тој предмет.
Македонски и англиски
Кај нас истата работа ја вршат „што“, „кој / која / кое / кои“ и „каде што“. Тука имате предност, а уште една: бидејќи имаме определен член („жената“, „телефонот“), природно ќе кажете the пред именката што ја објаснува релативната реченица. Разликите се три. Прво, кога релативниот збор е предмет на глаголот, кај нас по „што“ доаѓа и кратка заменка: „телефонот што го купив“, „книгата што ја читам“. На англиски таа заменка ја нема: the phone that I bought. Второ, нашето „што“ е и прашален збор („Што е ова?“ – What is this?), но по именка англискиот не користи what, туку that или which. Трето, „кој“ кај нас оди и за луѓе и за предмети („автобусот кој оди…“) и се менува по род, број и падеж („која“, „кои“, „кого“). На англиски who е само за луѓе, which само за предмети и животни, и ниту еден не се менува.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Имам братучед што работи во голема технолошка компанија. | I have a cousin who works for a big tech company. | „што / кој“ за човек → who или that |
| Телефонот што го купив минатата недела престана да работи. | The phone that I bought last week has stopped working. | „што го“ → само that; it не се додава |
| Дали ова е автобусот кој оди во центарот? | Is this the bus which goes to the city centre? | „кој“ за предмет → which / that, не who |
| Ова е ресторанот каде што првпат излеговме заедно. | This is the restaurant where we had our first date. | „каде што“ → where – тука е исто |
| Рим е следниот град што сакам да го посетам. | Rome is the city that I want to visit next. | visit бара предмет → that, не where |
| Книгата што ја читам сега е многу добра. | The book that I'm reading at the moment is really good. | членот „-та“ → the – тука е исто |
| Медицинска сестра е човек што се грижи за болните. | A nurse is someone who looks after sick people. | дефиниција: someone who / a … that / a place where |
Накратко: „што“ и „кој“ за луѓе се who / that, за предмети which / that, „каде што“ е where; кратката заменка („го“, „ја“, „ги“) се губи, а по именка никогаш не доаѓа what.
Форма
Избор на релативниот збор
| Именка | Релативен збор | Пример |
|---|---|---|
| човек | who / that | the man who / that lives next door |
| предмет или животно | which / that | the bus which / that goes to the airport |
| место (+ целосна реченица) | where | the café where we met |
Релативниот збор го заменува подметот
| Две реченици | Една реченица |
|---|---|
| I have a friend. She speaks four languages. | I have a friend who speaks four languages. |
| This is the train. It goes to Oxford. | This is the train that goes to Oxford. |
Релативниот збор го заменува предметот
| Две реченици | Една реченица |
|---|---|
| The film was great. We saw it last night. | The film that we saw last night was great. |
| The man is my uncle. You met him at the party. | The man who you met at the party is my uncle. |
Where го заменува there (на тоа место)
| Две реченици | Една реченица |
|---|---|
| That's the hotel. We stayed there. | That's the hotel where we stayed. |
Без вишок заменка
| Точно | Погрешно |
|---|---|
| the man who lives here | the man who he lives here |
| the book that I bought | the book that I bought it |
| the town where I grew up | the town where I grew up there |
Употреба
1Who и that за луѓе
Со who или that кажувате на кој човек мислите. За луѓе почесто се користи who, особено во пишан текст. Кај нас тука велиме „што“ или „кој / која“.
2Which и that за предмети
За предмети и животни користете which или that. Во секојдневниот говор that е почесто. Кај нас и тука велиме „што“ или „кој“, но англиското who не оди за предмети.
3Where за места
Користете where кога релативната реченица е целосна и без местото: we stayed е целосно, па the hotel where we stayed. Ако глаголот бара предмет (I visited it), користете that или which: the city that I visited. Кај нас разликата се гледа во кратката заменка: „градот што го посетив“, но „хотелот каде што престојувавме“.
4Дефиниции – someone who / something that / a place where
Релативните реченици се многу корисни кога објаснувате збор, особено кога не го знаете или не можете да се сетите.
5Прецизирање – токму овој, а не друг
Со релативна реченица издвојувате еден човек или предмет од многу. Без неа соговорникот не знае кого или што мислите. Глаголот во релативната реченица се согласува со именката пред who / which / that.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Книгата што ти ја позајми мама“ → that Mum lent it to you. Кај нас, кога „што“ е предмет на глаголот, по него доаѓа кратка заменка: „книгата што ти ја позајми“, „рибарот што го запознавме“. Таа заменка е задолжителна и уво ја бара. На англиски релативниот збор веќе е тој предмет или човек, па it, him, her или them не се додаваат.
2. „Видео што покажува…“, „сè што…“ → what. Нашето „што“ е и прашален збор („Што правиш?“ – What are you doing?) и релативен збор („видео што покажува…“). Затоа по именка или по „сè“ лесно се лизнува what. На англиски по именка доаѓа that или which (за луѓе who), а „сè што“ е everything that.
3. „Автобусот кој…“, „таксистот кој…“ → who за предмети и which за луѓе. Нашето „кој“ оди и за луѓе и за предмети, а како прашален збор значи и who („Кој е тоа?“) и which („Кој автобус?“). Затоа на англиски лесно се мешаат. Запомнете: who само за луѓе, which само за предмети и животни, а that за двете.
Не мешајте
who во прашање и who во релативна реченица – Во прашањето who бара информација. Во релативната реченица ги спојува двете мисли, а по именката редот на зборовите е како во изјавна реченица. И нашите „кој“ и „каде“ имаат двојна улога. Видете A1-16.
where и that / which за места – Користете where кога реченицата е целосна и без местото (we saw the dinosaurs there). Користете that / which кога самото место е подмет или предмет во релативната реченица.
Оваа лекција и следните чекори – whose, when и изоставувањето на who / that (the book I bought) се во лекцијата B1-20. Реченици со запирки што даваат дополнителна информација (My brother, who lives in Rome, …) се во лекцијата B2-08.
Правопис и изговор
- Околу овие релативни реченици не се ставаат запирки: релативната реченица е дел од именката. Со запирки се добива друг вид реченица со друго значење – видете B2-08.
- Во релативната реченица that обично е слабо: /ðət/ – the car that I bought. Самогласката е кратка и опуштена, не јасно „е“. Почетниот глас /ð/: врвот на јазикот меѓу забите, со глас. Не го заменувајте со „д“ или „з“.
- who = /huː/: w не се изговара, а h е само лесен издишан воздух, не нашето „х“. which = /wɪtʃ/ звучи исто како witch. За /w/ заокружете ги усните; забите не ја допираат долната усна, па тоа не е „в“. Крајот /tʃ/ е нашето „ч“ – тука имате предност.
- Кажете ја именката и нејзината релативна реченица како една целина, без пауза: the woman who lives upstairs | is a doctor. Пауза има дури пред глаголот во главната реченица.
Златно правило
Луѓе → who / that. Предмети → which / that. Места → where, кога реченицата е целосна и без местото. Релативниот збор веќе е тој човек, предмет или место – не додавајте уште he, she, it, him или there. И запомнете: „што го“ и „што ја“ се само that, а по именка никогаш не доаѓа what.
Вежби
A. Форма
Дополнете ги речениците со точниот релативен збор или спојте ги двете реченици во една.
-
A fridge is a machine keeps food cold.
-
A dentist is someone takes care of your teeth.
-
The people live next door are from Chile.
-
Спојте ги речениците: I met a man. He plays in a band.
-
Спојте ги речениците: This is the park. I go running there.
-
Спојте ги речениците: The pizza was delicious. We ordered it.
B. Значење
Изберете го точниот одговор.
-
Изберете го точниот одговор: The woman … runs the café is very friendly.
-
Изберете го точниот одговор: This is the hotel … we stayed last summer.
-
Изберете го точниот одговор: Paris is the city … I'd most like to visit.
-
Изберете го точниот одговор: I lost the umbrella … you gave me.
-
Која реченица кажува за кој колега станува збор?
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
The boy who he broke the window ran away.
-
Here is the email that you wanted it.
-
The students which passed the test got a certificate.
-
A library is a place where you can borrow books.
D. Во контекст
Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот.
Agent: This is the house 16 has a big garden. It's on the street 17 the new market is.
Sara: It's lovely. Is there a supermarket 18 is open late?
Agent: Yes, and the woman 19 owns it lives upstairs. She's very friendly.
Sara: Great. And is that the bus stop 20 I can get the bus to the city centre?
E. Ваш ред е
Напишете на англиски ваши дефиниции и една реченица за себе.
-
Објаснете два збора без да ги кажете. Користете someone who, something that или a place where.
-
Напишете една реченица за човек или место што ви е важно.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
A1-16 Прашални зборови на англиски: what, where, who, how и ред на зборовите Where you buy that jacket?
-
A2-28 Used to: поранешни навики на англиски („порано одев…“) I like vegetables, but now I love them. (одречна форма на used to)
-
A2-16 Present Perfect за искуство: Have you ever…? објаснето на македонски Have you ever (be) to the restaurant where they make that famous pizza?
Одговори
A. Форма
- that / which
- who / that
- who / that
- I met a man who plays in a band. / I met a man that plays in a band.
- This is the park where I go running. / This is the park that I go running in. / This is the park which I go running in.
- The pizza that we ordered was delicious. / The pizza which we ordered was delicious. / The pizza we ordered was delicious.
B. Значење
- who
- where
- that
- that
- The colleague who sits next to me is ill.
C. Најдете ја грешката
- The boy who broke the window ran away. / The boy that broke the window ran away.
- Here is the email that you wanted. / Here is the email which you wanted. / Here is the email you wanted.
- The students who passed the test got a certificate. / The students that passed the test got a certificate.
- ✓ A library is a place where you can borrow books.
D. Во контекст
- that / which
- where
- that / which
- who / that
- where
E. Ваш ред е
- It's someone who cuts your hair. It's a place where you can watch films on a big screen.
- My grandmother is the person who taught me to cook.
F. Мешано повторување
- did
- didn't use to / never used to
- been
