Slowingoدستور زبان
A2 32 / 38

Relative Clause با who، which، that و where: جملهٔ موصولی به زبان ساده

Who, Which, That: Defining Relative Clauses

در این صفحه
  1. هدف
  2. ایدهٔ اصلی
  3. فارسی و انگلیسی
  4. ساختار
  5. کاربرد
  6. اشتباهات رایج
  7. دام‌های فارسی‌زبانان
  8. این‌ها را قاطی نکنید
  9. املا و تلفظ
  10. قانون طلایی
  11. تمرین‌ها

هدف

بعد از این درس می‌توانید دو جمله را به هم وصل کنید تا دقیقاً بگویید منظورتان کدام آدم، کدام چیز یا کدام مکان است — با who، which، that و where — و تعریف‌های ساده بسازید، مثل A nurse is someone who looks after sick people.

ایدهٔ اصلی

گاهی یک اسم به‌تنهایی کافی نیست. The woman is my teacher. کدام خانم؟ ده خانم در اتاق هستند! باید اطلاعات بیشتری بدهیم تا به همان یک نفر اشاره کنیم: The woman who is wearing the red coat is my teacher.

آن بخش اضافه یک relative clause (جملهٔ موصولی) است. آن را مثل یک قیف تصور کنید. هر ده خانم از بالای قیف وارد می‌شوند، اما فقط یکی از پایین بیرون می‌آید: همان که کت قرمز پوشیده است. جملهٔ موصولی به شنونده می‌گوید دقیقاً منظورتان کدام است.

این جمله با یک کلمهٔ موصولی شروع می‌شود: who برای آدم‌ها، which برای چیزها، that برای آدم‌ها و چیزها، و where برای مکان‌ها. این کلمه هم‌زمان دو کار می‌کند: دو جمله را به هم وصل می‌کند، و جای یک کلمه را در جملهٔ دوم می‌گیرد (he, she, it, them, there). برای همین هیچ‌وقت he، she یا it دیگری اضافه نمی‌کنید: کلمهٔ موصولی خودش همان آدم یا همان چیز است.

فارسی و انگلیسی

خبر خوب: جای جملهٔ موصولی در فارسی و انگلیسی یکی است — هر دو بعد از اسم می‌آیند: «مردی که…» = the man who…. اما سه تفاوت مهم هست. اول، فارسی برای همه چیز فقط یک کلمه دارد: که. انگلیسی باید انتخاب کند: who برای آدم، which برای چیز، that برای هر دو، where برای مکان. دوم، در فارسی اسم معمولاً «ـی» می‌گیرد («مردی»، «کتابی»)؛ در انگلیسی این «ـی» معادلی ندارد و معمولاً the می‌آید. سوم — و مهم‌تر از همه — فارسی اغلب داخل جملهٔ موصولی دوباره به آن اسم اشاره می‌کند: «کتابی که خریدمش»، «شهری که در آن بزرگ شدم»، «کسی که با او حرف زدم». انگلیسی این کار را هرگز نمی‌کند: کلمهٔ موصولی خودش جای آن ضمیر را گرفته است.

فارسیچه چیزیانگلیسی
مردی که کنار ما زندگی می‌کندآدمthe man who lives next door
کتابی که خریدم(ش)چیز (مفعول)the book that I bought
شهری که در آن بزرگ شدممکانthe town where I grew up
دوستی دارم که چهار زبان بلد است.آدم (فاعل)I have a friend who speaks four languages.
پرستار کسی است که از بیماران مراقبت می‌کند.تعریفA nurse is someone who looks after sick people.

ساختار

انتخاب کلمهٔ موصولی

اسمکلمهٔ موصولیمثال
آدمwho / thatthe man who / that lives next door
چیز یا حیوانwhich / thatthe bus which / that goes to the airport
مکان (+ یک جملهٔ کامل)wherethe café where we met

کلمهٔ موصولی جای فاعل را می‌گیرد

دو جملهیک جمله
I have a friend. She speaks four languages.I have a friend who speaks four languages.
This is the train. It goes to Oxford.This is the train that goes to Oxford.

کلمهٔ موصولی جای مفعول را می‌گیرد

دو جملهیک جمله
The film was great. We saw it last night.The film that we saw last night was great.
The man is my uncle. You met him at the party.The man who you met at the party is my uncle.

Where جای there را می‌گیرد (در / آن مکان)

دو جملهیک جمله
That's the hotel. We stayed there.That's the hotel where we stayed.

ضمیر اضافه ممنوع

درستنادرست
the man who lives herethe man who he lives here
the book that I boughtthe book that I bought it
the town where I grew upthe town where I grew up there

کاربرد

1Who و that برای آدم‌ها

برای اینکه بگویید منظورتان کدام آدم است، از who یا that استفاده کنید. Who برای آدم‌ها رایج‌تر است، به‌خصوص در نوشتار.

The girl who sits next to me in class is from Canada.
دختری که سر کلاس کنار من می‌نشیند اهل کاناداست.
«دختری که» ← the girl who
Do you know anyone who can fix a laptop?
کسی را می‌شناسید که بتواند لپ‌تاپ تعمیر کند؟
در فارسی «که…» می‌تواند به آخر جمله برود؛ در انگلیسی درست بعد از anyone می‌آید
The doctor that I saw yesterday was very kind.
دکتری که دیروز پیشش رفتم خیلی مهربان بود.
فارسی «پیشش» دارد؛ انگلیسی بعد از saw ضمیر نمی‌آورد
I have a cousin who works for a big tech company.
یک پسرعمو دارم که در یک شرکت بزرگ فناوری کار می‌کند.
cousin برای پسرعمو، دخترخاله و… همه به کار می‌رود

2Which و that برای چیزها

برای چیزها و حیوان‌ها از which یا that استفاده کنید. در گفت‌وگوی روزمره that رایج‌تر است.

The phone that I bought last week has stopped working.
گوشی‌ای که هفتهٔ پیش خریدم از کار افتاده است.
نه that I bought it
Is this the bus which goes to the city centre?
این همان اتوبوسی است که به مرکز شهر می‌رود؟
I found a website that has free recipes.
سایتی پیدا کردم که دستور غذاهای رایگان دارد.
We have a dog that is scared of cats.
سگی داریم که از گربه می‌ترسد.
The trains which leave from platform 2 don't go to the airport.
قطارهایی که از سکوی ۲ حرکت می‌کنند به فرودگاه نمی‌روند.

3Where برای مکان‌ها

وقتی where بگذارید که جملهٔ موصولی بدون آن مکان هم کامل باشد: we stayed کامل است، پس the hotel where we stayed. اگر فعل مفعول لازم دارد (I visited it)، به جای آن that یا which بگذارید: the city that I visited. در فارسی برای هر دو «که» می‌گوییم («شهری که در آن ماندیم»، «شهری که دیدم»)، اما انگلیسی فرق می‌گذارد.

This is the restaurant where we had our first date.
این همان رستورانی است که اولین قرارمان را آنجا گذاشتیم.
«آنجا» در انگلیسی نمی‌آید: where جای آن است
I'd like to live in a town where everyone knows each other.
دلم می‌خواهد در شهری زندگی کنم که همه همدیگر را می‌شناسند.
The office where my mum works is next to the river.
اداره‌ای که مادرم در آن کار می‌کند کنار رودخانه است.
«در آن» = where؛ in it اضافه نکنید. mum (UK)؛ mom (US)
Is there a shop near here where I can buy batteries?
این نزدیکی مغازه‌ای هست که بشود از آن باتری خرید؟
Rome is the city that I want to visit next.
رم شهری است که می‌خواهم دفعهٔ بعد به آن سفر کنم.
visit مفعول می‌خواهد ← that، نه where

4تعریف کردن — someone who / something that / a place where

جملهٔ موصولی برای توضیح دادن کلمه‌ها خیلی به کار می‌آید، به‌خصوص وقتی کلمه‌ای را بلد نیستید یا یادتان نمی‌آید. «کسی که» = someone who، «چیزی که» = something that، «جایی که» = a place where.

A nurse is someone who looks after sick people.
پرستار کسی است که از بیماران مراقبت می‌کند.
«کسی که» ← someone who
A dishwasher is a machine that washes plates and glasses.
ماشین ظرف‌شویی دستگاهی است که بشقاب و لیوان می‌شوید.
A library is a place where you can borrow books.
کتابخانه جایی است که می‌توانید از آن کتاب امانت بگیرید.
«جایی که» ← a place where
A vet is a doctor who looks after animals.
دامپزشک پزشکی است که از حیوانات مراقبت می‌کند.
What do you call the thing that opens bottles?
به چیزی که در بطری را باز می‌کند چه می‌گویند؟
وقتی اسم چیزی یادتان رفته است

5مشخص کردن — گفتن اینکه دقیقاً کدام

با جملهٔ موصولی یک آدم یا یک چیز را از میان چند تا جدا می‌کنید. بدون آن، شنونده نمی‌داند منظورتان کدام است. فعلِ داخل جملهٔ موصولی با اسمِ قبل از who / which / that هماهنگ است.

The woman who is wearing the red coat is my teacher.
خانمی که کت قرمز پوشیده معلم من است.
فارسی «پوشیده» می‌گوید، انگلیسی is wearing
The book that I'm reading at the moment is really good.
کتابی که الان دارم می‌خوانم واقعاً خوب است.
Where are the keys that were on the table?
کلیدهایی که روی میز بودند کجا هستند؟
keys جمع است ← were
The people who live upstairs are very noisy.
کسانی که طبقهٔ بالا زندگی می‌کنند خیلی سروصدا می‌کنند.
people جمع است ← live
I can't find the photo that you sent me.
عکسی را که برایم فرستادید پیدا نمی‌کنم.
The man who lives upstairs is a chef.
مردی که طبقهٔ بالا زندگی می‌کند آشپز است.
the man مفرد است ← lives

اشتباهات رایج

❌The man who he lives next door is a pilot.
✅The man who lives next door is a pilot.
who خودش جای he را گرفته است.
❌This is the cake that I made it.
✅This is the cake that I made.
that خودش جای it را گرفته است.
❌The woman which works here is nice.
✅The woman who works here is nice.
برای آدم‌ها who یا that، نه which.
❌That's the shop where I bought it there.
✅That's the shop where I bought it.
where خودش جای there را گرفته است.
❌The town where I live in is small.
✅The town where I live is small.
where خودش in را در خود دارد. (این هم درست است: The town that I live in.)
❌The city where I visited was beautiful.
✅The city that I visited was beautiful.
visit مفعول لازم دارد، پس جمله بدون مکان کامل نیست: that یا which.
❌The people who works here are friendly.
✅The people who work here are friendly.
فعل با اسمِ قبل از who هماهنگ است (people → work).
❌A teacher is someone what teaches.
✅A teacher is someone who teaches.
بعد از اسمی مثل someone از what استفاده نمی‌شود.

دام‌های فارسی‌زبانان

1. ضمیر اضافه، مثل «ـش» در «خریدمش». در فارسی طبیعی است بگوییم «آهنگی که دیروز گذاشتید(ش)» یا «کاپشنی که خریدمش». این «ـش» در انگلیسی به شکل it یا him ظاهر می‌شود. اما در انگلیسی کلمهٔ موصولی (that، who) خودش جای آن ضمیر است؛ ضمیر دوم غلط است.

❌I liked the song that you played it yesterday.
✅I liked the song that you played yesterday.
❌The jacket that I bought it last week is too small.
✅The jacket that I bought last week is too small.

2. «که … در آن» و «که … با او». وقتی در فارسی حرف اضافه داریم، ضمیر هم لازم است: «روستایی که پدرم در آن به دنیا آمد»، «همکاری که با او کار می‌کنم». در انگلیسی یا where می‌گذارید، یا حرف اضافه را تنها، بدون ضمیر، آخر جمله می‌گذارید.

❌This is the village that my father was born in it.
✅This is the village where my father was born.
این هم درست است: the village that my father was born in
❌The colleague who I work with him is very helpful.
✅The colleague who I work with is very helpful.

3. یک «که» برای همه ← which برای آدم‌ها. چون فارسی فقط «که» دارد، بعضی‌ها برای آدم‌ها هم which می‌گذارند. برای آدم who یا that بگویید؛ which فقط برای چیزها و حیوان‌هاست.

❌I have a neighbour which plays the piano.
✅I have a neighbour who plays the piano.

4. «جایی که» همیشه where نیست. در فارسی «شهری که دیدیم» و «شهری که در آن ماندیم» هر دو با «که» ساخته می‌شوند. در انگلیسی اگر فعل مفعول دارد (recommend، visit، see)، مکان مفعول است و that / which لازم است، نه where.

❌The restaurant where you recommended was excellent.
✅The restaurant that you recommended was excellent.
recommend مفعول می‌خواهد: you recommended it

این‌ها را قاطی نکنید

who در سؤال و who در جملهٔ موصولی — در سؤال، who اطلاعات می‌خواهد. در جملهٔ موصولی، دو فکر را به هم وصل می‌کند و جملهٔ بعد از اسم ترتیب عادیِ جملهٔ خبری را دارد. ببینید A1-16. در فارسی این‌ها کلمه‌های جدا هستند («چه کسی» / «کجا» در سؤال، «که» در جملهٔ موصولی)، اما در انگلیسی هر دو who یا where است.

Who lives next door?
چه کسی در خانهٔ بغلی زندگی می‌کند؟
سؤال
The man who lives next door is a pilot.
مردی که در خانهٔ بغلی زندگی می‌کند خلبان است.
جملهٔ موصولی
Where did you meet her?
کجا با او آشنا شدید؟
سؤال: did + فاعل
That's the café where we met.
آن همان کافه‌ای است که با هم آشنا شدیم.
جملهٔ موصولی: بدون did

where یا that/which برای مکان‌ها — وقتی جمله بدون مکان کامل است، where بگذارید (we saw the dinosaurs there). وقتی خودِ مکان فاعل یا مفعولِ جملهٔ موصولی است، that / which بگذارید.

That's the museum where we saw the dinosaurs.
آن همان موزه‌ای است که دایناسورها را در آن دیدیم.
دایناسورها را آنجا دیدیم
That's the museum that opened last year.
آن همان موزه‌ای است که پارسال افتتاح شد.
موزه فاعل است ← that

این درس و قدم‌های بعدی — whose، when و حذف who / that (the book I bought) در B1-20 آمده است. جمله‌های موصولیِ بین دو ویرگول که اطلاعات اضافه می‌دهند (My brother, who lives in Rome, …) در B2-08 آمده‌اند.

املا و تلفظ

  • دور این جمله‌های موصولی ویرگول نمی‌گذارید: جملهٔ موصولی جزئی از خودِ اسم است. ویرگول نوع دیگری از جمله با معنای دیگری می‌سازد — ببینید B2-08.
  • that در جملهٔ موصولی معمولاً ضعیف تلفظ می‌شود: /ðət/ — مصوتش خیلی کوتاه و شل است. صدای /ð/ نه «د» است نه «ز»: نوک زبان را آرام بین دندان‌ها بگذارید و صدا را بلرزانید.
  • who = /huː/: حرف w تلفظ نمی‌شود؛ مصوت کشیده و لب‌ها گرد است.
  • which = /wɪtʃ/، دقیقاً مثل witch. فارسی صدای /w/ ندارد و فارسی‌زبان‌ها اغلب آن را /v/ می‌گویند. برای /w/ دندان‌ها لب را لمس نمی‌کنند: لب‌ها را گرد کنید، انگار می‌خواهید /uː/ بگویید، و فوراً به مصوت بعدی بروید.
  • اسم و جملهٔ موصولی‌اش را یک‌جا و بدون مکث بگویید: the woman who lives upstairs | is a doctor.

قانون طلایی

آدم‌ها ← who / that. چیزها ← which / that. مکان‌ها ← where، وقتی جمله بدون آن مکان کامل است. کلمهٔ موصولی جای آن آدم، چیز یا مکان را می‌گیرد — he، she، it یا there را دوباره اضافه نکنید (حتی اگر در فارسی «ـش» یا «در آن» می‌گویید).

تمرین‌ها

A. ساختار

کلمهٔ موصولی مناسب را بنویسید، یا دو جمله را با هم یکی کنید.

  1. A fridge is a machine keeps food cold.
  2. A dentist is someone takes care of your teeth.
  3. The people live next door are from Chile.
  4. دو جمله را یکی کنید: I met a man. He plays in a band.
  5. دو جمله را یکی کنید: This is the park. I go running there.
  6. دو جمله را یکی کنید: The pizza was delicious. We ordered it.

B. معنا

با توجه به معنا، گزینهٔ درست را انتخاب کنید.

  1. گزینهٔ درست را انتخاب کنید: The woman … runs the café is very friendly.
  2. گزینهٔ درست را انتخاب کنید: This is the hotel … we stayed last summer.
  3. گزینهٔ درست را انتخاب کنید: Paris is the city … I'd most like to visit.
  4. گزینهٔ درست را انتخاب کنید: I lost the umbrella … you gave me.
  5. کدام جمله می‌گوید منظور کدام همکار است؟

C. اشتباه را پیدا کنید

اشتباه را درست کنید. اگر جمله درست است، correct بنویسید.

  1. The boy who he broke the window ran away.
  2. Here is the email that you wanted it.
  3. The students which passed the test got a certificate.
  4. A library is a place where you can borrow books.

D. در متن

در هر جای خالیِ متن یک کلمهٔ موصولی بنویسید.

Looking for a house
Agent: This is the house 16 has a big garden. It's on the street 17 the new market is.
Sara: It's lovely. Is there a supermarket 18 is open late?
Agent: Yes, and the woman 19 owns it lives upstairs. She's very friendly.
Sara: Great. And is that the bus stop 20 I can get the bus to the city centre?

E. نوبت شماست

به انگلیسی بنویسید.

  1. دو کلمه را بدون گفتن خودِ آن‌ها تعریف کنید، با someone who، something that یا a place where.
  2. یک جمله دربارهٔ آدم یا جایی بنویسید که برایتان مهم است.

F. مرور ترکیبی

درس‌های قبلی را مرور کنید.

  1. A1-16 کلمه‌های پرسشی در انگلیسی: What، Where، Who، How و ترتیب درست سؤال
    Where you buy that jacket?
  2. A2-28 Used To: «قبلاً … می‌کردم» و عادت‌های گذشته به انگلیسی
    I like vegetables, but now I love them. (منفیِ used to)
  3. A2-16 Present Perfect برای تجربه: Have You Ever…? به زبان ساده
    Have you ever (be) to the restaurant where they make that famous pizza?
پاسخنامه

A. ساختار

  1. that / which
  2. who / that
  3. who / that
  4. I met a man who plays in a band. / I met a man that plays in a band.
  5. This is the park where I go running. / This is the park that I go running in. / This is the park which I go running in.
  6. The pizza that we ordered was delicious. / The pizza which we ordered was delicious. / The pizza we ordered was delicious.

B. معنا

  1. who
  2. where
  3. that
  4. that
  5. The colleague who sits next to me is ill.

C. اشتباه را پیدا کنید

  1. The boy who broke the window ran away. / The boy that broke the window ran away.
  2. Here is the email that you wanted. / Here is the email which you wanted. / Here is the email you wanted.
  3. The students who passed the test got a certificate. / The students that passed the test got a certificate.
  4. ✓ A library is a place where you can borrow books.

D. در متن

  1. that / which
  2. where
  3. that / which
  4. who / that
  5. where

E. نوبت شماست

  1. It's someone who cuts your hair. It's a place where you can watch films on a big screen.
  2. My grandmother is the person who taught me to cook.

F. مرور ترکیبی

  1. did
  2. didn't use to / never used to
  3. been
اپلیکیشن اندرویدیادگیری در حال حرکت Google Play