The გეოგრაფიულ სახელებთან: როდის the და როდის არტიკლის გარეშე
The with Names and Places
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ გადაწყვიტოთ, სჭირდება თუ არა სახელს the: მდინარეები, ზღვები, მთები, ქვეყნები, ქალაქები, ქუჩები, სასტუმროები, მუზეუმები, აეროპორტები, უნივერსიტეტები და სხვა.
მთავარი იდეა
სახელი უკვე ერთ, განუმეორებელ საგანზე მიუთითებს, ამიტომ სახელების უმეტესობას არტიკლი საერთოდ არ სჭირდება: Paris, Japan, Everest, Oxford Street.
წარმოიდგინეთ გლობუსი, რომელზეც სახელებია დაწერილი. ზოგი სახელი უბრალო სახელია – Brazil, Lima, Lake Victoria – და მარტო დგას. სხვა სახელები სინამდვილეში აღწერაა ან ჯგუფი, და მათ the სჭირდებათ: the United States (შტატების ჯგუფი), the Republic of Ireland (აღწერა: რომელი რესპუბლიკა?), the Alps (ბევრი მთა). გრძელ ობიექტებსაც, რომლებიც მიედინება ან გლობუსზე იჭიმება – მდინარეებს, ზღვებს, ოკეანეებს, უდაბნოებს – the სჭირდებათ: the Nile, the Pacific, the Sahara.
შენობები და ორგანიზაციები მსგავსი ლოგიკით მუშაობს. of-იანი სახელი აღწერაა, ამიტომ the სჭირდება: the University of Leeds. ადგილის ან ადამიანის სახელისგან აგებული სახელი უბრალო სახელს ჰგავს: Leeds University, Heathrow Airport.
ისწავლეთ ეს ჯგუფები როგორც მოდელები და არა თითო-თითო სახელი.
ქართული და ინგლისური
ქართულში არტიკლი არ არის, ამიტომ ქართულად ყველა სახელი ერთნაირად „შიშველია“: „ნილოსი“, „ალპები“, „ამერიკის შეერთებული შტატები“, „პარიზი“. კარგი ამბავი ის არის, რომ ინგლისურშიც სახელების უმეტესობა – ქვეყნები, ქალაქები, ქუჩები, ცალკეული მთები და ტბები – არტიკლის გარეშეა. აქ ერთნაირია. რთული ნაწილი სხვაა: მდინარეებს, ზღვებს, ქედებს, მრავლობითი ფორმის ქვეყნებს, სასტუმროებს და მუზეუმებს ინგლისურად the სჭირდება, ქართულში კი მისი მინიშნებაც არ არის.
კიდევ ერთი განსხვავება სიტყვათა რიგშია. ქართულად ზოგადი სიტყვა ხშირად სახელის წინ დგას: „მდინარე მტკვარი“, „სასტუმრო „ამბასადორი““, „მთა ყაზბეგი“. ინგლისურში ეს რიგი სხვადასხვაგვარია: the Mtkvari (River), the Ambassador Hotel, მაგრამ Mount Kazbek და Lake Paravani – ბოლო ორი არტიკლის გარეშე. ქართული „ბათუმის აეროპორტი“, „თბილისის უნივერსიტეტი“ ინგლისურ მოდელს Batumi Airport ჰგავს – არტიკლის გარეშე; of-იანი ფორმა კი (the University of…) the-ს მოითხოვს.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| თბილისში ვცხოვრობ. | I live in Tbilisi. | აქ ერთნაირია: ქალაქს არტიკლი არ სჭირდება |
| მტკვარი თბილისში გადის. | The Mtkvari flows through Tbilisi. | მდინარე → the; ქართულად არაფერი |
| შავ ზღვაზე დავისვენეთ. | We had a holiday on the Black Sea. | ზღვა → the |
| კავკასიონზე ბევრი მწვერვალია. | There are many peaks in the Caucasus. | ქედი → the |
| მთა ყაზბეგი | Mount Kazbek | ცალკეული მთა: არტიკლის გარეშე; Mount სახელის წინ, ქართულის მსგავსად |
| ნიდერლანდებში ვიყავით. | We were in the Netherlands. | მრავლობითი ფორმის ქვეყანა → the |
| სასტუმრო „ამბასადორი“ | the Ambassador Hotel | ქართულად „სასტუმრო“ წინ; ინგლისურად Hotel ბოლოს და the წინ |
| თბილისის აეროპორტი | Tbilisi Airport | აქ თითქმის ერთნაირია: ადგილი + Airport, არტიკლის გარეშე |
მოკლედ: უბრალო სახელი (ქალაქი, ქვეყანა, ქუჩა, ერთი მთა, ტბა, აეროპორტი) – არტიკლის გარეშე, ქართულის მსგავსად; „მიედინება“, „ჯგუფია“ ან of აქვს – the.
ფორმა
the
| ჯგუფი | მაგალითები |
|---|---|
| მდინარეები და არხები | the Thames, the Amazon, the Danube, the Panama Canal |
| ზღვები და ოკეანეები | the Mediterranean, the Atlantic, the Red Sea |
| მთის ქედები | the Alps, the Andes, the Himalayas |
| უდაბნოები | the Sahara, the Gobi |
| მრავლობითი ან „გაერთიანების“ ქვეყნების სახელები | the USA, the UK, the Netherlands, the Philippines, the Czech Republic, the United Arab Emirates |
| კუნძულების ან ტბების ჯგუფები | the Canary Islands, the Great Lakes |
| სასტუმროები, კინოთეატრები, თეატრები | the Ritz, the Odeon, the Globe |
| მუზეუმები და გალერეები | the British Museum, the Louvre, the Prado |
| გაზეთები | the Guardian, the New York Times |
| of-იანი სახელები | the University of Leeds, the Bank of England, the Tower of London |
არტიკლის გარეშე
| ჯგუფი | მაგალითები |
|---|---|
| ქვეყნების უმეტესობა და ყველა კონტინენტი | France, Brazil, Kenya, Asia, South America |
| ქალაქები (იშვიათი გამონაკლისი: The Hague) | Tokyo, Cairo, Lima |
| ქუჩები, გზები, მოედნები, პარკები | Oxford Street, Fifth Avenue, Times Square, Central Park |
| ცალკეული მთები | Everest, Kilimanjaro, Mount Fuji |
| ცალკეული ტბები და კუნძულები | Lake Geneva, Lake Victoria, Sicily |
| აეროპორტები და სადგურები | Heathrow Airport, Victoria Station |
| ადგილის ან ადამიანის სახელობის უნივერსიტეტები | Leeds University, Harvard University |
| კუთვნილებითი 's-იანი სახელები | St Paul's Cathedral, McDonald's |
გამოყენება
1წყალი: მდინარეებს, ზღვებს, ოკეანეებსა და არხებს the სჭირდებათ
მდინარეებს, ზღვებს, ოკეანეებსა და არხებს the სჭირდებათ, მაშინაც კი, როცა სიტყვა river გამოტოვებულია. ტბები სხვაგვარად მუშაობს: ცალკეულ ტბას არტიკლი არ სჭირდება.
2მთები და უდაბნოები
მთის ქედებსა და უდაბნოებს the სჭირდებათ. ცალკეულ მთას არტიკლი არ სჭირდება (რამდენიმე გამონაკლისი, მაგალითად the Matterhorn, უნდა დაიმახსოვროთ).
3ქვეყნები, კონტინენტები და ქალაქები
ქვეყნების უმეტესობა, ყველა კონტინენტი და თითქმის ყველა ქალაქი არტიკლის გარეშეა – ისევე როგორც ქართულში. the გამოიყენეთ, როცა სახელში მრავლობითია ან „ჯგუფის“ სიტყვა: States, Kingdom, Republic, Emirates.
4ქუჩები, მოედნები და პარკები
ქუჩებს, გზებს, მოედნებსა და პარკებს ჩვეულებრივ არტიკლი არ სჭირდებათ. რამდენიმე სახელი გამონაკლისია (the High Street ბრიტანეთში).
5სასტუმროებს, კინოთეატრებს, მუზეუმებს და გაზეთებს the სჭირდებათ
სასტუმროებს, კინოთეატრებს, თეატრებს, მუზეუმებს, გალერეებსა და გაზეთებს ჩვეულებრივ the სჭირდებათ. მთავარი გამონაკლისი კუთვნილებითი 's-იანი სახელებია (იხ. გამოყენება 6). ქართულად ზოგადი სიტყვა წინ დგას („სასტუმრო „გრანდი““), ინგლისურად – ბოლოს: the Grand Hotel.
6ადგილის ან ადამიანის სახელობის აეროპორტები, სადგურები და უნივერსიტეტები
როცა სახელი უბრალოდ ადგილის ან ადამიანის სახელია + Airport / Station / University, არტიკლი არ დგას. კუთვნილებითი 's-იან სახელებსაც არტიკლი არ სჭირდებათ. ქართული „ქუთაისის აეროპორტი“ სწორედ ასეთ ინგლისურ მოდელს ჰგავს: Kutaisi Airport.
7the + of-იანი სახელები
როცა სახელში of არის, ის აღწერაა და the სჭირდება. შეადარეთ ერთი და იმავე უნივერსიტეტის ორი სახელი.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „შავი ზღვა“, „მტკვარი“ → the-ს გარეშე. ქართულად მდინარისა და ზღვის სახელს წინ არაფერი უძღვის. ინგლისურში წყლის სახელებს (მდინარე, ზღვა, ოკეანე) the სჭირდებათ – წინადადების შუაშიც და დასაწყისშიც.
2. „კავკასიონი“ → the-ს გარეშე. „კავკასიონი“ ქართულად ერთი სიტყვაა და ერთ მთასავით ჟღერს, მაგრამ ეს ქედია – ბევრი მთა. მთის ქედებს ინგლისურად the სჭირდებათ.
3. „ამერიკის შეერთებული შტატები“, „ნიდერლანდები“ → the-ს გარეშე. ქართულად ქვეყნის სახელი ყოველთვის უარტიკლოა, ამიტომ ქართველები ხშირად ტოვებენ the-ს ისეთ სახელებთანაც, რომლებიც „ჯგუფია“: States, Kingdom, Republic, Emirates ან მრავლობითი.
4. „სასტუმრო „მთაწმინდა““ → hotel Mtatsminda. ქართულად ზოგადი სიტყვა სახელის წინ დგას: „სასტუმრო X“, „მუზეუმი X“. ინგლისურად ჩვეულებრივ სახელი წინ მოდის, Hotel / Museum – ბოლოს (the Hotel X-იც გვხვდება), ყველაფრის წინ კი the.
5. პატარა ასოები სახელებში. ქართულ დამწერლობაში დიდი ასოები არ არის, ამიტომ ინგლისურ სახელებსაც ხშირად პატარა ასოთი წერენ. ინგლისურად სახელის ყველა მნიშვნელოვანი სიტყვა დიდი ასოთი იწერება, the კი – პატარათი, თუ სახელის ოფიციალური ნაწილი არ არის.
არ აგერიოთ
Leeds University თუ the University of Leeds – ერთი ადგილი, სახელის ორი ფორმა. ადგილი + University → არტიკლის გარეშე; University of + ადგილი → the. ქართულად ორივე „ლიდსის უნივერსიტეტია“.
ერთი თუ ჯგუფი – ცალკეულ ტბას, კუნძულს ან მთას არტიკლი არ სჭირდება; მათ ჯგუფს the სჭირდება.
ზოგადი გეოგრაფია თუ სახელები – ზოგად სიტყვებს არტიკლების ჩვეულებრივი წესები ეხება B1-22: I love the sea (ზღვა ზოგადად, ის, რომელსაც ყველა ვიცნობთ), the Mediterranean კი სახელია. სახელებთან უფრო დახვეწილი არჩევანი (the Smiths, a Picasso) C2-05-შია.
მართლწერა და გამოთქმა
- ხმოვანი ბგერით დაწყებული სახელის წინ the ჩვეულებრივ /ði/-ა: the Atlantic, the Andes, the Amazon, the Odeon. თანხმოვანი ბგერის წინ – /ðə/: the Nile. /ð/ ქართულში არ არის: ენის წვერი კბილებს შორის დადეთ და ხმა ჩართეთ; ნუ იტყვით დ-ს ან ზ-ს.
- /ə/ ქართულში არ არის: მოკლე, მოდუნებული ბგერაა. the Nile-ში ნუ იტყვით სრულ „ე“-ს ან „ა“-ს.
- წინადადების შუაში the პატარა ასოთი დაწერეთ (in the Netherlands). დიდი ასოთი The მხოლოდ მაშინ იწერება, როცა ის სახელის ოფიციალური ნაწილია, მაგალითად The Hague; ბევრი გაზეთიც თავის სათაურში The-ს დიდი ასოთი წერს. სახელის სხვა სიტყვები კი ყოველთვის დიდი ასოთი იწერება: the Black Sea, Rustaveli Avenue.
- the USA და the UK ასო-ასო წარმოითქმის. U იწყება თანხმოვანი ბგერით /j/ (როგორც you), ამიტომ აქ the არის /ðə/: /ðə ˌjuː es ˈeɪ/, /ðə ˌjuː ˈkeɪ/. მახვილი ბოლო ასოზეა.
ოქროს წესი
უბრალო სახელი (ქვეყანა, ქალაქი, ქუჩა, ცალკეული მთა ან ტბა, აეროპორტი) → არტიკლის გარეშე, ისევე როგორც ქართულში. მრავლობითი ან ჯგუფის სახელი, of-იანი სახელი, მდინარე, ზღვა, ოკეანე, უდაბნო ან მთის ქედი და სასტუმროებისა, მუზეუმებისა და გაზეთების უმეტესობა → the.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ჩასვით the ან დაწერეთ no article.
-
___ Danube flows through four capital cities. …
-
My cousin lives in Canada. (the / no article)
-
We swam in ___ Atlantic. …
-
They crossed ___ Sahara on camels. …
-
Have you ever climbed Mount Fuji? (the / no article)
-
We stayed at ___ Plaza Hotel. …
-
Our flight leaves from Gatwick Airport. (the / no article)
-
She works for ___ Bank of England. …
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი ვარიანტი.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: She studied at ….
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: She studied at .
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: We went sailing on ….
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: They live in ….
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
The Mount Everest is in the Himalayas.
-
We walked along the Oxford Street.
-
I read about it in Guardian.
-
They spent a week in the USA.
-
Thames runs through London.
D. კონტექსტში
ჩასვით the ან დაწერეთ no article.
After two days in 18 Rome, we flew to 19 Netherlands. We landed at 20 Schiphol Airport and stayed at 21 Grand Hotel near the centre. The next day we visited 22 Rijksmuseum and took a boat along the canals. Next week we're going to 23 Alps for some hiking!
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ ორი წინადადება თქვენს ქვეყანაზე: ერთი მდინარით, ზღვით ან მთის ქედით (the-თი), მეორე – ქალაქით ან ცალკეული მთით (არტიკლის გარეშე).
-
დაწერეთ მოგზაურობაზე, რომელიც გინდათ: დაასახელეთ ქვეყანა, მუზეუმი ან სასტუმრო და აეროპორტი.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B1-22 არტიკლები: a, the თუ არტიკლის გარეშე? ზოგადი და კონკრეტული I go swimming twice week.
-
B1-19 Gerund ქართულად: -ing ფორმა ქვემდებარედ და წინდებულის შემდეგ – look forward to, worth It's worth (visit) the old town.
-
B1-20 Relative Clauses ქართულად: whose, where, when, why და ნაცვალსახელის გამოტოვება Lima is the city I was born.
პასუხები
A. ფორმა
- The
- the
- the
- the
- the
B. მნიშვნელობა
- Leeds University
- the University of Leeds
- Lake Garda
- the Philippines
C. იპოვეთ შეცდომა
- Mount Everest is in the Himalayas.
- We walked along Oxford Street.
- I read about it in the Guardian.
- ✓ They spent a week in the USA.
- The Thames runs through London.
D. კონტექსტში
- the
- the
- the
- the
E. თქვენი ჯერი
- The Danube flows through my country. Budapest is the capital.
- I'd like to visit Peru, stay at the Hotel Sol in Lima and fly from Madrid Airport.
F. შერეული გამეორება
- a / per
- visiting
- where
