Күрделі салыстыру қазақша: nowhere near, considerably, all the more, not so much… as
Advanced Comparison: Nowhere Near, Not So Much… As
Осы бетте
Мақсат
Осы сабақтан кейін сіз айырмашылықтың қаншалықты үлкен екенін дәл айта аласыз (marginally, considerably, infinitely + салыстырмалы шырай; nowhere near as… as), all the more және none the worse сияқты тұрақты тіркестерді қолдана аласыз, екі нәрсені the + салыстырмалы шырай + of the two арқылы салыстыра аласыз, мөлшерлер мен тұтас сөйлемдерді салыстыра аласыз (more people than expected) және бір нәрсенің екі сапасын салыстыра аласыз (more sad than angry, not so much X as Y).
Негізгі идея
B1 деңгейінде сіз бір нәрсенің bigger не the biggest екенін айтуды және оны much не by far арқылы күшейтуді үйрендіңіз (B1-24). Шынайы өмірде көбіне ең қызық сұрақ — қаншалықты. Жаңа телефон сәл ғана жақсы ма, әлде айтарлықтай жақсы ма? Жалақыңыз оныкіндей онша жоғары емес пе, әлде оның қасында түк емес пе?
Штангенциркульді — инженер саңылауды дәл өлшейтін құралды елестетіңіз. Қарапайым салыстырмалы шырай екі нәрсенің қайсысы үлкен екенін айтады. Күрделі салыстыру штангенциркульді саңылауға қойып, оны өлшейді: кішкентай (marginally), үлкен (considerably) не орасан (infinitely, nowhere near). Ол бір адамның екі сапасын бір-бірімен салыстыра да алады: She was more sad than angry.
Дәл салыстыру есептерде, пікірлерде, келіссөздер мен дәлелдерде маңызды. Мұқият автор әр жолы «much better» деп жаза бермейді; ол дәлелге сай сөзді таңдайды.
Қазақ тілі мен ағылшын тілі
Қазақ тілінде айырмашылықтың мөлшерін де дәл айтуға болады: сәл / сәл ғана = slightly, marginally, әлдеқайда / анағұрлым = considerably, far, ал үлкен теріс айырмашылықты … жетпейді де, … қасында түк емес деп береміз — бұл nowhere near as… as. Екі сапаны салыстыруға қазақтың -нан гөрі құрылымы өте жақсы сәйкес келеді: «Ол ашуланғаннан гөрі мұңайды» = He was more sad than angry; «Бұл демалыстан гөрі шытырман оқиға болды» = not so much a holiday as an adventure. Айырмашылық: қазақша дәлірек сөз бірінші емес, екінші тұрады; ағылшыншада more + дәлірек сапа бірінші келеді. All the more қазақтың тіпті де тіркесіне жақын. Ал қазақтың аз сөзі саналатын да, саналмайтын да зат есіммен айтыла береді («адам аз», «уақыт аз»), ағылшыншада fewer мен less бөлек. Тағы бір айырмашылық: екі нәрсенің бірін таңдағанда қазақша ең деп айта береміз, ал мұқият ағылшын тілі екеуі ғана болса салыстырмалы шырайды қолданады: the better of the two.
| Қазақша | Мағынасы | Ағылшынша |
|---|---|---|
| Биыл бағалар былтырғыдан сәл ғана төмен. | өте кішкентай айырмашылық | Prices this year are marginally lower than last year. |
| Жаңа қозғалтқыш ескісінен әлдеқайда үнемді. | үлкен айырмашылық | The new engine is considerably more efficient than the old one. |
| Жалғасы бірінші фильмге жетпейді де. | орасан теріс айырмашылық | The sequel is nowhere near as good as the first film. |
| Ол өз бетімен үйренгендіктен, жетістігі тіпті де әсерлі. | себепке байланысты күшейту | Her success is all the more impressive because she taught herself. |
| Екі әпке-сіңлінің ішінде Клара ашық-жарқынырақ. | екі нәрсе | Of the two sisters, Clara is the more outgoing. |
| Ол ашуланғаннан гөрі мұңайды. | екі сапа | He was more sad than angry. |
| Бұл демалыстан гөрі шытырман оқиға болды. | дәлірек сипаттама | It wasn't so much a holiday as an adventure. |
| Жиналысқа күткенімізден көп адам келді. | мөлшер + бағыныңқы | More people came to the meeting than we expected. |
Құрылым
Айырмашылық қаншалықты? (күшейткіш + салыстырмалы шырай)
| Мөлшері | Бейтарап / ресми | Бейресми |
|---|---|---|
| өте кішкентай | marginally, slightly, a little | a bit |
| үлкен | considerably, significantly, substantially, far, much | a lot, way, loads |
| орасан | infinitely | — |
Үлкен теріс айырмашылықтар
| Үлгі | Мысал |
|---|---|
| nowhere near as + сын есім + as | nowhere near as good as |
| nothing like as + сын есім + as | nothing like as good as |
| not nearly as + сын есім + as | not nearly as good as |
| nowhere near / nothing like + зат есім | nowhere near enough money; nothing like the photos |
the + салыстырмалы шырай тұрақты тіркестері
| Тіркес | Мағынасы |
|---|---|
| all the more (+ because / for) | тіпті де, дәл осы себеппен |
| none the worse (for) | одан ешқандай зиян көрмеген |
| none the wiser | (1) бәрібір түсінбеймін; (2) ешкім байқамайды |
| so much the better / all the better | бұл қосымша артықшылық |
| the + салыстырмалы шырай (+ of the two) | дәл екеуінің ішіндегі … -ырағы |
Мөлшерлерді, сөйлемдерді және сапаларды салыстыру
| Үлгі | Мысал |
|---|---|
| more / fewer + көпше зат есім + than | more people than expected |
| more / less + саналмайтын зат есім + than | less time than we hoped |
| than + бағыныңқы / қысқа түрі | cheaper than I thought; than usual; than ever |
| more + сын есім + than + сын есім (бір адам не зат) | more sad than angry |
| not so much X as Y | not so much a holiday as an adventure |
Қолданылуы
1Дәл күшейткіштер: marginally, considerably, significantly, infinitely
Айырмашылықтың шын мөлшеріне сай күшейткішті таңдаңыз. Considerably, significantly және substantially есептерде жиі кездеседі. Ғылыми жазбада significantly әдетте статистикалық мәнді дегенді білдіреді, сондықтан оны абайлап қолданыңыз. Marginally = өте сәл. Infinitely эмоциялы әрі көбіне субъективті. Сөйлеуде a lot, way және loads жиі айтылады.
2Nowhere near, nothing like, not nearly
Бұлар үлкен теріс айырмашылықты көрсетеді — not as… as тіркесінен әлдеқайда күшті. Nowhere near және nothing like сөйлеуде жиі; not nearly бейтарап. Nowhere near пен nothing like зат есімнің алдында да тұра алады. Айырмашылық мүлде жоқ екенін айту үшін every bit as… as (= just as) қолданыңыз. Топтың ең жоғарғысы үшін by far the best тіркесін еске түсіріңіз (B1-24); far and away the best одан да күшті.
3All the more, none the worse, none the wiser, so much the better
Бұл тұрақты тіркестер the + салыстырмалы шырай арқылы салыстыруды себеппен байланыстырады. All the more = бір нәрсеге байланысты тіпті де (көбіне + because / for). None the worse (for) = одан зиян көрмеген. None the wiser = бәрібір түсінбеу, не (nobody / any the wiser тіркесімен) ешкім байқамайды. So much the better / all the better = бұл қосымша артықшылық.
4The + салыстырмалы шырай + of the two
Дәл екі адамды не затты салыстырғанда, мұқият ағылшын тілі the + салыстырмалы шырайды (of the two) қолданады. Бейресми сөйлеуде көп адам мұнда күшейтпелі шырайды қолданады; бұл жиі кездеседі, бірақ мұқияттығы азырақ.
5Мөлшерлер мен сөйлемдерді салыстыру
Мөлшерді more, less, fewer + зат есім арқылы салыстырыңыз. Мұқият ағылшын тілінде fewer көпше зат есіммен, less саналмайтын зат есіммен келеді; less + көпше зат есім сөйлеуде жиі кездеседі. Than сөзінен кейін толық бағыныңқы не than expected, than usual, than ever, than necessary сияқты қысқа түр қолданыңыз.
6Екі сапаны салыстыру: more X than Y, not so much X as Y
Бір адамның не заттың екі сапасын салыстыру үшін more + сын есім + than + сын есім қолданыңыз, тіпті қысқа сын есімдермен де (more sad than angry, sadder than angry емес). Not so much X as Y сипаттаманы түзетеді: Y — X-тен дәлірек. No more X than Y X-тің Y сияқты, яғни анық жалған екенін айтады.
Жиі кездесетін қателер
Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
1. «-нан гөрі» → екі сапаны салыстырғанда да -er. Қазақша екі сапаны «-нан гөрі» арқылы салыстырамыз: «дөрекіден гөрі ұялшақ». Бұл құрылымда «көбірек» деген бөлек сөз жоқ, сондықтан ағылшыншада қысқа сын есімге әдеттегідей -er жалғана салады. Бірақ бір адамның екі сапасын салыстырғанда ағылшыншада тек more + сын есім келеді, тіпті қысқа сын есімнің өзінде де.
2. «Аз» → less, санауға болатын затпен де. Қазақтың «аз» сөзі бәріне жарайды: «студент аз», «уақыт аз». Ағылшынның ресми жазбасында көпше зат есіммен fewer, саналмайтын зат есіммен less қолданылады.
3. «Екеуінің ішінде ең…» → superlative. Қазақша «Екі ағайынды жігіттің ішінде Даурен ең ұзыны» деп айта береміз. Мұқият ағылшын тілінде дәл екі адам не зат болса, the + салыстырмалы шырай қолданылады.
4. «-нан гөрі» → not so much … than. Қазақшада «гөрі» шығыс септігімен келеді: «Бұл кафе мейрамханадан гөрі асханаға ұқсайды». Шығыс септігі әдетте than болып аударылатындықтан, not so much тіркесінен кейін де than шығып кетеді. Бұл тіркестің екінші бөлігі — тек as.
Шатастырмаңыз
not as… as және nowhere near as… as — Екеуі де теріс салыстыру, бірақ nowhere near үлкен айырмашылықты көрсетеді.
all the more және more and more — All the more өсуді себеппен байланыстырады. More and more уақыт өте біртіндеп өзгеруді көрсетеді (B1-24).
more X than Y (екі зат) және more X than Y (екі сапа) — Екі затты салыстырғанда қысқа сын есімдер -er алады. Бір заттың екі сапасын салыстырғанда more қолданыңыз.
Жазылуы мен айтылуы
- Nowhere /ˈnəʊweə/ (UK), /ˈnoʊwer/ (US) бір сөз. Бірінші буындағы дауысты екі бөліктен тұрады: /ə/-дан /ʊ/-ға қарай сырғиды; оны жай «о» деп айтпаңыз. nowhere near тіркесінде екі сөзге де екпін түседі.
- Эмоциялы салыстыруда күшейткішке қатты екпін түседі: by far the best, significantly cheaper (екпін -nif- буынында), nothing like as good. Қазақ тілінің әдетімен соңғы буынға екпін түсірмеңіз: sig-NIF-icantly.
- Than әдеттегі сөйлеуде әлсіз айтылады: /ðən/. as… as тіркесіндегі as та әлсіз: /əz ɡʊd əz/. /ð/ үшін тілдің ұшын тістердің арасына сәл шығарыңыз; оны з не д деп айтпаңыз.
- considerable → considerably: -e түсіп, -y қосылады. significant → significantly, marginal → marginally.
Алтын ереже
better не the best деумен тоқтап қалмаңыз: дұрыс күшейткішпен айырмашылықтың қаншалықты екенін көрсетіңіз — marginally, considerably, infinitely, nowhere near. Бір заттың екі сапасын салыстырғанда more + сын есім (more sad than angry) не not so much X as Y қолданыңыз. Есте сақтаңыз: «-нан гөрі» → more Y than X не not so much X as Y; «аз» + көпше зат есім → fewer.
Жаттығулар
A. Құрылым
Әр сөйлемді берілген сөздермен қайта жазыңыз. Мағынасын сақтаңыз.
-
«nowhere near» арқылы қайта жазыңыз: The sequel is much less good than the first film.
-
«none the worse» арқылы қайта жазыңыз: He fell off his bike, but it didn't harm him at all.
-
«more … than» арқылы қайта жазыңыз: She was sad, and only a little angry.
-
«not so much … as» арқылы қайта жазыңыз: It's more accurate to call it an adventure than a holiday.
-
«the more … of the two» арқылы қайта жазыңыз: Clara is more outgoing than her sister.
-
«than» + үшінші форма арқылы қайта жазыңыз: The project took far longer than we had planned.
-
«every bit as … as» арқылы қайта жазыңыз: The sequel is just as good as the original.
B. Мағына
Жағдайды оқып, жақсырақ сөйлемді таңдаңыз.
-
Зертхана есебі. Екі топтың айырмашылығы статистикалық тұрғыдан тексерілмеген. Қай сөйлем қауіпсізірек?ғылыми мәтінде significantly статистикалық тексеруді меңзейді
-
Бағалар былтырдан бері 0,2%-ға өсті. Қай сөйлем мұны дәл сипаттайды?marginally = өте сәл
-
Ресми есеп екі ұсынысты салыстырады. Қай стиль мұқиятырақ?мұқият ағылшын тілі: дәл екеуі үшін the + салыстырмалы шырай
-
Сіздің көлігіңіздің ең жоғары жылдамдығы 150 км/сағ, досыңыздікі 250 км/сағ. Қай сөйлем айырмашылыққа сай келеді?nowhere near = орасан айырмашылық; not quite = кішкентай айырмашылық
-
Келушілер саны туралы ресми есеп. Қайсысы стильге сай?жазбада fewer + көпше зат есім — норма
-
Сіз вазаны сындырып алып, желімдедіңіз. Қай сөйлем ешкім байқамайды дегенді білдіреді?nobody will be any the wiser = ешкім байқамайды; still none the wiser = бәрібір түсінбеу
C. Қатені табыңыз
Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.
-
The flat we rented in the old town was nothing like as big than the photos on the website had suggested.
-
Looking back, I think my father was angrier than disappointed when I told him that I had left university.
-
The new heating system is considerably cheaper to run than the old one, although it took longer to install than expected.
-
This year's conference was very better organised than last year's, with shorter talks and far more time for questions.
-
The training course was more difficult than I expected it, but in the end I learned more than in the previous two years.
D. Мәтін ішінде
Пікірді оқып, нөмірленген сөйлемдерді дәлірек салыстыру арқылы қайта жазыңыз.
(19) We booked this hotel because it looked amazing online, but in reality it was very different from the photos. (20) The room was much, much smaller than advertised. (21) The "sea view" was really a glimpse of the sea between two buildings, not a proper view. (22) The staff, however, were far more helpful than we had expected. This made our stay even more pleasant, because we had been so disappointed at first. (23) The hotel has two restaurants. The Italian one is better. (24) Breakfast was a tiny bit cheaper than at the hotel next door, but the coffee was terrible. Would we come back? Possibly, but only for the staff.
-
(19) сөйлемін «nothing like» арқылы қайта жазыңыз.
-
(20) сөйлемін «nowhere near as … as» арқылы қайта жазыңыз.
-
(21) сөйлемін «not so much … as» арқылы қайта жазыңыз.
-
(22) бөліміндегі екінші сөйлемді «all the more … because» арқылы қайта жазыңыз.
-
(23) бөлімін «the better of the two» арқылы бір сөйлемге біріктіріңіз.
-
(24) сөйлеміндегі бейресми күшейткішті дәл әрі бейтарап сөзбен алмастырыңыз.
E. Сіздің кезегіңіз
Ағылшынша жазыңыз.
-
Өзіңіз тұрған не барған екі жерді 2–3 сөйлеммен салыстырыңыз. Екі түрлі дәл күшейткішті (marginally, considerably, infinitely сияқты) және nowhere near не nothing like тіркесін бір рет қолданыңыз.
-
Көңіліңізді қалдырған не таң қалдырған бір оқиға туралы не сезінгеніңізді 2–3 сөйлеммен сипаттаңыз. more + сын есім + than + сын есім үлгісін бір рет, not so much … as тіркесін бір рет қолданыңыз.
-
Екі тауарды салыстыратын пікірге 2–3 сөйлем жазыңыз. the + салыстырмалы шырайды (+ of the two) бір рет және all the more, so much the better не none the worse тіркестерінің бірін қолданыңыз.
F. Аралас қайталау
Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.
-
B1-24 Comparatives қазақша: much better, even, twice as… as, the more… the better «by far» арқылы қайта жазыңыз: No other café in town is as good as this one.
-
B1-24 Comparatives қазақша: much better, even, twice as… as, the more… the better «The more you practise» тіркесінен бастап қайта жазыңыз: If you practise more, you will become more confident.
-
C1-16 Be to, be due to, be set to, on the verge of қазақша: жаңалықтар мен ресми тілдегі келешек «be due to» арқылы қайта жазыңыз: According to the schedule, the new bridge opens in May.
Жауаптар
A. Құрылым
- The sequel is nowhere near as good as the first film.
- He fell off his bike but was none the worse for it. / He fell off his bike but seemed none the worse for it.
- She was more sad than angry.
- It's not so much a holiday as an adventure.
- Clara is the more outgoing of the two sisters. / Of the two sisters, Clara is the more outgoing.
- The project took far longer than planned.
- The sequel is every bit as good as the original.
B. Мағына
- Group B scored considerably higher than Group A.
- Prices are marginally higher than last year.
- Of the two proposals, the second is the cheaper.
- My car is nowhere near as fast as yours.
- There were fewer visitors than last year.
- Put it back carefully, and nobody will be any the wiser.
C. Қатені табыңыз
- The flat we rented in the old town was nothing like as big as the photos on the website had suggested.
- Looking back, I think my father was more angry than disappointed when I told him that I had left university.
- ✓ The new heating system is considerably cheaper to run than the old one, although it took longer to install than expected.
- This year's conference was much better organised than last year's, with shorter talks and far more time for questions. / This year's conference was far better organised than last year's, with shorter talks and far more time for questions. / This year's conference was considerably better organised than last year's, with shorter talks and far more time for questions.
- The training course was more difficult than I expected, but in the end I learned more than in the previous two years. / The training course was more difficult than I expected it to be, but in the end I learned more than in the previous two years.
D. Мәтін ішінде
- We booked this hotel because it looked amazing online, but in reality it looked nothing like the photos. / We booked this hotel because it looked amazing online, but in reality it was nothing like the photos.
- The room was nowhere near as big as advertised.
- The "sea view" was not so much a view as a glimpse of the sea between two buildings.
- This made our stay all the more pleasant because we had been so disappointed at first.
- The hotel has two restaurants, and the Italian one is the better of the two.
- Breakfast was marginally cheaper than at the hotel next door, but the coffee was terrible. / Breakfast was slightly cheaper than at the hotel next door, but the coffee was terrible.
E. Сіздің кезегіңіз
- My hometown is considerably quieter than the capital, and rents there are marginally lower. The nightlife, though, is nowhere near as lively.
- When my flight was cancelled, I was more tired than angry. What upset me was not so much the delay as the lack of information.
- I tested two vacuum cleaners, and the cordless one is clearly the better of the two. It's all the more useful because it's light enough to carry upstairs.
F. Аралас қайталау
- This is by far the best café in town.
- The more you practise, the more confident you will become.
- The new bridge is due to open in May.
