SlowingoГрамматика
B1 26 / 39

Comparatives қазақша: much better, even, twice as… as, the more… the better

Comparisons: Much Better, The More… The Better

Осы бетте
  1. Мақсат
  2. Негізгі идея
  3. Қазақ тілі мен ағылшын тілі
  4. Құрылым
  5. Қолданылуы
  6. Жиі кездесетін қателер
  7. Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
  8. Шатастырмаңыз
  9. Жазылуы мен айтылуы
  10. Алтын ереже
  11. Жаттығулар

Мақсат

Осы сабақтан кейін сіз айырмашылықтың қаншалықты үлкен екенін айта аласыз (much better, slightly cheaper, by far the best), өзгерісті сипаттай аласыз (more and more expensive), екі өзгерісті байланыстыра аласыз (the sooner, the better), сандар арқылы (twice as long as) және үстеулер арқылы (more carefully) салыстыра аласыз, сондай-ақ like пен as арасында дұрыс таңдау жасай аласыз.

Негізгі идея

Қарапайым салыстырмалы шырай айырмашылықтың бар екенін ғана айтады: The train is faster than the bus. Шынайы сөйлеуде бізге көбірек ақпарат керек. Қаншалықты жылдам? Ол өзгеріп жатыр ма? Бір өзгеріс екіншісін тудыра ма?

Екі заттың арасындағы алшақтықты өлшеп тұрған өлшеуіш таспаны (рулетканы) елестетіңіз. Much, far, a lot алшақтық үлкен дейді; a bit, slightly алшақтық кішкентай дейді. Twice as… as таспадан нақты санды оқиды. More and more алшақтықтың уақыт өте келе өсіп бара жатқанын көрсетеді. Ал the more…, the more… екі таспаны байланыстырады: біреуі өссе, екіншісі де өседі.

Бұл үлгілердің бәрі сізге таныс пішіндерден құралады: bigger, more expensive, the best, as… as A2-06, A2-07, A2-08. Бұл сабақ оларға дәлдік қосады.

Қазақ тілі мен ағылшын тілі

Қазақ тілінде салыстыруға керек құралдардың көбі бар, және олар ағылшын үлгілеріне жақсы сәйкес келеді: әлдеқайда / анағұрлым ≈ much / far, сәл / біршама ≈ a bit / slightly, одан да ≈ even, барған сайын ≈ more and more, неғұрлым…, соғұрлым… ≈ the more…, the more…, мүмкіндігінше ≈ as… as possible. Бірақ екі маңызды айырмашылық бар. Біріншіден, қазақша «-дан / -ден» жалғауы салыстыруды өзі жасайды, сондықтан сын есім жай түрінде қала береді: «Ағам менен ұзын». Ағылшыншада -er / more және than міндетті. Екіншіден, «екі есе үлкен» тіркесін сөзбе-сөз twice bigger деп аудармаңыз: ағылшыншада twice as big as. Сонымен қатар қазақша «мұқият», «тез», «жақсы» сөздері сын есім де, үстеу де бола береді; ағылшыншада етістікті сипаттағанда үстеу керек: more carefully, better.

ҚазақшаМағынасыАғылшынша
Пойыз автобустан әлдеқайда жылдам.үлкен айырмашылықThe train is much faster than the bus.
Орталықта бағалар сәл қымбаттау.кішкентай айырмашылықPrices are slightly higher in the centre.
Кеше ыстық болды, бүгін одан да ыстық.бұрыннан жоғарыToday is even hotter.
Күн барған сайын ұзарып келеді.біртіндеп өзгерісThe days are getting longer and longer.
Неғұрлым көп оқысаңыз, соғұрлым көп сөз үйренесіз.байланысты өзгерісThe more you read, the more words you learn.
Жолым бұрынғыдан екі есе ұзақ.нақты еселікMy commute is twice as long as before.
Мүмкіндігінше тез жауап беріңіз.ең жоғары дәрежеPlease reply as soon as possible.
Мұқиятырақ жүргізіңізші.үстеуDrive more carefully, please.
Ол әкесіне ұқсайды.ұқсастықHe looks like his father.
Ол мейіргер болып істейді.шын мамандықShe works as a nurse.

Құрылым

Салыстырмалы шырайдың алдындағы күшейткіштер

АйырмашылықКүшейткіштерМысал
үлкенmuch, far, a lotmuch cheaper, far more difficult, a lot faster
кішкентайa bit, a little, slightlya bit colder, slightly more expensive
одан да жоғарыevenTom is tall, but his brother is even taller.

Very жалғыз өзі салыстырмалы шырайдың алдында тұрмайды: very better емес, much better (немесе very much better) деңіз.

Күшейтпелі шырайдың алдындағы күшейткіштер: by far / easily + the + күшейтпелі шырай: She's by far the best player. It's easily the biggest room.

Біртіндеп өзгеріс және байланысты өзгеріс

ҮлгіМысал
-er and -er (қысқа сын есімдер)colder and colder
more and more + ұзын сын есімmore and more popular
better and better / worse and worseworse and worse
the + салыстырмалы шырай…, the + салыстырмалы шырай…The more you practise, the easier it gets.
қысқа тұрақты тіркестерThe sooner, the better. The bigger, the better.

As… as possible / as much / many as

ҮлгіМысал
as + сын есім / үстеу + as possibleas soon as possible, as quietly as possible
as much + саналмайтын зат есім + asas much time as you need
as many + көпше зат есім + asas many people as possible

Еселіктер

ҮлгіМысал
twice / three times as + сын есім + asThis flat is twice as big as ours.
half as + сын есім + asIt's half as expensive as the original.
three (four…) times + салыстырмалы шырай + thanPrices are three times higher than they were.

Үстеулердің салыстырмалы шырайы

ҮстеуСалыстырмалы шырай
fast, hard, early, latefaster, harder, earlier, later
well / badlybetter / worse
carefully, slowly, clearlymore carefully, more slowly, more clearly

Like және as

СөзНеден бұрынМысал
likeзат есім / есімдік (= ұқсас)He looks like his father.
asбағыныңқы сөйлем (бастауыш + етістік)As I said, we start at nine.
asмамандық немесе рөл (= ретінде)She works as a nurse.

Қолданылуы

1Үлкен және кішкентай айырмашылық

Үлкен айырмашылық үшін much, far, a lot, кішкентай айырмашылық үшін a bit, a little, slightly қолданыңыз. Far сәл күштірек; a bit пен a lot бейресми.

The train is much faster than the bus.
Пойыз автобустан әлдеқайда жылдам.
«-тан» → than, ал «жылдам» → faster (-er міндетті)
This version of the app is far easier to use.
Қосымшаның бұл нұсқасын қолдану анағұрлым оңай.
«анағұрлым» → far
I feel a lot better today, thanks.
Бүгін өзімді әлдеқайда жақсы сезінемін, рақмет.
a lot better = әлдеқайда жақсы
Could you speak a bit more slowly?
Сәл баяуырақ сөйлей аласыз ба?
«сәл» → a bit; етістікті сипаттайды: more slowly
Prices are slightly higher in the city centre.
Қала орталығында бағалар сәл қымбаттау.
slightly = сәл, аздап

2Even — бұрыннан да жоғары

Бірінші нәрсе онсыз да жоғары болып, екіншісі одан да жоғары болса, even қолданыңыз.

Yesterday was hot, but today is even hotter.
Кеше ыстық болды, ал бүгін одан да ыстық.
«одан да» → even
The sequel is even better than the original film.
Фильмнің жалғасы алғашқы бөлімінен де жақсы.
«-нен де» → even better than
I thought the flight was expensive, but the hotel was even more expensive.
Ұшақ билеті қымбат деп ойлап едім, бірақ қонақүй одан да қымбат болып шықты.
even more + ұзын сын есім

3By far / easily + күшейтпелі шырай

Басқа ештеңе жақын келмейтінін айту үшін the + күшейтпелі шырайдың алдына by far немесе easily қойыңыз.

This is by far the best pizza in town.
Бұл қаладағы ең дәмді пицца, оған тең келетіні жоқ.
by far the best = сөзсіз ең жақсы
She's easily the most experienced person on the team.
Ол командадағы ең тәжірибелі адам екені даусыз.
easily = даусыз, сөзсіз
August is by far the busiest month for hotels here.
Мұндағы қонақүйлер үшін ең қарбалас ай, сөзсіз, тамыз.
by far + the busiest

4Біртіндеп өзгеріс

Бір нәрсенің уақыт өте келе өзгеріп бара жатқанын көрсету үшін салыстырмалы шырайды and арқылы қайталаңыз.

The days are getting longer and longer.
Күн барған сайын ұзарып келеді.
«барған сайын» → longer and longer
Online shopping is becoming more and more popular.
Интернет арқылы сауда жасау барған сайын танымал болып келеді.
ұзын сын есім: more and more popular
Her English is getting better and better.
Оның ағылшыншасы күннен-күнге жақсарып келеді.
better and better; her: әйел адам туралы

5The…, the… — байланысты өзгеріс

Бір өзгеріс екіншісін тудырса, the + салыстырмалы шырай…, the + салыстырмалы шырай… қолданыңыз. Екі бөлік те the + салыстырмалы шыраймен басталады, содан кейін бастауыш пен етістік келеді. Қазақшадағы неғұрлым…, соғұрлым… құрылымы осыған өте жақын.

The more you read, the more words you learn.
Неғұрлым көп оқысаңыз, соғұрлым көп сөз үйренесіз.
«неғұрлым… соғұрлым» → the more… the more
The longer we waited, the angrier the customers became.
Біз неғұрлым ұзақ күтсек, тұтынушылар соғұрлым ашулана түсті.
екі бөлікте де the + салыстырмалы шырай
The less I sleep, the worse I feel.
Неғұрлым аз ұйықтасам, соғұрлым өзімді жаман сезінемін.
less, worse: бұрыс пішіндер
"When should I send it?" "The sooner, the better."
«Мұны қашан жіберейін?» «Неғұрлым тез болса, соғұрлым жақсы.»
тұрақты қысқа тіркес

6As… as possible / as much / many as

«Қолыңыздан келгенше, мүмкіндігінше» деген мағынада as… as possible қолданыңыз. Мөлшер үшін as much / many… as қолданыңыз.

Please reply as soon as possible.
Мүмкіндігінше тезірек жауап беріңізші.
«мүмкіндігінше» → as… as possible
I tried to explain it as clearly as possible.
Мен оны барынша түсінікті етіп түсіндіруге тырыстым.
етістікті сипаттайды: clearly
Take as much time as you need.
Қанша уақыт керек болса, сонша алыңыз.
time саналмайды: as much
We invited as many friends as we could.
Шақыра алғанымызша көп дос шақырдық.
friends саналады: as many

7Еселіктер: twice, three times, half

Айырмашылықтың нақты мөлшерін беру үшін twice / three times / half + as… as қолданыңыз. Three times және одан көп болғанда three times bigger than да жиі айтылады.

My new commute is twice as long as my old one.
Жұмысқа баратын жаңа жолым бұрынғысынан екі есе ұзақ.
«екі есе ұзақ» → twice as long as, twice longer емес
This laptop costs half as much as the one I wanted.
Бұл ноутбук мен қалаған ноутбуктен екі есе арзан.
«екі есе арзан» → half as much as
The new stadium holds three times as many people as the old one.
Жаңа стадион ескісіне қарағанда үш есе көп адам сыйғызады.
үш есе → three times as many as

8Үстеулердің салыстырмалы шырайы

Бір әрекеттің қалай орындалатынын салыстыру үшін үстеудің салыстырмалы шырайын қолданыңыз. Қысқа үстеулер -er, ал -ly үстеулері more алады.

She works harder than anyone in the office.
Ол кеңседегі кез келген адамнан көбірек еңбек етеді.
hard → harder
Can you drive more carefully, please?
Мұқиятырақ жүргізе аласыз ба?
«мұқият» мұнда үстеу: more carefully
I got up earlier than usual this morning.
Бүгін таңертең әдеттегіден ертерек тұрдым.
«-ден» → than usual
He plays the guitar better than his teacher now.
Ол қазір гитараны ұстазынан жақсы ойнайды.
well → better

9Like және as

Like — предлог: одан кейін зат есім немесе есімдік келеді, мағынасы «ұқсас, сияқты». As сөзінен кейін бағыныңқы сөйлем (as I said) немесе мамандық, рөл (work as a nurse) келеді. Бейресми сөйлеуде like + бағыныңқы сөйлем жиі айтылады (like I said), бірақ жазғанда as қолданыңыз.

Their new house looks like a palace.
Олардың жаңа үйі сарай сияқты.
ұқсастық: like
As I said on the phone, the meeting starts at ten.
Телефонда айтқанымдай, жиналыс сағат онда басталады.
«айтқанымдай» → as I said
She works as a nurse at the city hospital.
Ол қалалық ауруханада мейіргер болып істейді.
«болып» → as (шын мамандығы)
He used his coat as a pillow.
Ол күртешесін жастық ретінде пайдаланды.
«ретінде» → as

Жиі кездесетін қателер

❌This hotel is very better than the last one.
✅This hotel is much better than the last one.
very жалғыз өзі салыстырмалы шырайды күшейтпейді: much / far / a lot (немесе very much).
❌It's getting more cold and more cold.
✅It's getting colder and colder.
Қысқа сын есім: -er and -er.
❌More you practise, more you improve.
✅The more you practise, the more you improve.
Екі бөлікке де the керек.
❌The more I study, I understand more.
✅The more I study, the more I understand.
Екі бөлікте де алдымен the + салыстырмалы шырай.
❌This flat is twice bigger than ours.
✅This flat is twice as big as ours.
twice + as… as.
❌Please call me as soon as possibly.
✅Please call me as soon as possible.
Тұрақты тіркесте possible сын есімі қолданылады.
❌She speaks more fluent than me.
✅She speaks more fluently than me.
Етістікті сипаттағанда үстеу керек.
❌She works like a teacher. (it is her job)
✅She works as a teacher.
Шын мамандық немесе рөл: as.
⚠️Like I said, we start at nine.
✅As I said, we start at nine.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бейресми сөйлеуде жиі айтылады, бірақ жазуда стандартты таңдау as.

Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар

1. «-дан» → from, ал -er түсіп қалады. Қазақша «Астана қыста Шымкенттен әлдеқайда суық» дейміз: салыстыруды «-тен» жалғауы жасайды, ал «суық» сөзі өзгермейді. Ағылшыншада сын есімге -er / more жалғанады, ал «-дан» than болады, from емес.

❌Astana is much colder from Shymkent in winter.
✅Astana is much colder than Shymkent in winter.
❌My cousin is a lot tall than me.
✅My cousin is a lot taller than me.

2. «Екі есе қысқа» → twice shorter. Қазақша «екі есе қысқарды», «екі есе арзан» деп еркін айтамыз. Ағылшыншада twice сөзі салыстырмалы шыраймен тікелей келмейді: twice as… as немесе «кішірейгенде» half as… as қолданылады.

❌The new road made the journey twice shorter.
✅The new road made the journey half as long.
❌In the sale, the boots were twice cheaper.
✅In the sale, the boots were half the price. немесе In the sale, the boots were half as expensive.

3. «Неғұрлым…, соғұрлым…» → екінші the түсіп қалады. Қазақшада екінші бөлік кәдімгі сөйлем сияқты: «Неғұрлым ерте шықсақ, соғұрлым ерте жетеміз». Сондықтан ағылшыншада екінші бөлікті жай сөз тәртібімен айтып қою оңай. Ағылшыншада екі бөлік те the + салыстырмалы шыраймен басталады.

❌The earlier we leave, we will arrive earlier.
✅The earlier we leave, the earlier we will arrive.
❌The more you save, you will have more money.
✅The more you save, the more money you will have.

4. «Ұқыпты», «тез» → сын есім етістікпен. Қазақшада «ұқыпты жазады», «тез жүгіреді» дегенде сын есім мен үстеу бір сөз. Ағылшыншада етістікті сипаттау үшін үстеу керек, ал оның салыстырмалы шырайы more + -ly болады.

❌Nurlan writes more neat than his brother.
✅Nurlan writes more neatly than his brother.
❌Please speak more polite to customers.
✅Please speak more politely to customers.

Шатастырмаңыз

much және even — Much айырмашылықтың үлкен екенін ғана айтады. Even бірінші нәрсенің де онсыз жоғары екенін көрсетеді. Қазақшада: «әлдеқайда» және «одан да».

My new phone is much faster than my old one.
Жаңа телефоным ескісінен әлдеқайда жылдам.
үлкен айырмашылық
My old phone was fast, but this one is even faster.
Ескі телефоным да жылдам еді, ал мынау одан да жылдам.
екеуі де жылдам

Мамандықпен like және as — As = шын мәнінде сол рөл; like = ұқсайды, бірақ олай емес. Қазақшада: «мұғалім болып» және «мұғалім сияқты».

She works as a teacher.
Ол мұғалім болып істейді.
ол шынымен мұғалім
She talks to me like a teacher.
Ол менімен мұғалім сияқты сөйлеседі.
ол менің мұғалімім емес, бірақ солай естіледі

as soon as possible және as soon as + бағыныңқы сөйлем — As soon as possible — «мүмкіндігінше тез» деген тұрақты тіркес. As soon as + бағыныңқы сөйлем — уақыт сөзі, «…ған бойда»: Call me as soon as you arrive A2-27.

Дәлірек және ресмирек үлгілер (nowhere near as good, considerably cheaper, the taller of the two) C1-17 сабағында.

Жазылуы мен айтылуы

  • -er әлсіз: /ə/ (UK), /ɚ/ (US): faster /ˈfɑːstə/ (UK), /ˈfæstɚ/ (US). Соңындағы r әрпін британдық айтылымда оқымаңыз, американдықта тілді дірілдетпей айтыңыз.
  • than әлсіз /ðən/: bigger than me. Ол қысқа әрі екпінсіз; /ð/ дыбысын з немесе д деп айтпаңыз.
  • as… as әлсіз /əz … əz/: twice as long as. Соңғы дыбыс /z/, ұяң; оны с деп қатаңдатпаңыз.
  • The…, the… сөйлемдерінде екі салыстырмалы шырайға да екпін түсіріп, үтірде кідіріңіз: The more you read, | the more you learn.
  • Жазылуы: early → earlier, busy → busier, big → bigger, thin → thinner.

Алтын ереже

Айырмашылықты өлшеуге болады: much / far / a lot (үлкен), a bit / slightly (кішкентай), even (одан да жоғары), twice as… as (нақты), by far + the best (тең келері жоқ). Very сөзін салыстырмалы шыраймен жалғыз қолданбаңыз. Like + зат есім; as + бағыныңқы сөйлем немесе рөл. Есте сақтаңыз: «-дан» = than, ал «екі есе үлкен» = twice as big as.

Жаттығулар

A. Құрылым

Сөйлемдерді толықтырыңыз. Жақшадағы түсініктемеге назар аударыңыз.

  1. The weather is getting (bad). (біртіндеп өзгеріс)
  2. older I get, more I appreciate my parents.
  3. Please come as quickly as .
  4. Our garden is as big as theirs. (×2)
  5. Басқа ешкім оған жете алмайды: she's the best player in the team. (екі сөз)
  6. You should drive (careful) on this road. (салыстырмалы шырай)
  7. This laptop costs as much as that one. (×½)

B. Мағына

Дұрыс нұсқаны таңдаңыз.

  1. Дұрыс жауапты таңдаңыз: This exam was … easier than the last one.
  2. Дұрыс жауапты таңдаңыз: Anna is clever, but her sister is … cleverer.
  3. Дұрыс жауапты таңдаңыз: She works … a nurse in a big hospital.
  4. Дұрыс жауапты таңдаңыз: He looks … his father.
  5. Дұрыс жауапты таңдаңыз: Travel is becoming … expensive.

C. Қатені табыңыз

Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.

  1. She's very more confident now.
  2. The more expensive it is, the best it is.
  3. This flat is twice bigger than ours.
  4. As I said, the meeting starts at ten.
  5. It's getting more cold and more cold.

D. Мәтін ішінде

Диалогты толықтырыңыз.

A new job
Mia: How's the new job?
Leo: Great! It's 18 better than my old one. There's no comparison!
Mia: And the office?
Leo: It's 19 (big) as my old office — twice the size!
Mia: What about the journey?
Leo: It's a bit longer, but the more I do it, 20 easier it gets.
Mia: Do you work long hours?
Leo: Yes, I work 21 (hard) than before, but I'm learning 22 (fast), too.

E. Сіздің кезегіңіз

Ағылшынша жазыңыз.

  1. Қазіргі өміріңізді бес жыл бұрынғымен салыстырыңыз. Much немесе a bit + салыстырмалы шырай және бір -er and -er немесе more and more тіркесін қолданыңыз.
  2. The…, the… арқылы бір сөйлем және by far + күшейтпелі шырай арқылы бір сөйлем жазыңыз.

F. Аралас қайталау

Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.

  1. A2-07 Superlatives қазақша: the biggest, the most beautiful, яғни «ең» деп айту
    It's the (good) film I've ever seen.
  2. B1-23 The және жер атаулары қазақша: the Nile, Lake Balkhash, the USA қалай айтылады?
    ___ Thames flows through London. …
  3. B1-21 Used to, be used to, get used to қазақша: «-атынмын», «үйренгенмін», «үйреніп келемін»
    I'm not used to (get) up so early.
Жауаптар

A. Құрылым

  1. worse and worse
  2. The … the
  3. possible
  4. twice
  5. by far
  6. more carefully
  7. half

B. Мағына

  1. much
  2. even
  3. as
  4. like
  5. more and more

C. Қатені табыңыз

  1. She's much more confident now. / She's far more confident now. / She's a lot more confident now. / She's very much more confident now. / She's even more confident now. / She's more confident now.
  2. The more expensive it is, the better it is.
  3. This flat is twice as big as ours.
  4. ✓ As I said, the meeting starts at ten.
  5. It's getting colder and colder.

D. Мәтін ішінде

  1. much / far / a lot
  2. twice as big
  3. the
  4. harder
  5. faster / more quickly

E. Сіздің кезегіңіз

  1. My flat is much bigger now. Rent is getting more and more expensive.
  2. The more I exercise, the better I sleep. My grandmother is by far the best cook in our family.

F. Аралас қайталау

  1. best
  2. The
  3. getting
Android қолданбасыЖолда үйреніңіз Google Play