SlowingoГрамматика
A2 30 / 38

Used To кыргызча: «-чу» англисче – өткөндөгү адаттар

Used To: Past Habits

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз өткөндө дайыма кылып жүргөн нерселериңиз жана көп убакыт бою чындык болуп, азыр өзгөргөн кырдаалдар жөнүндө used to, didn't use to жана never used to менен айта аласыз.

Негизги ой

Экиге бөлүнгөн экранды элестетиңиз. Сол жагында – мурун: бала кезиңиз, эски көчөңүз, эски адаттарыңыз. Оң жагында – азыр. Used to – ушул эки жарымдын ортосундагы сызык. I used to live in a small village дегенде, сиз бир эле учурда эки нерсени айтасыз: бул өткөндө чындык болгон, жана азыр, кыязы, андай эмес.

«Бирок азыр андай эмес» деп кошуунун кереги жок – used to муну өзү эле билдирет.

Used to кайра-кайра болгон нерселерди (адаттарды) же көп убакыт бою чындык болгон нерселерди (абалдарды) карайт. Ал бир жолку окуяны сүрөттөбөйт. Белгилүү бир учурдагы бир иш-аракет үчүн Past Simple (жөнөкөй өткөн чак) колдонуңуз: I went to Paris in 2015.

Used to сөзүнүн учур чак формасы жок. Азыркы адаттар үчүн Present Simple (жөнөкөй учур чак) колдонуңуз: I usually walk to work.

Кыргыз тили жана англис тили

Жакшы жаңылык: кыргыз тилинде used to сөзүнө абдан жакын форма бар – -чу («барчумун», «жашачубуз», «болчу»). Ал да өткөндө кайталанып турган иштерди жана абалдарды билдирет, жана көбүнчө «азыр андай эмес» деген маанини берет – бул жерде да ушундай. Тануу -чу эмесмин («жактырчу эмесмин») → didn't use to, суроо -чу белең? («көрчү белең?») → Did you use to…? Айырмалар бар: кыргызча суроо -бы / беле бөлүкчөсү менен түзүлөт жана сөз тартиби өзгөрбөйт, ал эми англисчеде did ээнин алдына чыгат. «Бул жерде кинотеатр бар болчу» дегенде have эмес, There used to be колдонулат. Жана бир жолку окуя кыргызча «-ды» менен айтылгандай эле, англисчеде да Past Simple менен айтылат.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Мектепке күн сайын жөө барчумун.I used to walk to school every day.Бул жерде да ушундай: «-чу» = used to + негизги форма
Мурун чачым узун болчу.I used to have long hair.абал: used to have / be
Бул көчөдө мурун кинотеатр бар болчу.There used to be a cinema on this street.«бар болчу» → There used to be (have эмес)
Мурун кофени жактырчу эмесмин.I didn't use to like coffee.«-чу эмесмин» → didn't use to (did кийин use)
Ишемби күнү эртең менен мультфильм көрчү белең?Did you use to watch cartoons on Saturday mornings?«-чу белең?» → Did + ээ + use to…?
Кечээ спортзалга бардым.I went to the gym yesterday.бир жолку окуя → Past Simple, used to эмес
Адатта жумушка машина менен барам.I usually drive to work.азыркы адат → Present Simple; used to учур чакта жок

Кыскасы: «-чу» → used to; «-чу эмесмин» → didn't use to / never used to; «-чу белең?» → Did you use to…?; «бар болчу» → There used to be; бир жолку окуя («-ды») → Past Simple.

Түзүлүшү

ФормасыМисал
Ырастоо сүйлөмI / you / he / she / we / they used to play tennis.
Тануу сүйлөмI didn't use to like vegetables.
Тануу (күчтүүрөөк, абдан көп колдонулат)He never used to eat breakfast.
Ооба / жок суроосуDid you use to have a pet?
Суроо сөз мененWhere did you use to live?
Кыска жоопторYes, I did. / No, I didn't.

Used же use?

did жокdid / didn't кийин
I used to · She used to · I never used todidn't use to · Did you use to…?

Used to + негизги форма – бардык ээлер үчүн бирдей форма: негизги этиште -s, -ed, -ing жок.

ТуураТуура эмес
She used to work here.She used to worked here.
They used to be neighbours.They used to being neighbours.

There used to be – өткөндө бир жерде эмне болгонун айтуу: There used to be a cinema here.

Колдонулушу

1Өткөндөгү адаттар – дайыма кылган нерселер

Азыр болбогон, өткөндөгү кайталанган иш-аракеттер үчүн used to + негизги форма колдонуңуз. Кыргызча: «-чу».

I used to walk to school every day.
Мектепке күн сайын жөө барчумун.
«-чу» = used to
We used to spend every summer at my grandparents' house.
Ар жайды чоң ата, чоң энемдин үйүндө өткөрчүбүз.
My dad used to read us a story every night.
Атам бизге ар түнү жомок окуп берчү.
She used to play the piano, but she stopped when she went to university.
Ал фортепиано чертчү, бирок университетке киргенде таштап койду.
адат: used to; токтоткону: Past Simple
My brother and I used to fight all the time.
Иним экөөбүз дайыма урушчубуз.

2Өткөндөгү абалдар – көп убакыт бою чындык болгон нерселер

Used to абалдар үчүн да – өзгөргөн кырдаалдар үчүн – be, have, live, like жана know сыяктуу этиштер менен колдонулат. Кыргызча: «болчу», «бар болчу», «жашачумун».

I used to have long hair.
Мурун чачым узун болчу.
абал: used to have
There used to be a cinema on this street.
Бул көчөдө мурун кинотеатр бар болчу.
«бар болчу» → there used to be
My brother used to be really shy.
Иним мурун абдан уялчаак болчу.
We used to live in a tiny flat above a bakery.
Мурун нан бышыруучу жайдын үстүндөгү кичинекей батирде жашачубуз.
flat (UK); apartment (US)
This café used to be a bank.
Бул кафе мурун банк болчу.

3Тануу – didn't use to / never used to

Өткөндө чындык болбогон же болбогон, бирок азыр башкача болгон нерсе үчүн didn't use to колдонуңуз (did кийин d жок). Never used to ошол эле маанини берет жана оозеки кепте абдан көп колдонулат. Кыргызча: «-чу эмесмин», «эч качан -чу эмес».

I didn't use to like coffee, but now I drink three cups a day.
Мурун кофени жактырчу эмесмин, азыр күнүнө үч чыны ичем.
«-чу эмесмин» → didn't use to
Children didn't use to have mobile phones.
Мурун балдарда уюлдук телефон болчу эмес.
He never used to cook. Now he makes dinner every night.
Ал мурун эч качан тамак жасачу эмес. Азыр күн сайын кечки тамакты өзү жасайт.
never used to
This area never used to be so busy.
Бул аймакта мурун мынча эл көп болчу эмес.

4Суроолор – Did you use to…?

Суроону Did + ээ + use to + негизги форма менен түзүңүз. did же didn't менен жооп бериңиз. Кыргызча «-чу белең?», «кайда -чу элең?» деп сөз тартибин өзгөртпөй сурайбыз, англисчеде болсо did ээнин алдына чыгат.

Did you use to watch cartoons on Saturday mornings?
Ишемби күнү эртең менен мультфильм көрчү белең?
«-чу белең?» → Did … use to…?
Where did you use to go on holiday?
Эс алууга кайда барчу элеңер?
go on holiday (UK); go on vacation (US)
"Did she use to work here?" "Yes, she did. She left last year."
«Ал мурун бул жерде иштечү беле?» «Ооба, иштечү. Былтыр кетип калды.»
кыска жооп: did
Did your parents use to give you pocket money?
Ата-энең сага чөнтөк акча берчү беле?
What did you use to do after school?
Сабактан кийин эмне кылчу элең?
суроо сөз + did + ээ + use to

5Used to жана Past Simple

Кайталанган иш-аракеттер жана өзгөргөн узак абалдар үчүн used to колдонуңуз. Белгилүү бир убакыттагы бир иш-аракет үчүн, ошондой эле канча жолу же канча убакыт болгонун так айтканда Past Simple колдонуңуз. Past Simple өткөндөгү адаттарды да сүрөттөй алат, айрыкча убакыт сөзү менен, ошондуктан адат үчүн ал да туура.

I used to go to the gym three times a week.
Мурун жумасына үч жолу спортзалга барчумун.
адат: used to
I went to the gym yesterday.
Кечээ спортзалга бардым.
бир жолу: Past Simple
We went to Greece four times.
Грецияга төрт жолу барганбыз.
канча жолу: Past Simple; кыргызча -ган болсо да
I lived in Rome for six years.
Римде алты жыл жашадым.
так узактык: Past Simple эң жакшы
When I was a child, I played football every weekend.
Бала кезимде ар дем алышта футбол ойночумун.
кыргызча «-чу», бирок адат үчүн Past Simple да туура

Көп кездешкен каталар

❌I didn't used to like fish.
✅I didn't use to like fish.
did / didn't кийин use деп жазыңыз. Эки форма бирдей угулгандыктан, didn't used to көп кездешет, бирок бул стандарттык жазылыш эмес – стандарттык жазуу тилинде аны ката деп белгилеңиз.
❌Did you used to live here?
✅Did you use to live here?
did кийин use деп жазыңыз.
❌She used to worked in a bank.
✅She used to work in a bank.
used to + негизги форма.
❌I use to play tennis when I was young.
✅I used to play tennis when I was young.
did жок болсо, used деп жазыңыз.
❌I use to get up at seven every day.
✅I usually get up at seven every day.
Учур чакта use to жок. Азыркы адаттар → Present Simple.
⚠️I used to go to Japan in 2018.
✅I went to Japan in 2018.
Грамматикалык жактан туура, бирок бир сапар үчүн Past Simple колдонуңуз; used to – кайталанган өткөндөгү адаттар үчүн.
❌I used to visit Rome three times.
✅I visited Rome three times.
Канча жолу → Past Simple.
⚠️I used to live in Rome for six years.
✅I lived in Rome for six years.
Оозеки кепте угулат, бирок так узактык менен Past Simple кадимки тандоо.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «Бар болчу» → In our village used to be… / used to have. Кыргызча «бар» деген бир эле сөз there is жана have маанисин берет: «Айылыбызда клуб бар болчу». Ошондуктан бир жерде эмне болгонун айтканда there сөзүн түшүрүп коюу же have колдонуу оңой. Бир жерде эмне болгонун айтуу үчүн There used to be колдонуңуз (же жерди ээ кылып: Our village used to have…).

❌In our village near Kara-Balta used to be a club where young people danced on Saturday nights, but now it is a furniture shop.
✅There used to be a club in our village near Kara-Balta where young people danced on Saturday nights, but now it is a furniture shop. же Our village near Kara-Balta used to have a club where young people danced on Saturday nights, but now it is a furniture shop.
❌Next to the old bus station in Osh used to have a tiny workshop where an old master repaired watches and radios.
✅Next to the old bus station in Osh there used to be a tiny workshop where an old master repaired watches and radios.

2. «Кайда -чу элең?» → Where you used to…? Кыргызча суроодо сөз тартиби өзгөрбөйт: «Бала кезиңде бөлөлөрүң менен кайда сууга түшчү элеңер?». Англисчеде did ээнин алдына чыгат, андан кийин use to (d жок) келет.

❌Where you used to swim with your cousins when your family still lived in the village near Talas?
✅Where did you use to swim with your cousins when your family still lived in the village near Talas?
❌What your grandmother used to cook for you when you visited her in Jalal-Abad?
✅What did your grandmother use to cook for you when you visited her in Jalal-Abad?

3. «… жыл мурун» → before … years. Кыргызча «мурун» before да, ago да болот: «он жыл мурун». Өткөн жөнүндө айтып жатканда «он жыл мурун» дегенди before ten years деп которуп коюу абдан оңой. Санак + убакыттан кийин ago колдонуңуз.

❌Before many years my grandfather used to drive a bus between Bishkek and Cholpon-Ata every day.
✅Many years ago my grandfather used to drive a bus between Bishkek and Cholpon-Ata every day.

Чаташтырбаңыз

used to (өткөндөгү адат) жана usually (азыркы адат) – Used to өткөн жөнүндө гана. Азыркы адаттар үчүн көбүнчө usually менен Present Simple колдонуңуз. A1-15 караңыз.

I used to drive to work.
Мурун жумушка машина менен барчумун.
өткөн: азыр андай эмес
I usually drive to work.
Адатта жумушка машина менен барам.
азыркы адат

used to + этиш жана be / get used to – Be used to something «бул мен үчүн кадимки, тааныш нерсе» дегенди билдирет. Бул башка түзүлүш, B1-21 сабагында.

I used to live in London.
Мурун Лондондо жашачумун.
өткөндөгү абал
I'm used to the noise now.
Азыр ызы-чууга көнүп калдым.
мен үчүн кадимки нерсе: B1-21 караңыз

өткөндөгү адаттар үчүн used to жана would – Аңгемелерде would да кайталанган өткөндөгү иш-аракеттерди сүрөттөй алат, бирок абалдарды эмес. B2-17 караңыз.

I used to have a dog.
Мурун итим бар болчу.
абал: used to гана
Every Sunday we would visit our grandparents.
Ар жекшембиде чоң ата, чоң энебизге барчубуз.
иш-аракет: would да болот, B2-17 караңыз

Жазылышы жана айтылышы

  • used to /ˈjuːstə/ (UK жана US) деп айтылат. s /z/ эмес, /s/ болуп угулат, d угулбайт.
  • use to (did кийин) дал ошондой эле угулат: /ˈjuːstə/. Жазылышы гана өзгөрөт.
  • Кадимки use этиши башкача: use /juːz/, used /juːzd/ – аягында үндүү /z/: I used a knife.
  • Үндүүнүн алдында to бир аз күчтүүрөөк: I used to eat → /ˈjuːstu ˈiːt/.
  • Тануу сүйлөмдө басым көбүнчө didn't же never сөзүнө түшөт: «I didn't use to like it.» «I never used to cook.»
  • /uː/ созулма үндүү: кыргыздын «уу» тыбышына жакын, бул сизге жеңил. Ал эми сөздүн аягындагы /tə/ алсыз, аны толук «ту» деп айтпаңыз.

Алтын эреже

Used to + негизги форма = өткөндө дайыма болуп турган же көп убакыт бою чындык болгон, азыр көбүнчө башкача. did / didn't кийин use to деп жазыңыз. Бир окуя же канча жолу болгону үчүн Past Simple колдонуңуз. Эсиңизде болсун: «-чу» = used to, «бар болчу» = there used to be.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

1–3-тапшырмаларда used to колдонуңуз.

  1. I (live) in a small village when I was a child.
  2. you use to have a bike?
  3. She didn't to like spicy food.
  4. never менен тануу сүйлөмгө айлантыңыз: I used to eat vegetables.
  5. Суроо түзүңүз: where / you / did / live / use to
  6. there used to be менен толуктаңыз: a park here, but now it's a car park.

B. Мааниси

Кырдаалга ылайык жоопту тандаңыз.

  1. Туура жоопту тандаңыз: We … my aunt twice last month.
  2. Туура жоопту тандаңыз: My grandfather … a farm with fifty cows.
  3. Кайсы сүйлөм азыр чындык эмес экенин билдирет?
  4. Туура жоопту тандаңыз: Now I … take the bus.

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. He used to plays football.
  2. Did they used to work together?
  3. I used to go to Mexico last summer.
  4. There used to be a lot of trees in this street.

D. Текстте

Кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз.

Then and now
When I was a teenager, I 15 (spend) every weekend at the skate park. I 16 (not / like) school very much, and my teachers 17 (say) I was lazy. Then, in 2015, I 18 (find) a part-time job in a bike shop, and everything changed. Now I own the shop! People often ask me, "19 you (think) about your future when you were young?" The honest answer is no.

E. Сиздин кезегиңиз

Өзүңүз жөнүндө англисче жазыңыз.

  1. Бала кезиңизде болгон, азыр жок эки адатыңыз жөнүндө эки сүйлөм жазыңыз.
  2. Шаарыңыз же айылыңыз жөнүндө бир сүйлөм жазыңыз: мурун бар болгон, азыр жок бир нерсе.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. A1-28 Past Simple кыргызча: туура эмес этиштер, did жана didn't
    "Did you see the match?" "Yes, I (see) it at a friend's house."
  2. A2-18 Present Perfect, for жана since кыргызча: «…дан бери» англисче кантип айтылат?
    I (live) in Berlin since 2020.
  3. A2-02 Past Simple же Past Continuous? When, while, during жана for кыргызча
    I (walk) home when it started to rain.
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. used to live
  2. Did
  3. use
  4. I never used to eat vegetables.
  5. Where did you use to live?
  6. There used to be

B. Мааниси

  1. visited
  2. used to have
  3. I used to live in Paris.
  4. usually

C. Катаны табыңыз

  1. He used to play football.
  2. Did they use to work together?
  3. I went to Mexico last summer.
  4. ✓ There used to be a lot of trees in this street.

D. Текстте

  1. used to spend / spent
  2. didn't use to like / never used to like / didn't like
  3. used to say / said
  4. found
  5. Did … use to think / Did … think

E. Сиздин кезегиңиз

  1. I used to watch cartoons every morning. I used to hate carrots.
  2. There used to be a big market near the station.

F. Аралаш кайталоо

  1. saw
  2. have lived / have been living
  3. was walking
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play