SlowingoГрамматика
B1 23 / 39

Used to, be used to, get used to кыргызча: «-чумун», «көнүп калгам» жана «көнүп баратам»

Used To, Be Used To, Get Used To

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз used to do (мурунку адат), be used to doing (бир нерсе кадимки болуп калды) жана get used to doing (бир нерсе кадимки болуп баратат) тизмектерин айырмалай аласыз жана ар бирин каалаган чакта туура колдоно аласыз.

Негизги ой

Бул үчөө дээрлик бирдей көрүнөт, бирок ар башка суроолорго жооп берет.

used to + негизги форма – эски сүрөт альбому: сиз артка карап, мурун чындык болгон, азыр андай эмес нерсени көрөсүз. I used to smoke. (Азыр чекпейм.)

be used to + зат атооч / -ing – ыңгайлуу кресло: бир нерсе кадимки сезилет. I'm used to the cold. (Суук мени тынчсыздандырбайт.)

get used to + зат атооч / -ing – ошол креслого баруучу жол: таң калыштуу → кадимки. I'm getting used to the cold. (Барган сайын жеңилдеп баратат.)

Ачкычы – кичинекей to сөзүндө. Used to smoke дегенде to этишке тиешелүү, ошондуктан андан кийин негизги форма келет. Be used to жана get used to дегенде used – «көнгөн» деген сын атооч, ал эми to – предлог, ошондуктан андан кийин зат атооч же -ing формасы келет B1-19. Өзүңүздөн сураңыз: бул жерге зат атооч коюуга болобу? Болсо → -ing.

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча бул үч маани үч башка формада айтылат, жана алар англисче тизмектерге жакшы туура келет. Мурунку адат – -чу формасы: «мектепке велосипед менен барчумун», «бул имарат кинотеатр болчу». Бул жерде да ушундай: «-чу» да, used to да азыр андай эмес экенин билдирет. Көнгөн абал – көнүп калгам, көнгөм: «шаардын ызы-чуусуна көнүп калгам». Процесс – көнүп баратам, көнүп каласың. Кыйынчылык башкада: «көнүү» этиши барыш жөндөмө менен келет – «эрте турууга көнгөм», «эрте турганга көнгөм». Мектепте «-ууга» көбүнчө to + этиш деп которулгандыктан, I'm used to get up сыяктуу ката чыгат. Бирок бул жердеги to – предлог, андан кийин -ing керек. Экинчиден, «көнүп калдым» дегенди этиш катары которуп, be сөзүн түшүрүп коюу оңой: I used to it.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Мурун мектепке велосипед менен барчумун.I used to cycle to school.Бул жерде да ушундай: «-чу» = мурунку адат → used to + этиш
Бул имарат мурун кинотеатр болчу.This building used to be a cinema.«болчу» → used to be
Шаардын ызы-чуусуна көнүп калгам.I'm used to the noise of the city.«көнүп калгам» → be used to; be түшпөйт
Түнкүсүн иштегенге көнүп калгам.I'm used to working at night.«-генге» (барыш жөндөмө) → to + -ing, to work эмес
Үйдөн иштегенге акырындап көнүп баратам.I'm slowly getting used to working from home.процесс → getting used to
Тынчсызданба, тез эле көнүп каласың.Don't worry, you'll soon get used to it.келечектеги процесс → will get used to
Мурун бизде идиш жуучу машина жок болчу.We didn't use to have a dishwasher.тануу: didn't use to (used эмес)

Кыскасы: «-чу» → used to + этиш; «көнүп калгам» → be used to + зат атооч / -ing; «көнүп баратам», «көнүп каласың» → get used to + зат атооч / -ing; «-ганга көнгөм» дегендеги барыш жөндөмөнү to + этиш деп которбоңуз – to + -ing.

Түзүлүшү

Үч түзүлүш

ТүзүлүшАндан кийинМаанисиМисал
used toнегизги формамурунку адат же абал, азыр андай эмесI used to live in Rome.
be used toзат атооч / ат атооч / -ingкадимки сезилетI'm used to living alone.
get used toзат атооч / ат атооч / -ingкадимки болуп барататI'm getting used to living alone.

used to: тануу жана суроо (A2-28 кайталоо)

Мисал
ТанууI didn't use to like coffee.
never менен танууI never used to like coffee.
СурооDid you use to play an instrument?

be used to – be өзгөрөт; used to ошол бойдон калат.

ЧакМисал
Учур чакShe is used to working nights.
Өткөн чакWe weren't used to such hot weather.
СурооAre you used to the new system yet?

get used to – каалаган чакта жана модалдык этиштерден кийин

ЧакМисал
Present ContinuousI'm getting used to my new glasses.
Past SimpleHe got used to the noise after a week.
Present PerfectHave you got used to the time difference? (US: gotten)
FutureYou'll get used to it.
Модалдык этиш мененI can't get used to eating so late.

Колдонулушу

1Used to – мурунку адаттар жана абалдар

Өткөндө кайталанып турган, азыр чындык эмес аракеттер жана абалдар үчүн used to + негизги форманы колдонуңуз. Анын учур чак формасы жок: азыркы адаттар үчүн Present Simple (жөнөкөй учур чак) колдонуңуз, көбүнчө usually менен. Кыргызча бул жерде «-чу» формасы колдонулат.

I used to cycle to school every day.
Мурун күн сайын мектепке велосипед менен барчумун.
«-чу» → used to
This building used to be a cinema.
Бул имарат мурун кинотеатр болчу.
«болчу» → used to be
We didn't use to have a dishwasher.
Мурун бизде идиш жуучу машина жок болчу.
тануу: didn't use to
Did your dad use to work here?
Атаң мурун бул жерде иштечү беле?
суроо: did … use to
I never used to read the news, but now I check it every morning.
Мурун жаңылыктарды такыр окучу эмесмин, азыр болсо күн сайын эртең менен карап чыгам.
never used to

2Be used to – бир нерсе кадимки сезилет

Бир нерсе тааныш болуп, мындан ары таң калыштуу же кыйын болбосо, be used to колдонуңуз. Андан кийин зат атооч, ат атооч же -ing формасы келет. Кыргызча бул жерде «көнүп калгам», «-ганга көнгөм» дейбиз.

I'm used to the noise of the city.
Шаардын ызы-чуусуна көнүп калгам.
«көнүп калгам» → be used to + зат атооч
Nurses are used to working long shifts.
Медайымдар узак нөөмөттө иштегенге көнүшкөн.
«-генге» → to working
Don't worry about me — I'm used to it.
Мен үчүн тынчсызданба, мен буга көнүп калгам.
be used to + ат атооч
She wasn't used to speaking in public, so she was nervous.
Ал эл алдында сүйлөөгө көнгөн эмес болчу, ошондуктан толкунданды.
«-өөгө» → to speaking
Are you used to driving on the right yet?
Жолдун оң жагы менен айдаганга көнүп калдыңбы?
«-ганга» → to driving

3Get used to – көнүү процесси

Бир нерсенин акырындап кадимки болуп бара жаткан процесси үчүн get used to колдонуңуз. Ал каалаган чакта жана модалдык этиштерден кийин колдонулат. Кыргызча бул жерде «көнүп баратам», «көнүп каласың», «көнүү үчүн» дейбиз.

It took me months to get used to the climate here.
Бул жердин климатына көнүш үчүн бир нече ай кетти.
процесс: get used to
I'm slowly getting used to working from home.
Үйдөн иштегенге акырындап көнүп баратам.
«көнүп баратам» → getting used to
Have you got used to your new job?
Жаңы жумушуңа көнүп калдыңбы?
US: gotten used to
Don't worry, you'll soon get used to it.
Тынчсызданба, тез эле көнүп каласың.
«көнүп каласың» → will get used to
I could never get used to eating dinner at 10 pm.
Кечки тамакты саат 22де жегенге эч көнө алчу эмесмин.
модалдык этиш менен
The kids got used to their new school very quickly.
Балдар жаңы мектебине абдан тез көнүп калышты.
Past Simple: got used to

4Баарын бирге колдонуу

Чыныгы маекте бул үчөө көбүнчө бир өзгөрүүнү сүрөттөө үчүн бирге колдонулат.

I used to live in a village, so I wasn't used to the traffic here.
Мурун айылда жашачумун, ошондуктан бул жердеги көчө кыймылына көнгөн эмес элем.
used to + be used to
At first it was hard, but now I'm used to it.
Башында кыйын болду, азыр болсо көнүп калдым.
азыр: be used to
I used to hate early mornings, but I've got used to them.
Мурун эрте турганды жек көрчүмүн, бирок азыр ага көнүп калдым.
US: gotten used to

Көп кездешкен каталар

❌I am used to wake up early.
✅I am used to waking up early.
be used to + -ing: to – предлог
❌I use to go to the gym on Mondays.
✅I usually go to the gym on Mondays.
used to сөзүнүн учур чак формасы жок
❌I'm getting use to it.
✅I'm getting used to it.
сын атооч – used, -d менен
❌I used to living in London.
✅I used to live in London. же I'm used to living in London.
тандаңыз: мурунку адат (негизги форма) же көнгөн абал (be + -ing)
❌She is used to that she works at night.
✅She is used to working at night.
be used to + зат атооч же -ing, that менен сүйлөм эмес
❌Don't worry, you are used to it soon.
✅Don't worry, you'll get used to it soon.
көнүү процесси = get used to
❌Did you used to live here?
✅Did you use to live here?
did сөзүнөн кийин use деп жазыңыз.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «Кийгенге көнгөн» → is used to wear. Кыргызча «көнүү» барыш жөндөмө менен келет: «эки байпак кийгенге көнгөн», «тыгында күтүүгө көнгөн эмес». Мектепте «-ууга» көбүнчө to + этиш деп которулат, ошондуктан used to сөзүнөн кийин негизги форма коюлуп калат. Be / get used to дегендеги to – предлог: андан кийин -ing.

❌After two winters in Naryn, my sister is used to wear two pairs of socks and a warm hat every day.
✅After two winters in Naryn, my sister is used to wearing two pairs of socks and a warm hat every day.
❌Our cousins from Batken aren't used to wait so long in traffic jams like the ones on Chui Avenue.
✅Our cousins from Batken aren't used to waiting so long in traffic jams like the ones on Chui Avenue.

2. «Көнүп калдым» → I used to it. Кыргызча «көнүп калдым» – бир этиш, ошондуктан аны англисчеде да бир «этиш» менен – used – которуп, be сөзүн түшүрүп коюу оңой. Бирок I used to it – туура эмес: көнгөн абал үчүн I'm used to it, ал эми көнүп калган процесс үчүн I've got used to it керек.

❌When I moved to Bishkek from Talas, the traffic was terrible for me, but now I used to it.
✅When I moved to Bishkek from Talas, the traffic was terrible for me, but now I'm used to it. же When I moved to Bishkek from Talas, the traffic was terrible for me, but now I've got used to it.

3. «Акырындап көнүп баратам» → I'm used to … slowly. Кыргызча «көнүп баратам» процессти билдирет, бирок «көнүү» деген бир эле этиш болгондуктан, англисчеде be used to жана get used to айырмаланбай калат. Be used to – даяр абал: «акырындап» (bit by bit) деген сөз аны менен келишпейт. Процесс үчүн getting used to колдонуңуз.

⚠️(Кореяда жумушка жаңы эле баштадыңыз.) My first months at the factory near Incheon were hard, but bit by bit I'm used to the spicy food in the canteen.
✅My first months at the factory near Incheon were hard, but bit by bit I'm getting used to the spicy food in the canteen.
Грамматикалык жактан туура, бирок be used to «көнүп бүткөм» дегенди билдирет; bit by bit менен процесс керек → getting used to.

Чаташтырбаңыз

used to do жана be used to doing – Бирөө өткөн жөнүндө; экинчиси азыр эмне кадимки сезилери жөнүндө.

I used to work at night.
Мурун түнкүсүн иштечүмүн.
мурунку адат: азыр иштебейм
I'm used to working at night.
Түнкүсүн иштегенге көнүп калгам.
азыр мен үчүн кадимки нерсе

be used to жана get used to – Абал жана өзгөрүү.

My brother is used to spicy food.
Агам ачуу тамакка көнгөн.
абал: ага эч кыйынчылыгы жок
I'm getting used to spicy food.
Ачуу тамакка көнүп баратам.
процесс: барган сайын жеңилдеп баратат

be used to (көнгөн) жана be used to do (use этишинин туюк мамилеси) – This room is used to store boxes «бул бөлмө кутуларды сактоо үчүн колдонулат» дегенди билдирет: бул use этишинин туюк мамилеси B1-10 + максатты билдирген to. Айтылышы да башка (төмөндө караңыз).

Old tyres are used to make playground floors.
Эски дөңгөлөктөрдөн балдар аянтчаларынын жабуусу жасалат.
= муну жасоо үчүн колдонулат

Мурунку адаттар үчүн used to жана would – Would да өткөндөгү кайталанган аракеттерди сүрөттөй алат, бирок мурунку абалдарды эмес. B2-17 караңыз.

Every summer we used to go camping.
Ар жайда чатыр менен эс алганы барчубуз.
would go да болот
We used to have a dog called Max.
Бизде Макс аттуу ит бар болчу.
абал: would болбойт

Жазылышы жана айтылышы

  • used to, be used to жана get used to тизмектеринде used /juːst/, ал эми to алсыз: /ˈjuːstə/. Эки /t/ бирге кошулуп, бир болуп калат. Сөздүн башындагы /j/ кыргыздын «й» тыбышына окшош.
  • used «колдонулган» деген маанини билдирсе (This room is used to store boxes, I used a knife), ал /juːzd/ деп /z/ менен айтылат.
  • use to (did / didn't сөзүнөн кийин) used to менен так бирдей угулат – ошондуктан жазууда ката көп кетет. Жазылышын текшериңиз: did бар болсо – use.

Алтын эреже

Used to + этиш = өткөн, азыр эмес. Be used to + зат атооч / -ing = кадимки сезилет. Get used to + зат атооч / -ing = кадимки болуп баратат. Be / get used to сөзүнөн кийин «зат атооч же -ing» деп ойлоңуз. Эсиңизде болсун: «-чу» → used to; «көнүп калгам» → I'm used to; «көнүп баратам» → I'm getting used to.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

used to, be used to же get used to формаларынын бирин колдонуңуз.

  1. I (play) the piano when I was a child, but I stopped.
  2. She's a nurse, so she's used to (work) at weekends.
  3. Moving to a new country is hard, but you'll used to it.
  4. Did you have long hair?
  5. We used to the cold yet — it's our first winter.
  6. Тануу формасына айлантыңыз: I used to like coffee.
  7. Суроо түзүңүз: You are used to the new system.

B. Мааниси

Кырдаалга ылайык жоопту тандаңыз же жазыңыз.

  1. Туура жоопту тандаңыз: It took me a year to … used to the food.
  2. Туура жоопту тандаңыз: There a bakery on this corner.
  3. used менен кайра жазыңыз: Driving on the left isn't strange for me any more.
  4. used менен кайра жазыңыз: I lived in a flat in the past, but now I live in a house.
  5. Маанисин тандаңыз: "I'm getting used to my new glasses."

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. I'm used to get up at 5 am.
  2. I use to drink coffee every morning.
  3. I'm getting use to the new timetable.
  4. She is used to that she works at night.
  5. We used to go camping every summer.

D. Текстте

Диалогду толуктаңыз.

A new life in Canada
Kim: How's life in Canada?
Raj: Good, but different! I 18 (live) in a hot country, so I'm not 19 to the snow yet.
Kim: Don't worry — you'll get used to 20 (walk) on ice!
Raj: I hope so. And I'm slowly 21 used to the food.
Kim: Did you 22 to cook at home?
Raj: No, never. But now I have to!

E. Сиздин кезегиңиз

Англисче жазыңыз.

  1. Жашооңуз кантип өзгөргөнү жөнүндө эки сүйлөм жазыңыз: бирин used to, экинчисин didn't use to менен.
  2. Жашооңуздагы жаңы бир нерсе жөнүндө жазыңыз: бир сүйлөмдү be used to же not used to менен, экинчисин get used to менен.
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. used to play
  2. working
  3. get
  4. use to
  5. aren't / are not / haven't got / haven't gotten
  6. I didn't use to like coffee. / I never used to like coffee.
  7. Are you used to the new system?

B. Мааниси

  1. get
  2. used to be
  3. I'm used to driving on the left. / I am used to driving on the left. / I've got used to driving on the left. / I've gotten used to driving on the left.
  4. I used to live in a flat. / I used to live in a flat, but now I live in a house.
  5. They are slowly starting to feel normal.

C. Катаны табыңыз

  1. I'm used to getting up at 5 am. / I used to get up at 5 am.
  2. I usually drink coffee every morning. / I drink coffee every morning. / I used to drink coffee every morning.
  3. I'm getting used to the new timetable.
  4. She is used to working at night. / She's used to working at night.
  5. ✓ We used to go camping every summer.

D. Текстте

  1. used to live / lived
  2. used
  3. walking
  4. getting
  5. use

E. Сиздин кезегиңиз

  1. I used to live with my parents. I didn't use to drink coffee.
  2. I'm not used to my new phone yet. I'm sure I'll get used to it soon.

F. Аралаш кайталоо

  1. seeing
  2. where
  3. work
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play