SlowingoGrammatika
A2 30 / 38

Used To oʻzbekcha: «ilgari … -ardim» — oʻtmishdagi odatlar va holatlar

Used To: Past Habits

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz oʻtmishda muntazam qilgan ishlaringiz hamda uzoq vaqt haqiqat boʻlgan, lekin hozir oʻzgargan vaziyatlar haqida used to, didn't use to va never used to bilan gapira olasiz.

Asosiy gʻoya

Ikkiga boʻlingan ekranni tasavvur qiling. Chap tomonda — oʻshanda: bolaligingiz, eski koʻchangiz, eski odatlaringiz. Oʻng tomonda — hozir. Used to — ikki yarim orasidagi chiziq. I used to live in a small village desangiz, bir vaqtning oʻzida ikki narsani aytasiz: bu oʻtmishda haqiqat edi va hozir, ehtimol, unday emas.

«Lekin hozir emas» deb qoʻshishingiz shart emas — used to buni allaqachon bildiradi.

Used to qayta-qayta sodir boʻlgan narsalarga (odatlar) yoki uzoq vaqt haqiqat boʻlgan narsalarga (holatlar) qaraydi. U bitta voqeani tasvirlamaydi. Bitta paytdagi bitta harakat uchun Past Simple ishlating: I went to Paris in 2015.

Used to ning hozirgi zamon shakli yoʻq. Hozirgi odatlar uchun Present Simple ishlating: I usually walk to work.

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida oʻtmishdagi odat -ardi / -ar edi shakli bilan aytiladi, koʻpincha ilgari soʻzi bilan: «Ilgari maktabga piyoda borardim». Bu used to ga juda yaxshi mos keladi. Oʻtmishdagi holat uchun oʻzbekchada edi yetarli: «Ilgari sochim uzun edi», «Bu koʻchada kinoteatr bor edi». Inglizchada esa bu yerda ham used to qulay: I used to have long hair, There used to be a cinema. Inkor -masdim («yoqtirmasdim») = didn't use to, savol -armidingiz? = Did you use to…? Eʼtibor bering: «ilgari» bilan bitta voqea haqida ham gapiramiz («Ilgari Buxoroda boʻlganman»), lekin used to bitta voqea uchun ishlatilmaydi.

OʻzbekchaMaʼnosiInglizcha
Ilgari maktabga har kuni piyoda borardim.oʻtmishdagi odatI used to walk to school every day.
Ilgari sochim uzun edi.oʻtmishdagi holatI used to have long hair.
Bu koʻchada kinoteatr bor edi.bir vaqtlar bor boʻlganThere used to be a cinema on this street.
Ilgari qahvani yoqtirmasdim.inkorI didn't use to like coffee.
Shanba kuni ertalab multfilm koʻrarmidingiz?savolDid you use to watch cartoons on Saturday mornings?
Kecha sport zaliga bordim.bitta voqeaI went to the gym yesterday.
Odatda ishga mashinada boraman.hozirgi odatI usually drive to work.

Tuzilish

ShaklMisol
Darak gapI / you / he / she / we / they used to play tennis.
InkorI didn't use to like vegetables.
Inkor (kuchliroq, juda keng tarqalgan)He never used to eat breakfast.
Ha / yoʻq savoliDid you use to have a pet?
Wh- savolWhere did you use to live?
Qisqa javoblarYes, I did. / No, I didn't.

Used yoki use?

did sizdid / didn't dan keyin
I used to · She used to · I never used todidn't use to · Did you use to…?

Used to + asosiy shakl — hamma ega uchun bir xil shakl: asosiy feʼlga -s, -ed yoki -ing qoʻshilmaydi.

ToʻgʻriNotoʻgʻri
She used to work here.She used to worked here.
They used to be neighbours.They used to being neighbours.

There used to be — oʻtmishda biror joyda nima borligini aytadi: There used to be a cinema here.

Qoʻllanish

1Oʻtmishdagi odatlar — muntazam qilgan ishlar

Oʻtmishda takrorlangan, hozir esa sodir boʻlmaydigan harakatlar uchun used to + asosiy shakl ishlating.

I used to walk to school every day.
Ilgari maktabga har kuni piyoda borardim.
«-ardim» → used to
We used to spend every summer at my grandparents' house.
Har yozni bobom va buvimnikida oʻtkazardik.
My dad used to read us a story every night.
Dadam har kecha bizga ertak oʻqib berardi.
She used to play the piano, but she stopped when she went to university.
U pianino chalardi, lekin universitetga kirgach, tashlab qoʻydi.
she → ayol
My brother and I used to fight all the time.
Akam ikkimiz doim urishardik.
brother = aka yoki uka

2Oʻtmishdagi holatlar — uzoq vaqt haqiqat boʻlgan narsalar

Used to holatlar — oʻzgargan vaziyatlar — uchun ham ishlaydi, be, have, live, like va know kabi feʼllar bilan.

I used to have long hair.
Ilgari sochim uzun edi.
oʻzbekchada «edi», inglizchada used to have
There used to be a cinema on this street.
Bu koʻchada kinoteatr bor edi.
«bor edi» → there used to be
My brother used to be really shy.
Akam ilgari juda uyatchan edi.
We used to live in a tiny flat above a bakery.
Ilgari novvoyxona tepasidagi kichkina kvartirada yashardik.
flat (UK); apartment (US)
This café used to be a bank.
Bu qahvaxona ilgari bank edi.

3Inkor — didn't use to / never used to

Oʻtmishda haqiqat boʻlmagan yoki sodir boʻlmagan, lekin hozir boshqacha boʻlgan narsa uchun didn't use to (did dan keyin, d siz) ishlating. Never used to ham xuddi shu maʼnoni beradi va ogʻzaki nutqda juda keng tarqalgan.

I didn't use to like coffee, but now I drink three cups a day.
Ilgari qahvani yoqtirmasdim, hozir esa kuniga uch piyola ichaman.
«-masdim» → didn't use to
Children didn't use to have mobile phones.
Ilgari bolalarning mobil telefoni boʻlmasdi.
He never used to cook. Now he makes dinner every night.
U ilgari umuman ovqat pishirmasdi. Endi har kuni kechki ovqatni oʻzi tayyorlaydi.
This area never used to be so busy.
Bu hudud ilgari hech qachon bunchalik gavjum boʻlmasdi.

4Savollar — Did you use to…?

Savolni Did + ega + use to + asosiy shakl bilan tuzing. did yoki didn't bilan javob bering.

Did you use to watch cartoons on Saturday mornings?
Shanba kuni ertalab multfilm koʻrarmidingiz?
«-armidingiz?» → Did you use to…?
Where did you use to go on holiday?
Ilgari taʼtilga qayerga borardingiz?
go on holiday (UK); go on vacation (US)
"Did she use to work here?" "Yes, she did. She left last year."
«U ilgari shu yerda ishlarmidi?» «Ha, ishlardi. Oʻtgan yili ketdi.»
Did your parents use to give you pocket money?
Ota-onangiz sizga choʻntak pul berib turarmidi?
What did you use to do after school?
Darsdan keyin nima qilardingiz?

5Used to va Past Simple

Used to ni takrorlangan harakatlar va oʻzgargan uzoq holatlar uchun ishlating. Past Simple ni aniq vaqtdagi bitta harakat uchun hamda necha marta yoki aniq qancha vaqt ekanini aytganda ishlating. Past Simple oʻtmishdagi odatlarni ham tasvirlay oladi, ayniqsa vaqt iborasi bilan, shuning uchun odat uchun ham toʻgʻri.

I used to go to the gym three times a week.
Ilgari haftasiga uch marta sport zaliga borardim.
odat
I went to the gym yesterday.
Kecha sport zaliga bordim.
bir marta: «-di»
We went to Greece four times.
Gretsiyaga toʻrt marta borganmiz.
necha marta: Past Simple
I lived in Rome for six years.
Rimda olti yil yashaganman.
aniq muddat: Past Simple eng yaxshisi
When I was a child, I played football every weekend.
Bolaligimda har dam olish kuni futbol oʻynardim.
odat uchun Past Simple ham toʻgʻri

Keng tarqalgan xatolar

❌I didn't used to like fish.
✅I didn't use to like fish.
did / didn't dan keyin use deb yozing. Ikki shakl bir xil eshitilgani uchun didn't used to koʻp uchraydi, lekin bu standart imlo emas — standart yozma ingliz tilida uni xato deb belgilang.
❌Did you used to live here?
✅Did you use to live here?
did dan keyin use deb yozing.
❌She used to worked in a bank.
✅She used to work in a bank.
used to + asosiy shakl.
❌I use to play tennis when I was young.
✅I used to play tennis when I was young.
did siz used deb yozing.
❌I use to get up at seven every day.
✅I usually get up at seven every day.
Hozirgi zamonda use to yoʻq. Hozirgi odatlar → Present Simple.
⚠️I used to go to Japan in 2018.
✅I went to Japan in 2018.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin bitta safar uchun Past Simple ishlating; used to takrorlangan oʻtmish odatlari uchun.
❌I used to visit Rome three times.
✅I visited Rome three times.
Necha marta ekani aytilsa → Past Simple.
⚠️I used to live in Rome for six years.
✅I lived in Rome for six years.
Ogʻzaki nutqda eshitasiz, lekin aniq muddat bilan Past Simple odatiy tanlov.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «Ilgari» → har doim used to. Oʻzbekchada «ilgari» bitta voqea bilan ham keladi: «Ilgari, oʻn yoshimda, qoʻlimni sindirganman». Lugʻatdagi «ilgari = used to» fikri bilan bunday gaplarda ham used to ni ishlatib yuboramiz. Bitta voqea uchun Past Simple kerak.

❌When I was ten, I used to break my arm.
✅When I was ten, I broke my arm.
❌My parents used to buy this house in 2005.
✅My parents bought this house in 2005.

2. «-ardim» → Past Continuous. «Har kuni piyoda borardim» dagi «-ardim» baʼzan was walking deb oʻgiriladi, chunki ikkalasi ham «davom etayotgan» harakatdek tuyuladi. Past Continuous esa bitta paytda jarayonda boʻlgan harakat uchun. Oʻtmishdagi odat uchun used to yoki Past Simple ishlating.

⚠️When I was at school, I was walking to school every day.
✅When I was at school, I used to walk to school every day.
Grammatika jihatidan toʻgʻri shakl, lekin odat uchun Past Continuous ishlatilmaydi.
⚠️In my village we were drinking water from the spring.
✅In my village we used to drink water from the spring.
Bu odat edi, bir paytdagi jarayon emas.

3. «Odatda» → used to. Darsliklarda used to koʻpincha «odat» soʻzi bilan tushuntirilgani uchun baʼzan hozirgi odatni ham used to bilan aytamiz. Lekin used to «endi bunday emas» degani. Hozirgi odat uchun Present Simple (koʻpincha usually bilan) ishlating.

⚠️(Hozir ham har kuni ertalab yugurasiz.) I used to go jogging in the morning, so I always feel great.
✅I usually go jogging in the morning, so I always feel great.
used to «hozir unday emas» degan maʼno beradi.
⚠️(Hozir ham shu yerda ishlaysiz.) I used to work at a bank in Chilonzor.
✅I work at a bank in Chilonzor.
used to bilan siz u yerda endi ishlamaysiz.

Adashtirmang

used to (oʻtmishdagi odat) va usually (hozirgi odat) — Used to faqat oʻtmish haqida. Hozirgi odatlar uchun Present Simple ni, koʻpincha usually bilan ishlating. A1-15 ga qarang.

I used to drive to work.
Ilgari ishga mashinada borardim.
oʻtmish, hozir emas
I usually drive to work.
Odatda ishga mashinada boraman.
hozirgi odat

used to + feʼl va be / get used to — Be used to something «bu men uchun odatiy va tanish» degani. Bu boshqa tuzilma, B1-21 da oʻrgatiladi.

I used to live in London.
Ilgari Londonda yashardim.
oʻtmishdagi holat
I'm used to the noise now.
Endi shovqinga oʻrganib qoldim.
men uchun odatiy; B1-21 ga qarang

used to va oʻtmishdagi odatlar uchun would — Hikoyalarda would ham takrorlangan oʻtmish harakatlarini tasvirlay oladi, lekin holatlarni emas. B2-17 ga qarang.

I used to have a dog.
Ilgari itim bor edi.
holat: faqat used to
Every Sunday we would visit our grandparents.
Har yakshanba bobom va buvimnikiga borardik.
harakat: would ham mumkin; B2-17 ga qarang

Imlo va talaffuz

  • used to /ˈjuːstə/ (UK va US). s /s/ boʻlib eshitiladi, /z/ emas, d esa eshitilmaydi. Yozilishiga qarab «yuzed tu» deb oʻqimang.
  • use to (did dan keyin) aynan shunday eshitiladi: /ˈjuːstə/. Faqat imlo oʻzgaradi.
  • Oddiy use feʼli boshqacha: use /juːz/, used /juːzd/: I used a knife. Bu yerda oxirgi /z/ va /d/ jarangli; ularni jarangsizlantirmang.
  • Unli tovushdan oldin to biroz kuchliroq: I used to eat → /ˈjuːstu ˈiːt/.
  • Inkorda urgʻu koʻpincha didn't yoki never ga tushadi: "I didn't use to like it." "I never used to cook."

Oltin qoida

Used to + asosiy shakl = oʻtmishda muntazam sodir boʻlgan yoki uzoq vaqt haqiqat boʻlgan, hozir esa odatda boshqacha (oʻzbekcha «ilgari … -ardim»). did / didn't dan keyin use to deb yozing. Bitta voqea yoki necha marta ekanini aytish uchun Past Simple ishlating.

Mashqlar

A. Tuzilish

1–3-mashqlarda used to ishlating.

  1. I (live) in a small village when I was a child.
  2. you use to have a bike?
  3. She didn't to like spicy food.
  4. never bilan inkor qiling: I used to eat vegetables.
  5. Savol tuzing: where / you / did / live / use to
  6. there used to be bilan toʻldiring: a park here, but now it's a car park.

B. Maʼno

Toʻgʻri javobni tanlang.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: We … my aunt twice last month.
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: My grandfather … a farm with fifty cows.
  3. Qaysi gap «hozir bunday emas» degan maʼnoni beradi?
  4. Toʻgʻri javobni tanlang: Now I … take the bus.

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. He used to plays football.
  2. Did they used to work together?
  3. I used to go to Mexico last summer.
  4. There used to be a lot of trees in this street.

D. Kontekstda

Matnni toʻldiring. Qavs ichidagi feʼllardan foydalaning.

Then and now
When I was a teenager, I 15 (spend) every weekend at the skate park. I 16 (not / like) school very much, and my teachers 17 (say) I was lazy. Then, in 2015, I 18 (find) a part-time job in a bike shop, and everything changed. Now I own the shop! People often ask me, "19 you (think) about your future when you were young?" The honest answer is no.

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Bolaligingizda boʻlgan, hozir esa yoʻq ikkita odat haqida ikkita gap yozing.
  2. Shahringiz haqida bitta gap yozing: ilgari bor boʻlgan, hozir esa yoʻq narsa.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A1-28 Past Simple oʻzbekcha: notoʻgʻri feʼllar, did va didn't bilan savol va inkor
    "Did you see the match?" "Yes, I (see) it at a friend's house."
  2. A2-18 For va since farqi: Present Perfect bilan «…dan beri» qanday aytiladi?
    I (live) in Berlin since 2020.
  3. A2-02 Past Simple yoki Past Continuous? When, while, during va for farqi
    I (walk) home when it started to rain.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. used to live
  2. Did
  3. use
  4. I never used to eat vegetables.
  5. Where did you use to live?
  6. There used to be

B. Maʼno

  1. visited
  2. used to have
  3. I used to live in Paris.
  4. usually

C. Xatoni toping

  1. He used to play football.
  2. Did they use to work together?
  3. I went to Mexico last summer.
  4. ✓ There used to be a lot of trees in this street.

D. Kontekstda

  1. used to spend / spent
  2. didn't use to like / never used to like / didn't like
  3. used to say / said
  4. found
  5. Did … use to think / Did … think

E. Sizning navbatingiz

  1. I used to watch cartoons every morning. I used to hate carrots.
  2. There used to be a big market near the station.

F. Aralash takrorlash

  1. saw
  2. have lived / have been living
  3. was walking
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play