Phrasal Verbs को व्याकरण: turn it off, look after her — सजिलो नेपालीमा
Phrasal Verbs: The Grammar
यस पृष्ठमा
लक्ष्य
यो पाठपछि तपाईं phrasal verb का चार किसिम चिन्न सक्नुहुनेछ, नाम र सर्वनामलाई सही ठाउँमा राख्न सक्नुहुनेछ (turn it off, look after her, run out of milk), कुनै क्रिया कुन किसिमको हो भनेर शब्दकोशबाट पत्ता लगाउन सक्नुहुनेछ, र phrasal verb र बढी औपचारिक एकल क्रियामध्ये छान्न सक्नुहुनेछ।
मुख्य विचार
Phrasal verb भनेको क्रिया + particle भनिने सानो शब्द (up, off, out, on, down, back, away, over…) हो। दुवै मिलेर अर्थको एउटै एकाइका रूपमा काम गर्छन्: give up = प्रयास छोड्नु, find out = पत्ता लगाउनु। कहिलेकाहीँ अर्थ शाब्दिक हुन्छ (sit down, go out); धेरैपटक हुँदैन (put up with = सहनु)। सबैभन्दा सामान्य phrasal verbs तपाईंले A2-34 मा सिकिसक्नुभएको छ।
यो पाठ अर्को गाह्रो पक्षबारे हो: शब्दको क्रम। Phrasal verb लाई एउटा स्यान्डविच सम्झनुहोस्। क्रिया माथिको पाउरोटी हो, particle तलको पाउरोटी। ठूलो प्रश्न: कर्म (object) कहाँ जान्छ? केही phrasal verbs मा कर्म नै हुँदैन। केही स्यान्डविचजस्तै खुल्न सक्छन्: कर्म बीचको भरिया बन्छ, वा स्यान्डविचपछि आउँछ। केही बन्द हुन्छन् र खुल्दैनन्, त्यसैले कर्म सधैँ तिनीहरूपछि आउँछ। अनि एउटा नियम कहिल्यै बदलिँदैन: छुट्टिन सक्ने क्रियामा सर्वनाम कर्म (it, them, her) सधैँ बीचमा आउँछ: turn it off, कहिल्यै turn off it होइन।
नेपाली र अङ्ग्रेजी
नेपालीमा कर्म सधैँ क्रियाभन्दा अगाडि आउँछ, र नाम होस् वा सर्वनाम, उसको ठाउँ बदलिँदैन: “बत्ती बन्द गर”, “त्यसलाई बन्द गर”। धेरै phrasal verbs को अर्थ नेपालीमा “बन्द गर्नु”, “हेरचाह गर्नु” जस्तो नाम + क्रियाले दिन्छ, जुन एउटै टुक्राजस्तो लाग्छ। त्यसैले turn off लाई पनि एउटै टुक्रा ठानेर सर्वनाम पछाडि राखिन्छ: turn off it। अङ्ग्रेजीमा छुट्टिन सक्ने क्रियामा सर्वनाम बीचमा जानैपर्छ। अर्कोतिर, नेपालीको नामयोगी (“कुकुरको हेरचाह”, “छिमेकीसँग मिल्नु”, “छुट्टीको प्रतीक्षा”) अङ्ग्रेजीमा inseparable वा three-part verb को अन्तिम शब्दजस्तै काम गर्छ: कर्मसँग टाँसिएर बस्छ। अनि नेपालीमा “सकियो” मा वस्तु नै कर्ता हुन्छ (“कफी सकियो”); अङ्ग्रेजीमा मानिस कर्ता हुन्छ र of चाहिन्छ: We've run out of coffee।
| नेपाली | अर्थ | अङ्ग्रेजी |
|---|---|---|
| हिटर अलि कम गर न। | छुट्टिने: नाम बीचमा वा अन्त्यमा | Turn the heating down. / Turn down the heating. |
| जुत्ता भिजेका छन्। तिनलाई फुकाल। | छुट्टिने: सर्वनाम बीचमा मात्र | Take them off. (take off them होइन) |
| कुकुरको हेरचाह कसले गर्दै छ? | नछुट्टिने | Who's looking after the dog? |
| छिमेकीसँग मिल्छौ? | तीन भाग | Do you get on with your neighbours? |
| कफी फेरि सकियो। | तीन भाग; मानिस कर्ता | We've run out of coffee again. |
| मोटरवेमा हाम्रो कार बिग्रियो। | कर्म छैन | Our car broke down on the motorway. |
संरचना
चार किसिम
| किसिम | कर्म? | ढाँचा | उदाहरण |
|---|---|---|---|
| 1. अकर्मक (intransitive) | कर्म छैन | क्रिया + particle | get up, break down, grow up, set off |
| 2. छुट्टिने (separable) | कर्म छ | क्रिया + कर्म + particle वा क्रिया + particle + नाम | turn the TV off / turn off the TV |
| 3. नछुट्टिने (inseparable) | कर्म छ | क्रिया + particle + कर्म | look after her, get over it, run into him |
| 4. तीन भाग (three-part) | कर्म छ | क्रिया + particle + preposition + कर्म | look forward to it, run out of milk |
कर्म भएको क्रिया सकर्मक (transitive) र कर्म नभएको क्रिया अकर्मक (intransitive) हो।
छुट्टिने क्रिया: कर्म कहाँ जान्छ
| कर्म | बीचमा | अन्त्यमा |
|---|---|---|
| छोटो नाम | Turn the lights off. ✅ | Turn off the lights. ✅ |
| सर्वनाम | Turn them off. ✅ | ❌ Turn off them. |
| लामो नाम भएको वाक्यांश | सम्भव, तर बुझ्न गाह्रो | Turn off all the lights in the house. ✅ |
नछुट्टिने र तीन भागका क्रिया: कर्म सधैँ अन्त्यमा
| क्रिया | नाम कर्म | सर्वनाम कर्म |
|---|---|---|
| look after | She looks after her grandmother. | She looks after her. |
| get over | He got over the flu quickly. | He got over it quickly. |
| get on with | I get on with my colleagues. | I get on with them. |
| put up with | I can't put up with this noise. | I can't put up with it. |
शब्दकोशले किसिम कसरी देखाउँछ (sb = somebody, sth = something)
| शब्दकोशको प्रविष्टि | यसले के बताउँछ |
|---|---|
| turn sth off / turn off sth | छुट्टिने: कर्म बीचमा वा अन्त्यमा जान सक्छ |
| look after sb/sth | नछुट्टिने: कर्म particle पछि मात्र आउँछ |
| get up | अकर्मक: कर्म छैन |
| run out of sth | तीन भाग: कर्म अन्त्यमा आउँछ |
प्रयोग
1अकर्मक phrasal verbs: कर्म छैन
यी phrasal verbs कर्मबिना नै पूरा हुन्छन्। Particle पछि बढीमा समय वा ठाउँ मात्र आउँछ।
2नामसहितका छुट्टिने phrasal verbs
नाम कर्म भए प्रायः त्यसलाई बीचमा वा अन्त्यमा राख्न सकिन्छ। कर्म लामो भए सुन्नेलाई बुझ्न सजिलो होस् भनेर अन्त्यमा राख्नुहोस्।
3सर्वनामसहितका छुट्टिने phrasal verbs
सर्वनाम कर्म (it, them, him, her, me, us, you) अनिवार्य रूपमा क्रिया र particle को बीचमा जान्छ।
4नछुट्टिने phrasal verbs
यी क्रियामा particle नामयोगीजस्तै काम गर्छ: कर्म, नाम होस् वा सर्वनाम, सधैँ यसपछि आउँछ। प्रश्न र सम्बन्धवाचक उपवाक्यमा particle क्रियासँगै रहन्छ।
5तीन भाग भएका phrasal verbs
क्रिया + particle + preposition। तीनवटै भाग सँगै रहन्छन्, र कर्म सधैँ अन्त्यमा आउँछ। look forward to पछि नाम वा -ing रूप आउँछ (B1-19 हेर्नुहोस्)।
6एउटै phrasal verb, दुई किसिम
केही phrasal verbs एउटा अर्थमा अकर्मक र अर्को अर्थमा छुट्टिने हुन्छन्। कर्म कहाँ जान्छ भन्ने निर्णय गर्नुअघि अर्थ जाँच्नुहोस्।
7Phrasal verb कि औपचारिक एकल क्रिया?
Phrasal verbs कुराकानी, साथीलाई लेखिने इमेल र अनौपचारिक लेखाइमा धेरै आउँछन्। औपचारिक लेखाइमा प्रायः उस्तै अर्थको एकल क्रिया रोजिन्छ। दुवै सही अङ्ग्रेजी हुन्; छनोट शैलीको हो।
सामान्य गल्तीहरू
नेपाली भाषीहरूका लागि पासोहरू
1. “त्यसलाई बन्द गर” → switch off it। नेपालीमा “बन्द गर्नु” एउटै टुक्रा हो, र सर्वनाम जहिले पनि त्यसको बाहिर बस्छ। त्यसैले switch off, turn on लाई पनि एउटै टुक्रा ठानेर सर्वनाम पछाडि राखिन्छ। छुट्टिने क्रियामा सर्वनाम बीचमा जानैपर्छ।
2. “लिन जान्छ” → pick (up छुट्नु)। नेपालीमा “बुबा बहिनीलाई स्कुलबाट लिन जानुहुन्छ” भन्छौँ। “लिनु” मा अर्थ पूरा भएकाले pick एक्लै प्रयोग हुन्छ। कसैलाई लिन जाने अर्थमा pick up चाहिन्छ; up बिना pick को अर्थ “छान्नु” वा “टिप्नु” हुन्छ।
3. “भेट्ने प्रतीक्षामा” → look forward to + मूल रूप। to देखेर धेरैले यसलाई infinitive को to ठान्छन् र पछि मूल रूप राख्छन्, विशेषगरी इमेलको अन्त्यमा। look forward to मा to preposition हो, त्यसैले पछि नाम वा -ing रूप आउँछ।
4. “सामना गर्नु” → cope up with। come up with, put up with जस्ता क्रिया सिकेपछि धेरैले cope with मा पनि up थप्छन्। तर cope with phrasal verb होइन: यसमा up लाग्दैन। Particle अनुमान गरेर नथप्नुहोस्; शब्दकोशमा हेर्नुहोस्।
नझुक्किनुहोस्
Particle र साधारण preposition — एउटै सानो शब्द particle (क्रियाको भाग) पनि हुन सक्छ, वा preposition (ठाउँ जनाउने वाक्यांशको भाग) पनि। जाँच: के सर्वनाम बीचमा जान सक्छ?
get up र wake up — Get up (ओछ्यान छोड्नु) मा कर्म हुँदैन। Wake up अकर्मक (I woke up) वा छुट्टिने (Wake me up) दुवै हुन सक्छ। नेपालीको “उठ्नु” ले दुवै जनाउन सक्छ A2-34।
Particle हरूको अर्थ — यो पाठ शब्दको क्रमबारे हो। up, down, out, off र अरू particle हरूको अर्थका लागि B2-25 हेर्नुहोस्; सँगै आउने शब्दहरूका लागि T-03 हेर्नुहोस्।
हिज्जे र उच्चारण
- धेरैजसो phrasal verbs मा मुख्य जोड particle मा पर्छ: give up, turn it off, set off।
- तीन भाग भएका क्रियामा जोड प्रायः particle मा पर्छ: look forward to, run out of, put up with। अन्तिम preposition कमजोर हुन्छ: of /əv/, to /tə/, with /wɪð/, "uv", "tuh", "with"। यी कमजोर /ə/ नेपालीको “अ” सँग मिल्छन्, त्यसैले सजिलो छ।
- of को /v/ मा माथिल्ला दाँतले तल्लो ओठ हल्का छुनुहोस्; यसलाई /b/ नबनाउनुहोस्। with को अन्त्यमा /ð/ आउँछ, नेपालीको “द” होइन।
- बीचको सर्वनाम कमजोर र छोटो हुन्छ: pick me up /ˈpɪk mi ˈʌp/, "pick-mee-UP" जस्तो। up को /ʌ/ नेपालीको “अ” सँग धेरै नजिक छ।
- Phrasal verb बाट बनेका नाम एउटै शब्द वा हाइफनसहित लेखिन्छन्, र जोड पहिलो भागमा पर्छ: a breakdown, a takeoff, a check-in। क्रिया भने दुई शब्द हुन्: to break down, to check in।
सुनौलो नियम
सोध्नुहोस्: phrasal verb मा कर्म छ? अनि त्यो कर्म सर्न सक्छ? छुट्टिने क्रियामा सर्वनाम बीचमा जान्छ (turn it off)। नछुट्टिने र तीन भाग भएका क्रियामा कर्म अन्त्यमा रहन्छ (look after her, run out of it)।
अभ्यास
A. संरचना
निर्देशनअनुसार वाक्य लेख्नुहोस्।
-
सही क्रममा राख्नुहोस्: off / please / it / turn
-
सही क्रममा राख्नुहोस्: after / she / them / looks
-
सही क्रममा राख्नुहोस्: out / we / sugar / of / ran
-
नामको सट्टा सर्वनाम राख्नुहोस्: Turn down the music.
-
नामको सट्टा सर्वनाम राख्नुहोस्: I came across this photo yesterday.
-
नामको सट्टा सर्वनाम राख्नुहोस्: Can you put away the toys?
B. अर्थ
सही उत्तर छान्नुहोस्।
-
प्रतिवेदनका लागि बढी औपचारिक क्रिया छान्नुहोस्: We need to find out the cause. …
-
सही उत्तर छान्नुहोस्: "The plane took off." …
-
सही उत्तर छान्नुहोस्: She … after a year.
-
सही उत्तर छान्नुहोस्: In "The cat ran up the tree", up is a ….
C. गल्ती पत्ता लगाउनुहोस्
हरेक वाक्यमा एउटा गल्ती छ वा वाक्य सही छ। सच्याइएको वाक्य लेख्नुहोस् वा correct लेख्नुहोस्।
-
I'll pick up you at the station.
-
Can you look my cat after this weekend?
-
I can't put up this noise.
-
Turn off the lights in the kitchen, please.
D. पाठभित्र
कोष्ठकमा दिइएको phrasal verb लाई सही रूप र सही क्रममा लेख्नुहोस्।
Lena: The van's here! Can you help me 15? (pick up + the boxes)
Max: Sure. Wait, I've 16 tape. (run out of)
Lena: There's some in the kitchen. And the old lamp — just 17. Nobody wants it. (throw away + it)
Max: OK. And who's 18 your cat today? (look after)
Lena: My sister. I really 19 her. (get on with)
E. तपाईंको पालो
अङ्ग्रेजीमा लेख्नुहोस्।
-
get up, put on वा turn off प्रयोग गरेर आफ्नो बिहानको दिनचर्याबारे दुईवटा वाक्य लेख्नुहोस्। एउटा वाक्यमा सर्वनाम प्रयोग गर्नुहोस्।
-
आफूसँग राम्रो मिल्ने कसैबारे एउटा वाक्य, र आफूले सहन नसक्ने कुनै कुराबारे अर्को वाक्य लेख्नुहोस्।
F. मिश्रित दोहोर्याइ
अघिल्ला पाठहरू दोहोर्याउनुहोस्।
-
B1-19 Gerund: नामजस्तो -ing, कर्ताका रूपमा र Preposition पछि — सजिलो नेपालीमा I'm looking forward to (see) you next week.
-
A2-15 Give Me the Book र Give It to Me: दुई कर्म भएका क्रिया — सजिलो नेपालीमा सही उत्तर छान्नुहोस्: Here's your book. I'll tomorrow.
-
B1-27 उद्देश्य, कारण र नतिजा: so that, in order to, because of, due to, therefore — सजिलो नेपालीमा I looked the word up ___ check the spelling. …
उत्तरहरू
A. संरचना
- Please turn it off. / Turn it off, please.
- She looks after them.
- We ran out of sugar.
- Turn it down.
- I came across it yesterday.
- Can you put them away?
B. अर्थ
- discover
- intransitive
- gave it up
- preposition
C. गल्ती पत्ता लगाउनुहोस्
- I'll pick you up at the station.
- Can you look after my cat this weekend?
- I can't put up with this noise.
- ✓ Turn off the lights in the kitchen, please.
D. पाठभित्र
- pick them up / pick the boxes up / pick up the boxes
- run out of
- throw it away
- looking after
- get on with
E. तपाईंको पालो
- I get up at seven. I make coffee, and then I turn the radio on, but I usually turn it off after the news.
- I get on really well with my cousin. I can't put up with loud music on the bus.
F. मिश्रित दोहोर्याइ
- seeing
- give it to you
- to
