Present Perfect na For na Since: Tangu na Kwa Muda Gani kwa Kiingereza
Present Perfect with For and Since
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kusema hali fulani imeendelea kwa muda gani hadi sasa — I've lived here for six years, I've known her since 2015 — kuuliza How long…?, na kuchagua kati ya for na since.
Wazo Kuu
Fikiria mshumaa. Uliuwasha zamani, na bado unawaka sasa. Hiyo ni hali iliyoanza zamani na inaendelea leo: unaishi hapa, unamjua Sara, una simu hii.
Kuizungumzia, Kiingereza hutumia Present Perfect, kwa sababu hali hiyo inaunganisha wakati uliopita na wakati uliopo: I've lived here for six years. Present Simple (I live here) inaeleza sasa tu; haiwezi kubeba sehemu ya zamani.
Kuna njia mbili za kuueleza mshumaa. For inapima umewaka kwa muda gani: for six years, for ten minutes (kwa miaka sita, kwa dakika kumi). Since inaonyesha wakati ulipouwasha: since 2020, since Monday (tangu 2020, tangu Jumatatu) — ulipoanza.
Na mshumaa ukishazimika — hali imekwisha — tumia Past Simple: I lived in Rome for three years (siishi huko sasa).
Kwetu sisi wazungumzaji wa Kiswahili, huu ni mtego mkubwa. Kiswahili husema kwa kawaida kabisa Ninaishi hapa tangu 2020 au Niko hapa tangu Jumatatu, kwa kitenzi cha wakati uliopo (-na-, niko) pamoja na tangu. Kiingereza hakiruhusu hivyo: pamoja na since na for (hadi sasa), kitenzi lazima kiwe Present Perfect.
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili kina njia mbili za kusema hali inayoendelea hadi sasa: wakati uliopo + tangu (Ninaishi hapa tangu 2020), au -me- + kwa (Nimeishi hapa kwa miaka sita). Kiingereza kina njia moja tu: Present Perfect. Neno tangu linalingana na since, na kwa + muda linalingana na for. Lakini Kiswahili pia husema tangu miaka mitatu — kwa Kiingereza, muda (urefu) huchukua for, si since.
| Kiswahili | Kiingereza | Maoni |
|---|---|---|
| Ninaishi hapa tangu 2020. | I've lived here since 2020. | -na- + tangu → Present Perfect + since |
| Nimeishi hapa kwa miaka sita. | I've lived here for six years. | kwa + muda → for |
| Niko hapa tangu Jumatatu. | I've been here since Monday. | niko + tangu → have been + since |
| Namjua Sara tangu 2015. | I've known Sara since 2015. | namjua (sasa) → have known |
| Umeishi hapa kwa muda gani? / Unaishi hapa tangu lini? | How long have you lived here? | muda gani / tangu lini → How long + Present Perfect |
| Sijamwona Tom kwa muda mrefu. | I haven't seen Tom for ages. | sija- + kwa → haven't + for |
| Niliishi Roma kwa miaka mitatu. | I lived in Rome for three years. | hali imekwisha → Past Simple + for |
| Nilikuja London miaka miwili iliyopita. | I came to London two years ago. | iliyopita → ago (lini), si for |
Muundo
For na since
| Hufuatwa na | Mifano | |
|---|---|---|
| for | kipindi cha muda (kwa muda gani) | for ten minutes, for two days, for six years, for a long time, for ages |
| since | mwanzo (ilianza lini) | since nine o'clock, since Monday, since May, since 2020, since last summer, since Christmas |
Muundo wa sentensi
| Kiima | have / has (+ not) | past participle | for / since |
|---|---|---|---|
| I | have ('ve) | lived here | for six years. |
| She | has ('s) | worked here | since 2019. |
| We | haven't | seen him | for months. |
Maswali ya How long…?
| Swali | Majibu |
|---|---|
| How long have you lived here? | For six years. / Since 2019. |
| How long has she known Tom? | For a long time. / Since university. |
| How long have they been married? | For ten years. |
Kumbuka: since inaweza pia kufuatwa na kishazi kifupi cha Past Simple: since I was a child (tangu nilipokuwa mtoto), since we moved here. Zaidi katika B1-02.
Matumizi
1For + Kipindi cha Muda
Tumia for kusema hali imeendelea kwa muda gani, hadi sasa — kama kwa + muda.
2Since + Mwanzo
Tumia since pamoja na saa, siku, tarehe, mwezi, mwaka au tukio — wakati hali ilipoanza, kama tangu. Kiswahili mara nyingi hutumia wakati uliopo hapa; Kiingereza kinahitaji Present Perfect.
3How Long…?
Uliza kuhusu urefu wa hali kwa How long + have/has + kiima + past participle? Jibu kwa for au since, au kwa sentensi kamili.
4Sentensi Hasi — Hakuna Mawasiliano au Mabadiliko kwa Kipindi Fulani
Present Perfect hasi pamoja na for au since inasema kwamba jambo halijatokea katika kipindi chote, hadi sasa — kama sija- … tangu / kwa.
5For Pamoja na Past Simple — Kipindi Kilichokwisha
Kama hali imekwisha, tumia Past Simple pamoja na for (-li- + kwa). Kwa kawaida since haitumiki hapa, kwa sababu katika somo hili since inaunganisha mwanzo na sasa.
Kwa vitenzi vya kitendo kama live, work, study na wait, Kiingereza pia kina Present Perfect Continuous: I've been waiting for an hour. Umbo hilo linafundishwa katika B1-01 na kulinganishwa na hili katika B1-02. Kwa be, have (= kumiliki), know na like, tumia umbo la somo hili.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Wakati uliopo + tangu → "I live / I am … since". Hili ndilo kosa kubwa zaidi. Kaka yangu anafanya kazi Dodoma tangu 2021 na Niko ofisini tangu asubuhi ni Kiswahili sahihi kabisa. Ukitafsiri kitenzi cha -na- au niko moja kwa moja, unapata Present Simple. Kwa Kiingereza, since (hadi sasa) inahitaji Present Perfect.
2. Tangu lini? → "Since when do you…?" Swali Unaishi hapa tangu lini? ni la kawaida katika Kiswahili. Tafsiri ya neno kwa neno inaleta Since when do you…?, ambayo si sahihi. (Since when have you…? ina sarufi sahihi, lakini mara nyingi inasikika kama mshangao au lalamiko.) Kwa swali la kawaida, tumia How long have you…?
3. Tangu wiki mbili → "since two weeks". Katika mazungumzo ya Kiswahili, tangu hutumika pia na kipindi cha muda: Baba anaumwa tangu wiki mbili. Kwa Kiingereza, kipindi (urefu wa muda) huchukua for; since ni kwa mwanzo tu.
4. "I have been knowing". Katika Kiingereza cha Afrika Mashariki husikika I have been knowing him for years, labda kwa sababu ninamjua ina -na-, ambayo tunaihusisha na -ing. Lakini know ni kitenzi cha hali, na hakitumiki katika umbo la -ing. Tumia have known.
Usichanganye
for na since — For inatoa urefu (kwa). Since inatoa mwanzo (tangu).
I'm here for a week na I've been here for a week — Present Simple pamoja na for inazungumzia kipindi kizima kilichopangwa. Present Perfect inahesabu muda hadi sasa.
ago na for — Ago (iliyopita, zilizopita) huenda na wakati uliopita (kwa kawaida Past Simple), kamwe si na Present Perfect, na inasema jambo lilitokea lini. For inasema kwa muda gani. Tazama A1-26.
Tahajia na Matamshi
- for kwa kawaida ni dhaifu kabla ya maneno ya muda: /fə/ (UK), /fər/ (US) — inasikika kama "fuh": for ages /fər ˈeɪdʒɪz/. Usitamke "fo" kamili wala "fori".
- since /sɪns/ ina vina na prince. Ni silabi moja: n na s zinaungana, bila irabu katikati wala mwishoni (si "sinsi"). Irabu ni /ɪ/, fupi kuliko i ya Kiswahili.
- been ni /biːn/ ikisisitizwa, lakini katika sentensi mara nyingi ni dhaifu /bɪn/ — kama "bin": I've been here for an hour.
- How long have you… huungana katika mazungumzo: /haʊ ˈlɒŋ əv ju/ (UK), /haʊ ˈlɔːŋ əv ju/ (US). ng ya long ni sauti moja /ŋ/, kama ng' katika ng'ombe: usiongeze g kamili wala irabu ("longi").
- for ages si rasmi na inamaanisha "kwa muda mrefu sana".
Kanuni ya Dhahabu
Kwa hali iliyoanza zamani na bado ni kweli sasa, tumia have/has + past participle pamoja na for (kwa muda gani) au since (ilianza lini) — si Present Simple, hata kama Kiswahili kinasema Ninaishi hapa tangu… Kama hali imekwisha, tumia Past Simple pamoja na for. Urefu wa muda → for, hata kama Kiswahili kinasema tangu wiki mbili.
Mazoezi
A. Muundo
Chagua for au since, au andika umbo sahihi la kitenzi kilicho kwenye mabano.
-
For au since? 2018
-
For au since? three weeks
-
For au since? last Friday
-
For au since? a long time
-
I (know) Ben since we were at school.
-
She (have) this job for six months.
B. Maana
Chagua jibu linalolingana na maana.
-
Chagua jibu sahihi: I … here since 2021.
-
Chagua jibu sahihi: My grandfather … in a factory for forty years. He stopped in 2010.
-
Chagua jibu sahihi: "How long have you been in Spain?" …
-
Chagua sentensi yenye maana ya "nilifika siku saba zilizopita, na bado niko hapa":
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
I know Maria for five years.
-
We've lived here since two years.
-
How long have you had your car?
-
He's been ill from Monday.
D. Katika Muktadha
Kamilisha maandishi. Pale kitenzi kipo kwenye mabano, tumia umbo lake sahihi; pengine, andika neno moja.
I 15 (live) in Green Street for six years. My neighbour Tom has lived here 16 1998! We 17 (be) friends since my first week here. Before this, I 18 (live) in a small flat in the city centre for two years. I 19 (not / see) my old neighbours 20 ages.
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza kuhusu maisha yako.
-
Umeishi nyumbani kwako kwa muda gani? Andika sentensi mbili: moja yenye for na moja yenye since.
-
Andika kuhusu rafiki: umemjua kwa muda gani?
-
Andika kuhusu jambo ulilofanya kwa kipindi fulani ambacho sasa kimekwisha.
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
A2-17 Present Perfect: Just, Already, Yet kwa Kiswahili (Sasa Hivi, -sha-, Bado) Have you finished your homework ?already = mshangao
-
A2-16 Present Perfect kwa Kiswahili: Have You Ever…? (Umewahi…?) She has (be) to Japan three times.
-
A1-26 Was na Were kwa Kiswahili: Nilikuwa, Alikuwa, Kulikuwa na I (be) born in 1998.
Majibu
A. Muundo
- since
- for
- since
- for
- 've known / have known
- 's had / has had
B. Maana
- have lived
- worked
- For two months.
- I've been here for a week.
C. Tafuta Kosa
- I've known Maria for five years. / I have known Maria for five years.
- We've lived here for two years. / We have lived here for two years.
- ✓ How long have you had your car?
- He's been ill since Monday. / He has been ill since Monday.
D. Katika Muktadha
- 've lived / have lived / 've been living / have been living
- since
- 've been / have been
- lived / had lived
- haven't seen / have not seen
- for / in
E. Zamu Yako
- I've lived in my flat for four years. I've lived there since 2022.
- I've known Lena since we were twelve. We've been friends for fifteen years.
- I played the piano for five years when I was a child.
F. Marudio Mchanganyiko
- yet / already
- been
- was
