SlowingoГрамматика
B1 36 / 39

State verbs кыргызча: I think жана I'm thinking, She's silly жана She's being silly

State Verbs in the Continuous: She's Being Silly

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз убактылуу жүрүм-турум үчүн be being + сын атоочту колдоно аласыз (You're being silly), ошондой эле think, have, see, taste, smell, feel, look жана weigh сыяктуу этиштер качан абалды (жөнөкөй форма) жана качан иш-аракетти (continuous формасы болушу мүмкүн) билдирерин ажырата аласыз.

Негизги ой

A1-23 сабагында сиз абал этиштери (know, like, want, believe) адатта continuous формада колдонулбай турганын үйрөнгөнсүз. Абал айкелге окшош: ал жөн гана бар. Эч нерсе болуп жаткан жок, эч ким эч нерсе кылып жаткан жок, анын «ортосу» да жок. Continuous формасы бийчи үчүн: кимдир бирөө бир нерсе кылып жатат, ал башталган жана бир убакта бүтөт.

Бирок көп этиштер маанисине жараша айкел да, бийчи да боло алат. I have a car – айкел (ээлик). I'm having lunch – бийчи (иш-аракет). The soup tastes salty – айкел (шорпонун даамы ушундай). The chef is tasting the soup – бийчи (ашпозчу атайын даамын татып жатат).

Демек, эреже «бул этиштер эч качан -ing албайт» эмес. Эреже – бир суроо: бул абалбы, же атайын жасалып жаткан иш-аракетпи? Кимдир бирөө аны активдүү жасап жатса, continuous туура. Жада калса be да бийлей алат: She's silly (анын мүнөзү) жана She's being silly (анын азыркы жүрүм-туруму).

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча -ып жатат формасы англисче continuous формасына караганда кеңирээк колдонулат. Биз абалды да «-ып жатат» менен айта беребиз: «ойлоп жатам» (пикир), «көрүп жатам» (көз менен), «жыттанып жатат», «ишенбей жатам». Ошондуктан бул адат англисчеге өтүп, абал этиштери да -ing алып калат. Бирок бир жакшы жери бар: кыргызча ойлойм (пикир) жана ойлонуп жатам (ойлонуу, чечим издөө) деген айырма англисчедеги I think жана I'm thinking about айырмасына абдан жакын. Be being + сын атооч да кыргызчага тааныш: мүнөздү «ал орой» деп, ал эми азыркы жүрүм-турумду «оройлук кылып жатат» деп айтабыз. Ал эми ээлик бар менен айтылат (have), ошондуктан «Менин машинам бар» деп туура эле I have a car дейбиз.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Менимче, сен туурасың.I think you're right.пикир – абал → жөнөкөй форма
Жумушумду алмаштырсамбы деп ойлонуп жатам.I'm thinking about changing my job.Бул жерде да ушундай: ойлонуу – иш-аракет → continuous
Анын эки агасы бар.She has two brothers.ээлик, үй-бүлө → have, жөнөкөй форма
Түшкү тамак ичип жатабыз.We're having lunch.тамактануу – иш-аракет → be having
Тереземден деңиз көрүнүп турат.I can see the sea from my window.көз менен көрүү → can see, continuous эмес
Саат төрттө дарыгерге барам.I'm seeing the doctor at four.see = жолугуу → continuous болот
Шорпо туздуу экен.This soup tastes salty.даамы кандай – абал
Ашпозчу шорпонун даамын татып жатат.The chef is tasting the soup.атайын даамын көрүү – иш-аракет
Түтүн жыттанып жатат.I can smell smoke.кыргызча «-ып жатат», англисче can smell
Ал адатта орой эмес, бирок бүгүн оройлук кылып жатат.He isn't usually rude, but today he's being rude.азыркы жүрүм-турум → be being + сын атооч

Кыскасы: «-ып жатат» дайыма эле continuous эмес. Пикир, ээлик, көз менен көрүү жана бир нерсенин кандай экени – абал: жөнөкөй форма же can see / can smell. Ойлонуу, тамактануу, жолугуу, атайын татуу же жыттоо – иш-аракет: continuous туура. Азыркы жүрүм-турум («-лык кылып жатат») → be being + сын атооч.

Түзүлүшү

be being + сын атооч

Мүнөз / адаттагы сапат (абал)Азыркы жүрүм-турум (иш-аракет)
He is rude. (дайыма)He's being rude. (азыр, атайын)
You are very kind.You're being very kind today.
She isn't usually difficult.She's being difficult this morning.

Сын атооч адатта адам өзү башкара алган жүрүм-турумду билдирет: silly, rude, kind, careful, generous, polite, difficult, lazy, stupid, honest, selfish. Tall, ill, tired, hungry, happy эмес.

Эки маанилүү этиштер

ЭтишАбал (жөнөкөй форма)Иш-аракет (continuous болушу мүмкүн)
thinkпикир: I think it's a good idea.ойлонуу: I'm thinking about a new job.
haveээлик, мамилелер, оору: She has two brothers.иш-аракеттер, тажрыйбалар: We're having dinner.
seeкөз менен көрүү, түшүнүү: I see what you mean.жолугуу, сүйлөшүп жүрүү, барып көрүнүү: I'm seeing the dentist at four.
taste / smellбир нерсенин кандай экени: It tastes sweet.атайын татып же жыттап көрүү: He's smelling the milk.
feelпикир: I feel we should wait.кармап көрүү: She's feeling the fabric.
lookкөрүнүшү: You look tired.look at / look for: What are you looking at?
weighсалмагы: The bag weighs 20 kilos.таразага тартуу: She's weighing the flour.

Мааниси боюнча текшерүү: Кимдир бирөө башталып, бир убакта бүтө турган бир ишти активдүү жасап жатабы? → continuous болот. Же бул жөн эле нерселердин абалыбы? → жөнөкөй форма.

Колдонулушу

1be being + сын атооч – убактылуу жүрүм-турум

Адамдын азыр кандай кылык көрсөтүп жатканын, көбүнчө анын адаттагы мүнөзүнөн башкача экенин айтуу үчүн am / is / are being + сын атооч колдонуңуз. Ал көбүнчө нааразычылык же пикир сыяктуу угулат. Кыргызча мындай учурда «-лык кылып жатат» же «… болуп жатат» дейбиз.

You're being silly. It's only a spider.
Эмне балалык кылып жатасың? Бул жөн эле жөргөмүш да.
азыркы жүрүм-турум: be being
He's not usually rude — he's just being difficult because he's tired.
Ал адатта орой эмес, жөн гана чарчагандыктан кежирленип жатат.
мүнөзү (is) жана азыркы жүрүм-туруму (is being)
You're being very generous tonight. What's the occasion?
Бүгүн кечинде абдан март болуп жатасың го. Эмне себеп?
адаттагыдан башкача
Am I being unreasonable?
Мен ашыкча талап кылып жатамбы?
азыркы жүрүм-турум жөнүндө суроо
The kids were being very quiet, so I went to check on them.
Балдар өтө эле тынч болуп калышты, ошондуктан эмне кылып жатышканын барып карадым.
Past Continuous (созулма өткөн чак): was / were being

2think – пикир жана ойлонуу

Think (that) = пикирде болуу: абал, жөнөкөй форма. Think about / of = ойлонуу, бир нерсени таразалоо: иш-аракет, continuous болушу мүмкүн. Кыргызча да ушундай айырма бар: «ойлойм» (пикир) жана «ойлонуп жатам» (ойлонуу).

I think you're right.
Менимче, сен туурасың.
пикир: think, жөнөкөй форма
What do you think of my new haircut?
Жаңы чач жасалгамды кандай деп ойлойсуң?
пикир сурайбыз
I'm thinking about changing my job.
Жумушумду алмаштырсамбы деп ойлонуп жатам.
«ойлонуп жатам» = таразалап жатам
"You look worried." "I was thinking about the exam."
«Тынчсызданып тургандайсың.» «Сынак жөнүндө ойлонуп жаткан элем.»
ойлонуу процесси
"Is Sam coming tonight?" "I think so."
«Сэм бүгүн кечинде келеби?» «Келет деп ойлойм.»
пикир
"Will you take the job?" "I'm still thinking about it."
«Ошол жумушка макул болосуңбу?» «Али ойлонуп жатам.»
чечим кабыл ала элек: иш-аракет

3have – ээлик жана иш-аракеттер, тажрыйбалар

Ээлик, үй-бүлө, мамилелер жана оору маанисиндеги have – абал. Иш-аракеттер жана тажрыйбалар үчүн туруктуу тизмектердеги have – have lunch, have a shower, have a party, have a good time, have a baby – иш-аракет. Кыргызча ээлик «бар» менен айтылат, ал эми иш-аракеттер үчүн ар кандай этиш колдонобуз: «тамак ичүү», «жуунуу», «той берүү».

She has two brothers and a sister.
Анын эки агасы жана бир эжеси бар.
«бар» → have: абал
I have a terrible cold.
Мага катуу суук тийип калды.
оору: абал, жөнөкөй форма
We're having lunch. Can I call you back?
Түшкү тамак ичип жатабыз. Кийинчерээк кайра чалсам болобу?
иш-аракет: having lunch
Are you having a good time?
Көңүлүң ачылып жатабы?
тажрыйба: continuous
My sister is having a baby in May.
Эжем майда төрөйт.
бала күтүп жатат; пландалган окуя

4see – көрүү жана жолугуу

See = көз менен байкоо же түшүнүү: абал. Көз менен көрүү үчүн көбүнчө can see колдонобуз. See = жолугуу, барып көрүнүү (дарыгерге) же сүйлөшүп жүрүү: иш-аракет, келишилген пландар үчүн көбүнчө continuous. Кыргызча «көрүп жатам», «көрүнүп турат» деп айта беребиз, бирок англисчеде көз менен көрүү үчүн continuous формасы адатта колдонулбайт.

I can see the sea from my window.
Тереземден деңиз көрүнүп турат.
кыргызча «көрүнүп турат», англисче can see
I see what you mean.
Эмне демекчи экениңди түшүнүп турам.
see = түшүнүү: абал, жөнөкөй форма
I'm seeing the doctor at four.
Саат төрттө дарыгерге барам.
see = жолугуу: пландалган иш
They've been seeing each other for six months.
Алар алты айдан бери сүйлөшүп жүрүшөт.
see each other = сүйлөшүп жүрүү

5taste, smell – кандай экени жана татып көрүү

Taste жана smell + сын атооч (же like + зат атооч) бир нерсенин кандай экенин билдирет: абал. Кимдир бирөө атайын татып же жыттап көрсө, бул иш-аракет. Атайын эмес, жөн эле сезип калган нерсе үчүн can smell / can taste колдонуңуз.

This soup tastes a bit salty.
Бул шорпо бир аз туздуу экен.
даамы кандай: абал
The chef is tasting the soup.
Ашпозчу шорпонун даамын татып жатат.
атайын даамын көрүү: иш-аракет
Your perfume smells lovely.
Атырыңыз жагымдуу жыттанат.
жыты кандай: абал
Why are you smelling the milk? Is it off?
Сүттү эмнеге жыттап жатасың? Бузулуп калдыбы?
атайын жыттоо; UK: off = бузулган
I can smell smoke.
Түтүн жыттанып жатат.
кыргызча «-ып жатат», англисче can smell: атайын эмес

6feel, look, weigh

Өзүңүздү кандай сезип жатканыңыз жөнүндө feel + сын атооч жөнөкөй да, continuous да болот, мааниде дээрлик айырма жок. Feel (that) = ишенүү, пикир – абал; feel = кармап көрүү – иш-аракет. Look + сын атооч (көрүнүш) – абал, бирок азыркы учур үчүн continuous да көп колдонулат: You're looking well. Look at / for – иш-аракет. Weigh = салмагы – абал; weigh = таразага тартуу – иш-аракет.

I feel tired.
Чарчап турам.
I'm feeling tired деп да айтылат
I feel that we should wait a few days.
Менимче, бир нече күн күтүшүбүз керек.
пикир: абал
The doctor was feeling my wrist for a pulse.
Дарыгер тамырымды кармап көрүп жаткан.
колу менен кармоо: иш-аракет
You look tired. Did you sleep badly?
Чарчаңкы көрүнөсүң. Жакшы уктай алган жоксуңбу?
көрүнүш: абал
The baby weighs four kilos.
Ымыркайдын салмагы төрт кило.
салмагы: абал
The shop assistant is weighing the cheese.
Сатуучу сырды таразага тартып жатат.
таразага тартуу: иш-аракет

Көп кездешкен каталар

❌She's being tall.
✅She's tall.
be being + сын атооч адам башкара алган жүрүм-турум үчүн, ал эми бой – жүрүм-турум эмес.
⚠️I'm thinking it's a great idea.
✅I think it's a great idea.
Пикир үчүн жөнөкөй форманы колдонуңуз. «I'm thinking…» бейрасмий кепте этияттык менен айтылган ой үчүн угулат, бирок бул кадимки форма эмес.
❌I'm having a new car.
✅I have a new car.
Ээлик = абал. I've got a new car деп да туура.
❌I'm seeing what you mean.
✅I see what you mean.
see = түшүнүү: абал.
❌This bag is weighing fifteen kilos.
✅This bag weighs fifteen kilos.
Бир нерсенин салмагы = абал.
⚠️I'm smelling gas.
✅I can smell gas.
Атайын жыттабай эле сезип калганда кадимки форма – can smell. Continuous формасы бейрасмий кепте кээде угулат.
❌He's being ill today.
✅He's ill today.
Оору – жүрүм-турум эмес: being коюлбайт.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «Ойлоп жатам» (пикир) → I'm thinking that. Кыргызча пикирди да «-ып жатат» менен айта беребиз: «Мен ушундай ойлоп жатам», «туура эмес деп ойлоп жатам». Англисчеде пикир – абал, ошондуктан I think колдонуңуз. I'm thinking about… ойлонуп, чечим издеп жатканда гана.

⚠️(Досуңуздун пландары жөнүндө пикириңизди айтып жатасыз.) I'm thinking that a summer job at a hotel in Cholpon-Ata will be much better for your English than another month at home.
✅I think that a summer job at a hotel in Cholpon-Ata will be much better for your English than another month at home.
Грамматикалык жактан туура, бирок пикир үчүн кадимки форма – I think.

2. «Көрүп жатам» (көз менен) → I'm seeing. Кыргызча «тоолорду көрүп жатам» деп азыр болуп жаткан нерсени айтабыз. Англисчеде көз менен көрүү – абал: I can see же жөн эле I see деңиз. I'm seeing көбүнчө «жолугуп жатам» же «сүйлөшүп жүрөм» дегенди билдирет.

⚠️(Учактан телефон менен апаңызга жазып жатасыз.) We're flying over Issyk-Kul now and I'm seeing the snowy mountains on both sides of the lake.
✅We're flying over Issyk-Kul now and I can see the snowy mountains on both sides of the lake.
Грамматикалык жактан туура, бирок көз менен көрүү үчүн кадимки форма – can see.

3. «Жыттанып жатат» → I'm smelling. «Самсанын жыты келип жатат», «түтүн жыттанып жатат» деп кыргызча табигый айтабыз. Англисчеде атайын жыттабай эле сезип калган жыт үчүн can smell керек.

⚠️(Аялдамада турасыз, жаныңызда тандырдан самса чыгып жатат.) I'm waiting for the bus near Dordoi Bazaar and I'm smelling hot samsa from the tandoor next to the stop, so I'll bring you two.
✅I'm waiting for the bus near Dordoi Bazaar and I can smell hot samsa from the tandoor next to the stop, so I'll bring you two.
Грамматикалык жактан туура, бирок атайын жыттабасаңыз, кадимки форма – can smell.

4. «Ишенбей жатам» → I'm not believing. Кыргызча таң калганда «ишенбей жатам», «көзүмө ишенбей жатам» дейбиз. Believe – абал этиши, ал continuous формада колдонулбайт. I can't believe же I don't believe деңиз.

❌My little brother got a full scholarship to study in Korea, and our parents are still not believing the news.
✅My little brother got a full scholarship to study in Korea, and our parents still can't believe the news. же My little brother got a full scholarship to study in Korea, and our parents still don't believe the news.
believe – абал этиши

Чаташтырбаңыз

is жана is being – Is адаттагы сапатты; is being азыркы, көбүнчө адаттан тыш жүрүм-турумду билдирет.

My neighbour is noisy.
Кошунам ызы-чуучул адам.
мүнөзү ушундай
My neighbour is being noisy tonight.
Бүгүн кечинде кошунам ызы-чуу салып жатат.
бүгүн гана

I feel / I'm feeling – Сезимдер жана ден соолук жөнүндө экөө тең туура жана дээрлик бирдей маанини берет. Экөөнү тең ката деп белгилебеңиз. Кыргызча да «өзүмдү жакшы сезип жатам» деп «-ып жатат» менен айта беребиз; бул жерде англисче да ушундай.

I'm feeling much better, thanks.
Рахмат, өзүмдү алда канча жакшы сезип жатам.
I feel much better деп да туура

be being + сын атооч жана туюк мамиле – Is being + үчүнчү форма – Present Continuous чагындагы туюк мамиле (B1-11 караңыз), жүрүм-турум эмес.

The bridge is being repaired.
Көпүрө оңдолуп жатат.
туюк мамиле: кимдир бирөө аны оңдоп жатат

I'm loving it жана I'm hearing that… сыяктуу бейрасмий колдонуулар үчүн C2-01 караңыз; оозеки стиль жөнүндө көбүрөөк C2-03 сабагында.

Жазылышы жана айтылышы

  • being эки муундан турат: /ˈbiːɪŋ/, басым биринчи муунда. Эки үндүүнүн ортосуна й кошпоңуз жана аягындагы /ŋ/ тыбышынан (кыргыздын ң тыбышы) кийин г айтпаңыз. You're being silly сүйлөмүндө басым сын атоочко түшөт: you're being silly.
  • Мүнөз менен жүрүм-турумду салыштырганда being сөзүнө басым коюңуз: He isn't rude — he's being rude.
  • weigh /weɪ/ way сөзү менен бирдей угулат; weighs = ways. gh окулбайт. Башындагы /w/ үчүн эриндерди томолоктоңуз, тиштерди эринге тийгизбеңиз (в эмес).
  • taste /teɪst/: tastes сөзү /sts/ менен бүтөт. Үнсүздөрдүн ортосуна үндүү кошпоңуз; адегенде жай айтып көнүгүңүз.

Алтын эреже

Өзүңүздөн сураңыз: бул абалбы, же атайын жасалып жаткан иш-аракетпи? Абалдар (пикир, ээлик, бир нерсенин кандай экени) жөнөкөй форманы колдонот; иш-аракеттер think, have, see, taste жана weigh сыяктуу этиштер менен да continuous формада боло алат. Be being + сын атоочту жүрүм-турум үчүн гана колдонуңуз, tall же ill сыяктуу туруктуу сапаттар же абалдар үчүн эмес. Эсиңизде болсун: кыргызча «-ып жатат» дайыма эле англисче continuous эмес.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз.

  1. Stop it — you (be) silly! You're not usually like this.
  2. We (have) a party on Saturday. Can you come?
  3. I (think) about selling my car.
  4. This cake (taste) amazing.
  5. She (have) long dark hair.
  6. The vet (weigh) the dog at the moment.

B. Мааниси

Маанисине ылайык жоопту тандаңыз.

  1. Туура жоопту тандаңыз: I … that's a great idea.
  2. Туура жоопту тандаңыз: We … each other — it's still quite new.
  3. Туура жоопту тандаңыз: Sorry, I … very tired today.
  4. Абалбы же иш-аракетпи (state / activity)? "Why are you smelling your shirt?"
  5. Туура жоопту тандаңыз: I … much better today.

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. I'm having two sisters.
  2. This suitcase is weighing twenty kilos.
  3. The children are being very quiet today.
  4. She is being hungry.

D. Текстте

Кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз.

A phone call
Mum: Hi! What 16 you (do)?
Leo: We 17 (have) dinner. Dad 18 (taste) the sauce right now. He says it 19 (taste) too salty.
Mum: And where's your sister?
Leo: She 20 (have) a shower.
Mum: OK. I 21 (think) I'll call back later, then.

E. Сиздин кезегиңиз

Өзүңүз жөнүндө англисче жазыңыз.

  1. Have менен эки сүйлөм жазыңыз: бирөө сиздин бир буюмуңуз жөнүндө, экинчиси ушул жумада жасап жаткан ишиңиз жөнүндө.
  2. Бүгүн адаттагыдан башкача кылык көрсөтүп жаткан бир адам жөнүндө сүйлөм жазыңыз. Be being колдонуңуз.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. A1-23 Present Simple же Present Continuous? I work жана I'm working айырмасы кыргызча
    I usually (walk) to work, but today I (take) the bus.
  2. B1-02 For, Since, How Long кыргызча: I've lived же I've been living?
    I (know) her for ten years.
  3. B1-01 Present Perfect Continuous кыргызча: «…дан бери күтүп жатам» англисче кантип айтылат?
    I'm tired because I (work) in the garden all day.
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. are being
  2. are having
  3. am thinking
  4. tastes
  5. has / has got
  6. is weighing

B. Мааниси

  1. think
  2. are seeing
  3. am
  4. activity
  5. feel / am feeling

C. Катаны табыңыз

  1. I have two sisters. / I've got two sisters.
  2. This suitcase weighs twenty kilos.
  3. ✓ The children are being very quiet today.
  4. She is hungry. / She's hungry.

D. Текстте

  1. are … doing
  2. are having
  3. is tasting
  4. tastes
  5. is having
  6. think

E. Сиздин кезегиңиз

  1. I have an old bike. This week I'm having guitar lessons every evening.
  2. My cat is being very friendly today — she probably wants food.

F. Аралаш кайталоо

  1. walk … am taking
  2. have known
  3. have been working / have worked
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play