Unless, as long as, in case, even if, otherwise: if-ээс цааших нөхцлийн холбоос үгс монголоор
Unless, As Long As, In Case: Beyond If
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та нөхцлийг ганц if-ээс илүү нарийн илэрхийлж чадна: үл хамаарах зүйлийг unless-ээр, хатуу нөхцлийг as long as / provided (that) / on condition that-аар, урьдчилан сэргийлэлтийг in case-ээр, «ялгаагүй» гэдгийг even if-ээр, сэрэмжлүүлгийг otherwise / or (else)-ээр.
Гол санаа
If бол олон зориулалттай халив шиг. Олон ажил хийдэг: «энэ нь тэрнээс хамаарна» гэж хэлдэг. Гэхдээ хоёр зүйл бие биеэсээ яаж хамаарч байгааг хэлдэггүй.
Энэ хичээлийн холбоос үгс бол засварын газрын хананд түүний хажууд өлгөөтэй байгаа тусгай багажнууд. Тус бүр нарийн утга нэмдэг:
- unless цорын ганц үл хамаарах тохиолдлыг нэрлэнэ: We'll eat outside unless it rains.
- as long as / provided биелэх ёстой цорын ганц нөхцлийг нэрлэнэ: You can borrow it as long as you're careful.
- in case эрсдэлийг нэрлэх бөгөөд та аюулгүй байхын тулд одоо арга хэмжээ авна: Take a coat in case it gets cold.
- even if нөхцөл ямар ч ялгаагүй гэж хэлнэ: I'll go even if it rains.
- otherwise / or (else) арга хэмжээ авахгүй бол гарах муу үр дүнг нэрлэнэ: Hurry, or we'll miss the train.
Сайн мэдээ: цагийн дүрэм if-тэй адилхан (A2-27, B1-06). Холбоос үгийн араас ирээдүйн утгад will биш, одоо цаг хэрэглэнэ.
Монгол хэл ба англи хэл
Монголоор эдгээр утгыг ихэвчлэн нөхцөл үйлийн дагавар болон сул үгээр илэрхийлдэг. «Захиалахгүй бол» = unless (эсвэл if … not), «авчирч л байвал» = as long as, «гуйсан ч» = even if, «тэгэхгүй бол» = otherwise / or. Монгол нөхцлийн «-вал», «-хгүй бол» цаг заадаггүй тул англи холбоос үгийн араас will хэрэглэхгүй байх нь танд амархан.
Гурван газарт анхаараарай. Нэгдүгээрт, «-хгүй бол» өөрөө үгүйсгэлтэй тул unless-ийн араас don't үлдээх хүсэл төрдөг; unless аль хэдийн «if not» гэсэн утгатай. Хоёрдугаарт, «тохиолдолд» нь «хэрэв … бол» гэсэн утгатай («Тусламж хэрэгтэй болсон тохиолдолд залгаарай») – энэ нь if, in case биш. In case бол «болж магадгүй гэж урьдчилан» гэсэн утгатай: «Бороо орж магадгүй тул шүхрээ аваарай». Гуравдугаарт, монгол «-сан ч» нь боломжид ч («Бороо орсон ч явна»), баримтад ч («Ядарсан ч ажилласан») хэрэглэгддэг. Англиар боломжид even if, баримтад even though.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Ширээ захиалахгүй бол бид орж чадахгүй. | Unless you book a table, we won't get in. | «-хгүй бол» → unless + батлах үйл үг |
| Зургаан цаг гэхэд буцааж авчирч л байвал дугуйг минь зээлж болно. | You can borrow my bike as long as you bring it back by six. | «… л байвал» = хатуу нөхцөл |
| Бороо орж магадгүй тул шүхрээ аваарай. | Take an umbrella in case it rains. | урьдчилан сэргийлэх → in case |
| Тусламж хэрэгтэй болсон тохиолдолд би чам руу залгана. | I'll call you if I need help. | «тохиолдолд» = хэрэв → if, in case биш |
| Гал гарсан тохиолдолд лифт бүү ашиглаарай. | In case of fire, do not use the lifts. | энд адилхан: in case of + нэр үг = хэрэв … бол |
| Чи уучлалт гуйсан ч тэр уучлахгүй. | Even if you apologise, she won't forgive you. | боломж → even if |
| Шагайгаа гэмтээсэн байсан ч тэр уралдаанаа дуусгасан. | She finished the race even though she had hurt her ankle. | баримт → even though |
| Яараарай, тэгэхгүй бол киноны эхлэлийг алдана. | Hurry up, or we'll miss the start of the film. | энд адилхан |
Товчхондоо: «-хгүй бол» = unless + батлах үйл үг; «-ж л байвал» = as long as; «-ж магадгүй тул» = in case; «тохиолдолд» = ихэвчлэн if; «-сан ч» = even if (боломж) эсвэл even though (баримт); «тэгэхгүй бол» = otherwise / or.
Бүтэц
Тойм
| Холбоос үг | Утга | Загвар | Жишээ |
|---|---|---|---|
| unless | if … not; ... -аас бусад тохиолдолд | unless + (ихэвчлэн) батлах үйл үг | Unless you hurry, you'll be late. |
| as long as / so long as | зөвхөн … бол | + ирээдүйн утгад одоо цаг | As long as you text me, you can stay out. |
| provided (that) / providing (that) | зөвхөн … бол (илүү албан ёсны) | + ирээдүйн утгад одоо цаг | Provided (that) the weather is fine, we'll sail. |
| on condition that | зөвхөн … бол (албан ёсны: гэрээ, дүрэм) | + ирээдүйн утгад одоо цаг | You can use the photo on condition that you credit me. |
| in case | урьдчилан сэргийлж, … болж магадгүй тул | + одоо цаг (will биш); өнгөрсөн үйл үгийн араас өнгөрсөн цаг | Bring snacks in case you get hungry. |
| even if | … эсэх нь ялгаагүй | if-тэй ижил цагууд | I'll finish it even if it takes all night. |
| even though | although (хүчтэй) – энэ бол баримт | + баримт | She went to work even though she was ill. |
| otherwise / or (else) | тэгэхгүй бол … (сэрэмжлүүлэг) | заавар / мэдэгдэл + otherwise / or + үр дүн | Leave now, or you'll miss the bus. |
Холбоос үгийн араас ирэх цагууд
| Нөхцөл байдал | Холбоос үгийн араас | Гол хэсэг | Жишээ |
|---|---|---|---|
| бодит ирээдүй | Present Simple | will / can / тушаах хэлбэр | Unless it rains, we'll eat outside. |
| төсөөллийн одоо / ирээдүй | Past Simple | would / could | I wouldn't go unless I had to. |
| өнгөрсөн (урьдчилан сэргийлэлт) | Past Simple | Past Simple | I took a map in case I got lost. |
Байрлал ба таслал
- unless, as long as, provided, in case, even if өгүүлбэрийг эхлүүлж болно (хэсгийн араас таслал), эсвэл дунд нь ирж болно (ихэвчлэн таслалгүй).
- otherwise шинэ хэсэг эсвэл шинэ өгүүлбэр эхлүүлнэ: Write it down. Otherwise, you'll forget. Таслал эсвэл цэгтэй таслалын араас ч ирж болно.
- or (else) хоёр хэсгийг холбоно: Be quiet, or else you'll wake the baby.
Хэрэглээ
1Unless = if … not / … -аас бусад тохиолдолд
Unless үр дүн болохгүй цорын ганц нөхцөл байдлыг танилцуулна. Unless аль хэдийн «not»-ыг агуулж байгаа тул араас нь ихэвчлэн батлах үйл үг ирнэ. Монголоор «-хгүй бол», «… -аас бусад үед».
Үр дүн нь ямар нэг зүйл болохгүй байгаад үзүүлэх хариу үйлдэл бол, эсвэл асуултад unless биш, if … not хэрэглэнэ: I'll be upset if she doesn't come. What will you do if the bus doesn't come?
2As long as, provided (that), on condition that = зөвхөн … бол
Эдгээр холбоос үг нөхцлийг хатуу болгоно: энэ нөхцөл биелсэн тохиолдолд л үр дүн гарна; ярьж буй хүн ихэвчлэн зөвшөөрөл өгч, эсвэл тохиролцоо хийж байдаг. As long as / so long as төвийг сахисан, албан бус; provided (that) / providing (that) илүү албан ёсны; on condition that албан ёсны, гэрээ, дүрэмд түгээмэл. Монголоор «… л бол», «-ж л байвал», «… гэсэн нөхцөлтэйгөөр».
3In case = урьдчилан сэргийлж
In case бид яагаад ямар нэг зүйлийг одоо хийж байгааг тайлбарлана: хожим ямар нэг юм болж магадгүй учраас. Тэр үйл явдал болох эсэхээс үл хамааран бид үйлдлээ хийнэ. Ирээдүйд одоо цаг (will биш), гол үйл үг өнгөрсөн бол өнгөрсөн цаг хэрэглэнэ. Монголоор «-ж магадгүй тул», «-вал гэж».
In case of + нэр үг өөр: энэ нь «хэрэв … байвал» гэсэн албан хэллэг, зарлал, анхааруулгад хэрэглэгддэг. In case of fire, do not use the lifts. (= гал гарвал). Монгол «тохиолдолд» нь in case of + нэр үг болон if-тэй таардаг, in case + өгүүлбэртэй биш.
4Even if ба even though
Even if = энэ болох эсэх үл хамааран үр дүн ижил. Нөхцөл нь боломжтой эсвэл төсөөллийн. Even though = although, гэхдээ илүү хүчтэй, мэдээлэл нь баримт. (Although: B1-26-ийг үзнэ үү.) Монголоор хоёуланд «-сан ч», «байсан ч».
5Otherwise ба or (else) – сэрэмжлүүлэг
Заавар эсвэл мэдэгдлийн араас otherwise эсвэл or (else) хэрэглэж, түүнийг дагахгүй бол юу болохыг хэлнэ. Or else илүү хүчтэй сонсогдох бөгөөд төгсгөлд ганцаараа ирвэл заналхийлэл мэт сонсогдож болно. Монголоор «тэгэхгүй бол», «үгүй бол».
Төсөөллийн өнгөрсөн үр дүнтэй otherwise-ийг (I'm glad you called; otherwise I'd have waited all day) C1-04-т үзнэ.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Хаагдахгүй бол» → unless … isn't. Монголоор «-хгүй бол» өөрөө үгүйсгэлтэй: «Тэрэлжийн зам цасаар хаагдахгүй бол бид бямба гарагийн өглөө гарна». Үүнийг unless-ээр орчуулахдаа үгүйсгэлийг нь үлдээх нь элбэг. Өгүүлбэр дүрмийн хувьд болох ч утга нь эсрэг болно: «зам хаагдвал гарна». Unless + батлах үйл үг, эсвэл if + isn't.
2. «Хэрэгтэй болсон тохиолдолд» → in case. Монголоор «тохиолдолд» нь «хэрэв … бол» гэсэн утгатай: «Нүүхэд тусламж хэрэгтэй болсон тохиолдолд надад хэлээрэй». Толь бичигт «тохиолдол» = case тул in case гэж орчуулах нь элбэг. Британи англиар in case = «урьдчилан, болж магадгүй гэж», тиймээс «одоо хэлээрэй» гэсэн өөр утга гарна. «Хэрэв» гэсэн утгад if.
3. Баримтад «-сан ч» → even if. Монгол «-тай ч», «-сан ч» баримтад ч хэрэглэгддэг: «Энэ гутал үнэтэй ч би авна, их тухтай юм». Үнийг нь та харчихсан – энэ баримт. Even if гэвэл «үнэтэй эсэх нь тодорхойгүй» мэт сонсогдоно. Баримтад even though.
Бүү андуураарай
in case ба if – If-тэй бол та үйл явдал болсон үед л үйлдэнэ. In case-тэй бол та аюулгүй байхын тулд урьдчилан үйлдэнэ. (Нөхцөлт өгүүлбэр: A2-27, B1-06-г үзнэ үү.)
even if ба even though – боломж ба баримт.
unless ба if … not – ихэвчлэн ижил утгатай, гэхдээ сэтгэл хөдлөл, асуулт, ямар нэг зүйл болохгүйгээс хамаарах үр дүнд if … not байгалийн сонголт.
Suppose / supposing / what if-ээр төсөөлөхийг B2-21-т үзнэ. Албан ба далд нөхцлийг (should you need…, but for…, given…) C1-03, C1-04-т үзнэ.
Зөв бичих ба дуудлага
- in case үргэлж хоёр үг. Just in case нь өгүүлбэрийн төгсгөлд ирдэг түгээмэл тогтсон хэллэг.
- provided, providing хоёулаа зөв; хоёулангийнх нь араас that заавал биш.
- unless /ənˈles/: өргөлт хоёр дахь үе дээр, «un-LESS»; эхний эгшиг сул. Монгол заншлаар эхний үеийг бүү онцлоорой. Төгсгөлийн /s/ нь дуугүй, /z/ биш.
- provided /prəˈvaɪdɪd/: өргөлт vi дээр, «pruh-VY-did». /v/-д дээд шүдээ доод уруулдаа хүргээрэй; r монгол «р» шиг чичирдэггүй.
- otherwise /ˈʌðəwaɪz/ (UK), /ˈʌðərwaɪz/ (US): өргөлт эхний үе дээр, «UH-ther-wise». /ð/-д хэлний үзүүрийг шүдний хооронд хавчуулаад хоолойгоо дуугаргаарай («з» эсвэл «д» биш); төгсгөл нь /z/ – «с» хэлэх байрлалаас хоолойгоо дуугаргаарай.
- or else-д else онцлогдож, or сул: «uh ELSE» – Be careful, or else.
Алтан дүрэм
Холбоос үгийг утгаар нь сонгоорой: unless = … -аас бусад тохиолдолд, as long as / provided = зөвхөн … бол, in case = урьдчилан сэргийлж, even if = ялгаагүй, otherwise / or (else) = тэгэхгүй бол, үр дүн нь ийм. Ирээдүйн утгад эдгээр холбоос үгийн араас will биш, одоо цаг. Мөн санаарай: «-хгүй бол» = unless + батлах, «тохиолдолд» = if, баримтын «-сан ч» = even though.
Дасгал
A. Бүтэц
Дутуу үгийг нөхөөрэй, эсвэл өгүүлбэрийг заасан үгээр дахин бичнэ үү.
-
Зөв хэлбэрээр нөхөөрэй: Take a sandwich in case you (get) hungry.
-
Нөхөөрэй: I won't go ___ you come with me. …
-
Зөв хэлбэрээр нөхөөрэй: We'll start the meeting at nine provided everyone (arrive) on time.
-
Нөхөөрэй: She left early ___ the traffic was bad. …
-
Unless-ээр дахин бичнэ үү: If you don't leave now, you'll miss the bus.
-
Otherwise-ээр дахин бичнэ үү: Set an alarm. If you don't, you'll oversleep.
B. Утга
Нөхцөл байдалд тохирох хувилбарыг сонгоно уу.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: I'm going to the concert … I have to go alone.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: He went to the party … he was exhausted.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: Write down the address … you forget it.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: You can come to the meeting … you don't interrupt.
-
Гэрээнд тохирох илүү албан ёсны хувилбарыг сонгоно уу: The flat is rented … no pets are kept.flat (UK) = apartment (US)
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: I'll be disappointed .
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
Unless you don't study, you won't pass.
-
Pack some water in case you will get thirsty.
-
Even though it rains tomorrow, the match will go ahead.
-
You can stay out late as long as you text me.
D. Нөхцөл байдалд
Харилцан яриаг уншаад дутуу үгийг нөхөөрэй. Үгийн сан: as long as, even if, in case, otherwise, unless
Mia: We're leaving at six tomorrow. Set your alarm, 17 you'll oversleep.
Leo: Fine. Should I bring a raincoat?
Mia: Yes, bring one 18 the weather changes. It often does in the mountains.
Leo: And what if it's raining when we wake up?
Mia: We'll still go, 19 it's a storm. A bit of rain is fine.
Leo: OK. Can my brother come too?
Mia: Sure, 20 he can walk fifteen kilometres!
Leo: He can. He'll come 21 he's tired after work.
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Үргэлж биедээ авч явдаг хоёр зүйл, яагаад авч явдгаа in case хэрэглэн бичнэ үү.
-
Таны юмыг зээлж авах хүнд зориулсан нэг дүрмийг as long as эсвэл provided хэрэглэн бичнэ үү.
-
Хэзээ ч хийхгүй нэг зүйлээ even if хэрэглэн бичнэ үү.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A2-27 Zero ба First Conditional: if, unless, when-ийг монголоор тайлбарлав When she (arrive), I'll call you.
-
B1-06 Second Conditional: If I had…, I would…-г монголоор тайлбарлав If I (have) more time, I'd learn to play the piano.
-
B1-26 Although, despite, however: эсрэг санааг англиар холбох – монголоор тайлбарлав ___ the rain, we went for a walk. …
-
B2-02 Mixed Conditionals: холимог нөхцөлт өгүүлбэр ба «байсан бол»-ыг монголоор тайлбарлав If I had saved more money last year, I (be) on holiday now.holiday (UK) = vacation (US)
Хариулт
A. Бүтэц
- get
- unless
- arrives
- in case
- Unless you leave now, you'll miss the bus. / You'll miss the bus unless you leave now.
- Set an alarm. Otherwise, you'll oversleep. / Set an alarm, otherwise you'll oversleep.
B. Утга
- even if
- even though
- in case
- as long as
- on condition that
- if she doesn't call
C. Алдааг олоорой
- Unless you study, you won't pass. / If you don't study, you won't pass.
- Pack some water in case you get thirsty.
- Even if it rains tomorrow, the match will go ahead.
- ✓ You can stay out late as long as you text me.
D. Нөхцөл байдалд
- otherwise / or / or else
- in case / just in case
- unless
- as long as / so long as / provided / providing / provided that / providing that
- even if / even though
E. Таны ээлж
- I always carry a power bank in case my phone dies. I keep a pen in my bag in case I need to sign something.
- You can borrow my car as long as you fill up the tank before you bring it back.
- I would never go skydiving, even if someone paid me a lot of money.
F. Холимог давталт
- arrives / has arrived
- had
- Despite
- would be / could be / might be
