İngilizce Unless, As Long As, In Case, Even If: If Dışındaki Koşul Bağlaçları
Unless, As Long As, In Case: Beyond If
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda koşulları yalnızca if ile olduğundan daha net anlatabileceksiniz: istisnaları unless ile, kesin koşulları as long as / provided (that) / on condition that ile, önlemleri in case ile, "fark etmez" anlamını even if ile ve uyarıları otherwise / or (else) ile.
Temel Fikir
If çok amaçlı bir tornavida gibidir. Birçok iş görür: "bu, şuna bağlı" der. Ama iki şeyin birbirine nasıl bağlı olduğunu söylemez.
Bu dersteki bağlaçlar, atölye duvarında onun yanında asılı duran özel aletlerdir. Her biri belirli bir anlam inceliği ekler:
- unless tek istisnayı söyler: We'll eat outside unless it rains.
- as long as / provided yerine gelmesi gereken tek koşulu söyler: You can borrow it as long as you're careful.
- in case bir riski söyler, böylece güvende olmak için şimdi harekete geçersiniz: Take a coat in case it gets cold.
- even if koşulun hiçbir şeyi değiştirmediğini söyler: I'll go even if it rains.
- otherwise / or (else) harekete geçmezseniz olacak kötü sonucu söyler: Hurry, or we'll miss the train.
İyi haber: zaman kuralları if ile aynıdır (A2-27, B1-06). Bağlaçtan sonra gelecek anlamı için will değil, geniş zaman (present tense) kullanın.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede bu anlamların çoğu fiile eklenen eklerle ya da kalıplarla verilir. İngilizcede ise ayrı bir bağlaç seçilir ve arkasından gelen fiil çoğu zaman olumlu ve geniş zamanda olur.
| Türkçe | Anlam | İngilizce |
|---|---|---|
| Acele et-mezsen geç kalırsın. | istisna / if … not | Unless you hurry, you'll be late. |
| Altıya kadar getir-diğin sürece bisikletimi alabilirsin. | yalnızca … ise | You can borrow my bike as long as you bring it back by six. |
| İki yıl kal-mamız şartıyla kirayı düşürdü. | resmî koşul | He lowered the rent on condition that we stayed for two years. |
| Yağmur yağ-ar diye şemsiye al. | önlem | Take an umbrella in case it rains. |
| Özür dile-sen bile seni affetmez. | fark etmez (olasılık) | Even if you apologise, she won't forgive you. |
| Bileği incin-miş olduğu halde yarışı bitirdi. | gerçek bir olgu | She finished the race even though she had hurt her ankle. |
| Acele et, yoksa filmin başını kaçıracağız. | uyarı | Hurry up, or we'll miss the start of the film. |
Dikkat: Türkçedeki olumsuz -mezse eki İngilizcede unless'in içinde zaten vardır; fiil olumlu kalır. "Yağar diye" yapısındaki geniş zaman da İngilizcede will değil, present simple olur.
Yapı
Genel bakış
| Bağlaç | Anlam | Kalıp | Örnek |
|---|---|---|---|
| unless | if … not; … dışında | unless + (genellikle) olumlu fiil | Unless you hurry, you'll be late. |
| as long as / so long as | yalnızca … ise | + gelecek için present | As long as you text me, you can stay out. |
| provided (that) / providing (that) | yalnızca … ise (daha resmî) | + gelecek için present | Provided (that) the weather is fine, we'll sail. |
| on condition that | yalnızca … ise (resmî: anlaşmalar, kurallar) | + gelecek için present | You can use the photo on condition that you credit me. |
| in case | önlem olarak, … olabilir diye | + present (will değil); geçmiş fiilden sonra past | Bring snacks in case you get hungry. |
| even if | … olsa da olmasa da fark etmez | if ile aynı zamanlar | I'll finish it even if it takes all night. |
| even though | although (güçlü) — bu bir olgu | + olgu | She went to work even though she was ill. |
| otherwise / or (else) | yoksa, … (uyarı) | talimat/ifade + otherwise / or + sonuç | Leave now, or you'll miss the bus. |
Bağlaçtan sonraki zamanlar
| Durum | Bağlaçtan sonra | Ana cümle | Örnek |
|---|---|---|---|
| gerçek gelecek | present simple | will / can / emir | Unless it rains, we'll eat outside. |
| hayalî şimdi/gelecek | past simple | would / could | I wouldn't go unless I had to. |
| geçmiş (önlem) | past simple | past simple | I took a map in case I got lost. |
Yer ve virgül
- unless, as long as, provided, in case, even if cümleye başlayabilir (cümlecikten sonra virgül) ya da ortada gelebilir (genellikle virgül yok).
- otherwise yeni bir cümlecik ya da cümle başlatır: Write it down. Otherwise, you'll forget. Virgül ya da noktalı virgülden sonra da gelebilir.
- or (else) iki cümleciği bağlar: Be quiet, or else you'll wake the baby.
Kullanımlar
1Unless = if … not / … dışında
Unless sonucun gerçekleşmediği tek durumu söyler. Unless "not" anlamını zaten içerdiği için arkasındaki fiil normalde olumludur.
Sonuç bir şeyin olmamasına verilen bir tepkiyse ya da soru soruyorsanız unless değil, if … not kullanın: I'll be upset if she doesn't come. What will you do if the bus doesn't come?
2As long as, provided (that), on condition that = yalnızca … ise
Bu bağlaçlar koşulu kesin yapar: sonuç yalnızca bu koşul yerine gelirse gerçekleşir; konuşan çoğu zaman izin veriyor ya da bir anlaşma yapıyordur. As long as / so long as nötr ya da günlüktür; provided (that) / providing (that) daha resmîdir; on condition that resmîdir ve anlaşmalarda, kurallarda yaygındır.
3In case = önlem olarak
In case bir şeyi neden şimdi yaptığımızı açıklar: çünkü daha sonra bir şey olabilir. Olay gerçekleşse de gerçekleşmese de eylemi yaparız. Türkçedeki "… diye", "… ihtimaline karşı" gibi. Gelecek için will değil, geniş zaman; ana fiil geçmişteyse past kullanın.
In case of + isim farklıdır: tabelalarda kullanılan, "… olursa" anlamında resmî bir ifadedir. In case of fire, do not use the lifts. (= yangın olursa)
4Even if ve even though
Even if = bu olsa da olmasa da sonuç aynıdır ("-se bile"). Koşul mümkündür ya da hayalîdir. Even though = although, ama daha güçlü; bilgi bir olgudur ("-diği halde"). (Although: bkz. B1-26.)
5Otherwise ve or (else) — uyarı
Bir talimattan ya da ifadeden sonra, ona uyulmazsa ne olacağını söylemek için otherwise ya da or (else) kullanın: Türkçedeki "yoksa", "aksi halde". Or else daha güçlü duyulur; tek başına cümle sonunda bir tehdit gibi duyulabilir.
Hayalî geçmiş sonuçlarla otherwise (I'm glad you called; otherwise I'd have waited all day) C1-04'te işlenir.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "-mezse" ekini "unless + not" ile çevirmek. Türkçede olumsuzluk fiilin içindedir: "Acele etmezsen". Unless ile çevirirken bu olumsuzluk ikinci kez eklenir. Unless zaten "eğer … değilse" demektir; fiil olumlu kalır.
2. Her "-mezse" cümlesini unless ile kurmak. "Yılbaşında onları ziyaret etmezsem annemle babam üzülür" cümlesinde sonuç, bir şeyin olmamasına verilen bir tepkidir. Burada unless doğal duyulmaz; if … not kullanın.
3. "Geç gelirsin diye" yapısındaki geniş zamanı will ile çevirmek. Türkçede önlem bildirirken "geç gelirsin diye", "bilgisayar çöker diye" deriz. Bu -ar / -ir eki İngilizcede will gibi algılanır. In case'ten sonra gelecek için present simple kullanılır.
4. "-se bile" yapısındaki "bile" kelimesini tek başına "even" ile çevirmek. Türkçede koşulu -se eki taşır, bile sadece vurgu ekler. İngilizcede ise even tek başına bağlaç değildir; even if gerekir.
5. "-se bile" ile "-diği halde" farkını İngilizceye taşımamak. Türkçede bu fark nettir: "Yağsa bile" (olasılık), "Yağdığı halde" (olgu). İngilizcede de even if olasılık, even though olgu içindir.
Karıştırılmasın
in case ve if — If ile yalnızca olay gerçekleştiğinde harekete geçersiniz. In case ile önceden, sadece güvende olmak için harekete geçersiniz. (Koşul cümleleri: bkz. A2-27, B1-06.)
even if ve even though — olasılık ve olgu.
unless ve if … not — genellikle aynı anlama gelir, ama duygular, sorular ve bir şeyin olmamasına bağlı sonuçlar için doğal seçim if … not'tır.
Suppose / supposing / what if ile hayal etmek B2-21'de işlenir. Resmî ve gizli koşullar (should you need…, but for…, given…) C1-03 ve C1-04'tedir.
Yazım ve Telaffuz
- in case her zaman iki kelimedir. Just in case cümle sonunda yaygın bir kalıp ifadedir.
- provided ve providing ikisi de doğrudur; ikisinden sonra da that isteğe bağlıdır.
- unless /ənˈles/ — vurgu ikinci hecede: "ın-LES"; ilk ünlü zayıftır.
- provided /prəˈvaɪdɪd/ — vurgu vi'de: "prı-VAY-did".
- otherwise /ˈʌðəwaɪz/ (UK), /ˈʌðərwaɪz/ (US) — vurgu ilk hecede: "A-dhı-wayz". th sesi Türkçede yoktur: dilinizin ucunu dişlerinizin arasına koyarak "d" deyin.
- or else ifadesinde else vurgulanır, or zayıftır: "ı ELS" — Be careful, or else.
Altın Kural
Bağlacı anlama göre seçin: unless = … dışında, as long as / provided = yalnızca … ise, in case = ne olur ne olmaz diye, even if = fark etmez, otherwise / or (else) = yoksa, sonuç bu. Gelecek anlamı için bu bağlaçlardan sonra will değil, geniş zaman kullanın. Unless'ten sonra Türkçedeki olumsuz eki tekrar etmeyin.
Alıştırmalar
A. Yapı
Doğru biçimi ya da bağlacı yazın veya cümleyi istenen bağlaçla yeniden yazın.
-
Doğru biçimle tamamlayın: Take a sandwich in case you (get) hungry.
-
Tamamlayın: I won't go ___ you come with me. …
-
Doğru biçimle tamamlayın: We'll start the meeting at nine provided everyone (arrive) on time.
-
Tamamlayın: She left early ___ the traffic was bad. …
-
unless ile yeniden yazın: If you don't leave now, you'll miss the bus.
-
otherwise ile yeniden yazın: Set an alarm. If you don't, you'll oversleep.
B. Anlam
Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.
-
Doğru olanı seçin: I'm going to the concert … I have to go alone.
-
Doğru olanı seçin: He went to the party … he was exhausted.
-
Doğru olanı seçin: Write down the address … you forget it.
-
Doğru olanı seçin: You can come to the meeting … you don't interrupt.
-
Bir sözleşme için daha resmî seçeneği seçin: The flat is rented … no pets are kept.flat (UK) = apartment (US)
-
Doğru olanı seçin: I'll be disappointed .
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
Unless you don't study, you won't pass.
-
Pack some water in case you will get thirsty.
-
Even though it rains tomorrow, the match will go ahead.
-
You can stay out late as long as you text me.
D. Bağlam İçinde
Kelime kutusu: as long as, even if, in case, otherwise, unless
Mia: We're leaving at six tomorrow. Set your alarm, 17 you'll oversleep.
Leo: Fine. Should I bring a raincoat?
Mia: Yes, bring one 18 the weather changes. It often does in the mountains.
Leo: And what if it's raining when we wake up?
Mia: We'll still go, 19 it's a storm. A bit of rain is fine.
Leo: OK. Can my brother come too?
Mia: Sure, 20 he can walk fifteen kilometres!
Leo: He can. He'll come 21 he's tired after work.
E. Sıra Sende
-
Yanınızda her zaman taşıdığınız iki şeyi ve nedenini in case ile yazın.
-
Eşyanızı ödünç alan biri için as long as ya da provided ile bir kural yazın.
-
Asla yapmayacağınız bir şeyi even if ile yazın.
F. Karışık Tekrar
-
A2-27 İngilizce Zero ve First Conditional: If ile Şart Cümleleri When she (arrive), I'll call you.
-
B1-06 İngilizce Second Conditional: If I Had…, I Would… (Hayalî Durumlar) If I (have) more time, I'd learn to play the piano.
-
B1-26 İngilizce Although, Despite ve However Farkı: Zıtlık Bağlaçları ___ the rain, we went for a walk. …
-
B2-02 İngilizce Mixed Conditionals: Karışık Koşul Cümleleri If I had saved more money last year, I (be) on holiday now.holiday (UK) = vacation (US)
Cevap anahtarı
A. Yapı
- get
- unless
- arrives
- in case
- Unless you leave now, you'll miss the bus. / You'll miss the bus unless you leave now.
- Set an alarm. Otherwise, you'll oversleep. / Set an alarm, otherwise you'll oversleep.
B. Anlam
- even if
- even though
- in case
- as long as
- on condition that
- if she doesn't call
C. Hatayı Bul
- Unless you study, you won't pass. / If you don't study, you won't pass.
- Pack some water in case you get thirsty.
- Even if it rains tomorrow, the match will go ahead.
- ✓ You can stay out late as long as you text me.
D. Bağlam İçinde
- otherwise / or / or else
- in case / just in case
- unless
- as long as / so long as / provided / providing / provided that / providing that
- even if / even though
E. Sıra Sende
- I always carry a power bank in case my phone dies. I keep a pen in my bag in case I need to sign something.
- You can borrow my car as long as you fill up the tank before you bring it back.
- I would never go skydiving, even if someone paid me a lot of money.
F. Karışık Tekrar
- arrives / has arrived
- had
- Despite
- would be / could be / might be
