Discourse Markers: furthermore, moreover, on the other hand, on the contrary – fjalët lidhëse për ese në anglisht
Discourse Markers I: Adding, Contrasting, Comparing
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të shtoni ide me furthermore, moreover, in addition, what is more, besides dhe not to mention, do të kundërvini dhe krahasoni me on the other hand, in contrast, by comparison, conversely dhe on the contrary, dhe do t'i vendosni këto fjalë lidhëse në vendin e duhur dhe me pikësimin e duhur, pa i tepruar.
Ideja kryesore
Një tekst është më shumë se një grumbull fjalish të mira. Lexuesi duhet të dijë si lidhet çdo fjali me të mëparshmen: a është edhe një pikë në të njëjtin drejtim, apo një kthesë? Discourse markers (fjalët lidhëse të tekstit) i bëjnë të dukshme këto lidhje dhe i japin tekstit koherencë – ndjesinë që mban bashkë.
Mendojini si gjestet e duarve të një folësi të mirë. Furthermore dhe moreover shtojnë edhe një gisht te numërimi: «edhe një pikë tjetër». On the other hand është pikërisht ajo që thotë: një dorë mban njërën anë, dora tjetër anën tjetër, dhe të dyja janë reale. In contrast i mban duart larg njëra-tjetrës. Conversely e kthen dorën përmbys: e njëjta lidhje, por në drejtim të kundërt. On the contrary është një tundje e prerë e kokës: «jo – e vërteta është e kundërta».
Dy paralajmërime. Gjesti duhet të përputhet me fjalët: moreover para një ideje kundërshtuese e ngatërron dëgjuesin. Dhe një folës që tund duart te çdo fjalë kuptohet po aq vështirë sa ai që nuk lëviz fare. Përdoreni një fjalë lidhëse kur lidhja nuk është e qartë vetvetiu.
Shqipja dhe anglishtja
Shqipja ka fjalë lidhëse të ngjashme: «për më tepër» (moreover, what's more), «përveç kësaj» (besides, in addition), «nga ana tjetër» (on the other hand), «përkundrazi» (on the contrary), «në të kundërt» (conversely, in contrast). Kuptimet përputhen mirë – sidomos «përkundrazi» = on the contrary. Tre ndryshime ia vlen t'i mbani mend. Së pari, «nga ana tjetër» thotë «anë», por anglishtja thotë hand: on the other hand, jo on the other side. Së dyti, «përveç» shqip do të thotë edhe «përveç kësaj» (besides), edhe «me përjashtim të» (except) – anglishtja i ndan. Së treti, në shqip «…, për më tepër, …» shpesh shkruhet vetëm me presje; në anglisht para moreover, furthermore duhet pikë ose pikëpresje.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Plani është i shtrenjtë. Për më tepër, nuk ka prova që do të funksionojë. | The plan is expensive. Moreover, there is no evidence that it will work. | këtu është njësoj, por me pikë para Moreover |
| Puna nga shtëpia kursen kohë. Nga ana tjetër, mund të të izolojë. | Working from home saves time. On the other hand, it can feel isolating. | «anë» → hand |
| «Ishte i mërzitshëm filmi?» «Përkundrazi, ishte tërheqës.» | On the contrary, it was gripping. | këtu është njësoj |
| Përveç anglishtes, flet frëngjisht dhe gjermanisht. | Besides English, she speaks French and German. | «përveç» = besides (shtim) |
| Erdhën të gjithë përveç Leos. | Everyone came except Leo. | «përveç» = except (përjashtim) |
| Përveç se jep mësim, ka edhe një biznes të vogël në internet. | In addition to teaching, she runs a small online business. | in addition to + -ing |
| Normat e larta të interesit nxitin kursimin. Në të kundërt, normat e ulëta nxitin shpenzimin. | … Conversely, lower rates encourage them to spend. | këtu është njësoj |
Shkurt: kuptimet i keni nga shqipja; kujdes te on the other hand (jo side), te besides / except për «përveç», dhe te pika ose pikëpresja para moreover / furthermore.
Forma
Shtimi
| Fjala lidhëse | Regjistri | Gramatika |
|---|---|---|
| in addition | neutral | + presje + fjali; in addition to + emër / -ing |
| furthermore, moreover | zyrtar, i shkruar | zakonisht në fillim: Moreover, … |
| what is more / what's more | neutral / i folur | + presje + fjali |
| besides | bisedor | shton një arsye të fundit, më të fortë |
| not to mention | neutral, i folur | + emër / -ing, brenda fjalisë |
Kundërvënia dhe krahasimi
| Fjala lidhëse | Kuptimi |
|---|---|
| on the other hand | një anë tjetër e së njëjtës çështje; të dyja janë të vërteta |
| in contrast / by contrast | dy gjëra janë shumë të ndryshme nga njëra-tjetra |
| in contrast to / with + emër | e njëjta gjë, brenda një fjalie |
| by comparison | kur krahasohet me tjetrën |
| conversely | edhe lidhja e kundërt është e vërtetë |
| on the contrary | ajo që sapo u tha është e pavërtetë; e vërteta është e kundërta |
Të mësuara më parë: however B1-26; whereas, while, nevertheless, nonetheless B2-23.
Pikësimi dhe vendi
| Vendi | Modeli | Shembull |
|---|---|---|
| në fillim të fjalisë | fjala lidhëse + presje | In contrast, the north is dry. |
| pas kryefjalës | , fjala lidhëse , | The north, in contrast, is dry. |
| duke lidhur dy fjali brenda një fjalie | fjali; fjala lidhëse, fjali | The south is wet; the north, by contrast, is dry. |
| jo vetëm pas një presjeje | — | jo: The south is wet, moreover the north is cold. |
Përdorimi
1Shtimi i një pike
In addition është neutral dhe i përshtatet çdo teksti. Furthermore dhe moreover janë zyrtare; moreover shpesh shton një pikë më të fortë ose më të rëndësishme se e mëparshmja. What is more është neutral dhe i zakonshëm në të folur (what's more). In addition to është parafjalë dhe merr emër ose formën -ing.
2Besides dhe not to mention
Besides (si fjalë lidhëse) tingëllon bisedore dhe shpesh shton një arsye të fundit që e mbyll çështjen – si «e pastaj» ose «dhe në fund të fundit» në shqip. Not to mention shton diçka që e bën pikën edhe më të fortë, sikur nuk ka nevojë të thuhet – «pa përmendur»; pas tij vjen emër ose formë -ing.
3On the other hand dhe on the contrary
On the other hand («nga ana tjetër») paraqet anën e dytë të një çështjeje; të dyja anët janë të vërteta. Shpesh paraprihet nga on the one hand («nga njëra anë»). On the contrary («përkundrazi») e hedh poshtë pohimin e mëparshëm dhe thotë që e vërteta është e kundërta; shpesh i përgjigjet një mohimi ose një supozimi të gabuar.
4In contrast, by comparison, conversely
In contrast / by contrast («ndryshe nga kjo», «ndërkaq») tregojnë që dy gjëra janë shumë të ndryshme. In contrast to / with + emër bën të njëjtën gjë brenda një fjalie. By comparison («në krahasim») mat njërën gjë me tjetrën (shpesh me krahasore). Conversely («në të kundërt») thotë që edhe lidhja e kundërt është e vërtetë; është zyrtare.
5Vendi, pikësimi dhe teprimi
Në fillim të fjalisë, fjala lidhëse ndiqet nga presje. Pas kryefjalës, qëndron mes presjeve – kjo tingëllon e rrjedhshme në shkrimin zyrtar. Për të lidhur dy fjali të plota brenda një fjalie, vini pikëpresje para fjalës lidhëse; vetëm presja nuk mjafton. Së fundi, një fjalë lidhëse për çdo lidhje mjafton, dhe shumë fjali nuk kanë nevojë fare.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Nga ana tjetër» → from the other side. Shqipja flet për «anë»: «Jetesa në Tiranë ka shumë mundësi. Nga ana tjetër, trafiku të çmend». Fjalë për fjalë dalin from the other side ose on the other side. Shprehja fikse angleze është on the other hand.
2. «Përveç futbollit…» → except football. «Përveç» në shqip do të thotë edhe «dhe gjithashtu», edhe «me përjashtim të»: «Përveç futbollit, vëllai im luan edhe tenis e basketboll» (futbolli përfshihet). Kur futbolli përfshihet, anglishtja do besides ose as well as; except do të thotë që futbollin nuk e luan.
3. «…, përveç kësaj, …» → vetëm presje. Në shqip shpesh shkruajmë: «Arta i ka kaluar të gjitha provimet, përveç kësaj ka gjetur edhe një punë për verën». Në anglisht moreover, furthermore, in addition nuk mund t'i lidhin dy fjali vetëm me presje: duhet pikë ose pikëpresje para tyre dhe presje pas.
4. «Përveç se drejton…» → in addition to run. Pas «përveç se» shqipja vë një folje të zgjedhuar: «Përveç se drejton një bujtinë në Theth, Endriti punon edhe si guidë mali». To te in addition to është parafjalë, prandaj pas tij vjen forma -ing.
Mos i ngatërroni
on the other hand apo on the contrary – On the other hand shton një anë tjetër; të dyja janë të vërteta. On the contrary thotë që ideja e parë është e gabuar.
in contrast apo whereas – In contrast lidh dy fjali; whereas («kurse») bashkon dy pjesë brenda një fjalie (B2-23).
besides apo except – Të dyja janë «përveç» në shqip. Besides (parafjalë) = përveç kësaj, gjithashtu; except = me përjashtim të.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- Një fjalë: moreover, furthermore, however, nevertheless. Fjalë të ndara: in addition, on the other hand, on the contrary, by contrast.
- Theksi: moreover /mɔːrˈəʊvə/ (UK), /mɔːrˈoʊvər/ (US); furthermore /ˌfɜːðəˈmɔː/; conversely /kənˈvɜːsli/ (UK edhe conversely). Te furthermore, th është /ð/ – si «dh» në shqip, avantazh për ju; /ɜː/ është zanore që shqipja nuk e ka – as «e», as «ë» e shkurtër, por një tingull i zgjatur me gjuhën në mes të gojës.
- Te moreover dhe on the other hand, fjala other nis me /ʌ/, një zanore e shkurtër mes «a»-së dhe «ë»-së, jo me «o».
- Në të folur, një fjalë lidhëse në fillim të fjalisë zakonisht ka grupin e vet tonal dhe një pauzë të shkurtër pas: On the other hand | it's very central.
- Besides (me s) shton një pikë; beside (pa s) do të thotë «pranë»: She sat beside me.
Rregulli i artë
Zgjidhni fjalën lidhëse që emërton lidhjen e vërtetë – më shumë të njëjtën gjë, një anë tjetër, një ndryshim të fortë, të kundërtën, ose «kjo nuk është e vërtetë». Kur fjala lidhëse nis një fjali ose pjesë të re, vini pikë ose pikëpresje para saj dhe presje pas saj; vetëm presja nuk mund t'i lidhë dy fjali, edhe pse në shqip shpesh mjafton. Një fjalë lidhëse për çdo lidhje, dhe asnjë kur mjafton and ose but.
Ushtrime
A. Forma
Rishkruani çdo fjali me fjalën lidhëse ose vendin e dhënë. Ruani kuptimin dhe vini pikësimin e saktë.
-
Rishkruani duke përdorur "In addition to": The job pays well, and it also comes with a company car.
-
Rishkruajeni si dy fjali, duke shtuar pikën më të fortë me "Moreover": The plan is very expensive and there is no evidence that it will work.
-
Rishkruani me fjalën lidhëse pas kryefjalës: In contrast, the second group improved steadily.
-
Rishkruajeni si një fjali me pikëpresje dhe me "by contrast" pas kryefjalës: The south of the country is wet. By contrast, the north is dry.
-
Rishkruajeni si një fjali duke përdorur "not to mention": The trip was exhausting. It was also very expensive.
-
Rishkruajeni si një fjali që fillon me "In contrast to": Her sister is quiet, but Mia loves being the centre of attention.
-
Rishkruani fjalinë e dytë duke përdorur "Conversely": When interest rates rise, people save more. When interest rates fall, people spend more.
B. Kuptimi
Lexoni kontekstin dhe zgjidhni fjalinë më të mirë.
-
Një shoqe ju pyet: "Is your new boss difficult?" Cila përgjigje përshtatet?the reply rejects the idea that she is difficult
-
Një artikull peshon jetën në qytet. Cila fjali duhet të vijë pas "City life is exciting."?both sides are true; nothing is rejected
-
Një mesazh zanor i lirë për një mik në lidhje me një festë. Cila është më e natyrshme?register: moreover is too formal for casual speech; besides adds a final, settling reason
-
Një tekst shkencor. Cila fjali e emërton lidhjen më saktë?conversely = the same relationship the other way round
-
Një vlerësim produkti që krahason dy telefona. Cila e përdor saktë fjalën lidhëse?on the contrary rejects a statement; here two things are measured against each other
-
Një përshkrim i shkurtër kursi me tri fakte të thjeshta. Cili version lexohet më mirë?overuse: a simple list needs no markers
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
The museum in the old town is free on Sundays, furthermore it stays open until ten in the evening during the summer.
-
In addition to work full-time at the hospital, Daniel is studying for a master's degree in the evenings.
-
Besides of the high price of the tickets, the train journey takes almost nine hours, so we have decided to fly.
-
On the other side, renting a flat in the centre means that you can walk to work and save on transport costs.
-
The south of the island depends mainly on tourism; the north, in contrast, still lives almost entirely from fishing and farming.
D. Në kontekst
Lexoni pjesën nga një ese dhe kryeni detyrat për fjalitë me numër.
Living in a city has clear advantages. (19) Public transport is frequent, moreover jobs are easier to find. (20) Cities offer theatres and museums. They also offer a wide choice of restaurants. For young people starting a career, these are strong arguments.
(21) The countryside offers space, silence and clean air. (22) Some people believe that rural life is boring, but that is not true, because many villagers have a very busy social life. (23) Village life is cheaper. Moreover, the houses are bigger. Furthermore, the schools are smaller. 24___, jobs are harder to find and buses are rare. All things considered, the right choice depends on your stage of life.
-
Fjalia (19) ka një gabim pikësimi. Rishkruajeni saktë.
-
Bashkojini dy fjalitë e (20) në një, duke përdorur "not to mention".
-
Rishkruajeni (21) që ta hapë paragrafin e dytë me një kontrast të qartë me të parin. Përdorni "In contrast" ose "By contrast".
-
Rishkruajeni (22) si dy fjali të shkurtra: mohoni që jeta në fshat është e mërzitshme, pastaj filloni fjalinë e dytë me "On the contrary".
-
Te (23) ka shumë fjalë lidhëse. Rishkruajeni si një fjali pa asnjë fjalë lidhëse.
-
Cila fjali përshtatet te (24)?the advantages remain true; this is the other side
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Një mik po vendos nëse do ta pranojë një punë në një qytet tjetër. Shkruani 3–4 fjali këshillë. Përdorni një fjalë lidhëse shtimi (in addition, what's more ose not to mention) dhe një fjalë lidhëse kontrasti (on the other hand ose by contrast), me pikë ose pikëpresje para secilës dhe presje pas.
-
Shkruani 2–3 fjali për një raport që krahason dy vende (qytete, shkolla ose zyra). Përdorni një herë in contrast to + emër, dhe vendoseni by comparison pas kryefjalës, mes presjeve.
-
Dikush thotë: "I suppose you found the course too easy." Përgjigjuni me 2–3 fjali. Hidheni poshtë supozimin me On the contrary, pastaj shtoni edhe një pikë me Besides ose What's more.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
B2-23 Whereas, Nevertheless, Much As: kontrasti dhe lëshimi në anglisht Rishkruajeni si një fjali duke përdorur "whereas": Tom loves maths. His sister, by contrast, prefers art.
-
B1-26 Although, despite apo however? Lidhëzat e kundërshtimit në anglisht Rishkruani duke përdorur "Despite": Although it was raining, we went for a walk.
-
C1-11 Nominalisation and Noun Phrases: the sharp rise in prices – si të shkruani zyrtarisht me emra në anglisht Rishkruani duke përdorur një grup emëror si kryefjalë: The company expanded rapidly, and this put pressure on staff.
Përgjigjet
A. Forma
- In addition to paying well, the job comes with a company car. / In addition to a good salary, the job comes with a company car.
- The plan is very expensive. Moreover, there is no evidence that it will work.
- The second group, in contrast, improved steadily.
- The south of the country is wet; the north, by contrast, is dry.
- The trip was exhausting, not to mention very expensive.
- In contrast to her quiet sister, Mia loves being the centre of attention.
- When interest rates rise, people save more. Conversely, when they fall, people spend more.
B. Kuptimi
- On the contrary, she's very supportive.
- On the other hand, it can be very stressful.
- I'd rather not go. Besides, I don't know anyone there.
- Heat makes the gas expand. Conversely, cooling makes it contract.
- My old phone lasted a day. By comparison, the new one lasts three.
- The course is short, cheap and taught online.
C. Gjeni gabimin
- The museum in the old town is free on Sundays. Furthermore, it stays open until ten in the evening during the summer. / The museum in the old town is free on Sundays; furthermore, it stays open until ten in the evening during the summer.
- In addition to working full-time at the hospital, Daniel is studying for a master's degree in the evenings.
- Besides the high price of the tickets, the train journey takes almost nine hours, so we have decided to fly.
- On the other hand, renting a flat in the centre means that you can walk to work and save on transport costs.
- ✓ The south of the island depends mainly on tourism; the north, in contrast, still lives almost entirely from fishing and farming.
D. Në kontekst
- Public transport is frequent. Moreover, jobs are easier to find. / Public transport is frequent; moreover, jobs are easier to find.
- Cities offer theatres and museums, not to mention a wide choice of restaurants.
- In contrast, the countryside offers space, silence and clean air. / By contrast, the countryside offers space, silence and clean air.
- Rural life is not boring. On the contrary, many villagers have a very busy social life.
- Village life is cheaper, the houses are bigger and the schools are smaller.
- On the other hand, jobs are harder to find and buses are rare.
E. Radha juaj
- The salary is much higher, not to mention the chance to work in a bigger team. What's more, the city has a great music scene. On the other hand, you'd be a long way from your family, and rents there are high.
- In contrast to the crowded city campus, the new site has plenty of green space. The library there, by comparison, is small, but it is open until midnight.
- On the contrary, it was the hardest course I've ever taken. What's more, the exams were twice as long as last year's.
F. Përsëritje e përzier
- Tom loves maths, whereas his sister prefers art. / Whereas Tom loves maths, his sister prefers art.
- Despite the rain, we went for a walk. / Despite it raining, we went for a walk. / Despite the fact that it was raining, we went for a walk.
- The company's rapid expansion put pressure on staff. / The rapid expansion of the company put pressure on staff.
