Nominalisation and Noun Phrases: the sharp rise in prices – si të shkruani zyrtarisht me emra në anglisht
Nominalisation and Noun Phrases
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do t'i ktheni foljet dhe mbiemrat në emra, do ta paketoni informacionin e një fjalie të tërë në një grup emëror, do të ndërtoni grupe emërore me informacion para dhe pas emrit, dhe do të vendosni kur ky stil i ngjeshur dhe zyrtar e ndihmon shkrimin tuaj – dhe kur e bën më keq.
Ideja kryesore
Anglishtja e përditshme i tregon ngjarjet me folje: Prices rose sharply, so people bought less. Anglishtja zyrtare shpesh preferon t'i trajtojë ngjarjet si sende: The sharp rise in prices led to a fall in demand. Kthimi i një foljeje ose mbiemri në emër quhet nominalisation (emërzim).
Mendojeni një ngjarje si ujë që rrjedh. Folja e lë të kalojë. Emërzimi e kthen në një kub akulli: një objekt të fortë që mund ta merrni në dorë, ta matni dhe ta vendosni diku tjetër në fjali. Si emër, ngjarja mund të jetë kryefjalë (The rise… led to…), mund të marrë mbiemra (a sharp rise) dhe mund të mbajë informacion shtesë para dhe pas vetes.
Por akulli edhe fsheh. Në një grup emëror, kush bëri çfarë mund të zhduket, dhe shumë emra e bëjnë tekstin të ngadaltë dhe të ftohtë. Shkruesit e mirë emërzojnë për ta ndihmuar lexuesin të ndjekë argumentin – jo për t'u dukur të zgjuar.
Shqipja dhe anglishtja
Shqipja e njeh shumë mirë këtë stil – ndoshta edhe tepër. Gjuha e administratës dhe e lajmeve është plot emërzime: «rritja e çmimeve», «vendimi i bashkisë për të mbyllur pishinën», «mbyllja e fabrikës». Pra ideja është e njëjtë. Ndryshimet janë te lidhjet e emrit. Në shqip pothuajse çdo gjë lidhet me nyjën e gjinores («e», «i», «së»), që kthehet lehtë në of; por anglishtja do parafjalë të ndryshme: a rise in prices, an impact on, a decision to leave. Gjithashtu, shqipja nuk ka zinxhirë emër + emër si customer satisfaction survey; ne themi «anketa e kënaqësisë së klientëve», në shumës, dhe kjo e shtyn customers në shumës edhe në anglisht. Dhe stili burokratik shqip («Do të kryhet verifikimi i dokumenteve») në anglisht tingëllon shpesh i rëndë: një folje e fortë është më e qartë.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Rritja e çmimeve | the rise in prices | gjinorja «e» → in, jo of |
| Vendimi i saj për të u larguar nga grupi | Her decision to leave the band | «për të» → to + forma bazë |
| Zgjerimi i shpejtë i kompanisë | The company's rapid expansion | ndajfolja → mbiemër; kryefjala → 's |
| Njerëzit e prekur nga përmbytjet | People affected by the floods | këtu është njësoj: pjesore pas emrit |
| Anketa e kënaqësisë së klientëve | the customer satisfaction survey | emër + emër, në njëjës |
| Ndikim në bizneset e vogla | an impact on small businesses | «në» → on |
| Do të kryhet një hetim. | We will investigate the matter. | një folje e fortë është më e qartë |
Shkurt: emërzimi ju vjen natyrshëm nga shqipja, por kontrolloni parafjalën pas emrit (rise in, impact on, decision to) dhe mos e rëndoni tekstin anglisht me më shumë emra seç duhen.
Forma
Folje → emër (i gjithë sistemi i prapashtesave është te T-02)
| Modeli | Foljet | Emrat |
|---|---|---|
| -tion / -sion | decide, reduce, explain, conclude | decision, reduction, explanation, conclusion |
| -ment | improve, develop, agree, argue | improvement, development, agreement, argument |
| -al | arrive, refuse, approve, propose | arrival, refusal, approval, proposal |
| -ure / -ance / -ence | fail, close, perform, depend | failure, closure, performance, dependence |
| e njëjta fjalë | increase, decline, change, rise, delay | an increase, a decline, a change, a rise, a delay |
| të parregullta | grow, analyse, behave, choose, lose | growth, analysis, behaviour, choice, loss |
Mbiemër → emër
| Modeli | Mbiemrat | Emrat |
|---|---|---|
| -ance / -ence | important, relevant, independent | importance, relevance, independence |
| -ity | able, possible, complex, available | ability, possibility, complexity, availability |
| -ness | aware, effective, willing | awareness, effectiveness, willingness |
| -y / -cy | difficult, accurate, efficient | difficulty, accuracy, efficiency |
| -th | long, strong, wide, deep | length, strength, width, depth |
Nga fjalia te grupi emëror
| Fjalia | Grupi emëror | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| prices rose sharply | a sharp rise in prices | folja → emër; ndajfolja → mbiemër |
| the council decided to close the library | the council's decision to close the library | kryefjala → 's |
| researchers analysed the data | the analysis of the data (by researchers) | kundrinori → of; vepruesi mund të hiqet |
| the train arrived late | the late arrival of the train | kryefjala → of |
| customers are satisfied | customer satisfaction | mbiemri → emër; emër si përcaktor |
Ndërtimi i një grupi emëror
| Para emrit | Emri kryesor | Pas emrit |
|---|---|---|
| a rapidly growing | population | |
| her | decision | to leave the band |
| the | woman | in the green coat |
| people | affected by the floods | |
| the new customer satisfaction | survey | that we sent last week |
Emri kryesor është emri për të cilin flet gjithë grupi. Çdo gjë tjetër e përshkruan atë. Parafjalët pas emrave (increase in, impact on, access to) mësohen te B2-24.
Përdorimi
1Si kthehen foljet dhe mbiemrat në emra
Shumica e foljeve dhe mbiemrave për ngjarje, procese dhe cilësi kanë një emër të afërt. Mësojini në çifte, bashkë me parafjalën që zakonisht i ndjek.
2Si rishkruhet një fjali si grup emëror
Emërzimi e kthen një fjali të tërë në kryefjalë ose kundrinor të një fjalie të re, që të mund të thoni diçka për të: çfarë e shkaktoi, ku çoi, si e vlerësoni. Folja bëhet emër, ndajfolja bëhet mbiemër, dhe kryefjala bëhet 's ose një shprehje me of.
3Informacioni para emrit
Para emrit kryesor mund të vini përcaktorë, mbiemra, pjesore dhe emra të tjerë. Ndajfolje + pjesore është një mënyrë e ngjeshur për të zëvendësuar një fjali lidhore: a population which is growing rapidly → a rapidly growing population. Në shqip këto zakonisht vijnë pas emrit («një popullsi që rritet shpejt»).
4Informacioni pas emrit
Pas emrit kryesor, anglishtja shton hollësi me grupe parafjalore, me paskajore me to, me grupe pjesoreje (B2-09), me fjali lidhore dhe me fjali me that. Informacioni i gjatë dhe i rëndë zakonisht vjen pas emrit, jo para tij – njësoj si në shqip.
5Shprehja me of dhe zinxhirët emër + emër
Shprehja me of e lidh emërzimin me kundrinorin e tij (the development of new drugs – dikush i zhvillon) ose me kryefjalën e tij (the arrival of the guests – mysafirët mbërrijnë). Me njerëz dhe organizata, 's shpesh është më i natyrshëm. Në një zinxhir emër + emër, emri i fundit është kryesori, dhe emrat përpara punojnë si mbiemra, zakonisht në njëjës. Lexojeni zinxhirin nga e djathta në të majtë: a customer satisfaction survey është një anketë për kënaqësinë e klientëve. Shqipja e thotë këtë me gjinore, nga e majta në të djathtë.
6Kur emërzimi e bën shkrimin më keq
Emërzimi është mjet, jo qëllim. E bën shkrimin më keq kur fsheh se kush është përgjegjës, kur një folje e dobët + emër zë vendin e një foljeje të fortë (carry out an investigation → investigate), kur zinxhirët e emrave bëhen shumë të gjatë për t'u kuptuar, ose kur një fjali e shkurtër do të ishte më e qartë. Në udhëzime, email-e dhe në të folur, foljet zakonisht janë më të mira. Kjo vlen veçanërisht për shqipfolësit, që janë mësuar me stilin administrativ.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Rritja e qirave…» → the rise of rents. Në shqip ndryshimi lidhet me gjinoren: «Rritja e qirave në Tiranë po i shtyn studentët drejt periferisë». «E» kthehet në of. Pas rise / increase / fall / drop, ajo që ndryshon merr in; of tregon vetëm sasinë (a rise of 10%).
2. «Vendimi për t'u kthyer…» → decision for returning. «Vendimi i Erionit për t'u kthyer nga Gjermania i befasoi të gjithë.» «Për të» kthehet lehtë në for ose of + -ing. Emra si decision, refusal, attempt, plan marrin to + formën bazë.
3. «Ndikim në…» → impact in. Në shqip themi «ndikim në» ose «efekt në»: «Turizmi masiv ka pasur një ndikim të madh në jetën e banorëve të Ksamilit». Në anglisht impact, effect, influence marrin on.
4. «Agjenci udhëtimesh» → a travels agency. Shqipja e thotë llojin shpesh me një emër në shumës: «agjenci udhëtimesh», «klubi i studentëve». «Kushëriri im punon në një agjenci udhëtimesh në Durrës.» Kur e ktheni në zinxhir anglisht, emri përpara punon si mbiemër dhe zakonisht mbetet në njëjës.
Mos i ngatërroni
Emërzim apo forma -ing si emër – Të dyja e emërtojnë një veprim. Forma -ing (B1-19) ruan gramatikën e foljes: kundrinor të drejtë dhe ndajfolje. Emërzimi merr gramatikën e emrit: nyje, mbiemër dhe of.
's apo of apo emër + emër – Përdorni 's kryesisht për njerëz dhe organizata, of për sende dhe për shprehje të gjata, dhe emër + emër për një lloj ose kategori. Shih A1-08.
increase in apo increase of – in tregon çfarë ndryshoi; of tregon sa. Shih B2-24.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- Theksi shpesh lëviz kur shtoni një prapashtesë: able /ˈeɪbl/ → ability /əˈbɪləti/; explain /ɪkˈspleɪn/ → explanation /ˌekspləˈneɪʃn/; analyse /ˈænəlaɪz/ → analysis /əˈnæləsɪs/.
- Me -tion, -sion dhe -ity, theksi bie te rrokja menjëherë para prapashtesës: decision, reduction, complexity.
- -ment, -ness dhe -al emërore zakonisht e ruajnë theksin e foljes ose të mbiemrit: develop → development, aware → awareness, arrive → arrival. (-al mbiemërore mund ta lëvizë: origin → original.)
- Disa fjalë janë njësoj si emër dhe si folje, por ndryshojnë theksin: an increase / to increase; a record / to record.
- -tion shqiptohet /ʃn/ – me tingullin e «sh»-së shqipe, pa zanore të plotë para n – dhe jo «tion» siç shkruhet: drejtshkrimi anglisht nuk është fonetik si shqipja.
- Kujdes me ndryshimet e drejtshkrimit: explain → explanation, pronounce → pronunciation, describe → description, maintain → maintenance, argue → argument (pa e).
- analyse, behaviour (UK) / analyze, behavior (US). judgement është e zakonshme në UK, judgment në anglishten amerikane dhe në tekstet ligjore britanike.
- Pa vizë pas një ndajfoljeje me -ly: a rapidly growing population. Krahasoni a well-known study (shih B1-29).
Rregulli i artë
Për të shkruar në mënyrë zyrtare dhe të ngjeshur, kthejeni ngjarjen në emër dhe ndërtojeni pjesën tjetër të fjalisë rreth tij – me parafjalën e duhur (rise in, impact on, decision to), jo me of kudo. Por nëse lexuesi nuk e sheh më kush bëri çfarë, ose grupi bëhet i vështirë për t'u lexuar, kthehuni te folja.
Ushtrime
A. Forma
Rishkruani çdo fjali me fjalët e dhëna, që ngjarja të bëhet grup emëror. Ruani kuptimin.
-
Rishkruani duke filluar me "Their failure": They failed to agree, and this delayed the project by six months.
-
Rishkruani duke filluar me "His refusal": He refused to comment, which surprised journalists.
-
Rishkruani duke filluar me "The rapid growth": The population grew rapidly, and this surprised the experts.
-
Rishkruani duke filluar me "The council's decision": The council decided to close the pool, and this angered residents.
-
Rishkruani duke filluar me "The sharp rise": Prices rose sharply, so many families cut back on holidays.
-
Rishkruani me "a rapidly growing": The country has a population which is growing rapidly.
-
Rishkruani duke filluar me "The late arrival": The train arrived late, so we missed the opening speech.
B. Kuptimi
Zgjidhni fjalinë që i përshtatet kontekstit. Shënimi shpjegon pse.
-
Doni të thoni sa do të rritet qiraja, jo çfarë do të rritet. Cila fjali?of = how much; in = what changes
-
"The development of the new software took two years." Çfarë tregon shprehja me of?here the of-phrase is the object of develop
-
Një email i shkurtër për një koleg. Cila është më e mirë?in emails and instructions, a strong verb is clearer
-
Një raport vjetor zyrtar ku hapësira është e kufizuar. Cila fjali është më e ngjeshur dhe më zyrtare?the nominalised events can be linked with led to
-
Një njoftim për stafin, ku ka rëndësi kush është përgjegjës. Cila fjali është më e ndershme?the noun style hides the doer
-
Një email për një koleg të ri që nuk e njeh zhargonin e ekipit. Cila fjali kuptohet më lehtë?long noun chains are hard to decode; put information after the noun
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani të plotë fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
We are planning to send a customers feedback survey to everyone who bought a product from us last year.
-
Her refusal of signing the new contract caused serious problems for the whole department.
-
Experts warn that the new law will have a big impact in small businesses in rural areas.
-
The analyse of the results took the research team almost three weeks longer than expected.
-
The rapid expansion of online shopping has hit high-street stores in almost every town in the country.high-street stores (UK) = local shops in the town centre
D. Në kontekst
Lexoni draftin e parë të një raporti të qytetit. Rishkruani çdo fjali me numër sipas udhëzimit.
(19) Last year the number of cyclists increased dramatically. (20) This happened mainly because three new bike lanes opened. (21) Residents who live near the lanes reported less traffic noise, and air quality improved noticeably. (22) However, the council decided to remove 400 parking spaces, and this was unpopular with drivers. (23) The council also failed to consult local shops, and this led to a number of complaints. (24) An evaluation of the scheme will be carried out by the transport department in the spring. The council hopes that the results will help it to plan further routes across the city.
-
Fjalia (19): filloni me "Last year there was".
-
Fjalia (20): filloni me "This was mainly due to".
-
Fjalia (21): zëvendësojeni "who live" me një pjesore dhe mbaroni me "a noticeable improvement in air quality".
-
Fjalia (22): filloni me "However, the council's decision".
-
Fjalia (23): filloni me "Its failure".
-
Fjalia (24) është shumë e rëndë. Rishkruajeni në stil të qartë me folje, duke filluar me "The transport department".
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani 2–3 fjali për një raport të shkurtër zyrtar për një ndryshim në qytetin, shkollën ose vendin tuaj të punës. Përdorni të paktën dy emërzime si kryefjalë ose kundrinor (the closure of…, a sharp rise in…) dhe një emër + to-infinitive (decision to…, failure to…).
-
Rishkruajeni këtë njoftim të rëndë si një email miqësor me 2–3 fjali, duke përdorur folje në vend të emrave sa herë që mundeni: "The completion of the renovation has been delayed. Confirmation of a new date will be provided upon receipt of the materials."
-
Ktheni këtë shpjegim jozyrtar në një fjali zyrtare që fillon me një grup emëror dhe përdor një emër + parafjalë (impact on, increase in, lack of): "Lots of people started working from home, and that really hurt city-centre cafés."
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
B2-09 Reduced relative clauses: fjalitë përcaktore të shkurtuara në anglisht (the man standing there) Shkurtojeni fjalinë lidhore: People who live near the airport often complain about the noise at night.
-
C1-10 Ellipsis and Substitution: I think so, I hope not, I'd love to, but John did – si ta shmangni përsëritjen në anglisht Rishkruani përgjigjen pa përsëritje: "Will the report be ready by Friday?" "I hope that it will be ready by Friday."
-
C1-07 Participle Clauses: Built in 1850, Having been told, With prices rising – fjalitë me pjesore në anglisht Rishkruani me një participle clause: The report was published in May, and it caused a national debate.
Përgjigjet
A. Forma
- Their failure to agree delayed the project by six months.
- His refusal to comment surprised journalists.
- The rapid growth of the population surprised the experts. / The rapid growth in the population surprised the experts.
- The council's decision to close the pool angered residents.
- The sharp rise in prices forced many families to cut back on holidays. / The sharp rise in prices led many families to cut back on holidays.
- The country has a rapidly growing population.
- The late arrival of the train meant that we missed the opening speech. / The late arrival of the train caused us to miss the opening speech.
B. Kuptimi
- The landlord has announced an increase of 12%.
- Someone developed the new software.
- Please check the figures before Friday.
- The sharp fall in sales led to cuts in the marketing budget.
- The board decided to cut forty jobs.
- The report on what training our staff need is late.
C. Gjeni gabimin
- We are planning to send a customer feedback survey to everyone who bought a product from us last year.
- Her refusal to sign the new contract caused serious problems for the whole department.
- Experts warn that the new law will have a big impact on small businesses in rural areas.
- The analysis of the results took the research team almost three weeks longer than expected.
- ✓ The rapid expansion of online shopping has hit high-street stores in almost every town in the country.
D. Në kontekst
- Last year there was a dramatic increase in the number of cyclists.
- This was mainly due to the opening of three new bike lanes.
- Residents living near the lanes reported less traffic noise and a noticeable improvement in air quality.
- However, the council's decision to remove 400 parking spaces was unpopular with drivers.
- Its failure to consult local shops led to a number of complaints.
- The transport department will evaluate the scheme in the spring.
E. Radha juaj
- The closure of the town's last bookshop has caused widespread disappointment. The council's decision to turn the building into flats was taken without public consultation. There has also been a sharp rise in rents in the surrounding streets.
- We haven't been able to finish the renovation yet. We'll confirm a new date as soon as the materials arrive.
- The sharp increase in home working has had a serious impact on city-centre cafés.
F. Përsëritje e përzier
- People living near the airport often complain about the noise at night.
- I hope so.
- Published in May, the report caused a national debate.
