Discourse Markers ინგლისურად: furthermore, moreover, on the other hand, on the contrary – დამაკავშირებელი სიტყვები
Discourse Markers I: Adding, Contrasting, Comparing
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ არგუმენტის დამატებას furthermore, moreover, in addition, what is more, besides-ითა და not to mention-ით, დაპირისპირებასა და შედარებას on the other hand, in contrast, by comparison, conversely-ითა და on the contrary-ით, და ამ სიტყვების სწორად დასმას, სასვენი ნიშნებით, ზედმეტი გამოყენების გარეშე.
მთავარი იდეა
ტექსტი კარგი წინადადებების გროვაზე მეტია. მკითხველს უნდა ესმოდეს, როგორ უკავშირდება ყოველი წინადადება წინას: ეს იმავე მიმართულების კიდევ ერთი არგუმენტია თუ მოხვევა? Discourse markers (დამაკავშირებელი სიტყვები) ამ კავშირებს ხილულს ხდის და ტექსტს cohesion-ს, ანუ მთლიანობის შეგრძნებას აძლევს.
წარმოიდგინეთ ისინი, როგორც კარგი ორატორის ჟესტები. Furthermore და moreover თვლას კიდევ ერთ თითს უმატებს: „და კიდევ ერთი არგუმენტი“. On the other hand ზუსტად იმას აკეთებს, რასაც ამბობს: ერთ ხელში ერთი მხარეა, მეორეში – მეორე, და ორივე რეალურია. In contrast ორ ხელს ერთმანეთისგან შორს აჩერებს. Conversely ხელს აბრუნებს: იგივე კავშირი, ოღონდ პირიქით. On the contrary კი თავის მტკიცე გაქნევაა: „არა – პირიქითაა“.
ორი გაფრთხილება. ჟესტი სიტყვებს უნდა ემთხვეოდეს: საპირისპირო იდეის წინ moreover მსმენელს აბნევს. და ორატორი, რომელიც ყოველ სიტყვაზე ხელებს იქნევს, ისევე ძნელი გასაგებია, როგორც ის, ვინც საერთოდ არ ინძრევა. დამაკავშირებელი სიტყვა მაშინ გამოიყენეთ, როცა კავშირი თავისთავად ცხადი არ არის.
ქართული და ინგლისური
ქართულს თითქმის ყველა ამ სიტყვის შესატყვისი აქვს: „გარდა ამისა“, „უფრო მეტიც“, „მეორე მხრივ“, „პირიქით“, „შედარებისთვის“, „-ისგან განსხვავებით“, „რომ აღარაფერი ვთქვათ…“. აზრი იგივეა – მახეები სიტყვასიტყვით თარგმანშია. „მეორე მხრივ“ ინგლისურად „მხარე“ კი არა, hand-ია; „პირიქით“ პასუხში – On the contrary; „უფრო მეტიც“ – What's more. ქართული „გარდა“ ორ რამეს ნიშნავს: „ამის გარდა, დამატებით“ (besides) და „არ ჩათვლით“ (except) – ინგლისურად ეს ორი სიტყვაა. და კიდევ: ქართულში ორ სრულ წინადადებას ხშირად მძიმე აერთებს („ბინა ცენტრშია, თანაც იაფია“), ინგლისურში კი moreover / furthermore-ის წინ წერტილი ან წერტილმძიმე სჭირდება.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| სასტუმრო ზღვასთან ახლოს იყო. გარდა ამისა, პერსონალი ძალიან დამხმარე იყო. | The hotel was close to the beach. In addition, the staff were very helpful. | აქ ერთნაირია: წინადადების თავში + მძიმე |
| ბინა ზედმეტად პატარა იყო, უფრო მეტიც, ქირა სულ იზრდებოდა. | The flat was too small, and what's more, the rent kept going up. | ქართულად „უფრო მეტიც“; ინგლისურად what's more (არა more of that) |
| სახლიდან მუშაობა დროს ზოგავს. მეორე მხრივ, შეიძლება მარტოობის განცდა გაჩნდეს. | Working from home saves time. On the other hand, it can feel isolating. | ქართულად „მხრივ“; ინგლისურად on the other hand |
| „ფილმი მოსაწყენი იყო?“ „პირიქით, ძალიან დაძაბული.“ | "Was the film boring?" "On the contrary, it was gripping." | ქართულად ერთი სიტყვა; ინგლისურად on the contrary |
| მშვიდი დისგან განსხვავებით, მიას ყურადღების ცენტრში ყოფნა უყვარს. | In contrast to her quiet sister, Mia loves being the centre of attention. | აქ ერთნაირია: „-ისგან განსხვავებით“ = in contrast to + არსებითი სახელი |
| მოგზაურობა დამღლელი იყო, ძვირზე რომ აღარაფერი ვთქვათ. | The trip was exhausting, not to mention expensive. | ქართულად წინადადების ბოლოს; ინგლისურად not to mention + სიტყვა |
მოკლედ: ქართული შესატყვისები არსებობს, მაგრამ ზუსტად ისწავლეთ ინგლისური ფორმა – on the other hand, on the contrary, what's more; „გარდა“ → besides (დამატება) ან except (არ ჩათვლით); და moreover-ის წინ – წერტილი ან წერტილმძიმე.
ფორმა
დამატება
| სიტყვა | რეგისტრი | გრამატიკა |
|---|---|---|
| in addition | ნეიტრალური | + მძიმე + წინადადება; in addition to + არსებითი სახელი / -ing |
| furthermore, moreover | ფორმალური, წერითი | ჩვეულებრივ თავში: Moreover, … |
| what is more / what's more | ნეიტრალური / სასაუბრო | + მძიმე + წინადადება |
| besides | სასაუბრო | ბოლო, უფრო ძლიერ მიზეზს ამატებს |
| not to mention | ნეიტრალური, სასაუბრო | + არსებითი სახელი / -ing, წინადადების შიგნით |
დაპირისპირება და შედარება
| სიტყვა | მნიშვნელობა |
|---|---|
| on the other hand | ერთი და იმავე საკითხის მეორე მხარე; ორივე მართალია |
| in contrast / by contrast | ორი რამ ერთმანეთისგან ძალიან განსხვავდება |
| in contrast to / with + არსებითი სახელი | იგივე, ერთი წინადადების შიგნით |
| by comparison | როცა მეორესთან შედარებით ვზომავთ |
| conversely | საპირისპირო კავშირიც მართალია |
| on the contrary | ახლახან ნათქვამი მცდარია; პირიქითაა |
უკვე ნასწავლი: however B1-26; whereas, while, nevertheless, nonetheless B2-23.
სასვენი ნიშნები და ადგილი
| ადგილი | მოდელი | მაგალითი |
|---|---|---|
| წინადადების თავში | სიტყვა + მძიმე | In contrast, the north is dry. |
| ქვემდებარის შემდეგ | , სიტყვა , | The north, in contrast, is dry. |
| ორი წინადადების შეერთება ერთში | წინადადება; სიტყვა, წინადადება | The south is wet; the north, by contrast, is dry. |
| მარტო მძიმის შემდეგ არა | — | არა: The south is wet, moreover the north is cold. |
გამოყენება
1არგუმენტის დამატება
In addition ნეიტრალურია და ნებისმიერ ტექსტში ჯდება („გარდა ამისა“). Furthermore და moreover ფორმალურია; moreover ხშირად ამატებს არგუმენტს, რომელიც წინაზე ძლიერი ან მნიშვნელოვანია („უფრო მეტიც“). What is more ნეიტრალურია და მეტყველებაში ხშირი (what's more). In addition to წინდებულია და მას არსებითი სახელი ან -ing ფორმა მოსდევს.
2Besides და not to mention
Besides (როგორც დამაკავშირებელი სიტყვა) სასაუბროდ ჟღერს და ხშირად ბოლო მიზეზს ამატებს, რომელიც საკითხს წყვეტს („თანაც“, „ისედაც“). Not to mention ამატებს რაღაცას, რაც არგუმენტს კიდევ უფრო აძლიერებს, თითქოს ამის თქმა საჭიროც არ არის („რომ აღარაფერი ვთქვათ…“); მას არსებითი სახელი ან -ing ფორმა მოსდევს.
3On the other hand და on the contrary
On the other hand საკითხის მეორე მხარეს წარმოადგენს; ორივე მხარე მართალია – ქართულად „მეორე მხრივ“. მას ხშირად on the one hand („ერთი მხრივ“) ამზადებს. On the contrary წინა მტკიცებას უარყოფს და ამბობს, რომ პირიქითაა – ქართულად „პირიქით“; ხშირად უარყოფით ან მცდარ ვარაუდს პასუხობს.
4In contrast, by comparison, conversely
In contrast / by contrast აჩვენებს, რომ ორი რამ ძალიან განსხვავებულია („ამის საპირისპიროდ“). In contrast to / with + არსებითი სახელი იმავეს ერთი წინადადების შიგნით აკეთებს – როგორც ქართული „-ისგან განსხვავებით“. By comparison ერთ რამეს მეორესთან შედარებით ზომავს (ხშირად შედარებითი ხარისხით; „შედარებისთვის“). Conversely ამბობს, რომ საპირისპირო კავშირიც მართალია; ფორმალურია („და პირიქით“).
5ადგილი, სასვენი ნიშნები და ზედმეტი გამოყენება
წინადადების თავში დამაკავშირებელ სიტყვას მძიმე მოსდევს. ქვემდებარის შემდეგ ის მძიმეებს შორის დგას – ფორმალურ წერაში ეს მდორედ ჟღერს. ორი სრული წინადადების ერთში შესაერთებლად სიტყვის წინ წერტილმძიმე დასვით; მარტო მძიმე საკმარისი არ არის – ქართული ჩვევისგან განსხვავებით. და ბოლოს, ერთ კავშირზე ერთი სიტყვა საკმარისია, ბევრ წინადადებას კი საერთოდ არ სჭირდება.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ერთი მხრივ… მეორე მხრივ“ → From one side… from the other side. ქართული „მხრივ“ (სასაუბროდ „მხრიდან“) სიტყვასიტყვით from… side-ად ითარგმნება. ინგლისური მყარი წყვილია On the one hand… On the other hand…
2. „პირიქით!“ → Opposite, … ქართული „პირიქით“ ერთი სიტყვაა და ამიტომ Opposite-ით ითარგმნება. პასუხში, როცა წინა აზრს უარყოფთ, ინგლისურად მხოლოდ On the contrary ითქმის (ან Quite the opposite).
3. „უფრო მეტიც“ → More of that / Even more. ქართული „უფრო მეტიც“ სიტყვასიტყვით ითარგმნება. ინგლისური ბუნებრივი ფორმებია What's more / What is more ან, ფორმალურად, Moreover.
4. „ამის გარდა“ → except that. ქართული „გარდა“ ორივეს ნიშნავს: „დამატებით“ და „არ ჩათვლით“. ინგლისურად except მხოლოდ „არ ჩათვლით“-ია, და დამატებითი არგუმენტის დამაკავშირებლად (Except that, …) არ გამოიყენება; დამატებისთვის besides that, apart from that ან in addition გამოიყენეთ.
არ აგერიოთ
on the other hand თუ on the contrary – On the other hand სხვა მხარეს ამატებს; ორივე მართალია („მეორე მხრივ“). On the contrary ამბობს, რომ პირველი იდეა მცდარია („პირიქით“).
in contrast თუ whereas – In contrast ორ წინადადებას აკავშირებს; whereas ორ ნაწილს ერთ წინადადებაში აერთებს (B2-23).
besides თუ except – Besides (წინდებული) = „ამის გარდა, დამატებით“; except = „არ ჩათვლით“. ქართულად ორივე „გარდა“-ა.
მართლწერა და გამოთქმა
- ერთ სიტყვად: moreover, furthermore, however, nevertheless. ცალკე სიტყვებად: in addition, on the other hand, on the contrary, by contrast.
- მახვილი: moreover /mɔːrˈəʊvə/ (UK), /mɔːrˈoʊvər/ (US); furthermore /ˌfɜːðəˈmɔː/; conversely /kənˈvɜːsli/ (UK-ში ასევე conversely). furthermore-ში /ð/: ენის წვერი კბილებს შორის, ხმით – „დ“ ან „ზ“ ნუ გამოგივათ. /ɜː/ ქართულში არ არის: ტუჩები მოდუნებული, ენა შუაში – ნუ იტყვით „ფურ“-ს ან „ფერ“-ს.
- მეტყველებაში წინადადების თავში მდგომ დამაკავშირებელ სიტყვას ჩვეულებრივ საკუთარი ინტონაციური ჯგუფი და შემდეგ მოკლე პაუზა აქვს: On the other hand | it's very central.
- Besides (s-ით) არგუმენტს ამატებს; beside (s-ის გარეშე) ნიშნავს „გვერდით“: She sat beside me.
- ქართულში ორი სრული წინადადება ხშირად მძიმით ერთდება („…, თანაც…“). ინგლისურში moreover / furthermore / in addition-ის წინ – წერტილი ან წერტილმძიმე, მის შემდეგ კი – მძიმე.
ოქროს წესი
აირჩიეთ ის სიტყვა, რომელიც რეალურ კავშირს ასახელებს – კიდევ იგივე მიმართულებით, მეორე მხარე, ძლიერი განსხვავება, საპირისპირო, ან „ეს მცდარია“. როცა სიტყვა ახალ წინადადებას ან ნაწილს იწყებს, მის წინ წერტილი ან წერტილმძიმე დასვით, შემდეგ კი მძიმე; მარტო მძიმე ორ წინადადებას ვერ აერთებს. ერთ კავშირზე – ერთი სიტყვა, და არცერთი იქ, სადაც and ან but საკმარისია. ქართულ შესატყვისებს სიტყვასიტყვით ნუ თარგმნით: on the other hand, on the contrary, what's more.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
გადაწერეთ თითოეული წინადადება მოცემული სიტყვით ან ადგილით. შეინარჩუნეთ მნიშვნელობა და სწორად დასვით სასვენი ნიშნები.
-
გამოიყენეთ "In addition to": The job pays well, and it also comes with a company car.
-
გადაწერეთ ორ წინადადებად; უფრო ძლიერი არგუმენტი "Moreover"-ით დაამატეთ: The plan is very expensive and there is no evidence that it will work.
-
დამაკავშირებელი სიტყვა ქვემდებარის შემდეგ დასვით: In contrast, the second group improved steadily.
-
გადაწერეთ ერთ წინადადებად, წერტილმძიმით და "by contrast"-ით ქვემდებარის შემდეგ: The south of the country is wet. By contrast, the north is dry.
-
გადაწერეთ ერთ წინადადებად "not to mention"-ით: The trip was exhausting. It was also very expensive.
-
გადაწერეთ ერთ წინადადებად, დაიწყეთ "In contrast to"-ით: Her sister is quiet, but Mia loves being the centre of attention.
-
გადაწერეთ მეორე წინადადება "Conversely"-ით: When interest rates rise, people save more. When interest rates fall, people spend more.
B. მნიშვნელობა
წაიკითხეთ კონტექსტი და აირჩიეთ უფრო შესაფერისი წინადადება.
-
მეგობარი გეკითხებათ: "Is your new boss difficult?" რომელი პასუხი შეეფერება?პასუხი უარყოფს იდეას, რომ ის რთულია
-
სტატია ქალაქის ცხოვრების დადებით და უარყოფით მხარეებს აწონ-დაწონის. რომელი წინადადება უნდა მოსდევდეს სიტყვებს "City life is exciting."?ორივე მხარე მართალია; არაფერი უარყოფილი არ არის
-
არაფორმალური ხმოვანი შეტყობინება მეგობარს წვეულებაზე. რომელია უფრო ბუნებრივი?რეგისტრი: moreover არაფორმალური საუბრისთვის ზედმეტად ფორმალურია; besides ბოლო, გადამწყვეტ მიზეზს ამატებს
-
საბუნებისმეტყველო სახელმძღვანელო. რომელი წინადადება ასახელებს კავშირს უფრო ზუსტად?conversely = იგივე კავშირი, ოღონდ პირიქით
-
ორი ტელეფონის შედარებითი მიმოხილვა. რომელშია დამაკავშირებელი სიტყვა სწორად გამოყენებული?on the contrary მტკიცებას უარყოფს; აქ ორ რამეს ერთმანეთთან შედარებით ვზომავთ
-
კურსის მოკლე აღწერა სამი მარტივი ფაქტით. რომელი ვარიანტი იკითხება უკეთ?ზედმეტი გამოყენება: მარტივ ჩამონათვალს დამაკავშირებელი სიტყვები არ სჭირდება
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
The museum in the old town is free on Sundays, furthermore it stays open until ten in the evening during the summer.
-
In addition to work full-time at the hospital, Daniel is studying for a master's degree in the evenings.
-
Besides of the high price of the tickets, the train journey takes almost nine hours, so we have decided to fly.
-
On the other side, renting a flat in the centre means that you can walk to work and save on transport costs.
-
The south of the island depends mainly on tourism; the north, in contrast, still lives almost entirely from fishing and farming.
D. კონტექსტში
წაიკითხეთ ესეს ნაწყვეტი და შეასრულეთ დავალებები დანომრილი წინადადებებისთვის.
Living in a city has clear advantages. (19) Public transport is frequent, moreover jobs are easier to find. (20) Cities offer theatres and museums. They also offer a wide choice of restaurants. For young people starting a career, these are strong arguments.
(21) The countryside offers space, silence and clean air. (22) Some people believe that rural life is boring, but that is not true, because many villagers have a very busy social life. (23) Village life is cheaper. Moreover, the houses are bigger. Furthermore, the schools are smaller. 24___, jobs are harder to find and buses are rare. All things considered, the right choice depends on your stage of life.
-
წინადადებაში (19) სასვენი ნიშნის შეცდომაა. გადაწერეთ სწორად.
-
შეაერთეთ (20)-ის ორი წინადადება ერთში "not to mention"-ით.
-
გადაწერეთ (21) ისე, რომ მეორე აბზაცი პირველის მკაფიო საპირისპიროდ დაიწყოს. გამოიყენეთ "In contrast" ან "By contrast".
-
გადაწერეთ (22) ორ მოკლე წინადადებად: უარყავით, რომ სოფლის ცხოვრება მოსაწყენია, შემდეგ კი მეორე წინადადება "On the contrary"-ით დაიწყეთ.
-
(23)-ში ზედმეტად ბევრი დამაკავშირებელი სიტყვაა. გადაწერეთ ერთ წინადადებად, მათ გარეშე.
-
რომელი წინადადება ჯდება (24)-ში?უპირატესობები მართალი რჩება; ეს მეორე მხარეა
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
მეგობარი ფიქრობს, მიიღოს თუ არა სამსახური სხვა ქალაქში. დაწერეთ 3–4 წინადადებიანი რჩევა. გამოიყენეთ ერთი დამატების სიტყვა (in addition, what's more ან not to mention) და ერთი დაპირისპირების სიტყვა (on the other hand ან by contrast), თითოეულის წინ წერტილით ან წერტილმძიმით და შემდეგ მძიმით.
-
დაწერეთ 2–3 წინადადება ანგარიშისთვის, რომელიც ორ ადგილს ადარებს (ქალაქებს, სკოლებს ან ოფისებს). ერთხელ გამოიყენეთ in contrast to + არსებითი სახელი, by comparison კი ქვემდებარის შემდეგ, მძიმეებს შორის დასვით.
-
ვიღაც ამბობს: "I suppose you found the course too easy." უპასუხეთ 2–3 წინადადებით. უარყავით ვარაუდი On the contrary-ით, შემდეგ კიდევ ერთი არგუმენტი დაამატეთ Besides-ით ან What's more-ით.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B2-23 Whereas, Nevertheless, Much As: დაპირისპირება და დათმობა ინგლისურად გადაწერეთ ერთ წინადადებად "whereas"-ით: Tom loves maths. His sister, by contrast, prefers art.
-
B1-26 Although, Despite თუ However? „მიუხედავად“ და „თუმცა“ ინგლისურად გადაწერეთ "Despite"-ით: Although it was raining, we went for a walk.
-
C1-11 Nominalisation ინგლისურად: decide → decision, a sharp rise in prices – ნომინალიზაცია და სახელური ფრაზები გადაწერეთ სახელური ფრაზით ქვემდებარის როლში: The company expanded rapidly, and this put pressure on staff.
პასუხები
A. ფორმა
- In addition to paying well, the job comes with a company car. / In addition to a good salary, the job comes with a company car.
- The plan is very expensive. Moreover, there is no evidence that it will work.
- The second group, in contrast, improved steadily.
- The south of the country is wet; the north, by contrast, is dry.
- The trip was exhausting, not to mention very expensive.
- In contrast to her quiet sister, Mia loves being the centre of attention.
- When interest rates rise, people save more. Conversely, when they fall, people spend more.
B. მნიშვნელობა
- On the contrary, she's very supportive.
- On the other hand, it can be very stressful.
- I'd rather not go. Besides, I don't know anyone there.
- Heat makes the gas expand. Conversely, cooling makes it contract.
- My old phone lasted a day. By comparison, the new one lasts three.
- The course is short, cheap and taught online.
C. იპოვეთ შეცდომა
- The museum in the old town is free on Sundays. Furthermore, it stays open until ten in the evening during the summer. / The museum in the old town is free on Sundays; furthermore, it stays open until ten in the evening during the summer.
- In addition to working full-time at the hospital, Daniel is studying for a master's degree in the evenings.
- Besides the high price of the tickets, the train journey takes almost nine hours, so we have decided to fly.
- On the other hand, renting a flat in the centre means that you can walk to work and save on transport costs.
- ✓ The south of the island depends mainly on tourism; the north, in contrast, still lives almost entirely from fishing and farming.
D. კონტექსტში
- Public transport is frequent. Moreover, jobs are easier to find. / Public transport is frequent; moreover, jobs are easier to find.
- Cities offer theatres and museums, not to mention a wide choice of restaurants.
- In contrast, the countryside offers space, silence and clean air. / By contrast, the countryside offers space, silence and clean air.
- Rural life is not boring. On the contrary, many villagers have a very busy social life.
- Village life is cheaper, the houses are bigger and the schools are smaller.
- On the other hand, jobs are harder to find and buses are rare.
E. თქვენი ჯერი
- The salary is much higher, not to mention the chance to work in a bigger team. What's more, the city has a great music scene. On the other hand, you'd be a long way from your family, and rents there are high.
- In contrast to the crowded city campus, the new site has plenty of green space. The library there, by comparison, is small, but it is open until midnight.
- On the contrary, it was the hardest course I've ever taken. What's more, the exams were twice as long as last year's.
F. შერეული გამეორება
- Tom loves maths, whereas his sister prefers art. / Whereas Tom loves maths, his sister prefers art.
- Despite the rain, we went for a walk. / Despite it raining, we went for a walk. / Despite the fact that it was raining, we went for a walk.
- The company's rapid expansion put pressure on staff. / The rapid expansion of the company put pressure on staff.
