Myself, yourself dhe each other: përemrat vetvetorë në anglisht
Myself, Yourself and Each Other
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të përdorni myself, yourself, himself… kur kryefjala dhe kundrinori janë i njëjti person, të thoni by myself ose on my own për «vetëm / pa ndihmë», të mos i përdorni këto fjalë me foljet që nuk i duan dhe të zgjidhni midis themselves dhe each other.
Ideja kryesore
Zakonisht një veprim kalon nga një person te një tjetër: I cut the bread. She called him. Por ndonjëherë veprimi kthehet te i njëjti person: I cut myself. Ai që e bën veprimin dhe ai që e pëson janë i njëjti.
Mendoni për një pasqyrë. Përemri vetvetor – myself, herself, themselves – është pasqyrimi i kryefjalës. Veprimi del nga kryefjala, godet pasqyrën dhe kthehet drejt e mbrapsht.
Tani përfytyroni dy njerëz, secili përpara një pasqyre. They looked at themselves – secili pa pasqyrimin e vet. Hiqini pasqyrat, dhe të dy njerëzit kthehen nga njëri-tjetri: They looked at each other – veprimi kalon nga njëri te tjetri dhe mbrapsht. Të njëjtët njerëz, dy pamje krejt të ndryshme.
Shqipja dhe anglishtja
Në shqip kemi fjalën veten – e njëjtë për të gjitha vetat («e preva veten», «e pa veten», «e fajësuan veten»). Anglishtja ka një fjalë për çdo vetë: myself, herself, themselves. Por shqipja shpesh nuk e përdor fare «veten»: kemi foljet me -hem dhe me u: «u preva», «lahem», «vishem», «çlodhem», «ndihem», «përqendrohem», «u takuam». Kjo krijon dy kurthe të kundërta. Disa folje shqipe me -hem janë në anglisht folje të thjeshta pa myself: relax, feel, concentrate, meet. Dhe disa të tjera e duan patjetër përemrin: «u kënaqëm» është we enjoyed ourselves, jo we enjoyed.
Edhe veprimi i ndërsjellë në shqip shprehet shpesh me të njëjtën formë: «u përqafuan», «u ndihmuan», «duhen». Ose me «njëri-tjetrin». Në anglisht për këtë ka vetëm each other; themselves do të thotë se secili e bëri me veten. Dhe «vetë», «vetëm» = by myself / on my own.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| U preva kur po gatuaja. | I cut myself while I was cooking. | folja me «u» → folje + myself |
| E pa veten në pasqyrë. | She looked at herself in the mirror. | «veten» → herself: anglishtja tregon vetën |
| Dua të çlodhem këtë fundjavë. | I want to relax this weekend. | -hem në shqip, pa reflexive në anglisht |
| U takuam në universitet. | We met at university. | «u takuam» → met, pa ourselves |
| A u kënaqët në festë? | Did you enjoy yourselves at the party? | enjoy do patjetër kundrinor |
| Ben dhe Lucy e duan njëri-tjetrin. | Ben and Lucy love each other. | «njëri-tjetrin» → each other; këtu është njësoj |
| Jetoj vetëm. | I live by myself. / I live on my own. | «vetëm» → by myself / on my own |
| E lyeve dhomën vetë? | Did you paint the room by yourself? | «vetë» = pa ndihmë → by yourself |
Shkurt: kur veprimi kthehet te i njëjti person → -self / -selves; por shumë folje shqipe me -hem janë në anglisht pa përemër (relax, feel, meet). Veprimi i ndërsjellë → each other.
Forma
Përemrat vetvetorë
| Kryefjala | Përemri vetvetor |
|---|---|
| I | myself |
| you (një person) | yourself |
| he | himself |
| she | herself |
| it | itself |
| we | ourselves |
| you (më shumë se një) | yourselves |
| they | themselves |
Njëjës: -self. Shumës: -selves. Vini re himself dhe themselves (nga him, them) – jo hisself ose theirselves.
Modelet
| Modeli | Shembull |
|---|---|
| folje + reflexive | I hurt myself. |
| folje + reflexive + emër | We're teaching ourselves photography. |
| parafjalë + reflexive (i njëjti person) | He talks to himself. |
| by + reflexive = vetëm / pa ndihmë | I live by myself. |
| on + my / your / his… + own = i njëjti kuptim | I live on my own. |
| each other / one another (veprim i ndërsjellë) | They help each other. |
Përdorimi
1Kryefjala dhe kundrinori janë i njëjti person
Përdorni përemrin vetvetor kur ai që e bën veprimin është edhe ai që e pëson. Kjo vlen pas foljeve dhe pas parafjalëve si to, at, with, for. (Pas parafjalëve të vendit zakonisht përdorim përemrin e zakonshëm: She put the bag next to her.)
2Foljet e zakonshme me përemër vetvetor
Disa shprehje të përditshme përdorin përemër vetvetor: enjoy yourself (kënaqu, kalofsh mirë), help yourself (merr sa të duash), hurt yourself (lëndohem), introduce yourself (prezantohem), behave yourself (sillu mirë).
3By myself / on my own = vetëm, ose pa ndihmë
By + përemër vetvetor do të thotë «vetëm» ose «pa ndihmën e askujt». On + my, your, his, her, our, their + own do të thotë saktësisht njësoj. Vini re: by myself, por on my own (jo on myself dhe as by my own).
4Foljet që në anglisht nuk janë vetvetore
Shumë folje për trupin dhe ndjenjat nuk marrin përemër vetvetor në anglisht: relax, feel, meet, concentrate, wake up, get up, sit down. Edhe wash, shave dhe dress zakonisht përdoren pa të; me këto tri folje përemrin e shtojmë kryesisht kur duam të tregojmë se veprimi është i vështirë ose i pazakontë. Në shqip pikërisht këto janë shpesh folje me -hem: «çlodhem», «ndihem», «takohem», «zgjohem», «ngrihem», «ulem», «lahem», «rruhem», «vishem».
5Each other / one another apo themselves
Each other (dhe one another, pak më zyrtare) tregon një veprim të ndërsjellë: A ia bën B-së, dhe B ia bën A-së. Themselves / ourselves do të thotë që secili e bën me veten. Në shqip: «njëri-tjetrin» apo «veten».
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Ndihem» → feel myself. Foljet shqipe me -hem duken si vetvetore, prandaj në anglisht shtohet lehtë myself / himself: «Pas udhëtimit të gjatë me autobus për në Pejë, Erioni u ndje keq». Në anglisht feel (dhe po ashtu relax, concentrate, meet) nuk do përemër vetvetor.
2. «U kënaqëm» → we enjoyed. Në shqip «Koncerti në Prizren ishte i mrekullueshëm, u kënaqëm shumë!» nuk ka kundrinor. Anglishtja enjoy do patjetër një kundrinor: ose përemrin vetvetor, ose atë që ju pëlqeu.
3. «U përshëndetën» → greeted themselves. Në shqip veprimi i ndërsjellë shprehet shpesh me formën me «u»: «Dy fqinjët e vjetër u përshëndetën nga ballkonet». Kjo formë i ngjan vetvetores, prandaj del themselves. Por themselves do të thotë që secili përshëndeti veten. Për veprim të ndërsjellë anglishtja thotë each other.
Mos i ngatërroni
themselves apo each other – Pamja është ndryshe: pasqyra (secili me veten) apo dy njerëz përballë njëri-tjetrit (secili me tjetrin).
him apo himself – Zgjedhja e përemrit ndryshon te kush shkon veprimi.
reflexive si kundrinor apo myself për theksim – Në këtë mësim përemri vetvetor është kundrinor i foljes. Myself mund të shtojë edhe theksim (I made this cake myself, «Këtë kek e bëra vetë»). Ky përdorim mësohet te C1-06.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- Theksi bie te -self / -selves: my-SELF, your-SELVES, them-SELVES.
- -self → -selves në shumës, si shelf → shelves dhe wolf → wolves A1-05.
- yourself (një person) apo yourselves (më shumë se një): dëgjoni fundin /selvz/. -s fundore shqiptohet /z/, me zë.
- themselves fillon me /ð/, pra «dh» e shqipes – këtu keni avantazh. Mos e ktheni në «d» ose «z».
- /l/ te -self është e thellë, si «ll» e shqipes, sepse vjen para bashkëtingëllores – edhe këtu keni avantazh.
- each other thuhet pothuajse si një fjalë: /iːtʃ ˈʌðə/ (UK), /iːtʃ ˈʌðər/ (US). ch është «ç» e shqipes, th është «dh». /iː/ është e gjatë; /ʌ/ te other është e shkurtër, me gojë gjysmë të hapur, diku midis «a»-së dhe «ë»-së – nuk është «o».
Rregulli i artë
Veprimi kthehet te i njëjti person → -self / -selves. Vetëm ose pa ndihmë → by myself ose on my own. Veprim i ndërsjellë midis njerëzve → each other. Foljet si relax, feel, meet dhe concentrate zakonisht nuk marrin përemër vetvetor – edhe kur në shqip janë folje me -hem. Dhe «u kënaqëm» është we enjoyed ourselves.
Ushtrime
A. Forma
Plotësoni fjalën që mungon.
-
Be careful with that knife — don't cut . (you, one person)
-
She looked at in the mirror.
-
We really enjoyed on holiday.holiday (UK), vacation (US)
-
My grandfather lives by .
-
The heating switches on at 6 am.
-
Shkruani shumësin: yourself
B. Kuptimi
Zgjidhni ose rishkruani sipas kuptimit.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: Anna and Leo text … every night.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I need to … after work.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: Children, please help … to cake.
-
Rishkruajeni me each other: Mia helps Jack, and Jack helps Mia.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I don't like walking home … at night.
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
They built the house by theirselves.
-
I looked at me in the mirror.
-
I feel myself very happy today.
-
He taught himself the guitar.
D. Në kontekst
Lexoni dialogun dhe plotësoni çdo vend me një fjalë që mbaron me -self / -selves, ose me each other.
Teacher: Good morning, everyone! First, let's introduce 16. I'm Mr Park.
Students: Good morning!
Teacher: Please work in pairs and ask 17 three questions.
Lena: Hi, I'm Lena. Do you live with your family?
Omar: No, I live by 18. My family is in Cairo.
Lena: Wow! Do you cook for 19?
Omar: Yes, but I often burn 20!
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani për diçka që e bëtë vetë, pa ndihmë.
-
Shkruani për dy njerëz që njihni dhe që bëjnë gjëra për njëri-tjetrin.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A1-09 Përemrat vetorë si kundrinor në anglisht (object pronouns): me, him, her, us, them Can you help ? (I)
-
A2-13 Mine, yours, whose: përemrat pronorë në anglisht This isn't my bag. is red.
-
A2-12 Another, other, the other, others: «tjetër» në anglisht Some students walked home. took the bus.
Përgjigjet
A. Forma
- yourself
- herself
- ourselves
- himself
- itself
- yourselves
B. Kuptimi
- each other
- relax
- yourselves
- Mia and Jack help each other. / Jack and Mia help each other.
- on my own
C. Gjeni gabimin
- They built the house by themselves.
- I looked at myself in the mirror.
- I feel very happy today.
- ✓ He taught himself the guitar.
D. Në kontekst
- ourselves
- each other / one another
- myself
- yourself
- myself
E. Radha juaj
- Last year I painted my bedroom by myself.
- My sister and I help each other with homework.
F. Përsëritje e përzier
- me
- Mine
- Others / The others / Other students / The other students
