Likely To, Bound To na Sure To kwa Kiswahili: Kuna Uwezekano au Ni Hakika?
Bound To, Likely To, Sure To: Likelihood
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kusema kwa usahihi jambo lina uwezekano kiasi gani kwa be likely / unlikely to, it is likely that, be bound / sure / certain to, the chances are, there's a good chance na in all likelihood — na kuchagua kati ya likely na probably.
Wazo Kuu
Will inasema jambo liko wakati ujao. May na might (A2-22) zinasema linawezekana. Lakini maisha halisi yanahitaji usahihi zaidi. Je, ni asilimia 90 ya uhakika? 60? 10?
Fikiria utabiri wa hali ya hewa. Mtabiri mzuri hasemi tu "mvua" au "hakuna mvua". Anasema "uwezekano wa asilimia 90", "uwezekano wa asilimia 60", "uwezekano mdogo". Somo hili linakupa misemo maalum inayofanya kazi kama asilimia hizo: bound to na sure to ziko karibu na asilimia 100, likely to karibu 70, the chances are ni "huenda sana", na unlikely to iko karibu chini kabisa.
Misemo hii yote inahusu maoni ya msemaji. Haisemi kitakachotokea; inasema una uhakika kiasi gani. Ukichagua sahihi, unasikika makini na sahihi — katika mazungumzo, katika habari na katika ripoti.
Kiswahili kina kipimo kama hiki: bila shaka, ni hakika (karibu 100), kuna uwezekano mkubwa, inaelekea (huenda sana), huenda, labda (inawezekana), ni vigumu, haielekei (huenda isiwe). Tofauti iko katika muundo: Kiingereza huweka maneno haya katika umbo maalum (be likely to, be bound to), na hutofautisha kivumishi (likely) na kielezi (probably).
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili mara nyingi huanza na maneno ya jumla — kuna uwezekano, inaelekea, bila shaka, huenda — kisha kitenzi kamili chenye -ta-. Kiingereza kinaweza kufanya hivyo pia (It's likely that…), lakini kwa kawaida zaidi huanza na mtu au kitu: She is likely to…. Pia, lazima ya Kiswahili inaweza kuwa utabiri (lazima atachelewa), lakini must ya Kiingereza kwa wakati ujao husikika kama wajibu — kwa utabiri wenye uhakika, tumia bound to.
| Kiswahili | Uhakika | Kiingereza |
|---|---|---|
| Bila shaka utafaulu. / Lazima utafaulu. | karibu hakika | You're bound to pass. |
| Albamu mpya hakika itapendwa sana. | karibu hakika | The new album is sure to be a hit. |
| Kuna uwezekano mkubwa bei zitapanda. | huenda sana | Prices are likely to rise. |
| Huenda atachelewa. | huenda sana (kielezi) | She'll probably be late. |
| Kuna nafasi nzuri tutamaliza mapema. | inawezekana kabisa | There's a good chance we'll finish early. |
| Haielekei mkutano utaisha kabla ya saa kumi na mbili. | huenda isiwe | The meeting is unlikely to finish before six. |
Angalia safu ya kwanza: lazima ya utabiri haiwi must, inakuwa bound to. Na safu ya nne: huenda inaweza kuwa probably (kielezi, bila to), wakati kuna uwezekano inakuwa be likely to (kivumishi, pamoja na be na to).
Muundo
Kipimo cha uwezekano
| Una uhakika kiasi gani? | Msemo | Mfano |
|---|---|---|
| karibu hakika | be bound to / be sure to / be certain to + base form | It's bound to rain. |
| huenda sana | be likely to + base form; it is likely that…; the chances are (that)…; in all likelihood | Prices are likely to rise. |
| inawezekana kabisa | there's a good chance (that)…; (may well / could well: tazama C1-14) | There's a good chance we'll win. |
| huenda isiwe | be unlikely to + base form; it is unlikely that…; there's little chance… | He's unlikely to agree. |
Likely ni kivumishi (adjective); probably ni kielezi (adverb)
| Neno | Muundo | Mfano |
|---|---|---|
| likely (kivumishi) | kiima + be likely to + base form | She is likely to be late. |
| likely (kivumishi) | It is likely that + kishazi | It's likely that she'll be late. |
| likely (kivumishi) | likely + nomino | the most likely cause |
| probably (kielezi) | kabla ya kitenzi kikuu / baada ya be au kitenzi kisaidizi cha kwanza | She'll probably be late. |
| probable (kivumishi) | It is probable that + kishazi (si mtu + probable to) | It's probable that she'll be late. |
Likely inaweza kuimarishwa au kudhoofishwa: very / highly / quite / more / most likely.
Hasi
- be unlikely to ndiyo hasi ya kawaida: He's unlikely to call. (He isn't likely to call pia ni sahihi.)
- bound to haina hasi ya kawaida yenye maana ya "karibu hakika hapana". Tumia be very unlikely to au there's no chance that. (It isn't bound to happen inamaanisha "si hakika kwamba litatokea".)
Matumizi
1Be likely / unlikely to + base form
Hii ndiyo njia ya kawaida zaidi ya kutoa uwezekano. Kiima kinaweza kuwa mtu au kitu. Haina upande, kwa hiyo inafaa katika mazungumzo na maandishi — kama kuna uwezekano mkubwa au inaelekea.
2It is likely that…; likely vs probably
Tumia It is (un)likely that + kishazi unapotaka kishazi kamili baada yake. Likely inaweza pia kuja kabla ya nomino. Probably ni kielezi: huingia ndani ya kitenzi na haina to — kama huenda au pengine. Katika American English, likely pia hutumika sana kama kielezi; katika UK na US, most likely na very likely zinaweza kutumika hivyo.
3Be bound to / be sure to / be certain to — almost certain
Hizi zinasema msemaji ana uhakika mkubwa kwamba jambo litatokea — kama bila shaka au lazima ya utabiri. Bound to ni ya kawaida sana na mara nyingi huonyesha kwamba matokeo hayaepukiki, wakati mwingine kwa maana mbaya. Sure to haina upande au ni chanya. Certain to ni rasmi kidogo. Kati ya hizi tatu, certain peke yake inaweza pia kutumika na It is… that.
4The chances are, a good chance, in all likelihood
The chances are (that) inamaanisha "huenda sana" na si rasmi sana; katika mazungumzo yasiyo rasmi kabisa, the mara nyingi huachwa. There's a good / a fair / little / no chance (that) hutoa kiwango (kuna nafasi nzuri / ndogo). In all likelihood (au in all probability) inamaanisha "kwa uwezekano mkubwa sana" na ni rasmi.
Kumbuka: may well / might well / could well (= "huenda kabisa": It may well rain later.) zinafundishwa katika C1-14.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Inawezekana aje → "He is possible to come". Kwa Kiswahili tunasema inawezekana akaja au anaweza kuja. Wengi huhamisha hili kuwa "mtu + is possible to". Kwa Kiingereza, possible (kama probable) haichukui mtu + to. Tumia be likely to, may / might, au It's possible that….
2. Lazima atachelewa → "must" kwa utabiri. Kwa Kiswahili, lazima ina kazi mbili: wajibu (lazima uvae sare) na utabiri wenye uhakika (lazima atachelewa, huwa anachelewa). Kwa Kiingereza, must + wakati ujao husikika kama wajibu au amri. Kwa utabiri, tumia bound to au sure to.
3. Kuna nafasi kubwa → "There are high chances that…". Kwa Kiswahili tunasema kuna nafasi kubwa au kuna uwezekano mkubwa. Katika Kiingereza cha Afrika Mashariki, There are high chances that… husikika sana. Kimataifa, misemo ya kawaida ni There's a good chance that…, The chances are (that)… au Chances are high that….
4. Mvua zinaelekea kuanza → "likely" bila "be". Kwa Kiswahili, inaelekea au zinaelekea ni kitenzi kamili. Kwa Kiingereza, likely ni kivumishi, kwa hiyo kinahitaji be kabla yake. (Vichwa vya habari huacha be, lakini katika sentensi ya kawaida haiwezekani.)
Usichanganye
be likely to na be bound to — Likely = huenda sana; bound = karibu hakika. Chagua kulingana na uhakika wako.
She's sure to… (utabiri) na Be sure to… (maelekezo) — Baada ya kiima, sure to hutabiri. Kama amri, Be sure to inamaanisha "usisahau ku-".
bound to na bound for — Bound for + mahali inamaanisha "inaelekea" (safari). Haihusiani na uwezekano.
Tahajia na Matamshi
- Likely /ˈlaɪkli/ — "LIKE-lee", silabi mbili; irabu ya kwanza ni /aɪ/, a na i zikiteleza pamoja kwa silabi moja. Likelihood /ˈlaɪklihʊd/ — "LIKE-lee-hood", silabi tatu, msisitizo kwenye ya kwanza. Usitamke e ya katikati ("laikeli").
- Katika bound to, /d/ mara nyingi hupotea: /ˈbaʊn tə/ — "BOWN-tuh". To ni dhaifu katika misemo hii yote.
- Chances /ˈtʃɑːnsɪz/ (UK), /ˈtʃænsɪz/ (US) — irabu ni "ah" ndefu katika British English na "a" fupi iliyo wazi katika American English. Mwisho ni /ɪz/, silabi moja fupi.
- Certain /ˈsɜːtn/ (UK), /ˈsɝːtn/ (US) — "SUR-tn"; irabu ya kwanza ni /ɜː/ kama katika bird, si "sa" wala "se", na silabi ya pili ni fupi sana — si "sate-ini".
- Probably /ˈprɒbəbli/ — msisitizo kwenye silabi ya kwanza; katika mazungumzo ya haraka husikika kama "PROB-lee".
- Tahajia: likelihood hubadilisha y kuwa i (likely → likeli-hood).
Kanuni ya Dhahabu
Chagua msemo kulingana na uhakika wako: bound / sure / certain to = karibu hakika, likely to na the chances are = huenda sana, unlikely to = huenda isiwe. Likely kwa kawaida ni kivumishi, kwa hiyo kinahitaji be (She's likely to…); probably ni kielezi (She'll probably…). Katika US English, likely pia hutumika kama kielezi. Lazima ya utabiri → bound to, si must.
Mazoezi
A. Muundo
Kamilisha sentensi kwa neno au umbo sahihi.
-
Prices are likely (rise) again.
-
It's likely the shop will be closed on Sunday.
-
chances are she's already left.
-
There's a good that we'll finish early.
-
In all , the meeting will be cancelled.
-
Andika upya kwa "probably": He is likely to call tonight.
B. Maana
Chagua jibu linalolingana na maana.
-
He's never on time. He's … to be late again.
-
It's sunny and dry. It's … to rain today.
-
Unadhani inawezekana sana, lakini huna uhakika: The project … finish in May.
-
Ni sentensi gani inamaanisha "karibu hakika"?
-
Ni sentensi gani ni maelekezo?
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
It's likely snow tonight.
-
She is probable to get the job.
-
Don't worry, you're bound to pass.
-
It's sure that they will win.
D. Katika Muktadha
Kamilisha utabiri huu wa hali ya hewa kwa maneno yaliyo kwenye kisanduku. Tumia kila neno mara moja. Word box (use each word once): likely, chance, chances, unlikely, bound
"Good evening. Tomorrow is 16 to be another warm day in the south, though nothing is certain yet. In the north there's a good 17 of thunderstorms in the evening, so if you're planning a barbecue there, the 18 are you'll get wet. Snow, of course, is very 19 — it's far too warm. And with the holiday weekend starting, the roads are 20 to be busy. They always are."
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza.
-
Andika utabiri miwili kuhusu mwaka wako ujao: mmoja kwa likely au unlikely, mwingine kwa bound to.
-
Andika sentensi moja kuhusu wikendi yako inayoanza na "The chances are".
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
A2-22 May, Might na Could kwa Kiswahili: Huenda, Labda na Inawezekana Chagua jibu sahihi: It … rain tomorrow — I'm not sure.
-
B1-16 Must Be, Can't Be, Might Be kwa Kiswahili: Kubashiri kwa Ushahidi It's 2 a.m. and she isn't answering her phone. She ___ be asleep. …
-
B2-12 It Is Said That na He Is Said To kwa Kiswahili: Inasemekana, Inaaminika (Reporting Passive) The minister is thought (resign) last night.
Majibu
A. Muundo
- to rise
- that
- The
- chance
- likelihood / probability
- He'll probably call tonight. / He will probably call tonight. / He's probably going to call tonight.
B. Maana
- bound
- unlikely
- is likely to
- She's certain to come.
- Be sure to call me.
C. Tafuta Kosa
- It's likely to snow tonight. / It's likely that it will snow tonight.
- She is likely to get the job. / She'll probably get the job. / It's probable that she'll get the job.
- ✓ Don't worry, you're bound to pass.
- They're sure to win. / They are sure to win. / I'm sure that they'll win. / I'm sure they'll win. / It's certain that they'll win.
D. Katika Muktadha
- likely
- chance
- chances
- unlikely
- bound
E. Zamu Yako
- I'm unlikely to move house next year. My sister is bound to visit — she comes every summer.
- The chances are I'll stay at home and watch films.
F. Marudio Mchanganyiko
- may not
- must
- to have resigned
