Question Tags кыргызча: isn't it, don't you – англисче «туурабы?» кантип айтылат?
Question Tags: …, Isn't It?
Бул бетте
Максат
Бул сабактан кийин сиз сүйлөмдүн аягына isn't it?, didn't you?, can she? сыяктуу question tag (кыска суроо) кошуп, маалыматты текшере аласыз же маектешиңизди макул болууга чакыра аласыз – жана аларды туура интонация менен айта аласыз.
Негизги ой
Question tag – ырастоо сүйлөмдүн аягындагы кичинекей суроо: It's cold, isn't it? Ал сүйлөмдү чакырууга айлантат: «Мен туура айтып жатамбы? Макулсузбу?»
A2-32 сабагындагы жаңырыкты эстейсизби? So do I жана Neither can she тизмектеринде биринчи сүйлөмдүн көмөкчү этиши жаңырыктай кайтып келген. Question tag – ошол эле жаңырык, бирок өзүңүздүн сүйлөмүңүздүн аягында. Ал көмөкчү этишти же be этишин – is, have, can, will, did – ат атооч менен кайталайт жана адатта аны тескери кылат: ырастоо сүйлөмгө тануу tag, тануу сүйлөмгө ырастоо tag.
You can swim, can't you? You can't swim, can you?
Чыныгы маани үндө. Үн төмөндөсө, сүйлөөчү дээрлик ишенет жана жөн гана макулдук күтөт: Lovely day, isn't it? Үн көтөрүлсө, бул чыныгы суроо – сүйлөөчү так билбейт: You've paid, haven't you?
Кыргыз тили жана англис тили
Кыргызча мындай кыска суроо үчүн бир нече даяр бөлүкчө жана сөз бар: туурабы?, ээ?, го?, туура эмеспи?, да? Алар сүйлөмдүн этишине, чагына же ээсине карабай, бардык сүйлөмгө бирдей кошула берет: «Сен Ошто жашайсың, туурабы?», «Кечээ чалдың, ээ?». Англисчеде андай бир даяр сөз жок: tag ар бир сүйлөмдүн өзүнүн көмөкчү этишин жана ээсин ат атооч менен кайталайт. Экинчи айырма: кыргызча ал he да, she да, ал эми tag-те экөөнүн бирин тандоо керек. Үчүнчүсү: тануу сүйлөмгө жооп бергенде кыргызча ооба «сенин айтканың туура» дегенди билдирет («Келген жоксуңбу?» «Ооба, келген жокмун»), англисчеде болсо yes / no фактыга жараша тандалат.
| Кыргызча | Англисче | Эмнеси айырмаланат? |
|---|---|---|
| Сен Ошто жашайсың, туурабы? | You live in Osh, don't you? | «туурабы?» дайыма бирдей; англисче Present Simple → don't |
| Кечээ ага чалдың го? | You called him yesterday, didn't you? | «го» – бөлүкчө; англисче өткөн чак → didn't |
| Ал тамак жасай алат, туура эмеспи? | She can cook, can't she? | сүйлөмдөгү көмөкчү этиш кайталанат: can't |
| Ал келген жок, ээ? | She didn't come, did she? | тануу сүйлөм → ырастоо tag |
| Ал мугалим, туурабы? | She's a teacher, isn't she? | «ал» = he / she; tag-те ээге ылайык ат атооч |
| «Келген жоксуңбу?» «Ооба, келген жокмун.» | "You didn't come, did you?" "No, I didn't." | кыргызча «ооба» суроого макул болот; англисче тануу факт → No |
| Кеттик, макулбу? | Let's go, shall we? | Let's → shall we |
| Эшикти жаап койчу. | Close the door, will you? | «-чы / -чу» менен сылык өтүнүч ≈ will you / could you |
Кыскасы: кыргызча «туурабы?», «ээ?», «го?» бардык сүйлөмгө бирдей; англисче tag – сүйлөмдүн көмөкчү этиши + ат атооч, адатта тескери формада; he / she тандаңыз; tag-ке «ооба / жок» деп эмес, фактыга жараша yes / no деп жооп бериңиз.
Түзүлүшү
Ырастоо сүйлөм → тануу tag; тануу сүйлөм → ырастоо tag
| Сүйлөм | Tag |
|---|---|
| It is expensive, | isn't it? |
| It isn't expensive, | is it? |
| You have finished, | haven't you? |
| She can't drive, | can she? |
| They will be there, | won't they? |
| We should leave, | shouldn't we? |
Жөнөкөй чактар → do / does / did – сүйлөмдө көмөкчү этиш да, be да жок болсо, тануу же суроо формасындагы көмөкчү этишти алыңыз.
| Сүйлөм | Tag |
|---|---|
| You live near here, | don't you? |
| He works at the airport, | doesn't he? |
| They went home early, | didn't they? |
| She doesn't like fish, | does she? |
Өзгөчө учурлар
| Сүйлөм | Tag | Эскертүү |
|---|---|---|
| I'm late, | aren't I? | amn't I эмес; am I not? абдан расмий |
| I'm not late, | am I? | кадимки |
| Let's go, | shall we? | сунуш |
| Open the window, | will you / would you / can you / could you? | өтүнүч |
| Don't forget, | will you? | тануу буйрук |
| There's a problem, | isn't there? | there tag-те сакталат |
| Nobody called, | did they? | nobody = тануу → ырастоо tag; ат атооч they |
| Everyone's here, | aren't they? | everyone / someone → they |
| Nothing happened, | did it? | nothing / everything → it |
| This is yours, | isn't it? | this / that → it |
| You never call me, | do you? | never / hardly / rarely = тануу → ырастоо tag |
Колдонулушу
1Макулдукка чакыруу – төмөндөгөн үн
Абдан ишенип, маектешиңиздин жөн гана макул болушун же маек баштоону кааласаңыз, tag-те үндү төмөндөтүңүз. Бул аба ырайы, тамак жана окуялар жөнүндө сөздөрдө абдан көп колдонулат. Кыргызча бул жерде «ээ?», «туурабы?» дейбиз.
2Маалыматты текшерүү – көтөрүлгөн үн
Бир нерсе туура деп ойлосоңуз, бирок так билбесеңиз, үндү көтөрүңүз. Бул дээрлик «ооба / жок» суроосундай иштейт.
3Көмөкчү этишке жана чакка ылайыкташтыруу
Сүйлөмдөгү көмөкчү этишти (же be этишин) кайталаңыз. Андай жок болсо, негизги этиш кайсы чакта болсо, ошол чактагы do / does / did колдонуңуз. Кыргызча «туурабы?» эч качан өзгөрбөйт, англисче tag ар дайым сүйлөмгө карап өзгөрөт.
4Өзгөчө ээлер
I am → aren't I; there is / are → there сакталат; everyone, somebody, nobody → they; everything, nothing, this, that → it.
5not жок тануу сөздөр
Never, hardly, rarely, no one, nobody, nothing сүйлөмдү тануу кылат, ошондуктан tag ырастоо формасында болот. Кыргызча мындай сүйлөмдө этиш да тануу формасында турат («эч ким байкаган жок»), англисчеде болсо этиш ырастоо формасында, бирок сүйлөм баары бир тануу.
6Сунуштар жана өтүнүчтөр – Let's жана буйрук
Let's сөзүнөн кийин tag – shall we?. Буйруктан кийин will you?, would you? же could you? буйрукту достук өтүнүчкө айлантат. Тануу буйруктан кийин will you? колдонуңуз. Кыргызча бул жерде «макулбу?» же «-чы» бөлүкчөсү окшош иш аткарат.
Көп кездешкен каталар
Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
1. «Туурабы?» → дайыма isn't it. Кыргызча «туурабы?», «ээ?», «туура эмеспи?» каалаган сүйлөмгө кошула берет: «Агаң Кореяга кетип калды, туурабы?», «Чолпон-Атага автобустар саат сайын жүрөт, ээ?». Ошондуктан англисчеде да бардык сүйлөмгө бир эле isn't it? колдонуу оңой. Англисче tag сүйлөмдүн көмөкчү этишин жана ээсин кайталайт: адегенде этишти таап, анан tag түзүңүз.
2. «Ал» → he же she. Кыргызча «ал» эркекти да, аялды да билдирет, ошондуктан тез айтылган tag-те he менен she оңой алмашып калат. Tag-теги ат атооч сүйлөмдүн ээсине туура келиши керек.
3. «Ооба, алган жок» → Yes, he didn't. Кыргызча тануу суроого «ооба» деп жооп берсек, «сенин айтканың туура» дегенди билдиребиз: «Агаң Кореяга виза алган жок, ээ?» «Ооба, алган жок». Англисчеде yes / no суроого эмес, фактыга жараша тандалат: факт тануу болсо – No, ырастоо болсо – Yes.
Чаташтырбаңыз
Төмөндөгөн жана көтөрүлгөн үн – Сөздөр бирдей, мааниси башка.
Question tag жана кыска жооп – Tag өзүңүздүн сүйлөмүңүздүн аягында турат. So do I же Are you? сыяктуу жооптор башка адамдын сүйлөмүнө жооп берет A2-32.
Tag-ке жооп берүү – tag-ке эмес, фактыга жооп бериңиз: yes = ырастоо факт, no = тануу факт (тануу суроолордогудай A2-33).
Бир багыттагы tag – So you're the new manager, are you? (ырастоо + ырастоо) таң калууну же кызыгууну билдирет. Бул ката эмес; ал C2-03 сабагында.
Жазылышы жана айтылышы
- Tag-тин алдына үтүр, андан кийин суроо белгиси коюлат: It's late, isn't it?
- Tag тез жана сүйлөм менен бирге айтылат: isn't it /ˈɪznt ɪt/, didn't you /ˈdɪdntʃuː/ (t менен y кошулуп, /tʃ/ болот), won't you /ˈwəʊntʃuː/ (UK), /ˈwoʊntʃuː/ (US). isn't сөзүндө /z/ менен /n/ ортосуна үндүү кошпоңуз.
- Төмөндөгөн үн ↘ = ишенем, макулдук күтөм. Көтөрүлгөн үн ↗ = чыныгы суроо, текшерип жатам. Кыргызча суроону көбүнчө бөлүкчө көрсөтөт; англисче tag-те мааниси үндөн көз каранды, ошондуктан муну атайын машыктырыңыз.
- aren't I /ˈɑːnt aɪ/ (UK), /ˈɑːrnt aɪ/ (US).
- Tag-теги көмөкчү этиш басым алат: You're coming, AREN'T you?
Алтын эреже
Көмөкчү этишти (же be) жаңырыктай кайталап, тескери кылыңыз: ырастоо сүйлөм → тануу tag, тануу сүйлөм → ырастоо tag, адатта ат атооч менен. Көмөкчү этиш да, be да жокпу? do / does / did колдонуңуз. Төмөндөгөн үн = «макул бол»; көтөрүлгөн үн = «ушундайбы?». Эсиңизде болсун: «туурабы?» бардык сүйлөмгө бирдей, англисче tag ар бир сүйлөмгө өзүнчө.
Көнүгүүлөр
A. Түзүлүшү
Сүйлөмгө tag кошуңуз.
-
You're a nurse, ?
-
He can't swim, ?
-
They live in Rome, ?
-
She didn't call, ?
-
I'm late, ?
-
Let's take a break, ?
-
There's some milk in the fridge, ?
-
You've never been here before, ?
B. Мааниси
Кырдаалга ылайык жоопту тандаңыз.
-
Так билбеген нерсени текшергиңиз келет. Tag-тин тонун тандаңыз: …
-
Досуңуз экөөңүз кооз күндүн батышын карап турасыздар. Сиз "Beautiful, isn't it?" дейсиз. Тонду тандаңыз: …
-
"You didn't lock the door, did you?" ", I did." (Эшикти кулпулагансыз.)
-
Достук өтүнүч үчүн tag тандаңыз: Open the window, …?
C. Катаны табыңыз
Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.
-
Your parents went to Peru, wasn't it?
-
Tom is a chef, isn't Tom?
-
Nobody saw you, didn't they?
-
Everyone's ready, aren't they?
D. Текстте
Диалогду толуктаңыз.
Amy: It's freezing in here today, 17?
Dan: It is! The heating isn't working, 18?
Amy: No. You told the manager, 19?
Dan: Yes, this morning. Let's make some hot tea, 20?
Amy: Good idea. You don't take sugar, 21?
Dan: No, thanks. Pass me the milk, 22?
E. Сиздин кезегиңиз
Англисче жазыңыз.
-
Кошунаңыз менен маек баштоо үчүн tag менен эки сүйлөм жазыңыз.
-
Так билбеген бир фактыны текшерүү үчүн tag менен бир сүйлөм жазыңыз.
F. Аралаш кайталоо
Мурунку сабактарды кайталаңыз.
-
A2-32 So do I, Neither do I, Me too кыргызча: англисче «мен да» кантип айтылат? "I can't swim." "Neither I."
-
A2-32 So do I, Neither do I, Me too кыргызча: англисче «мен да» кантип айтылат? "I'm moving to Rome." " you? That's exciting!"
-
B1-14 Indirect Questions кыргызча: Could you tell me where…? Англисче сылык суроо Do you know where (Tom / live)?
-
A2-33 Who called you? же Who did you call? Ээге жана толуктоочко суроо кыргызча (you / not / like) coffee? I thought you loved it!
Жооптор
A. Түзүлүшү
- aren't you
- can he
- don't they
- did she
- aren't I
- shall we
- isn't there
- have you
B. Мааниси
- rising
- falling
- Yes
- will you
C. Катаны табыңыз
- Your parents went to Peru, didn't they?
- Tom is a chef, isn't he?
- Nobody saw you, did they?
- ✓ Everyone's ready, aren't they?
D. Текстте
- isn't it
- is it
- didn't you
- shall we
- do you
- will you / would you / can you / could you
E. Сиздин кезегиңиз
- It's really quiet today, isn't it? You've just moved in, haven't you?
- The shop doesn't open on Sundays, does it?
F. Аралаш кайталоо
- can
- Are
- Tom lives
- Don't you like / Do you not like
